KİK Kararı: 2014/UH.III-2958

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/057
Gündem No : 37
Karar Tarihi : 27.08.2014
Karar No : 2014/UH.III-2958
BAŞVURU SAHİBİ:
Dicle Temizlik Sosyal Hizmetler İnşaat Turizm Yemek Sanayi Ve Ticaret Ltd.Şti.(18.06.2014 Tarih ve 2014/M.K-312 Sayılı Kurul Kararı)

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Savunma Sanayii Müsteşarlığı

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/107547 İhale Kayıt Numaralı "Personel Çalıştırmaya Dayalı Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:
Untitled

Savunma Sanayii Müsteşarlığı tarafından 07.10.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Personel Çalıştırmaya Dayalı Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Dicle Tem. Sos. Hiz. İnş. Tur. Yemek San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 21.11.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 06.12.2013 tarih ve 38082 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.12.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuş olup, başvuru sonucunda alınan 30.12.2013 tarihli ve 2013/UH.III-4990 sayılı Kamu İhale Kurulu kararına karşı başvuru sahibi tarafından açılan davada Ankara Bölge İdare Mahkemesince verilen 17.04.2014 tarihli ve Y.D. İtiraz No:2014/2295 sayılı kararın uygulanmasını teminen alınan 18.06.2014 tarihli ve 2014/MK-312 sayılı Kamu İhale Kurulu kararıyla başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusunun esasının her iki iddia bakımından yeniden incelenmesine karar verilmiştir.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/4429-01 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Untitled

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesi çerçevesinde;

- İstekliler tarafından sunulan proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, bu belgelere konu alanda faaliyet gösteren kişilerden alınıp alınmadığının tespit edilmesi gerektiği, aksi durumda açıklamanın kabulünün mümkün olmadığı,

- Proforma faturayı onaylayan SMMM veya YMM ile tam tasdik sözleşmesinin var olup olmadığının tespit edilmesi gerektiği, olmadığının tespiti halinde açıklamanın kabulünün mümkün olmadığı,

- Proforma faturanın SMMM veya YMM tarafından onaylanmasının zorunlu olduğu, sadece “serbest muhasebeci” tarafından hazırlanıp onaylanan belgelerin kabulünün mümkün olmadığı,

- Üreticiler tarafından düzenlenen proforma faturalardaki fiyatların maliyetlere dayandırılabileceği, tedarikçiler/satıcılar tarafından düzenlenen proforma faturalarda yer alan fiyatlar ise maliyetlere dayandırılamayacağından bunlara ilişkin olarak satışlar üzerinden açıklama yapılması ve sunulan proforma faturalar üzerine satışlar üzerinden açıklama yapılması durumuna uygun ibare yazılmasının gerekli olduğu, aksi takdirde açıklamanın kabulünün mümkün olmadığı,

- Proforma faturalardaki birim satış tutarlarının, maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarındaki ağırlık ortalama birim satış tutarlarının %80’inin altında olup olmadığının incelenmesi sonucunda karar verilmesi gerektiği, birim satış tutarlarının, bu tutarların %80’inin altında olduğunun tespiti halinde açıklamanın kabulünün mümkün olmadığı,

- Herhangi bir sayfası imzasız ve kaşesiz olan maliyet/satış tutarı tespit tutanağı geçersiz olacağından kabulünün mümkün olmadığı,

- Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının ihale tarihinden önceki veya iki önceki geçici vergi beyanname dönemlerine ilişkin olarak düzenlenmesi gerektiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının anılan dönemleri kapsamaması ya da dönem belirtilmemesi halinde açıklamaların kabulünün mevzuata aykırı olacağı, bu nedenle tutanağın söz konusu dönemlere ilişkin olup olmadığı hususunun tespit edilmesinin gerekli olduğu, bu tespitin ise tutanağın dayanağı olan faturaların istenilmesi ve incelenmesi sonucunda yapılabileceği, tutanağın bahse konu dönemlere ilişkin olmadığının tespiti halinde açıklamanın kabulünün mümkün olmadığı,

- Maliyet/satış tutarı tespit tutanağında tarih ve yer ibaresi bulunmaması, tutanağın tanzim tarihinin proforma faturaların/fiyat tekliflerinin düzenlenme tarihinden önce olmaması halinde, bu tutanakların kabulünün mümkün olmadığı,

- Proforma fatura ile dayanağı olan maliyet/satış tutarı tespit tutanağı arasında uyumsuzluk olup olmadığının incelenmesi, uyumsuzluk tespit edilmesi halinde teklifin reddedilmesi gerektiği,

- İsteklilerce aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında yalnızca belgelendirme yapılmasının yeterli olmadığı,

- İdarece ilgili belgelerin gerçek olup olmadığının teyit edilmesi ve bu belgelerdeki beyanların gerçeğe uygun olup olmadığının incelenmesi gerektiği, gerçek olması halinde dahi belgelerin hayatın olağan akışına uygun olup olmadığının irdelenmesinin şart olduğu, başvuruya konu ihalede idarenin bu konuda üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmediği,

Sonuç olarak, aşırı düşük teklif açıklamalarının ve ihale komisyonunca yapılan değerlendirmelerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun olmadığını düşündükleri, aşırı düşük teklif açıklamalarının, işçilik ve giyim bedeli ile giyim bedeli üzerinden hesaplanması gerekli olan sözleşme giderine ilişkin bedel öngörülmemiş ve/veya bedel öngörülüp belgelere dayalı olarak açıklanmamış ve yapılan açıklamaların idarece irdelenmeden, doğruluğu araştırılmadan uygun görülmüş olması ve öngörülen tutarların iktisadi hayatın olağan akışına göre düşük kalması nedenleriyle mevzuata aykırı hususlar ortaya çıktığı, bu itibarla açıklamaların kabulü mümkün bulunmadığından ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin reddedilmesi gerektiği,

2. İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bedelinden asgari işçilik maliyeti çıkarıldığında kalan 12,72 TL’ye personele verilecek olan toplam 2.337 parça giyim malzemesinin satın alınmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu,

Bu kapsamda, bahse konu isteklinin giyim malzemelerine ilişkin iş kaleminde 0,005 TL birim fiyat teklif ettiğinin görüldüğü, ancak Kamu İhale Genel Tebliği çerçevesinde ayni giyim bedelinin işçilik maliyeti içerisinde kabul edildiği ve işçi sayısı üzerinden teklif alınan işçilik kalemlerinde birim fiyatlar ile birim fiyatla miktarların çarpılması sonucu bulunan tutarların virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılması gerektiği göz önüne alındığında, bu iş kaleminde teklif edilmesi gereken asgari birim fiyatın 0,01 TL ve 2.337 parça giyim malzemesi için %3 oranındaki giderler de dâhil teklif edilmesi gereken asgari toplam tutarın 24,07 TL (2.337 x 0,01 x 1,03) olduğu, bu itibarla giyim malzemelerine ilişkin olarak öngördüğü tutar söz konusu asgari tutarı karşılamayan ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin reddedilmesinin gerekli olduğu,

2.337 parça giyim malzemesinin tek tek ve ayrı ayrı herhangi bir eksik malzeme olmaksızın ve birim fiyat teklif cetvelindeki farklı personel gruplarına ayrıştırılarak açıklanıp açıklanmadığının kontrol edilmeden ihalenin söz konusu istekli üzerinde bırakılmasının Kamu İhale Genel Tebliği’ne aykırılık teşkil ettiği,

Aynı istekli tarafından giyim bedeli olarak öngörülen tutarın, Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 2013 yılı birim fiyatlar listesine ve güncel piyasa koşullarına göre aşırı düşük olduğunun sabit bulunduğu ve bu tutarın Kamu İhale Kurumu ile Rekabet Kurumu arasındaki işbirliği protokolünün ruhuna aykırılık teşkil ettiği, bu bağlamda açıklama kapsamında fiyatlandırılan malların/mamullerin Teknik Şartname’ye uygun olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuruya konu ihalede, 06.12.2013 tarihinde Dicle Tem. Sos. Hiz. İnş. Tur. Yemek San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusu neticesinde 30.12.2013 tarihli ve 2013/UH.III-4990 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı alınarak, şikâyetçinin birinci iddiası bakımından başvurunun şekil yönünden reddinin gerektiği sonucuna varılmış, şikâyetçinin ikinci iddiası bakımından ise esastan inceleme yapılarak iddia uygun görülmemiş, netice itibarıyla “Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Bahse konu karara karşı başvuru sahibi tarafından açılan davalar neticesinde Ankara Bölge İdare Mahkemesince 17.04.2014 tarihli ve Y.D. İtiraz No:2014/2295 sayılı yürütmenin durdurulması kararı alınmış ve bu kararın uygulanmasını teminen 18.06.2014 tarihli ve 2014/MK-312 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı ile “1) Kamu İhale Kurulu’nun 30.12.2013 tarihli ve 2013/UH.III-4990 sayılı kararının iptaline,

2. Anılan Mahkeme kararındaki gerekçeler doğrultusunda söz konusu itirazen şikâyet başvurusunun esasının her iki iddia bakımından yeniden incelenmesine” karar verilmiştir.

Bu kapsamda, anılan itirazen şikâyet başvurusunun esası her iki iddia bakımından yeniden incelenmektedir.

Başvuruya konu ihalede, teklif fiyatı kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olan on istekliden 28.10.2013 tarihinde aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği ve işçilik maliyeti ile giyim malzemesi giderlerinin teklifi oluşturan önemli bileşenler olarak tespit edildiği, açıklama sunmayan sekiz isteklinin teklifi reddedilerek, sunmuş olduğu açıklamalar uygun bulunan Genç Ufuklar Dan. Tem. Gıda Halkla İliş. İnş. ve Taah. Paz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. ile başvuru sahibi Dicle Tem. Sos. Hiz. İnş. Tur. Yemek San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan birinci ve ikinci avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

Çalıştırılacak personelden 5 adet yönetici personel ve 20 adet teknik personele brüt asgari ücretin %50 fazlası, 81 adet temizlik ve servis/ikram personeline brüt asgari ücretin %25 fazlası ödeme yapılması öngörülmüştür.

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

25.3.2.1 YEMEK: Sözleşme süresince her ay 22 gün üzerinden günlük brüt 8,00 TL yemek bedeli bordroya dahil edilerek nakdi olarak ödenecektir.

25.3.2.2 YOL: Sözleşme süresince her ay 22 gün üzerinden günlük brüt 8,00 TL. ulaşım bedeli bordroya dahil edilerek nakdi olarak ödenecektir.

25.3.2.3 GİYİM: Yüklenici, personel için ayrıntıları teknik şartnamede belirtilen giyim malzemelerini, ayni olarak karşılayacak ve teklif fiyatına yansıtacaktır

…

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

Kısa vadeli sigorta risk prim oranı %2 (yüzdeiki) dir.” düzenlemelerine yer verilmiş, Teknik Şartname’nin “Personelin giyim ve kişisel koruyucu donanımları” başlıklı 4.4.1’inci maddesinde ise teklif fiyata dâhil edilecek olan giyim malzemeleri sayılmıştır.

Şikâyete konu ihale ilan tarihinde yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.

79.2. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde; amortisman, kıdem tazminatı, iş yeri hekimliği ücreti, oryantasyon eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki giderlerin genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarda bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir. Sözleşme giderleri ve genel giderler içinde değerlendirilmesi öngörülen giderler idari şartnamelerde “teklif fiyata dahil olan diğer giderler” kısmında belirtilmeyecektir.

79.3. Asgari işçilik maliyeti;

i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.

79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

…

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

…

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır…

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.4.2.14. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (79.4.2.5.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.

79.4.2.17. İşletme hesabına göre defter tutuluyor olması durumunda; yukarıda belirtilen tutanaklar, işletme hesabı defteri ve işletme hesap özeti kayıtlarına göre düzenlenecektir.

79.4.2.18. İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

…

79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklamalarına yer verilmiştir.

Aktarılan Tebliğ açıklamaları çerçevesinde, iddiaya konu edilen giyim gideri açısından ihale üzerinde bırakılan istekli Genç Ufuklar Dan. Tem. Gıda Halkla İliş. İnş. ve Taah. Paz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde;

İhale dokümanında istenilen sayılarda giyim malzemesinin toplam 7,88 TL’ye alınacağına dair 01.10.2013 tarihli proforma faturanın sunulduğu, “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’nin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresine yer verilerek SMMM Abdulkadir Aker tarafından, ayrıca proforma faturayı düzenleyen Arafat Ateş tarafından söz konusu faturanın kaşelendiği ve imzalandığı, açıklamalar kapsamında Arafat Ateş’in noter tasdikli imza beyannamesine ve adı geçen meslek mensubunun 11.10.2013 tarihli faaliyet belgesine yer verildiği,

Proforma fatura eki maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, tutanağın 01.10.2013 tarihinde düzenlendiği, “2013” dönemine ait olduğu bilgisini taşıdığı ve proforma faturadaki ibareyle uyumlu şekilde satışlar üzerinden açıklama yapılması durumunda doldurulması gereken bölümünün doldurulduğu, tutanağın her sayfasının adı geçen mükellef ve meslek mensubu tarafından kaşelenerek imzalandığı, aynı tutanakta proforma faturada yer alan her bir malzeme için ağırlıklı ortalama birim satış tutarlarının belirtildiği ve proforma faturadaki birim satış tutarlarının maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarlarının %80’inin altında olmadığı,

Ayrıca istekli tarafından giyim malzemelerine ilişkin giderler üzerinden %3 oranındaki sözleşme giderleri ve genel giderlerin hesaba katılarak bu gider için toplamda 8,12 TL (7,88 x 1,03) öngörüldüğü tespit edilmiştir.

Öte yandan, başvuru sahibince ihale üzerinde bırakılan isteklinin giyim malzemelerine ilişkin iş kaleminde virgülden sonra üç ondalık basamak olacak şekilde birim fiyat teklif ettiğinin görüldüğü, ancak Kamu İhale Genel Tebliği çerçevesinde ayni giyim bedelinin işçilik maliyeti içerisinde kabul edildiği ve işçi sayısı üzerinden teklif alınan işçilik kalemlerinde birim fiyatlar ile birim fiyatla miktarların çarpılması sonucu bulunan tutarların virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılması gerektiği iddia edilmekle birlikte, ihale dokümanı kapsamındaki standart form birim fiyat teklif cetvelinde giyim bedeli için ayrı iş kalemi belirlenmeyerek, brüt asgari ücretin %25 ve %50 fazlası ücretle çalışacak işçilere ait yemek, yol ve giyim bedelleri dâhil işçilik giderlerine ilişkin iki adet iş kalemine yer verildiği, bu itibarla iddia edildiği gibi ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından birim fiyat teklif cetvelinde giyim giderine ilişkin olarak virgülden sonra üç ondalık basamak olacak şekilde birim fiyat teklif edilmesinin söz konusu olmadığı anlaşılmıştır.

Proforma fatura kapsamında virgülden sonra üç ondalık basamak olacak şekilde birim satış tutarlarına ve toplam tutarlara yer verilip verilemeyeceği hususunda ise 5083 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Para Birimi Hakkında Kanun’un “Türk Lirası ile Yeni Türk Lirası arasında değişim oranı ve Yeni Kuruşa tamamlama” başlıklı 2’nci maddesinin dikkate alınması gerekmektedir.

Anılan maddede “Türk Lirası değerler Yeni Türk Lirasına dönüştürülürken, birmilyon Türk Lirası (1.000.000 TL) eşittir bir Yeni Türk Lirası (l YTL) değişim oranı esas alınır.

Türk Lirası değerlerin Yeni Türk Lirasına dönüşüm işlemlerinin ve Yeni Türk Lirası cinsinden yapılan işlemlerin sonuçlarında ve ödeme aşamalarında yarım Yeni Kuruş ve üzerindeki değerler bir Yeni Kuruşa tamamlanır; yarım Yeni Kuruşun altındaki değerler dikkate alınmaz.

İlgili kanunları gereğince uygulanacak adlî ve idarî para cezalarının hesaplanmasında ve ödenmesinde, bir Yeni Türk Lirası’nın (1 YTL) altında kalan tutarlar dikkate alınmaz.” hükmü bulunmaktadır.

Bahse konu proforma fatura incelendiğinde, her bir giyim eşyası için açılan satırda yer alan miktar ve birim fiyatın çarpımı sonucunda bulunan tutarların yuvarlanmaksızın virgülden sonra üç ondalık basamaklı olacak şekilde yazıldığı, bununla birlikte proforma faturanın genel toplamı 7,877 TL olduğu halde, bu tutar yuvarlanarak genel toplamın 7,88 TL şeklinde belirtildiği görülmüştür.

Bir kuruşun altındaki birim fiyatlar, örneğin kuruşun onda biri, yüzde biri, binde biri veya bunların değişik versiyonlarından oluşan değerler kullanılarak işlem yapıldığında, somut örnek olan proforma faturada olduğu şekilde kuruş hanesinin (virgülden sonraki kısmın) üç veya daha fazla rakamlı olması biçiminde bir sonuç ortaya çıkmaktadır. Bu durumda kuruş hanesindeki rakamların aşağı veya yukarı yuvarlanarak iki haneli kuruşa dönüştürülmesi gündeme gelmektedir. Yarım kuruşun altındaki değer yok kabul edilerek aşağıya yuvarlama yapıldığında ve birim fiyatın bir kuruşun altında olduğu da dikkate alındığında, ortaya çıkan tutar ile dokümanda belirtilen sayıda (miktarda) giyim eşyasının istekli tarafından karşılanamaması sonucu doğmakta, dolayısıyla da aşağıya yuvarlama yapılmaması gerekmektedir. Bu sebeple aşağı yuvarlama yapılmayacağına göre, yukarıya yuvarlama yapılmasının da kabul edilmemesi gereği doğmakta, aksi takdirde yuvarlama yapma konusunda eşit durumda bulunanlar arasında ayrım yapılması söz konusu olmaktadır.

Bu itibarla, proforma faturada tek bir genel toplamın olacağı da göz önünde tutulduğunda yatay ve dikey sonuçların aşağı veya yukarı yuvarlanma yapılmadan olduğu şekilde yazılması gerekli bulunmaktadır.

Aktarılan Kanun hükmü ile yapılan tespitler birlikte değerlendirildiğinde, ödeme aşamasında proforma faturadaki toplam tutarların dikkate alınacağı, dolayısıyla proforma fatura içeriğinde her bir giyim malzemesi için teklif edilen birim fiyatların bir kuruşun altında olmasının, proforma faturanın mevzuata aykırılığı sonucunu doğurmayacağı, bununla birlikte uyuşmazlıkta irdelenen proforma faturada genel toplamın kuruş hanesi iki haneli olarak yazılmasına karşılık, yapılan hesaplama sonucunda proforma faturanın genel toplamının kuruş hanesinin üç rakamlı olduğunun tespit edildiği, sözü geçen tutarın ondalık kısmında bir kuruşun altında bedel yer almasının, dolayısıyla işlem sonuçlarında ve ödeme aşamalarında geçerli olmayan bir tutar üzerinden proforma fatura düzenlenmesinin 5083 sayılı Kanun’a aykırı olduğu, bu itibarla giyim giderine ilişkin belgelendirmenin mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

- Diğer taraftan, ilgili Mahkemece birinci iddianın esastan incelenmesi gerektiğine karar verildiğinden, iddiada talep edildiği şekilde ilgili belgelerde onayı bulunan SMMM Abdulkadir Aker’den bu belgelere dayanak teşkil eden faturalar ile mükellefe ait beyannameleri imzalamaya yetkili olunduğunu gösterir belgeler istenilmiş ve meslek mensubunca faturalar ile mükellefle aralarındaki sözleşme gönderilmiştir.

Bahse konu sözleşmeden, proforma fatura ve eki tutanağın düzenlendiği 01.10.2013 tarihinde SMMM Abdulkadir Aker’in mükellef Arafat Ateş’in beyannamelerini imzalamaya yetkili olduğu anlaşılmaktadır.

Gönderilen faturalar incelendiğinde ise, Ateş Endüstriyel Temizlik İş Elbiseleri Ticareti - Arafat Ateş tarafından düzenlenmiş toplam 7 adet satış faturası ile Ateş Endüstriyel Temizlik - İş Kıyafet Ticaret adına düzenlenmiş 5 adet alış faturasına yer verildiği, faturaların tamamının 2014 yılına ait olduğu görülmüştür.

Bunun üzerine, “bahse konu maliyet/satış tutarı tespit tutanağında tespit yapılan dönem olarak 2013 yılının beyan edildiği görülmektedir. Bu kapsamda 2014 yılına ait faturaların söz konusu tutanağa dayanak teşkil edemeyeceği açıktır.

Bu itibarla, ekte yer verilen proforma fatura ile eki maliyet/satış tutarı tespit tutanağına dayanak teşkil eden faturaların gönderilmesi” şeklinde SMMM Abdulkadir Aker’den yeniden bilgi/belge istenilmiştir.

Adı geçen meslek mensubunca gönderilen cevabi yazıda “…Bahse konu olan Proforma ile ilgili Maliyet/Satış tutarına ve birim fiyatlarının hesaplanması Mükellefimizin alış veriş yapmış olduğu Firmalardan almış ve defter kayıtlarına işlenen faturalar üzerinden yapılmıştır. Malzemelere ait ilgili faturalar yazımızın ekinde tarafınıza gönderilmiştir.” hususları ifade edilmiş ve yazı ekinde 4 adet faturaya yer verilmiştir.

Gönderilen faturalar incelendiğinde, Model Giyim – Ramazan Yaman tarafından Arafat Ateş adına 30.12.2012 tarihinde, Uğur Nalburiye – Muhsin Dağcı tarafından Ateş Endüstriyel - Arafat Ateş adına 15.03.2013 tarihinde, Pabuç Kundura – Mehmet Karahan tarafından Arafat Ateş adına 30.03.2013 tarihinde ve Merve İnş. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından Arafat Ateş adına 02.07.2013 tarihinde düzenlendikleri, dolayısıyla tamamının alış faturası olduğu görülmektedir.

Bu kapsamda maliyet/satış tutarı tespit tutanağının -30.12.2012, 15.03.2013 ve 30.03.2013 tarihli üç fatura içeriğindeki ürünler bakımından- ihale tarihi (07.10.2013) öncesindeki son ve bir önceki geçici vergi beyanname dönemleri olan 2013 yılı (Nisan-Mayıs-Haziran) ile (Temmuz-Ağustos-Eylül) dönemlerine ilişkin olmadığı, bu durumun anılan Tebliğ’in 79.4.2.16’ncı maddesine aykırı olduğu, ayrıca tutanakta satışlar üzerinden açıklama yapılması durumunda doldurulması gereken bölüm doldurulduğu halde, bu tutanağa dayanak teşkil ettiği belirtilerek gönderilen dört faturanın alış faturası olduğu ve satışlar üzerinden yapılan açıklamalara dayanak teşkil etmediği, bununla birlikte ihale tarihinden önceki son geçici vergi beyanname dönemine ait olan 02.07.2013 tarihli fatura içeriğindeki ürünlere ilişkin olarak tutanakta belirtilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarlarının, maliyetlerin (alış fiyatlarının) altında olduğu, dolayısıyla ağırlıklı ortalama birim satış tutarları, ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarları olarak kabul edilse dâhi tutanakla bu faturanın örtüşmediği tespit edilmiştir.

Ayrıca, proforma faturadaki birim fiyatların ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmaması ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağına göre tam da başvuru konusu ihalede aranan sayıda giyim malzemeleri satışı yapılmış olması, söz konusu tutanağın yasal defter bilgilerine göre değil, ihalede oluşan duruma göre hazırlandığı kanaati oluşturmaktadır.

Yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde, teklif edilen mallara ilişkin olarak, piyasa gerçekleriyle, aynı zamanda mükellefin maliyet/satış tutarı tespit tutanağında esas alınan geçici vergi beyanname dönemine ait faturalarla uyumlu olmayan şekilde ağırlıklı ortalama birim satış tutarları belirlenmesinin, söz konusu proforma faturayı ve maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını düzenleyen/onaylayan mükellef ile meslek mensubunun, isteklinin teklif tutarına göre ve gerçeğe aykırı belge düzenlediği sonucunu doğurduğu, söz konusu belgelerin, ihale makamına sunulduğu ve ihale sonucunu da belirler nitelikte olduğu dikkate alındığında, ihale komisyonunu ve ihale kararını etkileyici belge olarak kabul edilmesi gerektiği, aksi takdirde ihalelerde rekabetin sağlanamayacağı ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerine aykırılık oluşacağının açık olduğu anlaşılmıştır.

Anılan Kanun’un “Yasak fiil veya davranışlar” başlıklı 17’nci maddesinde; “İhalelerde aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır:

a) Hile, vaat, tehdit, nüfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet suretiyle veya başka yollarla ihaleye ilişkin işlemlere fesat karıştırmak veya buna teşebbüs etmek.

b) İsteklileri tereddüde düşürmek, katılımı engellemek, isteklilere anlaşma teklifinde bulunmak veya teşvik etmek, rekabeti veya ihale kararını etkileyecek davranışlarda bulunmak.

c) Sahte belge veya sahte teminat düzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbüs etmek.

d) Alternatif teklif verebilme halleri dışında, ihalelerde bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına doğrudan veya dolaylı olarak, asaleten ya da vekaleten birden fazla teklif vermek.

e) 11 inci maddeye göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği halde ihaleye katılmak.

Bu yasak fiil veya davranışlarda bulunanlar hakkında bu Kanunun Dördüncü Kısmında belirtilen hükümler uygulanır.” hükmü yer almakta olup, söz konusu maddede yapılan düzenlemeler genel itibarıyla 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde yer verilen temel ilkelerinin ihlalini engellemeye yöneliktir.

Buna göre, aktarılan durumun 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’na göre suç teşkil edip etmediğinin tespiti maksadıyla konunun Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilmesi, ayrıca Genç Ufuklar Dan. Tem. Gıda Halkla İliş. İnş. ve Taah. Paz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.nin ihale sürecinde kullandığı ve ihale makamına sunmuş olduğu yukarıda belirtilen belgelerin, 4734 sayılı Kanun’un “Yasak fiil veya davranışlar” başlıklı 17’nci ve “İhalelere katılmaktan yasaklama” başlıklı 58’inci maddeleri göz önünde bulundurularak idarece değerlendirilmesi, aynı zamanda SMMM Abdülkadir Aker hakkında TÜRMOB’a bildirimde bulunulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

- Yukarıda yer verilen hususlar haricinde, “istekliler tarafından sunulan proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, bu belgelere konu alanda faaliyet gösteren kişilerden alınıp alınmadığının tespit edilmesi gerektiği, aksi durumda açıklamanın kabulünün mümkün olmadığı” şeklinde özetlenen iddianın da değerlendirilmesi gereklidir.

Bu konuda başka ihalelere yönelik olarak yapılan itirazen şikâyet başvuruları neticesinde Kamu İhale Kurulu’nun,

25.03.2014 tarihli ve 2014/UH.I-1502 sayılı kararında “Başvuru sahibinin proforma fatura alınan firmaların tamamen sahte ve yanıltıcı belge düzenleyen firmalar olduğu, bu nedenle bu firmaların bağlı oldukları ticaret/meslek odasından faaliyet konusunun teyit edilmesi gerektiği, söz konusu firmaların giyim ve ekipman malzemesi ve motor yağı üretimi ve alım ve satımını yapmaya yetkisi olmadığı yönündeki iddiasına yönelik bir değerlendirme yapabilmek için Yeşilyurt Esnaf ve Sanatkârlar Odası Başkanlığı’ndan Ateş Endüstriyel Temizlik-İş Kıyafet Ticaret-Arafat Ateş’in ve Malatya Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği ile Malatya Ticaret ve Sanayi Odası’ndan Ateş Endüstriyel Temizlik-İş Kıyafet Ticaret-Arafat Ateş ile Çakıl İnşaat Temizlik Harfiyat ve Nakliyat Taahhüt İşleri-Bedir Baştürk’ün ilgili odalara kayıtlı olup olmadıkları ile eğer kayıtlı iseler faaliyet alanını gösterir bilgi ve belgeler istenilmiş olup, Malatya Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği, Malatya Ticaret ve Sanayi Odası ile Yeşilyurt Esnaf ve Sanatkârlar Odası’ndan gelen cevabi yazılarda adı geçen kişilerin oda kaydı olmadığı belirtilmiş olup, Tebliğ’in 79.4.2.4.’nci maddesi uyarınca birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturanın tedarikçi veya üreticilerden alınması gerektiği, ancak söz konusu proforma faturaları düzenleyen kişilerin oda kaydı bulunmadığı, bu çerçevede proforma fatura düzenleme yetkisine sahip olmayan kişilerce düzenlenen belgelerin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında kullanılmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.” hususlarına,

16.04.2014 tarihli ve 2014/UH.III-1829 sayılı kararında “…İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından temizlik malzemeleri giderini tevsik etmek üzere Doğal Ticaret – İhsan Gündüz’den alınan proforma fatura, giyim giderini tevsik etmek üzere Ateş Endüstriyel – Arafat Ateş’ten alınan proforma fatura sunulduğu görülmüştür. Anılan firmaların faaliyet konuları hakkında Malatya Ticaret ve Sanayi Odası, Malatya Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği, Yeşilyurt Esnaf ve Sanatkârlar Odası Başkanlığı ile gerekli yazışmalar yapılmış, adı geçen Oda, Birlik ve Başkanlık’tan gelen cevap yazılarında Ateş Endüstriyel – Arafat Ateş’e ait herhangi bir kayıt ve bilgi bulunmadığı, Doğal Ticaret – İhsan Gündüz’ün ise faaliyet konuları arasında temizlik işinin bulunduğu görülmüştür.

…

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.14’üncü maddesinde yer alan açıklama gereği proforma faturaların faturaya konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmektedir. Uyuşmazlığa konu olayda ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından giyim giderini tevsik etmek üzere sunulan proforma faturayı düzenleyen Ateş Endüstriyel – Arafat Ateş’in faaliyette bulunduğu Malatya Ticaret ve Sanayi Odası, Malatya Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği ve Yeşilyurt Esnaf ve Sanatkârlar Odası Başkanlığı’nda herhangi bir kaydının bulunmadığı görülmüş, anılan firmanın faaliyet alanının anlaşılması mümkün olmadığı için düzenlenen belgelerin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında da kullanılmasının mümkün olmadığı dolayısıyla ihale üzerinde bırakılan Genç Ufuklar Dan. Tem. Gıda Halkla İlişkiler İnş. ve Taah. Paz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği anlaşılmıştır.” hususlarına yer verilmiştir.

Dolayısıyla, söz konusu Kamu İhale Kurulu kararlarında proforma faturaları düzenleyen kişilerin proforma faturaya konu alanda faaliyette bulunmasının göstergesi olarak ilgili oda/birlik kaydının bulunması hususu dikkate alınmaktadır.

Bununla birlikte, aktarılan Kamu İhale Kurulu kararlarının aksine, Danıştay 13’üncü Dairesinin 09.07.2012 tarihli ve E:2012/2100 sayılı kararında proforma faturayı düzenleyen kişinin “İşletme Hesabı Esasına göre faaliyette bulunduğu, 2010 1. Ve 2. Dönem geçici vergi beyannamesi sunduğu, Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre fatura düzenleme ve alma işlemi yapabileceği” gerekçesine dayanılarak, anılan kişinin proforma faturaya konu alanda faaliyet göstermediğinden söz edilemeyeceği, bu hususta kişinin herhangi bir oda/birlik kaydının bulunup bulunmamasının bir öneminin olmadığı sonucuna ulaşılmış,

Yine Ankara 12. İdare Mahkemesinin 21.05.2014 tarihli ve E:2014/657 sayılı kararında “tedarikçilerin oda kaydının bulunmamasının tek başına teklife konu alanda faaliyet göstermedikleri anlamına gelmeyeceğinden, davacı şirketin sunmuş olduğu proforma fatura sahiplerine ait geçici vergi beyannamesi, vb. belgeler istenilerek gerekli inceleme yapılmak suretiyle tedarikçilerin teklife konu alanda faaliyet gösterip göstermediklerinin tespit edilerek, itirazen şikâyet başvurusunun karara bağlanması” gerektiği belirtilerek yukarıda bahsedilen 25.03.2014 tarihli ve 2014/UH.I-1502 sayılı Kamu İhale Kurulu kararının yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir.

İlgili Danıştay ve Mahkeme kararları çerçevesinde, proforma faturaları düzenleyen kişilerin proforma faturaya konu alanda faaliyette bulunmasının göstergesi olarak ilgili odaya/birliğe kayıtlı olunması hususu zorunlu görülmemiş, bu tespitin başka yollarla da yapılabileceği belirtilmiştir.

Bu doğrultuda, Mahkeme kararıyla birinci iddianın da esastan incelenmesi gerektiğine karar verildiğinden, iddiada talep edildiği şekilde, Genç Ufuklar Dan. Tem. Gıda Halkla İliş. İnş. ve Taah. Paz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunduğu proforma faturayı düzenleyen Ateş Endüstriyel Temizlik – İş Kıyafet Ticaret – Arafat Ateş’in proforma faturaya konu alanda faaliyet gösterip göstermediğinin tespiti amacıyla 04.07.2014 tarihinde Yeşilyurt Mal Müdürlüğünden bu kişinin son geçici vergi beyannamesi ile faaliyet konusuna ilişkin bilgi ve belgeler istenilmiştir.

Bunun üzerine, yazının gönderildiği Yeşilyurt Mal Müdürlüğünce değil, Beydağı Vergi Dairesi Müdürlüğünce cevap verilmiş ve mükellefin 01.11.2013 tarihinde Yeşilyurt Mal Müdürlüğünden nakil geldiği, faaliyet konusunun endüstriyel iş giysisi imalatı ve toptan temizlik malzemesi ticareti olduğu belirtilerek, 2014 yılının birinci dönemine ait geçici vergi beyannamesi gönderilmiştir.

Netice itibarıyla, proforma fatura ve tutanakların düzenlendiği 01.10.2013 tarihinde mükellefin bağlı bulunduğu Yeşilyurt Mal Müdürlüğünce cevap verilmeyerek, söz konusu tarihten sonra -01.11.2013 tarihinde- mükellefin nakledildiği Beydağı Vergi Dairesi Müdürlüğünce cevap verildiğinden, faaliyet konusuna ilişkin bilginin anılan belgelerin düzenlendiği 01.10.2013 tarihinde de, bir başka ifadeyle mükellefin nakil tarihi olan 01.11.2013 öncesinde de geçerli olup olmadığı sorularak bir sonuca varılması gerektiği değerlendirilmekle birlikte, yukarıda aktarılan gerekçelerle ilgili isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunduğu belgeler uygun bulunmadığından, itirazen şikâyet başvurusuna ilişkin inceleme sürecinin uzamamasını teminen, nihai sonucu değiştirmeyecek bu hususa ilişkin olarak başkaca herhangi bir bilgi/belge istenilmesine gerek görülmemiştir.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

Başvuru sahibi Dicle Tem. Sos. Hiz. İnş. Tur. Yemek San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında giyim malzemeleri giderlerine yönelik olarak sunduğu proforma faturaya ilişkin olarak, ilgili belgelerde onayı bulunan SMMM Hazım Turgut’tan maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve bu tutanağa dayanak teşkil eden faturalar ile mükellefe ait beyannameleri imzalamaya yetkili olunduğunu gösterir belgeler istenilmiş ve meslek mensubunca tutanak ve faturalar gönderilmiştir.

Adı geçen meslek mensubu tarafından mükellefe ait beyannameleri imzalamaya yetkili olunduğunu gösterir belgeler sunulmadığından bu hususta bilgi edinilememiştir.

Gönderilen belgeler incelendiğinde, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında “diz üstü yağmurluk” için 200 adet satış yapıldığı gösterildiği halde, faturalarda 100 adetlik satış kaydı bulunduğu, tutanakta “iş pantolonu kışlık” için 100 adet satış yapıldığı gösterildiği halde, faturalarda 250 adetlik satış kaydı bulunduğu, tutanakta “iş pantolonu yazlık” için 250 adet satış yapıldığı gösterildiği halde, faturalarda 100 adetlik satış kaydı bulunduğu, tutanakta “iş elbisesi kışlık” için 100 adet satış yapıldığı gösterildiği halde, faturalarda 200 adetlik satış kaydı bulunduğu, tutanakta “kulak tıkacı” için “100 adet” satış yapıldığı gösterildiği halde, faturalarda “100 çift”lik satış kaydı bulunduğu tespit edilmiş, bu itibarla faturaların maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile uyumsuzluk oluşturduğu görülmüştür.

Bununla birlikte, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında kulak tıkacı için 0,001 TL, diğer malzemelerin tamamı için ise 0,01 TL ağırlıklı ortalama birim satış tutarı gösterilmiş olması ve faturaların da bu tutarlara uygun şekilde düzenlenmiş olması, söz konusu faturaların, bu itibarla da tutanağın piyasa gerçekleriyle uyumlu olarak değil, ihalelere yönelik olarak hazırlandığı kanaatini oluşturmaktadır.

Bu hususlar çerçevesinde, teklif edilen mallara ilişkin olarak, piyasa gerçekleriyle uyumlu olmayan ağırlıklı ortalama birim satış tutarları belirlenmesinin ve bu tutarlara uygun satış faturaları düzenlenmesinin, ayrıca miktarlar itibarıyla bu faturalarla uyumlu olmayan maliyet/satış tutarı tespit tutanağı tanzim edilmesinin, söz konusu faturaları ve maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını düzenleyen/onaylayan mükellef ile meslek mensubunun gerçeğe aykırı belge düzenlediği sonucunu doğurduğu, söz konusu belgelerin, ihale makamına sunulduğu ve ihale sonucunu da belirler nitelikte olduğu dikkate alındığında, ihale komisyonunu ve ihale kararını etkileyici belge olarak kabul edilmesi gerektiği, aksi takdirde ihalelerde rekabetin sağlanamayacağı ve 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerine aykırılık oluşacağının açık olduğu anlaşılmıştır.

Yukarıda yer verilen gerekçelerle, aktarılan durumun 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’na göre suç teşkil edip etmediğinin tespiti maksadıyla konunun Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilmesi, ayrıca başvuru sahibi Dicle Tem. Sos. Hiz. İnş. Tur. Yemek San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ihale sürecinde kullandığı ve ihale makamına sunmuş olduğu yukarıda belirtilen belgelerin, 4734 sayılı Kanun’un “Yasak fiil veya davranışlar” başlıklı 17’nci ve “İhalelere katılmaktan yasaklama” başlıklı 58’inci maddeleri göz önünde bulundurularak idarece değerlendirilmesi, aynı zamanda SMMM Hazım Turgut hakkında TÜRMOB’a bildirimde bulunulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Genç Ufuklar Dan. Tem. Gıda Halkla İliş. İnş. ve Taah. Paz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. ile Dicle Tem. Sos. Hiz. İnş. Tur. Yemek San. ve Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. Proforma faturaları düzenleyen Ateş Endüstriyel – Arafat Ateş ile Rönesans Tesis Ent. Sos. Hiz. Oto Kir. İnş. Turz. Teks. Çevre Tem. Dağ. Gıda Tic. Ltd. Şti. ve sunulan proforma faturaları “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’nin altında olmadığını beyan ederim.” yönündeki beyanla imzalayarak maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını düzenleyen SMMM Abdülkadir Aker ile SMMM Hazım Turgut, ayrıca söz konusu belgeleri aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunan Genç Ufuklar Dan. Tem. Gıda Halkla İliş. İnş. ve Taah. Paz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. ile Dicle Tem. Sos. Hiz. İnş. Tur. Yemek San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına bildirim yapılmasına,

3. SMMM Abdülkadir Aker ve SMMM Hazım Turgut hakkında TÜRMOB’a bildirimde bulunulmasına,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Untitled

EK GEREKÇE

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca Genç Ufuklar Dan. Tem. Gıda Halkla İliş. İnş. ve Taah. Paz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. ile Dicle Tem. Sos. Hiz. İnş. Tur. Yemek San. ve Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerinin reddedilmesi yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53. maddesinin (a) fıkrasında; Kamu İhale Kurumunun, bu Kanunda belirtilen esas, usul ve işlemlerin doğru olarak uygulanması konusunda görevli ve yetkili olduğu, (b) fıkrasının 9. bendinden sonraki 2. alt bendinde de; Kurumun Kurul kararıyla bu Kanunun ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun uygulanmasına ilişkin standart ihale dokümanı, tip sözleşme, yönetmelik ve tebliğler çıkarmaya yetkili olduğu, Kurul ve Kurumun yetkilerini, düzenleyici işlemler tesis ederek ve özel nitelikli kararlar alarak kullanacağı, standart ihale dokümanları, tip sözleşmeler, yönetmelik ve tebliğlerin Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulacağı hükme bağlanmıştır.

Anılan yetki çerçevesinde yürürlüğe konulan Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.18 maddesinde; “İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.” hükmü bulunmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan Genç Ufuklar Dan. Tem. Gıda Halkla İliş. İnş. ve Taah. Paz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. ile Başvuru sahibi Dicle Tem. Sos. Hiz. İnş. Tur. Yemek San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında giyim gideri bedelini belgelendirmek üzere sunduğu proforma faturada, ihale konusu işte çalıştırılacak personele verilecek giyim malzemeleri için öngörülen birim fiyatlar liranın altında kuruş ile ifade edilen tutarlarda olduğundan ve proforma faturalardaki bilgilerde mevzuata aykırılık görülmeyerek açıklamaları bu yönüyle kabul edildiğinden, sunulan proforma faturaların gönderilmek suretiyle, söz konusu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı tespitinin yapılacak incelemelerde değerlendirilmek üzere, proforma faturayı düzenleyen firmaların bağlı olduğu Vergi Dairelerine bildirimde bulunulması,

Anılan Tebliğ gereği olduğundan, bu hususun da anılan Kurul kararı gerekçeleri arasında yer alması gerektiği yönündeki düşüncemizle karara katılıyoruz.

Kazım ÖZKAN

II. BAŞKAN

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi