KİK Kararı: 2014/UH.III-1767

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/025
Gündem No : 106
Karar Tarihi : 09.04.2014
Karar No : 2014/UH.III-1767
BAŞVURU SAHİBİ:
Yüksekol Taşımacılık Oto.Tem.İnş.Gıda İth.İhr.San.Ve Tic.Ltd.Şti., MUHSİN YAZICIOĞLU CAD. ASMALI BAHÇE SİTESİ NO : 7/2 ÇUKURAMBAR ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Şube Müdürlüğü-Makina İkmal Donatım Diğer Özel Bütçeli Kuruluşlar Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Seyrantepe Sanayi Mah. Elazığ Bulvarı 147 21120 DİYARBAKIR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/189329 İhale Kayıt Numaralı "Dsi 10 Bölge Müdürlüğü 2014 Yılı 101 Şube Müdürlüğü Personel Ve Gereç Taşıma Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri 10. Bölge Müdürlüğü tarafından 22.01.2014tarihinde açık ihale usulüile yapılan “DSİ 10 Bölge Müdürlüğü 2014 Yılı 101 Şube Müdürlüğü Personel ve Gereç Taşıma Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Yüksekol Taşımacılık Oto. Tem. İnş. Gıda İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 10.03.2014tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 20.03.2014tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.03.2014tarih ve 10136sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.03.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/1249sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, kesinleşen ihale kararında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilme gerekçesinin belirtilmemesinin mevzuata aykırı olduğu, ayrıca ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, işletme giderleri (akaryakıt, bakım, onarım, lastik vb. giderler), personel gideri, amortisman, sözleşme ve genel giderler ile diğer giderlerin Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.4.2.3'üncü maddesinde açıklanan belgeler ile tevsik edilmediği ve aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı, şöyle ki;

- Amortisman hesabı için meslek mensubu onaylı rapor sunulmadığı gibi araçların kendi malı olduğuna dair tevsik edici belge sunulmadığı,

- Bakım ve onarım giderine ilişkin fiyat teklifi veya proforma fatura sunulmadığı,

- Motorlu Taşıtlar Vergisi'nin bir dönem eksik hesaplandığı,

- Taşıt kartı maliyetine ilişkin açıklama yapılmadığı,

- Akaryakıt tüketiminin hesabında araçların fabrika yakıt değerlerinin tevsik edilmediği ve EPDK verilerinin esas alınmadığı,

- Araç takip sistemi maliyeti için fiyat teklifi veya proforma fatura sunulmadığı,

- Araç muayene ve egzoz emisyon ölçümleri için belge sunulmadığı ve hesaplama yapılmadığı,

- Lastik ve zincir maliyetlerinin yazlık ve kışlık ayrımı gözetilmeksizin tek mevsim üzerinden hesaplandığı,

- İşçilik maliyetlerinin asgari ücretin altında olduğu ve çalışma saatlerinin dokümana uygun hesaplanmadığı,

- Sözleşme ve karar pulu gibi sözleşmeye ilişkin masraflara yönelik gider öngörülmediği,

- Açıklama kapsamında sunulan proforma fatura ile fiyat tekliflerinde meslek mensubunun onayı ile Tebliğ'in 79'uncu maddesinde yer alan beyanların olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “ 2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: DSİ 10 Bölge Müdürlüğü 2014 Yılı 101 Şube Müdürlüğü Personel ve Gereç Taşıma Hizmet Alımı

b) Miktarı ve türü:

4 adet Çift Sıralı Pikap Toplam 800 km/gün 300 gün,
21 adet Çift Sıralı Pikap Toplam 3780 km/gün 300 gün,
4 adet Çift Sıralı Pikap Toplam 640 km/gün 300 gün,
3 adet Minibüs Toplam 360 km/gün 290 gün,

Toplam: 29 adet 4x2 Pikap, 3 ad. Minibüs ” düzenlemesine yer verildiği,aynı Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde ise işin tamamı için teklif verileceğinin düzenlendiği görülmüştür.

24.01.2014 tarihli ihale komisyonu kararında, bir isteklinin teşekkür mektubu sunduğu, bir isteklinin teklif zarfının uygun olmaması sebebiyle, bir başka isteklinin teklifi kapsamında ticaret sicil gazetesi sunmaması gerekçesiyle, diğer bir isteklinin teklifinin ise birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata yapılması ve sunulan iş deneyim belgesinin benzer iş tanımına uygun olmaması nedeniyle, bir isteklinin teklifinin de cari oranın aranan asgari şartı karşılamaması sebebiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, geçerli kabul edilen tekliflerin kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerinde olması sebebiyle ihalede aşırı düşük teklif bulunmadığı belirtilerek ihalenin İbrahim Aydoğan Taş. Tem. İnş. Tarım ve Hay. Paz. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Yüksekol Taş. Oto. Tem. İnş. Gıda İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından, ihale tarihi dikkate alındığında yaklaşık maliyetin içerisinde yer alan işçilik ücreti dahil bir takım girdilerin değiştiği, bu nedenle yaklaşık maliyetin güncelliğini kaybettiği, yaklaşık maliyetin güncellenmesi durumunda ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin aşırı düşük olacağı ve sorgulamaya tâbi tutulması gerekeceği belirtilerek söz konusu komisyon kararına itiraz edildiği anlaşılmıştır.

İdare tarafından, Yüksekol Taş. Oto. Tem. İnş. Gıda İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin şikâyet dilekçesinde belirttiği hususun haklı bulunarak yaklaşık maliyetin güncellenmesi gerektiğinin belirtildiği, bu kapsamda ihale komisyonunca yaklaşık maliyetin güncellendiği görülmüştür.

Yapılan güncelleme işlemi sonucu İbrahim Aydoğan Taş. Tem. İnş. Tarım ve Hay. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olduğunun tespit edildiğive anılan isteklinin aşırı düşük sorgulamasına tâbi tutulduğu anlaşılmıştır. 28.02.2014 tarihli ihale komisyonu kararından, adı geçen isteklinin sunmuş olduğu açıklamaların yeterli bulunduğu ve ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi isteklinin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı 2’nci teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41’inci maddesinde “ İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir …” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “ 79.6. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilere, açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin kesinleşen ihale kararı ile birlikte bildirilmesi zorunludur. ” açıklaması yer almaktadır.

Aktarılan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde ihale sonucunun bildirildiği kesinleşen ihale kararında tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama nedenlerine yer verileceği, bu kapsamda teklifi aşırı düşük teklif olarak belirlenen isteklilerin tekliflerinin reddedilmesi durumunda, açıklamaların uygun bulunamama gerekçelerinin kesinleşen ihale kararında yer alacağı anlaşılmış olup, sunulan açıklamaların uygun bulunması halinde kesinleşen ihale kararında, açıklamaların uygun bulunma gerekçelerine yer verilmesi gibi bir zorunluluğun olmadığı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu açıklamaların idarece yeterli bulunarak kabul edildiği dikkate alındığında, başvuru sahibinin bu husustaki iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “ 78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.

78.2. Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir.

78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir. ” açıklamaları yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinin “ 25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta vergi, resim ve harç giderlerinin tümü teklif edilecek fiyata dahildir.

(25.1) nci maddede yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilecektir. Yüklenici bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

Ancak sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde idarece yükleniciye ayrıca ödenir

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır. ” şeklinde düzenlendiği,

İhaleye ait birim fiyat teklif cetvelinin,

A

B

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

Tutarı

4 adet çift sıralı pikap toplam 800 km/gün

gün

300

21 adet çift sıralı pikap toplam 3780 km/gün

gün

300

4 adet çift sıralı pikap toplam 640 km/gün

gün

300

3 adet minibüs toplam 360 km/gün

gün

290

Toplam Tutar (K.D.V Hariç)

Şeklinde düzenlendiği görülmüştür.

İhaleye ait Teknik Şartname’de “ 2.1. Şartname kapsamı taşıt hizmetleri aşağıda belirtilmiştir;

a) Mesai günlerinde, mesai saatleri arasında, İdare sınırları içerisinde veya dışında taşıma ve ulaşım hizmetlerini yapmak.

b) Gerektiğinde İdare’nin mesai bitiminden sonra veya tatil günlerinde bölge sınırları içinde veya dışında taşıma ve ulaşım hizmetlerini yapmak.

c) Mesai günlerinde ve mesai saatleri arasında taşıt şoförü ile birlikte İdare tarafından görevlendirildiği Şube Müdürlüğünün araç parkında hazır bulunacaktır. Tatil günlerinde ve mesai saatlerinin dışında herhangi bir görevlendirme için yüklenici İDARE’ ye irtibat adresi ve telefonu bildirecek ve İdare’nin istediği yerde ve saatte hazır bulunacaktır.

d) İdare ihtiyaç halinde bulunan birimlerde de çalıştırabilir.

…2.11 Yüklenici her araç için bir adet şoför tayin edecek ve İdare ye bildirecektir. İdare ’nin uygun bulmadığı şoförleri İdare’nin yazılı tebligatını müteakip 2 gün içinde değiştirecektir. Tayin edilen şoförlere ait sabıka kayıtları İdare ’ye teslim edilecektir. Şoför, yüklenici olsa dahi bu madde aynen uygulanır.

2.12 Yüklenici tarafından tayin edilen şoförler, maaşları asgari ücretten az olmamak üzere sigortalı olarak çalıştırılacaktır ve sözleşmenin imzalanmasını müteakip, yüklenici bu personellerin sosyal güvenlik kurumuna giriş kayıtlarını İdare ’ye sunacaktır. ” düzenlemelerinin yer aldığı görülmüştür.

Tebliğ’in yukarıda aktarılan maddelerinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarının, ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetler olduğu, personel taşıma hizmetinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyeceği, ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi durumunda teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerektiği açıklanmıştır.

Uyuşmazlığa konu ihalenin personel ve gereç taşıma hizmeti olduğu ve ağırlıklı olarak personel çalıştırmasına dayalı olmadığı, bu nedenle personel çalıştırmasına dayalı bir hizmet olarak değerlendirilemeyeceği ancak, Teknik Şartname’de yüklenicinin her araç için bir adet şoför tayin edeceği ve bu şoföre asgari ücretten az olmamak üzere bir ücret vereceği, taşıtların şoförleri ile birlikte mesai saatleri içerisinde ihaleyi gerçekleştiren İdare’de hazır bulunacağının belirtilmesine karşın İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde işçilik giderine yer verilmediği anlaşılmış olup, ihale dokümanına yönelik bir şikâyet başvurusu olmadığından ihale dokümanının kesinleştiği, tekliflerin oluşturulmasının ve değerlendirilmesinin kesinleşmiş doküman düzenlemelerine göre yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde; verilen tekliflerin 37'nci maddeye göre değerlendirilmesi sonrasında, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların tespit edileceği ve bu teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak isteneceği, açıklamaları yeterli görülmeyen isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı hüküm altına alınmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 7’nci maddesinde “ İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ayrıntılı fiyat ve gerektiğinde miktar araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir... ” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.” hükmü,

Yine adı geçen Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde “(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

…(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, Türkiye İstatistik Kurumu aylık ÜFE Genel Endeksi (2003=100 Üretici Fiyatları Endeksi G satırındaki endeks) üzerinden güncellenir.

(5) Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda, gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyet güncellenir. ” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “ “…79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir. ” açıklaması yer almaktadır.

Aktarılan Yönetmelik hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, Yönetmelik’in 8’inci maddesinde belirlenen esas ve usullere göre ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyetinin hesaplanacağı ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği, hesaplama aşamasında önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların da kullanılabileceği, hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutarda, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV’nin dikkate alınmayacağı, bulunan toplam tutara işin niteliği dikkate alınarak %20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı ile sözleşme ve genel giderler ekleneceği, bütün bu hesaplamaların ve yüklenici kârının da hesap cetvelinde gösterileceği, asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda ise gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyetin güncelleneceği anlaşılmıştır.

İncelemeye konu ihalede, yaklaşık maliyetin tespiti aşamasında, idare tarafından araç, personel, akaryakıt, bakım, onarım, lastik vb. giderler ile %17 oranında yüklenici kârı dikkate alınarak belirlenen birim fiyatlar ile 2013 yılı ihalelerinin güncellenmiş fiyatlarının ortalamasının dikkate alındığı, 2013 yılı ihalelerinin güncellenmiş fiyatları üzerinden herhangi bir kâr hesaplanmadığı, bulunan tutar üzerinden %3 sözleşme ve genel giderler hesaplanmak suretiyle yaklaşık maliyetin 1.831.546,73 TL olarak belirlendiği görülmüştür.

Yüksekol Taş. Oto. Tem. İnş. Gıda İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan şikâyet başvurusu üzerine, 2014 yılının ilk altı aylık dönemi için belirlenen asgari ücret dikkate alınarak yaklaşık maliyetin güncellendiği, bu aşamada işçilik haricindeki diğer gider kalemleri için ihale onay tarihi ile ilan tarihi arasında endeks farkı oluşmadığı gerekçesiyle herhangi bir güncelleme işlemi yapılmadığı ve yaklaşık maliyetin güncellenmiş halinin 1.843.431,28 TL olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İdare tarafından yaklaşık maliyeti hesap cetvelinin aşağıdaki şekilde hazırlandığı görülmüştür.

Taşıt

Sayı

Km

Gün

Kurumca hesap. birim fiyat

2013 yılı ihaleleri güncellenmiş fiyatları

Ortalama fiyat

Araç x gün x Ort. fiyat

4 Adet Çift Sıralı Pikap

4

200

300

222,52

207,37

214,9434

257.932,04

21 Adet Çift Sıralı Pikap

21

180

300

210,57

145,03

177,7997

1.120.138,18

4 Adet Çift Sıralı Pikap

4

160

300

198,26

181,55

189,9036

227.884,32

3 Adet Minibüs

3

120

290

201,37

221,12

211,2466

183.784,57

Toplam

1.789.739,11

Sözl. ve genel gid.(%3)

53.692,17

Genel Toplam

1.843.431,28

İhale komisyonunca aşırı düşük tekliflerin tespitine ilişkin düzenlenen tutanakta yaklaşık maliyetin; amortisman, işletme (bakım, onarım, lastik vb.), personel giderleri ile % 15 oranında müteahhitlik kârı öngörülerek hesaplandığının, yaklaşık maliyetten kârın düşülmesi durumunda bulunan tutar olan 1.602.983,72 TL’nin (1.843.431,28 / 1,15) altında teklif veren İbrahim Aydoğan Taş. Tem. İnş. Tarım ve Hay. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin aşırı düşük olarak belirlendiğinin ve sorgulamaya tâbi tutulması gerektiğinin belirtildiği görülmüştür.

İdare tarafından yaklaşık maliyetin tespiti aşamasında %17 yüklenici kârı öngörülen birim fiyatlar ile herhangi bir kâr öngörülmeyen 2013 yılına ait güncellenmiş ihale rakamlarının kullanıldığının belirtildiği, ancak aşırı düşük tekliflerin tespitine ilişkin düzenlenen tutanakta yaklaşık maliyetin %15 oranında kâr içerdiği ve kâr hariç yaklaşık maliyetin bu oran (%15) dikkate alınarak hesaplandığı anlaşılmıştır. Tereddüte sebep olan bu durum ile ilgili ihaleyi düzenleyen idareden 01.04.2014 tarihli ve 781 sayılı yazı ile, taraflarınca belirlenen birim fiyatların hangi tutar ve oranda kâr içerdiği, ayrıca yaklaşık maliyetin hesabında dikkate alınan 2013 yılı ihalelerinin güncellenmiş fiyatları ile 2013 yılı ihalelerinin yaklaşık maliyet hesabında kullanılan fiyatların mı yoksa 2013 yılı ihalelerine ilişkin imzalanan sözleşmelere ait fiyatların mı kastedildiği ve hesaplanabilmesi durumunda 2013 yılı ihale fiyatlarının kârsız tutarları ile öngörülen kâr miktarı hususlarında bilgi istenilmiştir. İdarenin 03.04.2014 tarihli ve 201557 sayılı cevap yazısında, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde %17 oranında kâr hesaplandığının, aşırı düşük tekliflerin tespiti aşamasında kâr oranının sehven % 5 olarak dikkate alındığının, kâr oranının %17 olarak dikkate alınması durumunda dahi ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin kâr hariç yaklaşık maliyetin altında olacağının, 2013 yılı ihaleleri fiyatları ile ihalesi yapılan işlere ilişkin sözleşme fiyatlarının kastedildiğinin, taraflarınca hesaplanan birim fiyatlar ile 2013 yılı ihalelerinin güncellenmiş sözleşme fiyatlarının kâr içerdiğinin belirtildiği ayrıca söz konusu yazıda, taraflarınca hesaplanan birim fiyatların kârsız tutarları ile bu birim fiyatlar için öngörülen kâr miktarına yer verildiği görülmüştür.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinde, hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar içerisinde sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV’nin dikkate alınmayacağı, bu tutara işin niteliği dikkate alınarak %20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı ekleneceği, en son aşamada ise kâr dahil olarak belirlenen bu tutara, kâr hariç tutarlar dikkate alınarak belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderlerin ilave edilerek yaklaşık maliyetin hesaplanacağı hüküm altına alınmıştır. Bir başka ifade ile idarece ilk olarak ihale konusu iş için belirlenen miktarlar ile sözleşme, genel gider, KDV ve kâr içermeyen birim fiyatların çarpılarak bir tutara ulaşılacağı, ikinci aşamada ise ilk aşamada bulunan tutar üzerinden hem azami %20 oranında kâr hem de sözleşme ve genel giderler hesaplanacağı, son aşamada ise ilk aşamada tespit edilen tutara yüklenici kârı ile sözleşme ve genel giderlerin ekleneceği anlaşılmıştır.

Ödeneğin tespitinde, ilan sürelerinin hesaplanmasında, yeterlik kriterlerinin belirlenmesinde, tekliflerin değerlendirilmesinde ve benzeri birçok aşamada ölçüt olarak kullanılacak olan yaklaşık maliyetin gerçekçi olarak yukarıda anılan hükümlere göre belirlenmesi zorunludur. Yukarıda aktarılan mevzuat düzenlemelerinde açıklandığı üzere, Kurumun aşırı düşük tekliflerin tespitinde sınır değer ve sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu, şikâyete konu ihalenin personel ve gereç taşıma hizmeti olduğu ve personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı niteliğinde olmadığı görülmekle birlikte, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ihalelerde de kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük olarak kabul edilmeyeceği, yaklaşık maliyetin kârsız tutarının altında kalan isteklilerden ise açıklama istenilmesi gerektiği yönünde istikrar kazanmış Kurul kararları bulunmaktadır. Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespitinde kullanılan yaklaşık maliyetin hatalı hesaplanması aşırı düşük tekliflerin tespitini ve değerlendirilmesini etkileyebilmektedir.

İdare tarafından yaklaşık maliyetin tespiti aşamasında iki farklı fiyatın ortalamasının dikkate alındığı, bunlardan birinin idare tarafından hesaplanan ve %17 oranında kâr ihtiva eden birim fiyatlar olduğu, diğerinin ise 2013 yılında gerçekleştirilen ihalelere ilişkin sözleşme fiyatları olduğu ve bu fiyatlar için herhangi bir kâr öngörülmediği, bu iki fiyatın ortalamasının, taşıtlara ilişkin belirlenen miktarlarla çarpılarak bir tutara ulaşıldığı, bu aşamada ayrıca kâr belirlenmediği ve bulunan tutar üzerinden %3 sözleşme ve genel giderler hesaplanarak yaklaşık maliyetin yukarıda aktarılan Yönetmelik hükmüne aykırı şekilde belirlendiği anlaşılmıştır.

Yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kâr oranına ilişkin olarak ayrıca bir belirleme yapılmadığı durumlara ilişkin istikrar kazanmış Kurul kararlarında, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan hüküm uyarınca yaklaşık maliyetin %20 oranında kâr içerdiği kabulünden hareketle, bu oran düşülerek kârsız yaklaşık maliyet hesaplanmakta ve bu tutarın altındaki teklif bedelleri aşırı düşük olarak değerlendirilmektedir.

Yaklaşık maliyetin tespiti aşamasında kullanılan ve idarece hesaplanan birim fiyatlarda %17 oranında kâr bulunduğu, ancak hesaplamalarda kullanılan 2013 yılı ihaleleri sözleşme fiyatları içerisindeki kâr oranının belli olmadığı ve idarece hesaplanan maliyete ayrıca kâr ilave edilmediği anlaşılmıştır.Bu kapsamda, kâr oranı belli olmayan yaklaşık maliyet bileşenlerinin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yukarıda aktarılan 9’uncu maddesi uyarınca öngörülebilecek olan azami %20’lik kâr oranını içerdiği kabulüyle kâr hariç yaklaşık maliyetin hesaplanabileceği sonucuna varılmıştır.

İdarece hesaplanan birim fiyatların kârsız tutarları ile 2013 yılı ihaleleri sözleşme fiyatlarının azami %20’lik kâr oranı içerdiği kabulüyle tespit edilen kârsız fiyatlar dikkate alınarak yapılan hesaplama neticesinde,

İdarece Hesap. birim fiyat

% 17 Kâr

Kârsız birim fiyat

2013 yılı ihaleleri güncellenmiş fiyatları

2013 yılı ihaleleri kârsız fiyatları (% 20 içerdiği varsayılarak)

Ortalama fiyat kârsız (birim fiyat, 2013 yılı fiyatı)

Araç x gün x Ort. fiyat

222,52

32,33

190,19

207,37

172,8083

181,4992

217.799,00

210,57

30,60

179,97

145,03

120,8583

150,4142

947.609,25

198,26

28,81

169,45

181,55

151,2917

160,3708

192.445,00

201,37

29,26

172,11

221,12

184,2667

178,1883

155.023,85

Toplam

1.512.877,10

Sözleşme ve genel gid. (%3)

45.386,31

Genel Toplam

1.558.263,41

Kârsız fiyatlar dikkate alınarak bulunan tutar üzerinden hesaplanan %3 sözleşme ve genel giderler dahil, kâr hariç yaklaşık maliyetin 1.558.263,41 TL olduğu tespit edilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan İbrahim Aydoğan Taş. Tem. İnş. Tarım ve Hay. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin 1.559.910,00 TL olduğu ve yukarıda tespit edilen kâr hariç yaklaşık maliyet tutarı olan 1.558.263,41 TL’nin üzerinde olduğu görülmüş olup, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4’üncü maddesinde yer alan açıklama gereğince kâr hariç yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmeyeceği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak başvuru sahibi tarafından itirazen şikâyet dilekçesinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı yönünde iddialara yer verilmiş, ancak yapılan inceleme ve tespitler neticesinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin aşırı düşük olmadığı, dolayısıyla başvuru sahibinin iddia ettiği hususların incelenemeyeceği görülmüştür.

Öte yandan Aydoğan Taş. Tem. İnş. Tarım ve Hay. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.nin sunmuş olduğu açıklamaların idare tarafından uygun bulunarak teklifinin geçerli kabul edildiği dikkate alındığındaanılan isteklinin teklifinin idarece aşırı düşük olarak değerlendirilerek açıklama talep edilmesinin esasa etkili olmadığı görülmüş, başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusunun reddedilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi