KİK Kararı: 2014/UH.II-1888

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/027
Gündem No : 24
Karar Tarihi : 18.04.2014
Karar No : 2014/UH.II-1888
BAŞVURU SAHİBİ:
Öz Doğanay Yemek Otomotiv İnş. Gıda Nak. Tic. Ltd. Şti., ÖZANADOLU SİTESİ 1455. SOK. NO : 3 İVOGSAN ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Çocuk Yuvası-Ankara Sevgi Evleri Aile Ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Müsteşarlık, Osmangazi Mah. Sükrüsaraçoglu Cad. 91 06291 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/186701 İhale Kayıt Numaralı "2014 Yılı 9 Aylık Mamul Yemek Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Ankara Sevgi Evleri Çocuk Yuvası Müdürlüğü tarafından 22.01.2014tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2014 Yılı 9 Aylık Mamul Yemek Alımı” ihalesine ilişkin olarak Öz Doğanay Yemek Otomotiv İnş. Gıda Nak. Tic. Ltd. Şti.nin 27.02.2014tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 03.03.2014tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 14.03.2014tarih ve 9281sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.03.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/1128sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,kesinleşen ihale kararının Kamu İhale Kanunu ile belirlenen temel ilkelere aykırı olduğu, karsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif sunan 7 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, tüm isteklilerin benzer gerekçelerle değerlendirme dışı bırakıldığı, yemek içeriklerinde yer alan sığır ve koyun eti malzemelerinden yalnızca birine ait fiyatın açıklanmasının yeterli olduğu, konunun Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı ile de görüşülerek teyit edildiği, ayrıca idarece verilen cevap yazısında, ilaçlama ve bakım onarım işi mal veya emtia satışı olmadığından, birim satış tutarı ile fiyatlandırmanın hayatın olağan akışına aykırı olduğunun ifade edildiği, personel eğitimi ve sağlık giderlerine ilişkin olarak hem Çankaya iş ve işçi sağlığı firmasından hem de On Hekimlik firmasında teklifler alındığı, portör muayenesi ve diğer periyodik tahlillerin ücretsiz yapılabileceği, bu sebeple Çankaya İş Sağlığı ve Güvenliği firmasından alınan teklifte mali müşavir kaşesi bulunmadığı, hak kaybına ve kamunun zararına neden olan kesinleşen ihale kararının düzeltilmesi gerektiğiiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Şikâyete konu ihale, 9 ay süre ile kuruluş mutfağında yemek pişirme yoluyla mamul yemek alımı, dağıtımı ve servis hizmetleri işine ilişkindir. 22.01.2014 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 18 istekli tarafından teklif sunulduğu, idarece 2.584.099,56.-TL olduğu belirlenen kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında teklif sunan 13 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, 6 isteklinin süresi içerisinde açıklamalarını idareye ulaştırmadığı, diğer 7 istekli tarafından sunulan açıklamaların ise idarece çeşitli gerekçelerle uygun görülmediği, dolayısıyla ihalenin aşırı düşük teklif sınır değerinin üzerindeki ilk teklif sahibi Hamza Yavuz - Aydeniz Yemek Temizlik Güvenlik Tekstil Bilişim Medikal ve Sağlık Hizmetleri Limited Şirketi İş Ortaklığı uhdesinde bırakıldığı görülmüştür.

Teklif tutarı 2.584.099,56.-TL’nin altında olanisteklilere gönderilen yazı ile**,**

“1- Öngörmüş olduğunuz işçilik maliyetini (Teknik Şartname ve ilgili mevzuatı gereği belirtilen giyim, yol dahil personel sağlık gideri dayanakları ile birlikte)

2- Öngördüğünüz doğalgaz elektrik ve su tüketim bedelini (dayanakları ile birlikte)

3-Haşere ve vektörlerin ilaçlanması işi ile ilgili öngördüğünüz bedeli (dayanakları ile birlikte)

4-Temizlik sarf malzemesi ve yemek hizmeti ile ilgili sarf malzemesi için öngördüğünüz tüketim bedelini (dayanakları ile birlikte)

5-Teknik Şartnamedeki listeyle talep edilen demirbaşlara ait fiyat açıklamasını (dayanakları ile birlikte )

6-Yazımız ekinde tablo halinde gönderilen yaş gruplarına göre 1 aylık menü örneklerine göre doğalgaz, elektrik, su, temizlik sarf malzemesi, ilaçlama ve sağlık) hariç olmak üzere çıplak maliyetini (dayanakları ile birlikte)

7-Evlere yemek taşıma hizmet bedelini (dayanakları ile birlikte)

8-Teknik Şartnamede gider ve maliyet getiren diğer tüm unsurların” açıklanması gerektiği bildirilmiştir.

İhale komisyonunca düzenlenen 13.02.2014 tarihli tutanakta, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeme gerekçeleri açıklanmıştır. Söz konusu tutanakta başvuru sahibi istekliye ait açıklamaların incelenmesi sonucunda yapılan tespitler,

“1-Gıda rasyonunda yer aldığı halde çiğ gıda maliyetinde koyun eti ile ilgili herhangi bir maliyet hesaplaması yapılmamıştır.

2-Teknik Şartnamenin malzeme miktarları başlığının birinci maddesinde belirtilen et ve sebze oranlarına uyulmamıştır.

3-Aracın km başına akaryakıt tüketimini gösteren katalog onaysızdır.

4-İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili sunulan teklif mektubu Kik Genel Tebliğinin 79. maddesi hükümlerine uygun değildir.

5-Firmanın kendine ait bazı demirbaşların kendine ait olduğunu gösteren demirbaş defterinin onaylı suretini koyduğu halde bununla ilgili herhangi bir amortisman giderini maliyete katılmamış ayrıca Teknik Şartnamede istenilen demirbaşlar ve araç gereçler için aldığı proforma faturaların toplamı 25.763,00 TL olduğu halde genel giderler tablosunda bu bedeller 16.538,00 TL olarak gösterilmiştir.” şeklinde belirtilmiştir.

İhaleye esas Teknik Şartname’de,

“H- MALZEME MİKTARLARI:

1- Günlük iaşelerin hazırlanmasında ekli listede belirtilen gramaj listesi esas alınacak olup; etli yemeklerde et miktarı %70 veya %80, sebze miktarı ise % 20 veya %30 oranında olacaktır. Sebze yemeklerinden etli olması belirtilen veya et olması gerekli olanlarda ise sebze miktarı %70 veya %80, et miktarı ise %20 veya %30 oranında olacaktır. Yemeklere gereken su miktarı ise bu oranlara dâhil edilmeyecektir.

2-Yemeğin içine girecek malzeme miktarlarında herhangi bir eksiklik tespit edilirse durum bir tutanakla tespit edilecektir.

…

MADDE III: GENEL HUSUSLAR:

1- Getirilen tüm malzemelerde “Şartname” hükümlerine, “Gıda Rasyonu” na ve “Gıda Malzemelerinin Özellikleri Listesi”ne uygunluk aranacaktır.

…

MADDE V: ŞARTNAME VE EKLERİ:

Bu teknik şartname beş maddeden ibarettir. “Gıda Rasyonu” ve “Gıda Malzemelerinin Özellikleri Listesi” olmak üzere iki adet eki Kurumun web sitesinden temin edilecektir.” düzenlemeleri yer almaktadır. Söz konusu düzenlemelerde yemeklerde kullanılacak malzemelerin miktarları için Kurumun web sitesinde yer alan belgelere atıfta bulunulmuştur.

http://sgb.aile.gov.tr/tr/html/19774/Sartnamelerinternet adresinde yer alan “gıda rasyonu” başlıklı belgede yer alan yaş gruplarına göre porsiyon miktarları incelendiğinde, “orman kebabı”, “etli taze fasülye”, “izmir köfte”, “biber dolması”, “çiftlik köfte”, “çoban kavurma” ve benzeri et yemeklerine ait gramaj listesinde hem “koyun eti” hem de “sığır eti”ne yer verildiği, aynı şekilde tavuk yemeklerinden “haşlama tavuk”, “tavuk ızgara” gibi yemeklerin çiğ girdi malzemeleri içerisinde “tüm tavuk” ile “tavuk göğüs” veya “tavuk but” malzemelerine de yer verildiği görülmüştür. İdare tarafından bahsi geçen et cinslerinin aynı yemekte birlikte kullanılması gerektiği varsayımıyla aşırı düşük teklif açıklamaların incelendiği, itirazen şikâyet dilekçesi ekinde ise, söz konusu malzemelerin birbirinin muadili olarak gramaj listesinde yer aldığını gösterir Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığından alınmış bir yazının bulunduğu görülmüştür. Bu itibarla söz konusu yemeklerde her iki et cinsinin birlikte mi kullanılacağı yoksa bu malzemelerin seçimlik olarak mı gramaj listesine yazıldığı hususunda Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığından görüş talep edilmiştir.

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının cevabî yazısında “Mamul yemek hizmeti alımına ilişkin olarak Bakanlığımızca yayınlanan gıda rasyonunda yemek malzemeleri arasında yer alan kemikli ve kemiksiz olmak üzere “kuzu eti, koyun eti, sığır eti” ile “tüm tavuk, tavuk göğsü veya tavuk but” malzemeleri yemeğin üretiminde kullanılacak seçenekli malzemeler olarak yer almaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.

Öz Doğanay Yemek Otomotiv İnş. Gıda Nak. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, idarece açıklama isteme yazısı ekinde isteklilere gönderilen yaş gruplarına göre ayrı ayrı düzenlenmiş bir aylık örnek menüler esas alınarak yemek öğün maliyetinin hesaplandığı görülmüştür. İdarenin anılan istekliye ait açıklamaları uygun görmemesine neden olan et yemeklerine ait açıklamalar incelendiğinde ise, Kurumun web sitesinde yer alan gıda rasyonu adlı belgenin esas alındığı, aynı yemek içerisinde birden fazla et cinsinin yer aldığı hallerde ise, yukarıya aktarılan görüş yazısında dile getirildiği üzere bu et cinslerinin seçimlik olarak yer aldığı göz önünde bulundurularak, birim fiyatı tevsik edilen et cinsi üzerinden açıklama sunulduğu görülmüştür. Dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece bu gerekçeye dayalı olarak uygun görülmemesi işleminin yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

İdarenin başvuru sahibine ait açıklamaları uygun görmemesinin bir diğer gerekçesi “Teknik Şartnamenin malzeme miktarları başlığının birinci maddesinde belirtilen et ve sebze oranlarına uyulmamıştır” şeklinde tutanak altına alınmıştır. Teknik Şartnamenin anılan maddesinde etli yemeklerde et miktarının %70 veya %80, sebze miktarının ise % 20 veya %30 oranında olacağı düzenlenmiştir. Teknik Şartnamenin eki olduğu belirtilen “Gıda Rasyonu” başlıklı belgede yer alan gramaj miktarları ile uyuşmazlık konusu düzenleme birbiri ile çelişmekte olup, idarece isteklilerden her iki şartı da karşılayacak şekilde yemek girdi miktarlarının ayarlanması beklenilmektedir ki, böyle bir beklentinin karşılanması olanaksızdır.

Örnek olarak “çoban kavurma” (13+ yaş-normal) yemeğini incelemek üzere, anılan yemeğin yapımında kullanılacak çiğ girdi malzemelerin cins ve miktarlarının gıda rasyonunda nasıl belirlendiği aşağıya aktarılmıştır:

Ayçiçek yağı (kg)

,005

Koyun eti (kemikli-kg)

,15

Kuru soğan (kg)

,02

Patates (kg)

,1

Sığır eti (kemiksiz - kg)

,125

Tuz (kg)

,002

Yemeğin yapımında çiğ girdi malzemelerinden koyun eti ve sığır etinin yalnızca birinin kullanılması gerektiği hususunun ilgili Kurumla yapılan yazışma sonucunda netleştirildiği göz önüne alındığında, çoban kavurma yemeğindeki et miktarının yaklaşık %50 olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla, istekliler tarafından gramaj listesi ve teknik şartnamede yer alan düzenlemelerden biri tercih edilerek açıklama sunulması yönünde bir zorunluluk ortaya çıkmaktadır.

İhaleye esas Teknik ve İdari Şartname incelendiğinde yemek hizmetinin sunumu kapsamında ilaçlama yapılıp yapılmayacağı, yapılacaksa bu hizmetin hangi sıklıkla sunulacağı hususlarında bir düzenleme bulunmamaktadır. Yalnızca kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında teklif sunan isteklilere gönderilen açıklama talep yazısında ilaçlama, personel sağlık gideri gibi giderlerin açıklanması gerektiği bildirilmiştir. Halbuki idare ile yüklenici arasında imzalanacak sözleşme, sözleşmenin eki niteliğindeki ihale dokümanı düzenlemelerine göre yürütülecektir, açıklama isteme yazısının sözleşmenin yürütülmesine sirayet edebilecek bir resmi niteliği bulunmamaktadır. Bu nedenle, aşırı düşük teklif açıklama talep yazısında, yalnızca ihale dokümanına göre teklif fiyata dahil edilmesi gereken gider kalemleri, önemli teklif bileşeni olarak belirlenmelidir.

Tüm bu tespit ve değerlendirmeler neticesinde, Teknik Şartname’nin eki niteliğinde olan gramaj listesi ile teknik şartnamenin metin bölümündeki düzenlemelerin birbiriyle çeliştiği, isteklilerin açıklamalarının hangi bilgi referans alınarak değerlendirileceği hususunun belirsiz olduğu anlaşılmıştır. İhale dokümanında çelişkili düzenlemeler bulunmakla beraber, süresi içerisinde ihale dokümanına yönelik itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmadığından dokümanın mevcut haliyle kesinleştiği görülmüştür. Bu itibarla aşırı düşük teklif açıklamaların sağlıklı ve eşit koşullarda incelenmesini teminen aşırı düşük teklif açıklaması talep yazısında, isteklilerin yemek öğün maliyetini hesaplarken esas alacağı malzeme miktarlarının tereddüde yer vermeyecek şekilde belirtilmesi ve ihale dokümanında teklif fiyata dahil olduğu belirtilmeyen gider kalemleri için açıklama istenilmemesi gerekmektedir. Teklif fiyatı kar hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olan tüm isteklilerin yukarıda belirtilen gerekçelere dayalı olarak kamu ihale mevzuatına uygun bir şekilde yeniden aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif sorgulamasının yinelenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde “ kesinleşen ihale kararının Kamu İhale Kanunu ile belirlenen temel ilkelere aykırı olduğu, karsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif sunan 7 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, tüm isteklilerin benzer gerekçelerle değerlendirme dışı bırakıldığı, yemek içeriklerinde yer alan sığır ve koyun eti malzemelerinden yalnızca birine ait fiyatın açıklanmasının yeterli olduğu, konunun Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı ile de görüşülerek teyit edildiği, ayrıca idarece verilen cevap yazısında, ilaçlama ve bakım onarım işi mal veya emtia satışı olmadığından, birim satış tutarı ile fiyatlandırmanın hayatın olağan akışına aykırı olduğunun ifade edildiği, personel eğitimi ve sağlık giderlerine ilişkin olarak hem Çankaya iş ve işçi sağlığı firmasından hem de On Hekimlik firmasında teklifler alındığı, portör muayenesi ve diğer periyodik tahlillerin ücretsiz yapılabileceği, bu sebeple Çankaya İş Sağlığı ve Güvenliği firmasından alınan teklifte mali müşavir kaşesi bulunmadığı, hak kaybına ve kamunun zararına neden olan kesinleşen ihale kararının düzeltilmesi gerektiği ” şeklinde belirtilen iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, aşırı düşük teklif sorgulamasının yinelenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesine ilişkin “** Düzeltici işlem belirlenmesine” **karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Ankara Sevgi Evleri Çocuk Yuvası tarafından gerçekleştirilen “ 2014 Yılı 9 Aylık Mamul Yemek Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin toplam **2.767.268,56 **TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede 32 adet ihale dokümanı satın alındığı, 22.01.2014tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 18 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, 18 teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu tekliflere ilişkin teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Öz Doğanay Yemek Otomotiv İnş. Gıda Nak. Tic. Ltd. Şti.

2.043.550,00

Fesleğen Tem. Bil. Yemek Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.

2.097.870,00

Avşaroğulları Et Ürün. Yem. Ürt. ve Dağ. San. Tic. Ltd. Şti.

2.120.420,00

Danış Müt. Yem. Tem. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.

2.164.140,00

Altıntat Yemek Tem. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.

2.196.100,00

Özata Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.

2.215.650,00

Çelikler Tem. İnş. Teks. Gıda Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.

2.261.750,00

Ogtim İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.

2.281.800,00

Uslu Yemekçilik Tem. Nak. İnş. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti.

2.307.400,00

Ercan Kardeşler-Mercanoğlu Ltd. Şti. İş Ortaklığı

2.349.940,00

Öz Or-Sa – Efendioğlu Yemek İş Ortaklığı

2.380.300,00

Köklü Kurumsal Yemek – Sarmaşık Yemek İş Ortaklığı

2.450.000,00

Güneş Yem. Tem. Meed. San. ve Tic. Ltd. Şti.

2.582.750,00

Hamza Yavuz - Aydeniz Yemek Temizlik Güvenlik Tekstil Bilişim Medikal ve Sağlık Hizmetleri Limited Şirketi İş Ortaklığı

2.589.810,00

Rüstem Topaloğlu

2.659.200,00

Yazar Sosyal Hizmetler Yemek Gıda Bilgi İşlem İnşaat Temizlik Eğitim Taahhüt Turizm Sanayi Limited Şirketi - Başak Yemek Üretim Tesisleri San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı

2.788.140,00

Er Yemek Temiz. Gıd. İnş. Turz. Mad. İml. San. Tic. Ltd. Şti.

2.934.050,00

Bekard Gıda Taşımacılık İnşaat Temizlik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi

3.223.750,00

Şeklinde verildiği, idarece 2.584.099,56.-TL olduğu belirlenen kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında teklif sunan 13 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, 6 isteklinin süresi içerisinde açıklamalarını idareye ulaştırmadığı, diğer 7 istekli tarafından sunulan açıklamaların ise idarece çeşitli gerekçelerle uygun görülmediği, dolayısıyla ihalenin aşırı düşük teklif sınır değerinin üzerindeki ilk teklif sahibi Hamza Yavuz - Aydeniz Yemek Temizlik Güvenlik Tekstil Bilişim Medikal ve Sağlık Hizmetleri Limited Şirketi İş Ortaklığı uhdesinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin ihalede aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihaleye verilen teklif bedellerinin üçü haricinde diğerleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin iddiası kapsamında, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “ Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu iddiaya ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca aşırı düşük teklif sorgulamasının yinelenmesi yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiaları kapsamında yapılan incelemeye göre;

Bşvuruya konu ihale, kuruluş mutfağında yemek pişirme yoluyla mamul yemek alımı, dağıtımı ve servis hizmetleri alımı işi olup, ihaleye 18 istekli tarafından teklif sunulduğu, karsız yaklaşık maliyetin idarece 2.584.099,56.-TL olarak belirlendiği, bu tutarının altında teklif sunan 13 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, 6 isteklinin süresi içerisinde açıklamada bulunmadığı, diğer 7 istekli tarafından sunulan açıklamaların ise idarece çeşitli gerekçelerle uygun görülmeyerek ihalenin karsız yaklaşık maliyetin üzerindeki ilk teklif sahibi Hamza Yavuz - Aydeniz Yemek Temizlik Güvenlik Tekstil Bilişim Medikal ve Sağlık Hizmetleri Limited Şirketi İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Aşırı düşük teklif açıklaması istenilen isteklilerde gönderilen yazıda “1-Öngörmüş olduğunuz işçilik maliyetini (Teknik Şartname ve ilgili mevzuatı gereği belirtilen giyim, yol dahil personel sağlık gideri dayanakları ile birlikte)

2- Öngördüğünüz doğalgaz elektrik ve su tüketim bedelini (dayanakları ile birlikte)

3-Haşere ve vektörlerin ilaçlanması işi ile ilgili öngördüğünüz bedeli (dayanakları ile birlikte)

4-Temizlik sarf malzemesi ve yemek hizmeti ile ilgili sarf malzemesi için öngördüğünüz tüketim bedelini (dayanakları ile birlikte)

5-Teknik Şartnamedeki listeyle talep edilen demirbaşlara ait fiyat açıklamasını (dayanakları ile birlikte )

6-Yazımız ekinde tablo halinde gönderilen yaş gruplarına göre 1 aylık menü örneklerine göre doğalgaz, elektrik, su, temizlik sarf malzemesi, ilaçlama ve sağlık) hariç olmak üzere çıplak maliyetini (dayanakları ile birlikte)

7-Evlere yemek taşıma hizmet bedelini (dayanakları ile birlikte)

8-Teknik Şartnamede gider ve maliyet getiren diğer tüm unsurların” ifadesine yer verilerek bu kapsamda açıklama yapmaları gerektiği bildirilmiştir.

İhale komisyonunca düzenlenen 13.02.2014 tarihli tutanakta, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeme gerekçeleri açıklanmıştır. Söz konusu tutanakta başvuru sahibi istekliye ait açıklamaların incelenmesi sonucunda yapılan tespitler,

“1-Gıda rasyonunda yer aldığı halde çiğ gıda maliyetinde koyun eti ile ilgili herhangi bir maliyet hesaplaması yapılmadığı gibi bu girdi ile ilgili proforma faturada bulunmamaktadır.

2-Tavuk ızgarada gıda rasyonunda tüm tavuk olmasına rağmen sadece tavuk göğsü maliyet hesabına katılmıştır.

3-Teknik Şartnamenin ara öğünler başlığı altında belirtilen yaş gruplarına göre haftalık verilme sıklığı açıkça belirtildiği halde bunun içinde herhangi bir gider öngörülmemiştir.

4- Teknik Şartnamenin malzeme miktarları başlığının birinci maddesinde belirtilen et ve sebze oranlarına uyulmamıştır.

5-Şartnamemizde şoför dahil 23 personel çalıştırılması şartı vardır ancak personel maliyeti açıklaması şoför hariç 22 kişi üzerinden yapılmış olup maliyet 22 kişilik hesaplanmıştır.” şeklinde belirtilmiştir.

İhaleye esas Teknik Şartname’de,

“H- MALZEME MİKTARLARI:

1- Günlük iaşelerin hazırlanmasında ekli listede belirtilen gramaj listesi esas alınacak olup; etli yemeklerde et miktarı %70 veya %80, sebze miktarı ise % 20 veya %30 oranında olacaktır. Sebze yemeklerinden etli olması belirtilen veya et olması gerekli olanlarda ise sebze miktarı %70 veya %80, et miktarı ise %20 veya %30 oranında olacaktır. Yemeklere gereken su miktarı ise bu oranlara dâhil edilmeyecektir.

2-Yemeğin içine girecek malzeme miktarlarında herhangi bir eksiklik tespit edilirse durum bir tutanakla tespit edilecektir.

…

MADDE III: GENEL HUSUSLAR:

1- Getirilen tüm malzemelerde “Şartname” hükümlerine, “Gıda Rasyonu” na ve “Gıda Malzemelerinin Özellikleri Listesi”ne uygunluk aranacaktır.

…

MADDE V: ŞARTNAME VE EKLERİ:

Bu teknik şartname beş maddeden ibarettir. “Gıda Rasyonu” ve “Gıda Malzemelerinin Özellikleri Listesi” olmak üzere iki adet eki Kurumun web sitesinden temin edilecektir.” düzenlemeleri yer almaktadır. Söz konusu düzenlemelerde yemeklerde kullanılacak malzemelerin miktarları için Kurumun web sitesinde yer alan belgelere atıfta bulunulmuştur. Dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklamalarının anılan web sitesindeki belgelere dayanılarak hazırlanması esastır.

http://sgb.aile.gov.tr/tr/html/19774/Sartnamelerinternet adresinde yer alan “gıda rasyonu” başlıklı belgede yer alan yaş gruplarına göre porsiyon miktarları incelendiğinde, “orman kebabı”, “etli taze fasülye”, “izmir köfte”, “biber dolması”, “çiftlik köfte”, “çoban kavurma” ve benzeri et yemeklerine ait gramaj listesinde hem “koyun eti” hem de “sığır eti”ne yer verildiği, aynı şekilde tavuk yemeklerinden “haşlama tavuk”, “tavuk ızgara” gibi yemeklerin çiğ girdi malzemeleri içerisinde “tüm tavuk” ile “tavuk göğüs” veya “tavuk but” malzemelerine de yer verildiği görülmüştür. İdare tarafından bahsi geçen et cinslerinin aynı yemekte birlikte kullanılması gerektiği varsayımıyla aşırı düşük teklif açıklamaların incelendiği görülmüştür. İtirazen şikâyet dilekçesinde “gıda rasyonu” listesini hazırlayan ve yayımlayan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının iradesinin bu yönde olmadığı iddia edilmektedir. Bu itibarla söz konusu yemeklerde her iki et cinsinin birlikte mi kullanılacağı yoksa bu malzemelerin seçimlik olarak mı gramaj listesine yazıldığı hususunda Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığından görüş talep edilmiş, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının cevabî yazısında “Mamul yemek hizmeti alımına ilişkin olarak Bakanlığımızca yayınlanan gıda rasyonunda yemek malzemeleri arasında yer alan kemikli ve kemiksiz olmak üzere “kuzu eti, koyun eti, sığır eti” ile “tüm tavuk, tavuk göğsü veya tavuk but” malzemeleri yemeğin üretiminde kullanılacak seçenekli malzemeler olarak yer almaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.

Çelikler Tem. İnş. Teks. Gıda Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, idarece açıklama isteme yazısı ekinde isteklilere gönderilen yaş gruplarına göre ayrı ayrı düzenlenmiş bir aylık örnek menüler esas alınarak yemek öğün maliyetinin hesaplandığı görülmüştür. İdarenin anılan istekliye ait açıklamaları uygun görmemesine neden olan et yemeklerine ait açıklamalar incelendiğinde ise, Kurumun web sitesinde yer alan gıda rasyonu adlı belgenin esas alındığı, aynı yemek içerisinde birden fazla et cinsinin yer aldığı hallerde ise, yukarıya aktarılan görüş yazısında dile getirildiği üzere bu et cinslerinin seçimlik olarak yer aldığı göz önünde bulundurularak, birim fiyatı tevsik edilen et cinsi üzerinden açıklama sunulduğu görülmüştür. Dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklamalarının 1 ve 2 numaralı uygun görülmeme gerekçelerinin yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte idarenin şikayet üzerinde aldığı kararda, bazı isteklilerin açıklamalarında gıda rasyonundaki her iki et cinsinin de fiyatlandırılarak maliyet hesabına dahil edildiği ifade edilmiştir. Görüleceği üzere, gramaj listesinde et yemeklerine özgü bu belirsizliğin ihale dokümanında açıklığa kavuşturulmaması bazı isteklileri diğerlerine göre avantajlı ve dezavantajlı konuma getirmiş, ihalede rekabet ortamının bozulmasına neden olmuştur.

Teknik Şartname’nin “Ara öğünler” başlıklı 2’nci maddesinde “Ara öğünler, yukarıda belirtilen çeşitlerden en az bir tanesi veya benzerleri seçilerek oluşturulacaktır. Yanında mutlaka içecek verilecek olup, ekmek, gerektiğinde verilecektir. 1–3 yaş grubunda haftada iki, diğer yaş gruplarında haftada bir defa narenciye, havuç, elma, üzüm, nar sularından biri veya karışımları taze sıkılmış olarak verilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır. İdarece başvuru sahibine ait açıklamaların 3 numaralı uygun görülmeme gerekçesi “Teknik Şartnamenin ara öğünler başlığı altında belirtilen yaş gruplarına göre haftalık verilme sıklığı açıkça belirtildiği halde bunun içinde herhangi bir gider öngörülmemiştir.” olarak açıklanmıştır. İlgili teknik düzenlemede yaş gruplarına göre ara öğün olarak taze sıkılmış meyve suyunun haftalık verilme sıklığının belirlendiği, ihaleye ait birim fiyat teklif cetvelinin ise

A 1

B 2

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen 4Birim Fiyat

Tutarı

1

03-06 YAŞ KAHVALTI

ÖĞÜN

17.000

2

03-06 YAŞ ARA ÖĞÜN

ÖĞÜN

51.000

3

03-06 YAŞ ANA ÖĞÜN

ÖĞÜN

34.000

4

07-12 YAŞ KAHVALTI

ÖĞÜN

90.000

5

07-12 YAŞ ARA ÖĞÜN

ÖĞÜN

180.000

6

07-12 YAŞ ANA ÖĞÜN

ÖĞÜN

180.000

7

13+ YAŞ KAHVALTI

ÖĞÜN

60.000

8

13+ YAŞ ARA ÖĞÜN

ÖĞÜN

90.000

9

13+ YAŞ ANA ÖĞÜN

ÖĞÜN

150.000

10

DİYET KAHVALTI 03-12 YAŞ

ÖĞÜN

6.000

11

DİYET ARA ÖĞÜN 03-12 YAŞ

ÖĞÜN

15.000

12

DİYET ANA ÖĞÜN 03-12 YAŞ

ÖĞÜN

12.000

TOPLAM TUTAR(K.D.V Hariç)

Şeklinde düzenlendiği, buna göre ihale konusu işin kapsamında 1-3 yaş grubunun yer almadığı, teknik düzenlenmenin bu kısmının açıklanmaya konu edilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır. Diğer yaş grupları ile ilgili olarak ise, anılan düzenlemenin aşırı düşük talep yazısı ekinde isteklilere gönderilen örnek menü ile çeliştiği, örneğin 13 yaş üzere için ara öğünlerin meyve, gece kahvaltılarının ise, tuzlu kraker-ayran, sade kek-süt, hazır kek-hazır meyve suyu v.b. olarak belirlendiği görülmüştür. Dolayısıyla isteklilerin açıklamalarını Teknik Şartnameye mi, yoksa açıklama talep yazısı ekinde yer alan örnek menülere mi dayandırması gerektiği noktasında tereddüt bulunmaktadır.

İdarenin başvuru sahibine ait açıklamaları uygun görmemesinin 4’üncü gerekçesi yukarıda da belirtildiği üzere “Teknik Şartnamenin malzeme miktarları başlığının birinci maddesinde belirtilen et ve sebze oranlarına uyulmamıştır” olarak açıklanmıştır. Ancak bu hususa ilişkin olarak da isteklileri tereddüte düşürecek çelişki bizzat idare tarafından yaratılmıştır. Zira Teknik Şartnamenin anılan maddesinde etli yemeklerde et miktarının %70 veya %80, sebze miktarının ise % 20 veya %30 oranında olacağı düzenlenmiştir. Teknik Şartnamenin eki olduğu belirtilen “Gıda Rasyonu” başlıklı belgede yer alan gramaj miktarları ile uyuşmazlık konusu düzenleme birbiri ile çelişmekte olup, idarece isteklilerden her iki şartı da karşılayacak şekilde yemek girdi miktarlarının ayarlanması beklenilmektedir ki, böyle bir beklentinin karşılanması mümkün görünmemektedir.

Örnek olarak “çoban kavurma” (13+ yaş-normal) yemeğini incelemek üzere, anılan yemeğin yapımında kullanılacak çiğ girdi malzemelerin cins ve miktarlarının gıda rasyonunda nasıl belirlendiği aşağıya aktarılmıştır:

Ayçiçek yağı (kg)

,005

Koyun eti (kemikli-kg)

,15

Kuru soğan (kg)

,02

Patates (kg)

,1

Sığır eti (kemiksiz - kg)

,125

Tuz (kg)

,002

Yemeğin yapımında çiğ girdi malzemelerinden koyun eti ve sığır etinin yalnızca birinin kullanılması gerektiği hususunun ilgili Kurumla yapılan yazışma sonucunda netleştirildiği göz önüne alındığında, yemekteki et miktarının yaklaşık %50 olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla, istekliler tarafından gramaj listesi ve teknik şartnamede yer alan düzenlemelerden biri tercih edilerek açıklama sunulması yönünde bir zorunluluk ortaya çıkmaktadır. Ayrıca isteklilerin bu çelişkili kriterlerden hangisini esas aldığına göre, ihaleye sundukları teklif fiyat değişebileceğinden, şikâyete konu ihalede tekliflerin eşit şartlarda yarıştırılmasının da mümkün olmadığı değerlendirilmiştir.

İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde (1) Sorumlu yönetici (tercihen gıda mühendisi veya diyetisyen), (1) aşçı başı, (1) aşçı, (3) aşçı yardımcısı, (1)Şoför (6) servis elemanı, (10) bulaşıkçı personeli olmak üzere; toplam 23 personel çalıştırılacağı düzenlenmiştir. Başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının üst yazısında 23 personel için maliyet hesaplandığının beyan edildiği, KİK işçilik hesaplama modülü aracılığıyla 22 personele ödenecek aylık ücretin tespit edildiği, şoför olarak istihdam edilecek personele ait işçilik maliyetinin ise araç kiralama sözleşmesine ait bedel içerisinde yer aldığı görülmüştür. Aşırı düşük teklif açıklamalar ile, teklif fiyatın ihale konusu işin maliyetini karşılamak için yeterli olduğunun teyit edilmesi amaçlanmaktadır. Dolayısıyla idarece 23 kişi için iş yeri bildirgesi verilmesi gerekip gerekmediği hususunun aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesi dahilinde ele alınmasının uygun olmadığı, idarenin bu gerekçe ile bahsi geçen açıklamayı uygun görmemesinde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

Teknik Şartname’nin eki niteliğinde olan gramaj listesi ile teknik şartnamenin metin bölümündeki düzenlemelerin birbiriyle çeliştiği, isteklilerin açıklamalarının hangi bilgi referans alınarak değerlendirileceği hususunun belirsiz olduğu, idare iradesinin de gerek yemeklerde kullanılacak kırmızı veya beyaz et cinsi ile ara öğünlerde verilmesi istenilen gıda ürününün ne olduğu, gerekse yemeklerde kullanılacak malzeme miktarları konusunda muğlak olduğu tespit edilmiştir. Yaklaşık maliyetin tespitine esas belgeler incelendiğinde öncelikle et yemeklerinde koyun, kuzu veya sığır gibi bir et cinsi belirtilmeksizin, gramaj listesindeki sığır etine ait miktarların dikkate alındığı, yemeklerdeki et ve sebze oranlarının ise Teknik Şartnamede yer alan düzeleme ile uyumlu olmadığı anlaşılmıştır. Tüm bu tespit ve değerlendirmeler neticesinde, idare işlemleri ile ihale dokümanındaki mevcut çelişkiler nedeniyle, aşırı düşük teklif açıklamaların sağlıklı ve eşit koşullarda incelenmesinin ve ihale konusu yemek hizmetinin idarenin ihtiyaçlarına uygun olarak karşılanmasının mümkün olmadığı değerlendirildiğinden, ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, yakarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak “ihalenin iptaline” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul çoğunluğunca verilen “düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi