KİK Kararı: 2014/UH.II-256

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/004
Gündem No : 50
Karar Tarihi : 13.01.2014
Karar No : 2014/UH.II-256
BAŞVURU SAHİBİ:
Akademi Yemek Tem. Müh. Hizm. Yazılım Bilişim İnş. Nak. Tur. Tic. Ltd. Şti., KÜLTÜR MAH. KIZILIRMAK CAD. LİDERLER İŞ MERKEZİ NO : 63/42-A KOCATEPE ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Giresun İli Kamu Hastane Birliği Genel Sekreterliği, Teyyaredüüz Mah. Atatürk Bulvarı 323 28100 GİRESUN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/177210 İhale Kayıt Numaralı "_Yemek İhalesi ( 3 Aylık Pazarlık)" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Giresun İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğitarafından 03.12.2013tarihinde pazarlık usulüile yapılan “Yemek Hizmet Alımı (3 Aylık Pazarlık)” ihalesine ilişkin olarak Akademi Yemek Tem. Müh. Hizm. Yazılım Bilişim İnş. Nak. Tur. Tic. Ltd. Şti.nin 18.12.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 20.12.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 24.12.2013tarih ve 40494sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.12.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/4831sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Yetimoğluları Gıda Tem. ve Hiz. Alım. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının reel piyasa şartlarıyla örtüşmediği ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesi çerçevesinde hazırlanmadığı hususunun taraflarınca bilindiği, bu bağlamda ilgili firma tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının titizlikle incelenmesi gerektiği,

2. Yetimoğluları Gıda Tem. ve Hiz. Alım. Tic. Ltd. Şti. tarafından işçilik giderlerinin tam ve doğru olarak maliyete yansıtılıp yansıtılmadığı hususunun detaylı olarak incelenmesi gerektiği,

3. İşin süresinin 01.01.2014-31.03.2014 tarihleri arasında olduğu dikkate alındığında; işçilik giderlerini aşırı düşük teklif kapsamında açıklamakla yükümlü olan isteklinin, 2014 yılının birinci dönemi için belirlenen asgari ücretlerini de dikkate alması gerektiği, idareden asgari ücretin artışı sebebi ile fiyat farkı talep edemeyecek olan isteklinin ihale tarihi itibarı ile sunmuş olduğu teklifini aşırı düşük teklif kapsamında açıklarken 2014 yılı birinci dönem asgari ücret tarifesini bilerek açıklama yapmış olması gerektiği, aksi halde sunulan açıklama gerçeklikten uzak, mesnetsiz bir açıklama niteliği taşıyacağı, kısaca adı gecen isteklinin asgari isçilik giderlerine ait açıklamasının detaylı olarak incelenmesi gerektiği,

4. İlgili firmanın idareye sunduğu proforma faturaların ilgili Tebliğ’e uygun olarak sunulmasının mümkün olmadığı, hizmetin ifası sırasında yüklenicinin temin etmekle yükümlü olduğu araç gereçlerin, bu araç gereçlere ilişkin bakım ve onarım giderlerinin, hizmetin ifası sırasında bu gider kalemlerinin önemli ve teklife doğrudan tesir eden bileşenler olduğu düşünüldüğünde, bu gider kalemlerine ilişkin hesaplamaların da yine Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesi hükümleri gereği tevsik edici belgeler ile hesaplara dâhil edilmesi gerektiği, açıklama sunan Yetimoğluları Gıda Tem. ve Hiz. Alım. Tic. Ltd. Şti.nin bahse konu hesaplamaları hangi temeller doğrultusunda hesapladığının, sunulan bu hesaplamaları Tebliğ’de belirtilen belgeler ile tevsik edip etmediğinin detaylı olarak incelenmesi gerektiği,

5. Kamu ihale Genel Tebliğinin 79.4.2.24’üncü maddesi gereği işçi kıyafetlerine ilişkin giderlerin belgelerle tevsik edilmesi zorunlu olmamasına rağmen maliyet hesaplarında gösterilmesi gerektiği, Yetimoğluları Gıda Tem. ve Hiz. Tic. Ltd. Şti.nin bu gider kalemini maliyet hesaplarına dâhil edip etmediğinin detaylı olarak incelenmesi gerektiği,

6. Sebze meyve proforma faturalarının ya da tevsik edici belgelerin 2’nci kalite ürünlerin fiyatları olduğunun taraflarınca düşünüldüğü, ancak Teknik Şartname’nin ilgili maddelerinde tüm ürünlerin piyasada satılan en iyi cins olması gerektiği hüküm altına alındığı, özellikle sebze ve meyvelerin birinci kalite ürünler olarak belgelendirilip belgelendirilmediğinin incelenmesi gerektiği,

7. Ankara 6. İdare Mahkemesince verilen 09.06.2010 tarihli ve E:2010/606 sayılı kararda; ağırlıklı olarak mal alımına dayalı olan bu tür hizmet alım ihalelerinde kontrolün aşırı düşük teklif sorgulaması ile değil muayene ve kabul komisyonlarınca yapılan denetim ile sağlandığı belirtilmekte ise de, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının, yeterli ve kabul edilebilir bir açıklama yapıldığı takdirde ihalenin yine aynı şirkete verilmesine engel oluşturmayacağı gibi, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin sonuçlandırıldığı aksi durumlarda işi yapamayacağı ilk aşamada tespit edilebilecek olan firmaların sonradan muayene ve kabul aşamasında tespit edilebilmesine sebebiyet vereceği, bunun da hizmetin olumsuz etkilenmesine neden olacağı açıktır ” hususlarına gerekçeli kararda yer verilmiş ve aşırı düşük açıklamaların incelenmesinin hizmeti bir bütün olarak etkilediği ve işi yapamayacağı tespit edilebilecek bir firmanın bu aşamada tespit edilmesi neticesinde olası aksaklıkların baştan engellenebileceği görüşüne yer verildiği, yapmış oldukları basit bir araştırma sonucunda açıklama sunan Yetimoğluları Gıda Tem. ve Hiz. Tic. Ltd. Şti. firmasına ait olan ve kusursuz olarak Kamu İhale Kurumu değerlendirmelerinden geçmiş aşırı düşük teklif açıklaması bulunmadığı,

8. Yapılan açıklamalarda her ne kadar proforma faturalar Tebliğ'e uygun şekilde verilmiş olsa da, ihaleyi yapan idarece yapılan piyasa araştırması sonucu belirlenen birim fiyatların, piyasa fiyatlarının çok altında olduğu görüleceği, idarelerce, gerektiğinde tüm istekliler yönünden, bu konuda piyasa araştırması ve ilgili yerlerden bilgi, belge istemek suretiyle, araştırma yaparak karar verilmesi gerektiği, bu durumun 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 17’inci maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, sonuç olarak anılan istekli tarafından yanıltıcı belge sunulmak suretiyle aşırı düşük teklif açıklaması yapıldığı ve açıklama kapsamında sunulan belgelerin teyidinin alınması gerektiği,

9. Yetimoğluları Gıda Tem. ve Hiz. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklama dosyasında, sunulan tüm proforma faturaların gerçeği yansıtıp yansıtmadığının özellikle incelenmesi gerektiği, ihale sürecinde oluşan yoğun rekabet nedeniyle bazı firmalar, tedarikçiler üzerinde baskı uygulayıp, normal şartlarda mümkün olmayan fiyatlar üzerinden proforma faturalar düzenlettikleri bilindiği, aşırı düşük teklif açıklaması sunan firmaların, kanıtlayıcı belgelerinin teyit edilmesinin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkesi olan eşitlik ve rekabet ilkesi gereği zorunlu olduğu,

10. Teknik Şartname’de mutfak ve yemekhanelerde bulunması gereken yangın tüplerinin dolumu ve periyodik bakımının yüklenici tarafından yapılacağı hususlarının hüküm altına alındığı, Yetimoğluları Gıda Tem. ve Hiz. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklama dosyasında ilgili maddede belirtilen gider kalemlerine ilişkin belgelere dayalı açıklama yapılıp yapılmadığının incelenmesi gerektiği,

11. Teknik Şartname’de kahvaltıların tek kullanımlık köpük tabaklarda dağıtılacağı, sup ve sütlaç gibi tatlıların ise yine tek kullanımlık 250 Gr. alüminyum kaplarda dağıtılacağı hususlarının hüküm altına alındığı, Yetimoğluları Gıda Tem. ve Hiz. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklama dosyasında ilgili maddede belirtilen gider kalemlerine ilişkin belgelere dayalı açıklama yapılıp yapılmadığının incelenmesi gerektiği,

12. Teknik Şartname’de besin zehirlenmesine ilişkin 3. Şahıs Mali Sorumluluk Sigortası yaptırılması hususlarının hüküm altına alındığı, Yetimoğluları Gıda Tem. ve Hiz. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklama dosyasında ilgili maddede belirtilen gider kalemlerine ilişkin belgelere dayalı açıklama yapılıp yapılmadığının incelenmesi gerektiği,

13. Teknik Şartname’de yemekle birlikte kapalı ambalajda bardak su verileceği hususlarının hüküm altına alındığı, Yetimoğluları Gıda Tem. ve Hiz. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklama dosyasında ilgili maddede belirtildiği şekilde açıklama yapılıp yapılmadığının incelenmesi gerektiği,

14. Teknik Şartname’de mutfak ve yemekhanelere kamera sistemi kurulacağı hususlarının hüküm altına alındığı, Yetimoğluları Gıda Tem. ve Hiz. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklama dosyasında kamera sistemi giderlerine ilişkin belgelere dayalı açıklama yapılıp yapılmadığının incelenmesi gerektiği,

15. Teknik Şartname’de yemeklerde kullanılacak gıda malzemelerine ilişkin miktar ve gramaj bilgisine yer verildiği, Yetimoğluları Gıda Tem. ve Hiz. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklama dosyasında Şartname’de belirtilen gramajlara uygun olarak maliyet çalışması yapılıp yapılmadığının ve belgelere dayalı açıklama yapılıp yapılmadığının incelenmesi gerektiği,

16. Yetimoğluları Gıda Tem. ve Hiz. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında, özellikle hizmet alımı olması sebebiyle ilaçlama hizmeti birim fiyatını tevsik eden belgenin fiyat teklifi yerine proforma fatura ile tevsik edildiği taraflarınca bilindiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin, iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerine ilişkin 79.4.2.5’inci maddesinde; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim" şeklinde yer alan ifade yerine 79.4.2.4’inci maddesinde yer alan; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim” ifadesinin bulunduğu dolayısıyla, Kamu İhale Genel Tebliğini ilgili maddelerine aykırı olarak fiyat teklifi yerine proforma fatura sunulduğu, sunulan belgede ise SMMM/YMM beyanının teklife konu iş kısmı için mevzuatın öngördüğü beyan ile uyumlu olmadığının sabit olduğu, Kamu İhale Kurulunun 14.05.2012 Tarih ve 2012/UH.II-2066 sayılı Kurul kararında bahse konu beyanların hatalı olması sebebi ile ilgili firmanın değerlendirme dışı bırakılması hususunun hükme bağlandığı,

17. Açıklama sunan Yetimoğluları Gıda Tem. ve Hiz. Tic. Ltd. Şti. firması tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklama dosyasında hizmetin ifası için yüklenici firma tarafından temin edilecek ve hizmetin bitiminde iade edilecek demirbaş malzemelere ilişkin maliyet çalışması ve tevsik edici belgeler mevzuata aykırı şekilde kendisine ait olmadığı halde yıllık belli oranda amortisman gideri hesaplanarak açıklandığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1-) Başvuru sahibinin 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14 ve 15’inci iddialarına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının: “Yemek İhalesi ( 3 Aylık Pazarlık)” olarak belirtildiği,miktarı ve türüne ise Şartname ekinde,”

Sıra No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

Normal Yemek

ÖĞÜN

231.250

2

Diyet Yemek

ÖGÜN

22.500

3

Kahvaltı

ÖĞÜN

106.150

“

şeklinde yer verildiği, 19’uncu maddesinde teklif ve sözleşme türünün birim fiyat teklif ve sözleşme olacağının belirtildiği, 3’üncü maddesinde ihale usulünün pazarlık usulü 21/b bendi şeklinde belirtildiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında “Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir:

a) Başvuru sahibinin, varsa vekil ya da temsilcisinin adı, soyadı veya unvanı ve adresi.

b) İhaleyi yapan idarenin ve ihalenin adı veya ihale kayıt numarası.

c) Başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih.

d) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller.

e) İtirazen şikayet başvurularında idareye yapılan şikayetin ve varsa şikayete ilişkin idare kararının bildirim tarihi.” hükmü,

Anılan Kanunun “Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasında “ Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin ikinci fıkrasında “Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir;

a) Başvuru sahibinin, varsa vekil ya da temsilcisinin; adı, soyadı veya unvanı ve adresi ile varsa bildirime esas elektronik posta adresi ve faks numarası.

b) İhaleyi yapan idarenin ve ihalenin adı veya ihale kayıt numarası.

c) Başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih.

ç) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller.

d) İtirazen şikâyet başvurularında ayrıca idareye yapılan şikayetin tarihi ve varsa şikayete ilişkin idare kararının bildirim tarihi.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğin 11 inci maddesinin sekizinci fıkrasında ise “Yönetmelik’in 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmelik’in 8’inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” açıklaması bulunmaktadır.

Başvuru konusu ihaleye ilişkin 13.12.2013 tarihli ihale komisyonu kararı incelendiğinde, Kanunun 21’inci maddesinin b bendine göre yapılan ihaleye 4 teklif verildiği ve 2 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı görülmüştür.

Başvuru sahibinin yukarıda yer alan iddialarında ise idarece ihale üzerinde bırakılan Yetimoğulları Gıd. Tem. ve Hiz. Alım. Tic. Ltd. Şti.nin teklif dosyası kapsamında ve aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu belgelerin mevzuata uygun olarak sunulup sunulmadığının yeniden kontrol edilmesi talep edilmiş, ancak söz konusu isteklinin sunulan belgelerin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle mevzuata uygun olmadığı hususu somut bir biçimde belirtilmemiştir.

Bu çerçevede başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesinde yer verdiği ve yukarıda belirtilen hususların iddia niteliği bulunmayan bir talepten ibaret olduğu, kamu ihale mevzuatında Kurum’un görevleri arasında “yeniden inceleme yapılması, belge teyidi yapılması” usulünün sayılmadığı göz önünde bulundurulduğunda, başvurunun İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 8 inci maddesinde yer alan şekil şartlarına uygun olmadığı anlaşılmıştır.

İncelemeye konu ihaleye ilişkin olarak başvuru sahibi tarafından sunulan itirazen şikâyet dilekçesinin incelenmesi sonucunda, ilgili iddialara yönelik hususların kamu ihale mevzuatındaki düzenlemelerin hatırlatılması ile yeniden inceleme ve belge teyidi yapılmasından ibaret olduğu, idarece tesis edilen işlemlerin hangi yönüyle mevzuata aykırılık taşıdığına ilişkin herhangi bir iddiaya ve somut delillere ise dilekçe içeriğinde yer verilmediği dolayısıyla başvuru dilekçesinin İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 8’inci maddesinin (ç) bendine aykırılık teşkil ettiği anlaşıldığından başvuru sahibinin ilgili iddialarının şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2. Başvuru sahibinin 16’ıncı iddiasına ilişkin olarak:

İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde “25.1. vergi(KDV Hariç), resim, her türlü sigorta giderleri, ulaşım giderleri, teklif fiyata dahil edilecektir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

Teknik Şartnamede belirtilen tüm giderler teklif fiyata dahil edilecektir.

Malzeme Dahil Yemek Pişirme Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı ihalesi personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı değildir. İhale kapsamında 55 kişi çalıştırılacak olup, brüt asgari ücret üzerinden hesaplanacak işçilik giderleri birim fiyat teklif cetvelinde ayrıca ücretlendirilmeden birim fiyat teklife dâhil edilecektir. Yüklenici tarafından karşılanacak yol masrafı aylık gün sayısı olarak 26 (yirmialtı) gün esas alınacaktır.

Personelin yol gideri günlük brüt (3,40 TL) olarak hesaplanacaktır. Yüklenici, teklif fiyatına personel yol giderini dahil edecek ve bordroda gösterecektir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Personelin iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranı %2 (iki) olarak tespit edilmiştir. ” düzenlemesinin bulunduğu,

Teknik Şartname’nin “Temizlik ve İlaçlama Hizmetleri” başlıklı 15’inci maddesinde “ Mutfakta, depolarda, yemekhane ve koridorlarda böcek, haşere ve kemirgenlere karşı ayda bir kez usulüne uygun olarak ilaçlama yapılacaktır. Bu süre daha erken ilaçlama ihtiyacı doğması halinde kısaltılabilecek olup bu konuda hastana idaresi yetkili olacaktır. İlaçlama raporları hastane idaresine ve diyet bölümüne teslim edilecektir.” düzenlemesinin bulunduğu görülmüştür.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c)Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü bulunmaktadır.

Kanun’un anılan maddesinden, ihale komisyonunca, yapılan değerlendirme neticesinde geçerli olduğu tespit edilen tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklilerin tespit edileceği ve tespit edilen bu tekliflerin reddedilmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlere ilişkin olarak sorgulamaya tabi tutulacağı, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi konularında Kurumca hazırlanacak ikincil mevzuatın esas alınması gerektiği anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde; “…79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

…

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

…

b. Fiyat teklifleri,

…

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

…

79.4.2.5. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (79.4.2.5.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

…

79.4.2.18. İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır…” açıklaması bulunmaktadır.

İhale uhdesinde kalan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında ilaçlama hizmeti için 3.750,00 maliyet öngörüldüğü söz konusu tutarı tevsik etmek Ömer Karahasan’dan alınmış fiyat teklifi sunulduğu dolayısıyla başvuru sahibinin ilaçlama gideri için fiyat teklifi yerine proforma fatura sunulduğu iddiasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin, iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerine ilişkin 79.4.2.5 inci maddesinde; “ Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” açıklaması yer almaktadır.

Tevsik amacıyla sunulan fiyat teklifi incelendiğinde fiyat teklifi üzerinde “Birim satış fiyatının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” şeklinde yer alan ifadenin bulunduğu tespit edilmiştir.

Esasen fiyat teklifinde yer alan beyan ile söz konusu Tebliğ açıklamasında yer verilen beyanın gereği yerine getirildiği anlaşılmış, yalnızca “birim fiyatın” yerine “birim satış fiyatının” yazıldığı görülmüştür. Söz konusu bu beyanların aynı anlamı ifade ettiği anlaşıldığından sunulan fiyat teklifinin mevzuata aykırı bir husus içermediği dolayısıyla başvuru sahibinin ilgili iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

3. Başvuru sahibinin 17’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1. İhale Uygulama Yönetmeliklerinin tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeleri düzenleyen maddelerinde kendi malı olma şartının aranmamasının esas olduğu hükme bağlanmıştır. İdareler tarafından bazı tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman için aday veya isteklinin kendi malı olma şartının aranması durumunda; kendi malı olması istenen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın teknik kriter ve özelliklerine ön yeterlik şartnamesi veya idari şartnamede yer verilecek, aday veya istekliler de kendi malı olan tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmanı; ruhsat, demirbaş veya amortisman defterinde kayıtlı olduğuna dair noter tespit tutanağı ya da yeminli mali müşavir (YMM) raporu veya serbest muhasebeci mali müşavir (SMMM) raporu ile tevsik edeceklerdir. Makine, teçhizat ve diğer ekipman için kendi malı olma koşulunun aranmaması durumunda ise aday veya isteklilerden başvuru veya teklifleri kapsamında (taahhütname, yapı araçları taahhütnamesi, kira sözleşmesi, vb.) herhangi bir belge sunmaları istenmeyecektir.” açıklaması yer almaktadır.

İhale dokümanın yapılan inceleme neticesinde ihale konusu hizmetin ifası için yüklenici firma tarafından temin edilecek ve hizmetin bitiminde iade edilecek demirbaş malzemelere ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmadığı görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalar kapsamında hizmetin ifası sırasında kullanılacak olan demirbaş malzemelere ilişkin olarak herhangi bir gider öngörülmediği ve açıklama yapılmadığı anlaşılmış ve bu durumun ihale dokümanında söz konusu gidere dair herhangi bir düzenleme yapılmadığı dikkate alındığında mevzuata aykırı bir durum olmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla başvuru sahibinin ilgili iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle “ Açıklama sunan Yetimoğluları Gıda Tem. ve Hiz. Tic. Ltd. Şti. firması tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklama dosyasında hizmetin ifası için yüklenici firma tarafından temin edilecek ve hizmetin bitiminde iade edilecek demirbaş malzemelere ilişkin maliyet çalışması ve tevsik edici belgeler mevzuata aykırı şekilde kendisine ait olmadığı halde yıllık belli oranda amortisman gideri hesaplanarak açıklandığı ” şeklinde belirtilenon yedinci iddiasına ilişkin Kurul çoğunluğunca, “** İtirazen şikayet başvurusunun reddine”** karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin 17 nci iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Giresun İli Kamu Hastane Birliği Genel Sekreterliği tarafından gerçekleştirilen “ Yemek Hizmet Alımı ” ihalesine (3 Aylık Pazarlık) ilişkin yaklaşık maliyetin piyasa araştırması yapılarak esas alınarak toplam 1.226.499,00 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede (5) adet ihale dokümanı satın alındığı, 03.12.2013tarihinde gerçekleştirilen ihaleye dört istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece şikayete konu ihaleye yönelik tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, 4 teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu tekliflere ilişkin teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Alpa-Med Med. Sağ. Hiz. Gıd. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.

920.475,00

Giresun Hanedan Yem. Tem. Oto. Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti.

920.475,00

Yetimoğulları Gıd. Tem. ve Hiz. Alım. Tic. Ltd. Şti.

1.020.395,50

Akademi Yem. Tem. Müh. Hizm. İnş. Tur. Tic. Ltd. Şti.

1.022.133,50

Şeklinde verildiği, idarece yapılan değerlendirme sonucunda, Alpa-Med Med. Sağ. Hiz. Gıd. Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti., Giresun Hanedan Yem. Tem. Oto. Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Yetimoğulları Gıd. Tem. ve Hiz. Alım. Tic. Ltd. Şti.’den aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, üç istekli tarafından sunulan açıklamalardan sadece Yetimoğulları Gıd. Tem. ve Hiz. Alım. Tic. Ltd. Şti.’nin açıklamalarının uygun görülerek ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan bu istekli üzerinde bırakılarak sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin onyedinci iddiası kapsamında, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “ Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu iddialara ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi