KİK Kararı: 2014/UH.II-2403

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/040
Gündem No : 48
Karar Tarihi : 18.06.2014
Karar No : 2014/UH.II-2403
BAŞVURU SAHİBİ:
Has Emlak Müşavirlik Ormancılık Pazarlama Komisyonculuk San. Ve Tic. Ltd. Şti., GÖLBAŞI CAD. NO:17/A ALTINŞEHİR/ ADIYAMAN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları Genel Müdürlüğü 13.Bölge Müdürlüğü, Fabrikalar Mah. Gazi Bulvarı 07108 ANTALYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2014/12176 İhale Kayıt Numaralı "Bölge Ağına Dahil Yollarda Yolboyu Fidan Dikimi Ve Bakımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karayolları Genel Müdürlüğü 13. Bölge Müdürlüğütarafından 17.03.2014tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Bölge Ağına Dahil Yollarda Yolboyu Fidan Dikimi ve Bakımı” ihalesine ilişkin olarak Has Emlak Müşavirlik Ormancılık Pazarlama Komisyonculuk San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 30.04.2014tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 08.05.2014tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 14.05.2014tarih ve 15585sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.05.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/1670sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, aşırı düşük teklif açıklamaları idarece yetersiz bulunarak tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, idarece yapılan yaklaşık maliyet hesaplamasında 25 adet iş kalemi için Karayolları Genel Müdürlüğü’nün birim fiyatlarının kullanıldığı, söz konusu birim fiyatların %25 oranında kâr içerdiği, eğer idarece başka kamu kurum ve kuruluşlarının birim fiyatları kullanıldı ise, bu birim fiyatların da %25 oranında kâr ihtiva ettiği, dolayısıyla, idarece kâr hariç yaklaşık maliyet hesaplanırken bu oranın dikkate alınması gerektiği, kendi teklif fiyatlarının %25 oranındaki kâr payı düşülmüş yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu, netice itibariyle taraflarından aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesinin mevzuata aykırı olduğu, ayrıca, idarenin açıklamalarını yetersiz bulma gerekçelerinin yerinde olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

17.03.2014 tarihinde yapılan ihaleye 12 isteklinin teklif verdiği, idarece geçerli teklif olarak değerlendirilen 11 istekliden 5 isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirildiği, aşırı düşük teklif sorgulamasına tâbi tutulan isteklilerden Bar-Den İnşaat Temizlik Nak. Gıd. Pet. San. Tic. Ltd. Şti. - Park Yıldız Sosyal Hizmetler Gıda İnşaat Temizlik ve Madencilik San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Entosav İlaçlama İnş. Tem. ve Hiz. İşl. San. Tic. Ltd. Şti. - Metafor İnşaat Taah. MAd. Tem. Nak. Oto. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile Mars Sosyal Hizm. ve Özel Sağ. Hizm. Bilg. Tic. Ltd. Şti.nin süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı ve bu gerekçeyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Orka Ormancılık Medikal Temizlik Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ile başvuru sahibinin açıklamalarını sunduğu, ancak açıklamaların idarece yetersiz bulunarak tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin Pey Art Peyzaj Mim. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, Mim Doğal Kaynaklar İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde, ihale komisyonunun verilen teklifleri Kanun’un 37’nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temini işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü hususlarında yapılacak açıklamaları değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracağı hüküm altına alınmıştır.

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu hizmetin adının “Bölge Ağına Dahil Yollarda Yolboyu Fidan Dikimi ve Bakımı” olarak, hizmetin miktarı ve türünün “37.000 adet muhtelif cins ve miktarlarda fidanın temini, dikimi ve 445.000 adet fidanın 2 yıllık bakımı” olarak belirlendiği görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4’üncü maddesinde “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklamasının bulunduğu, başvuru konusu ihalenin, kamu ihale mevzuatı anlamında personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımı niteliği taşıdığı, ancak istikrar kazanmış Kurul kararları doğrultusunda, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde de idare tarafından hazırlanan yaklaşık maliyetin kârsız tutarının altında kalan teklif sahiplerinden açıklama istenilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

İdarece yapılan yaklaşık maliyet hesaplaması incelendiğinde, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan 28 iş kalemi için analizlerin yapıldığı, analizlerde yer alan fidan fiyatları için Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğü’nün 2013 yılı fiyatlarının kullanıldığı, analizlerde yer alan 16 iş kalemi için Karayolları Genel Müdürlüğü’nün 2013 yılı kâr hariç birim fiyatlarının kullanıldığı, analizlerde yer alan işçilik ücretleri için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 2013 yılı rayiçlerinin kullanıldığı, “Fidan Kazıklarının yapılması” ile “Panelvan Çalıştırılması” İş kalemleri için piyasa araştırması yapılarak fiyatın belirlendiği, birim fiyat cetvelini oluşturan her bir iş kalemi için yapılan analiz sonucunda bulunan tutarın güncellendiği ve güncellenmiş tutarın üzerine %20 oranında firma kârı eklendiği görülmüştür. Bu bağlamda, her bir iş kaleminden idarece %20 olarak belirlenen kâr oranı düşülerek yapılan hesaplama sonucunda, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarı 8.543.129,60 TL olarak bulunmuştur. Bu itibarla başvuru sahibinin teklif fiyatının (8.276.700,00 TL) kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olduğu anlaşıldığından, anılan isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tâbi tutulmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte bir teklifin aşırı düşük teklif olup olmadığının değerlendirilmesinde isteklinin tek tek iş kalemlerine teklif ettiği fiyatları ile o kalemlere ilişkin yaklaşık maliyetin kıyaslanması gibi bir yöntem bulunmamakta, kamu ihale mevzuatı açısından toplam teklif fiyatı ile toplam yaklaşık maliyetin kıyaslanarak aşırı düşük teklif sahibi isteklilerin belirlenmesi gerekmektedir. Ayrıca yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olup olmadığı hususu kamu ihale mevzuatında yer alan düzenlemeler çerçevesinde incelenerek değerlendirilmektedir.

Anılan Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1.(Değişik: 9/2/2011 -27841 RG/ 4. md.) Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.

…79.3. Asgari işçilik maliyeti;

i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

…79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

…79.4.2.5. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

…79.4.2.12. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

…79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.

…79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.

…79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklamaları yer almaktadır.

İdarece gönderilen aşırı düşük teklif açıklama isteme yazılarında “…4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38. maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliğinin (13.04.2010 tarih ve 28617 sayılı) 79. maddesi gereğince; verilecek hizmetin ve yapım yönteminin ekonomikliği, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ile teklif edilen işin özgünlüğü hususlarına ait belgelerin (söz konusu ihale kapsamında 180.811 adet büyük fidan, 264.189 adet çalı olmak üzere toplam 445.000 adet fidanın bakımı yapılacak, bunlardan 408.000 adet mevcut fidan, 37.000 adet yeni dikim fidan [yeni dikim 10.000 adet büyük fidan, 27.000 adet çalı] olup; bu fidanlar için gerekli; işçilik giderleri, fidan temini, fidan dikimi, fidan sulaması, fidan bakımı, yabani ot temizliği, budama, çim saha teşkili, trafik işaretleme levhası temini ve montajı, araç ve ekipman temini, araçlara ait işletme, sigorta, bakım, lastik, amortisman, yakıt, şoför, nakliye giderleri ile Teknik Şartname ve Birim Fiyat Tarifinde bahsedilen diğer giderlerin) İhale komisyonumuza teslim edilmesi gerekmektedir.” ifadelerine yer verildiği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından 07.04.2014 tarihi yazının ekinde aşırı düşük teklif açıklamasının sunulduğu anlaşılmış olup, yapılan incelemede aşağıda belirtilen hususlar tespit edilmiştir.

Birim fiyat teklif cetvelinin27’nci sırasında yer alan “FB-01 : Yolların yarma ve dolgu şevleri ile orta refüjlerde dikilen fidanların 1 yıllık sulanması (2014 yılı)” iş kalemi ile 28’inci sırasında yer alan “FB-02 : Yolların yarma ve dolgu şevleri ile orta refüjlerde dikilen fidanların 1 yıllık sulanması (2015 yılı)” iş kalemleri için başvuru sahibi tarafından analizlerin sunulduğu, analizlerde yer alan sulama bedeli için 7,93 TL, su nakli için 1,33 TL bedel öngörüldüğü anlaşılmıştır.

Analizde yer alan sulama işi için öngörülen bedeli tevsik etmek üzere Ek.O-7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, tutanağın “arazöz ile sulama yapılması” işine ilişkin olarak meslek mensubu tarafından düzenlendiği anlaşılmıştır. Ancak söz konusu Ek.O-7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının, isteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda sunulacağı, dolayısıyla tutanağa konu hususun üretilen, alınan veya satılan mala ilişkin olması gerektiği, somut olayda ise kapsamında araç çalıştırılması ve işçilik gibi girdileri içeren bir iş kaleminin maliyetinin bu tutanakla açıklanmaya çalışıldığı anlaşılmıştır. Bu iş kaleminin maliyetinin Ek.O-7 maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile açıklanmasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, başvuru sahibi itirazen şikâyet dilekçesinde, başka bir kuruma yapılan sulama hizmeti ile ilgili söz konusu tutanağın düzenlendiğini belirtmiş olup, daha önce yapılmış olan işlerde ne kadar işçilik ve makine girdisi kullanılmış olduğu hususunun iş başında tespit edilebilecek nitelikte olduğu ve bu durumu onaylayacak mercinin meslek mensubu olamayacağı belirlenmiştir.

Yine FB-01 ve FB-02 poz numaralı iş kalemlerine ilişkin analizlerde yer alan su nakli için DSİ’nin 07/006 poz numaralı nakliye formülünün kullanıldığı mesafenin 1 km olarak alındığı görülmüştür. Özel Teknik Şartname’nin 3.1’inci maddesinde “Sulama suyu, yüklenici tarafından belirlenen yerden alınacaktır.” düzenlemesi bulunmaktadır. Anılan Teknik Şartname maddesi uyarınca sulama suyu yüklenici tarafından belirlenen yerden alınacak olup, bu bağlamda su nakli mesafesinin de istekli tarafından belirlenerek hesaplanacağı anlaşılmıştır. Ancak, başvuru sahibi tarafından esas alınan 1 km nakliye mesafesine dayanak teşkil edecek herhangi bir bilgiye ve belgeye aşırı düşük teklif açıklamasında yer verilmediği görülmüş, dolayısıyla su nakline ilişkin açıklamanın dayanağının bulunmadığı belirlenmiştir.

Birim fiyat teklif cetvelinin18’inci sırasında yer alan “Çim Saha Teşkili” iş kalemine ilişkin olarak yapılan açıklamada, ihale dokümanında gübre miktarının belirtilmemesi karşısında 1 dekar için 1 ton gübre kullanılacağı öngörülerek hesaplamanın yapıldığı belirtilmiştir. Söz konusu iş kalemine ilişkin olarak ihale dokümanında yer alan birim fiyat tarifinde “…idarenin istediği ölçüde çim karışımının hazırlanması, tohumun ekilmesi, gübrenin elenmesi, sahaya taşınması, 1-1,5 cm kalınlığında boşaltılması, serilmesi ve pekiştirilmesi…” ifadelerine yer verildiği görülmüştür. Söz konusu iş kaleminin miktarının 120 dekar olarak belirlendiği göz önünde bulundurulduğunda, 120 dekarlık alana 1-1,5 cm kalınlığında serilecek gübre miktarının istekliler tarafından hesaplanabileceği anlaşılmıştır. Ayrıca, anılan istekli tarafından dekar başına 1 ton gübre kullanılacağının hesaplandığı belirtilmiş olmakla birlikte, yapılan hesaplamada 120 dekar için 1 ton gübrenin hesaplanarak birim fiyatın belirlendiği anlaşılmış, dolayısıyla anılan istekli tarafından hesaplamanın hatalı bir şekilde yapıldığı sonucuna varılmıştır.

Birim fiyat teklif cetvelinin24’üncü sırasında yer alan “Özel-1: Panelvan Çalıştırılması” iş kalemi için kâr hariç günlük 200,00 TL bedel öngörüldüğü, birim fiyat teklif cetvelinin 25’inci sırasında yer alan “Traktör ile bakım işlerinin yapılması” işine ilişkin olarak sunulan analizde yer alan traktör çalıştırılması için günlük 270,00 TL fiyat öngörüldüğü, öngörülen bedelleri tevsik etmek üzere İntat İnş. Taş. Teks. Ambal. Orm. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifinin meslek mensubu tarafından “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılıp onaylandığı anlaşılmıştır. Meslek mensubu tarafından, anılan Tebliğ açıklamaları uyarınca, teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemine ilişkin olarak alınan fiyat teklifinde yer alması gereken ibare yerine proforma faturada yer alması gereken ibarenin yazıldığı görülmüştür. Ayrıca idare tarafından söz konusu fiyat teklifini onaylayan meslek mensubundan fiyat teklifine dayanak teşkil eden maliyet/satış tutarı tespit tutanağının istenildiği, meslek mensubu tarafından tutanağın sunulduğu anlaşılmış, söz konusu tutanağın incelenmesi sonucunda, fiyat teklifinde, maliyete dayalı açıklama yapılması durumunda yazılması gereken ifadenin yer aldığı, tutanağın ise satışlar üzerinden açıklama yapılması durumunda doldurulması gereken kısmının doldurulduğu görülmüştür. Diğer yandan, mükellefin tespit yapılan döneme ait yasal defter tasdik bilgileri bölümünde, tasdik yapılan dönemin “2013” olarak belirtildiği görülmüştür.

Anılan Tebliğ’in 79.4.2.16’ncı maddesi gereğince, maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemi veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin düzenlenmeleri gerekmektedir. İncelemeye konu ihalenin tarihinin 17.03.2014 olduğu dikkate alındığında, son geçici vergi beyanname dönemi “ekim-kasım-aralık 2013”, bir önceki geçici vergi beyanname dönemi “temmuz- ağustos- eylül 2013” tür. Maliyet/satış tutarı tespit tutanağının ise hangi döneme ilişkin düzenlendiği anlaşılmamaktadır.

Diğer yandan, söz konusu maliyet satış tutarı tespit tutanağının tarihinin proforma fatura düzenlenme tarihinden daha sonraki bir tarih olduğu görülmüş, sunulan proforma faturanın üzerinde meslek mensubu tarafından yazılarak onaylanan beyanda bulunan ifadeden proforma fatura düzenlenme tarihinin maliyet/satış tutarı tespit tutanağı düzenlenme tarihinden sonra olması gerektiğinin açık olduğu anlaşılmıştır. Söz konusu tereddüdün giderilmesi amacıyla serbest meslek mensubundan gerekli belgeler istenilerek değerlendirmenin yapılması gerekmekte ise de yukarıda belirtilen gerekçelerle fiyat teklifi ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağının uyumsuz olduğu anlaşıldığından söz konusu araştırmanın yapılmasına gerek bulunamamaktadır.

Ayrıca, sunulan fiyat teklifinde aracın işletme, sigorta, bakım, lastik, yakıt, amortisman, nakliye, sürücü ve sürücüye ait tüm giderlerin dâhil olduğunun belirtildiği görülmüş, söz konusu giderlerin hepsinin bir arada fiyat teklifine konu edilemeyeceği, söz konusu gider kalemi için öngörülen bedeli oluşturan bileşenlerin ayrı ayrı gösterilerek tevsik edilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Bu çerçevede söz konusu istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında söz konusu giderin mevzuata uygun şekilde tevsik edilmediği görülmüştür.

Birim fiyat teklif cetvelini oluşturan iş kalemlerine ilişkin olarak sunulan analizlerde yer alan fidan, çalı, gübre ve herek nakli için öngörülen bedelleri tevsik etmek üzere Hüseyin Kardaş’tan alınan fiyat teklifinin sunulduğu, fiyat teklifinin meslek mensubu tarafından “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılıp onaylandığı anlaşılmıştır. Meslek mensubu tarafından, anılan Tebliğ açıklamaları uyarınca, teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemine ilişkin olarak alınan fiyat teklifinde yer alması gereken ibare yerine proforma faturada yer alması gereken ibarenin yazıldığı görülmüştür. Ayrıca idare tarafından söz konusu fiyat teklifini onaylayan meslek mensubundan fiyat teklifine dayanak teşkil eden maliyet/satış tutarı tespit tutanağının istenildiği, meslek mensubu tarafından tutanağın sunulduğu anlaşılmış, söz konusu tutanağın incelenmesi sonucunda, fiyat teklifinde, maliyete dayalı açıklama yapılması durumunda yazılması gereken ifadenin yer aldığı, tutanağın ise satışlar üzerinden açıklama yapılması durumunda doldurulması gereken kısmın doldurulduğu görülmüştür. Diğer yandan, mükellefin tespit yapılan döneme ait yasal defter tasdik bilgileri bölümünde, tasdik yapılan dönemin “2013” olarak belirtildiği görülmüştür.

Anılan Tebliğ’in 79.4.2.16’ncı maddesi gereğince, maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemi veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin düzenlenmeleri gerekmektedir. İncelemeye konu ihalenin tarihinin 17.03.2014 olduğu dikkate alındığında, son geçici vergi beyanname dönemi “ekim-kasım-aralık 2013”, bir önceki geçici vergi beyanname dönemi “temmuz-ağustos-eylül 2013” tür. Maliyet/satış tutarı tespit tutanağının ise hangi döneme ilişkin düzenlendiği anlaşılmamaktadır.

Diğer yandan, söz konusu maliyet satış tutarı tespit tutanağının tarihinin proforma fatura düzenlenme tarihinden daha sonraki bir tarih olduğu görülmüş, sunulan proforma faturanın üzerinde meslek mensubu tarafından yazılarak onaylanan beyanda bulunan ifadeden proforma fatura düzenlenme tarihinin maliyet/satış tutarı tespit tutanağı düzenlenme tarihinden sonra olması gerektiğinin açık olduğu anlaşılmıştır. Söz konusu tereddüdün giderilmesi amacıyla meslek mensubundan gerekli belgeler istenilerek değerlendirmenin yapılması gerekmekte ise de yukarıda belirtilen gerekçelerle fiyat teklifi ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağının uyumsuz olduğu anlaşıldığından söz konusu araştırmanın yapılmasına gerek bulunmamaktadır.

Birim fiyat teklif cetvelinin 25’inci sırasında yer alan “Traktör ile bakım işlerinin yapılması” işi ile 26’ncı sırasında yer alan “Peyzaj Alanlarının Bakımı” işine ilişkin olarak sunulan analizlerde yer alan işçilik ücretlerine %3 oranında sözleşme ve genel giderlerin dahil edilmediği görülmüştür. Anılan Tebliğ’in 79.1’inci maddesindeki açıklama gereğince personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde personelin işçilik maliyeti üzerinden %3 sözleşme giderleri ve genel giderlerin hesaplanması gerektiği anlaşılmış, şikâyete konu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir ihale olması sebebiyle, işçilik maliyeti üzerinden %3 oranında sözleşme ve genel giderlerin hesaplanmasına gerek bulunmadığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte, birim fiyat teklif cetvelinde “Traktör ile bakım işlerinin yapılması” işinin süresinin 500 gün, “Peyzaj Alanlarının Bakımı” işinin süresinin 310 gün olarak belirtildiği görülmüş, ihalenin 17.03.2014 tarihinde yapıldığı dikkate alındığında, söz konusu işlerin 2014 ve 2015 yıllarında yapılacağı anlaşılmış, İdari Şartname’nin 46’ncı maddesinde ihale konusu işte fiyat farkı verilmeyeceğinin belirtilmesi karşısında işçilik hesaplaması yapılırken 2014 yılının 2. yarısı ile 2015 yılında meydana gelecek asgari ücret artışının tahmini bir değer olarak hesaba dahil edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Başvuru sahibi tarafından yapılan hesaplamada 2014 yılının 2. yarısı ile 2015 yılında meydana gelecek artışın dahil edilmediği anlaşılmış, bu itibarla yapılan hesaplamanın mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından, trafik işaretlemesi ve tedbirleri ile ilgili maliyetin 204.002,88 TL olarak hesaplanarak teklif fiyata dahil edildiği, idare tarafından ise bu maliyet kalemine ilişkin olarak yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının km hesabının yanlış yapıldığından bahisle yetersiz bulunduğu görülmüştür. Özel Teknik Şartnamenin “Tarif İşaretlemesi ve tedbirler” başlıklı 13’üncü maddesinde “ 13.1- Çalışmalar sırasında trafik işaretlemesi; trafik işaret levha ve malzemeleri yüklenici tarafından temin edilecek olup, işaretleme malzemeleri temin edilmeden işe devam edilmeyecektir.

13.2- Çalışmalar sırasında yolda yapılacak işaretlemeler, sürekli korunacak, bakımı yapılacak, eksilen ve zayi edilenlerin yerine yenileri konacak ve iş bitiminde de usulüne uygun olarak toplanıp kaldırılacaktır.

13.3- Yolboyunda çalışan bütün iş makineleri ışıklı uyarı cihazları kullanacak, gereken tüm trafik önlemlerini alacak ve sulama devam ettiği sürece arazözlerin arkasında ve yol kenarında duran iş makinelerinin arkasında bir bayrakçı bulundurulacaktır.

13.4-Yüklenici, yol üzerinde yapacağı çalışmalar için İdarenin ilgili birimlerine önceden bilgi vererek izin aldıktan sonra Karayolları Trafik Kanun, Yönetmeliği ve Trafik İşaretleri El Kitabında belirtilen standartlara göre işaretlemeyi yapacaktır. Yapılan işaretleme mutlaka tutanak altına alınarak mahalli zabıta ( polis veya jandarma) imzalatıldıktan sonra idareye teslim edilecektir. İşaretleme yapılıp tutanak altına alınmadan kesinlikle çalışmaya başlanmayacaktır.

13.5-Taahhüdün yerine getirilmesi süresince vuku bulacak kazalardan ve kazaların sebep olacağı zararlardan, can ve mal kayıplarından, trafik işaretlemesinin hatalı veya eksik yapılmasından, bakım ve koruma noksanlığından dolayı meydana gelebilecek kaza veya zarar ziyandan, 3. şahıslara karşı doğrudan doğruya yüklenici sorumludur. Maruz kalınabilecek her türlü hasar ve zarar, hukuksal ve parasal tüm sorumluluklar yükleniciye aittir.” düzenlemesinin bulunduğu görülmüştür.

Özel Teknik Şartname’nin anılan maddesinde belirtilen giderin sözleşmenin uygulanması aşamasında tespit edilecek nitelikte ve bu bağlamda sözleşme ve genel giderler içerisinde değerlendirilebilecek nitelikte olduğu, idarece de bu gider kalemi için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir satırın açılmadığı görülmüş olup, bu gider kalemine ilişkin olarak önemli bir maliyet bileşeni gibi belgelere dayalı olarak açıklama yapılmasına gerek bulunmadığı anlaşılmıştır. Anılan istekli tarafından bu gider için bir bedel öngörülerek teklif fiyata dahil edildiği ve bu durumun yeterli olduğu anlaşıldığından, anılan istekli tarafından bu kaleme ilişkin olarak yapılan açıklamanın yetersiz bulunmasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idarece verilen cevap yazısında, “BT-01:Bitkisel Toprak Tabakası Teşkili” iş kalemine ilişkin olarak yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının da yetersiz olduğu belirtilmiştir. Başvuru sahibince bu hususun ihale komisyonu kararında belirtilmediği, raportörlerin verdiği karara dayanılarak verilen şikâyete cevap yazısında yer aldığı, bu durumun mevzuata aykırı olduğu iddia edilmekte olup, şikâyete cevap yazısının ihale komisyonu tarafından imzalandığı görüldüğünden bu durumun mevzuata aykırılık teşkil etmediği sonucuna varılmıştır. İdarenin şikâyete cevap yazısında özetle başvuru sahibi tarafından söz konusu kalemin KGM/2540/K poz numaralı iş kalemi ile açıklandığı, “BT-01:Bitkisel Toprak Tabakası Teşkili” iş kalemine ilişkin birim fiyat tarifinde yer alan ancak, KGM/2540/K poz numaralı iş kalemine ilişkin tarifte yer almayan iş kalemlerinin bulunduğu, dolayısıyla KGM/2540/K poz numaralı iş kalemi ile söz konusu kalemin açıklanmasının yerinde olmadığının belirtildiği görülmüştür. Başvuru sahibinin “BT-01:Bitkisel Toprak Tabakası Teşkili” iş kalemine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasının KGM/2540/K poz numaralı iş kalemine dayanılarak yapıldığı görülmekle birlikte, idarece yapılan yaklaşık maliyet hesabında söz konusu iş kaleminin KGM/2540/K poz numaralı iş kaleminin fiyatı esas alınarak hesaplandığı görüldüğünden, başvuru sahibi tarafından bu kaleme ilişkin olarak yapılan açıklamanın yetersizliğinden bahsedilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, başvuru sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının yukarıda belirtilen gerekçelerle yerinde olmadığı anlaşıldığından, anılan Tebliğ’in 79.5’inci maddesi uyarınca değerlendirme dışı bırakılması gerektiği belirlenmiş, bu bağlamda idarece tesis edilen işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı görülmüştür.

Bununla birlikte, mevzuata aykırı şekilde aşırı düşük teklif açıklaması sunan bir istekli üzerinde ihalenin bırakılmasına imkan bulunmadığından, somut olayda başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak ihalenin daha yüksek bir teklif sahibi üzerinde bırakılmasının kamu zararına yol açtığından bahsedilemeyeceği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi