KİK Kararı: 2014/UH.II-1620

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/024
Gündem No : 59
Karar Tarihi : 02.04.2014
Karar No : 2014/UH.II-1620
BAŞVURU SAHİBİ:
Hüseyin Çoban İnş. Temizlik Taah. Tıbbi Malz. Bilgisayar Güvenlik Turizm Hizmet Müteahhitlik Tic. Ltd. Şti., CEBRAİL MAH. 3.VARLIK SOK. FATİH CAD. ANLAR APT. NO:8 ANTAKYA/ HATAY

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Pazarcık Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü, Menderes Mahallesi Kartalkaya Bulvarı No:85 Belediye Hizmet Binası 46700 KAHRAMANMARAŞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2014/3584 İhale Kayıt Numaralı "Katı Atıkların Toplanması,Taşınması Ve Cadde,Sokak Ve Belediyeye Ait Alanların Süpürülerek Temizlenmesi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Pazarcık Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğütarafından 14.02.2014tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Katı Atıkların Toplanması,Taşınması ve Cadde, Sokak ve Belediyeye Ait Alanların Süpürülerek Temizlenmesi” ihalesine ilişkin olarak Hüseyin Çoban İnş. Temizlik Taah. Tıbbi Malz. Bilgisayar Güvenlik Turizm Hizmet Müteahhitlik Tic. Ltd. Şti.nin 26.02.2014tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 27.02.2014tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 05.03.2014tarih ve 8018sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.03.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/993sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Tekliflerin değerlendirilmesi sürecinde şeffaflık ve eşit muamele ilkelerine uyulmadığı, rekabetin engellendiği, yapılan hatalı işlemler nedeniyle hak kaybına uğramalarının söz konusu olabileceği,

2. Yaklaşık maliyet hesaplamasındaki kâr oranı belirlenirken Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesine ve ilgili mevzuata uygun işlem tesis edilmediği, hizmet alımlarında yüklenici kârının en fazla %20 belirlenebileceği, diğer yandan kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif veren isteklilerin sorgulanmadığıiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularının, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yolları olduğu,

“Kuruma itirazen şikayet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinde, Kurumun itirazen şikâyet başvurularını, başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği, idare tarafından şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikâyet başvurularının ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı inceleneceği hüküm altına alınmıştır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin başvuruların şekil unsurlarını düzenleyen 8’inci maddesinde, dilekçelerde “Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller” e yer verilmesi gerektiği düzenlenmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “ itirazen şikâyet başvurularında aranılacak şekil unsurları”başlıklı 11’inci maddesinin sekizinci fıkrasında da “Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.

Yukarıda aktarılan mevzuat hüküm ve açıklamaları uyarınca, itirazen şikâyet başvurusunun ve bu başvuru kapsamında ileri sürülen iddiaların, bir aykırılık savı taşıması gerekmektedir. Zira Kanun, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia edenlere başvuru hakkı tanımaktadır. Dolayısıyla başvurularda, şikâyete konu işlemin taşıdığı iddia edilen hukuka aykırılığın gerekçesi veya gerekçelerine yer verilmelidir.

Başvuru sahibi itîrazen şikâyet dilekçesinde “…Tekliflerin değerlendirilmesi sürecinde şeffaflık ve eşit muamele ilkelerine uyulmadığı, rekabetçiliğin engellendiği, yapılan hatalı işlemler nedeniyle hak kaybına uğramalarının söz konusu olabileceği …” hususlarına yer verilmiştir.

Buna göre yukarıda belirtilen hususların somut gerekçelere ve delillere dayandırılmadığı, diğer bir deyişle açıkça hukuka aykırılık savı taşımadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, başvuru sahibinin, somut delillere ve hukuki gerekçelere dayandırmadığı yukarıda yer verilen iddialarının 4734 sayılı Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince şekil yönünden reddedilmesi gerekmektedir.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak :

İhale konusu hizmetin adı İdari Şartname'nin 2’nci maddesinde “Katı Atıkların Toplanması, Taşınması ve Cadde, Sokak ve Belediyeye Ait Alanların Süpürülerek Temizlenmesi” olarak düzenlenmiştir.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

(Ek 5812 / 12 md.) İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. (Ek: 27996 / 1 md.) Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

Anılan Yönetmeliğin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde 1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmüyer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.

78.2. Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir.

78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.

78.4. Çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetlerde, çöp toplama ve naklinde kullanılacak makine ve ekipmanlar ile çöp toplama araçlarının ve akaryakıtın idare tarafından karşılanması durumunda bu alımların ve ayrıca malzemenin idare tarafından karşılandığı yemek hizmeti (malzemesiz yemek hizmeti) alımlarının personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak ihale edilmesi gerekmektedir...”açıklaması yer almaktadır.

Anılan Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.

…

79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.

…

79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklaması yer almaktadır.

İdari Şartname'nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında yapılacak her türlü vergi, resim, harç giderleri teklif fiyata dahil edilecektir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

İş süresince kullanılacak araçlara ait akaryakıt, tamir, bakım, onarım, yedek parça, trafik sigortası, üçüncü şahıslara verilecek zarar ve ziyanlar ile çöp arabası, kürek, faraş, süpürge, poşet, kürek masrafları teklif fiyata dahil edilecektir. İşçi kıyafetleri ayni olarak verilecektir.

İşçilik Ücreti:

Çavuş (1 kişi ) (Brüt Asgari Ücretin %100 fazlası ödenecek)

Şoför (13 kişi) (Brüt Asgari Ücretin %70 fazlası ödenecek)

Mevkici (Yaya Süpürgeci) (23 kişi) (Brüt Asgari Ücretin %55 fazlası ödenecek)

Yardımcı Personel (25 kişi) (Brüt Asgari Ücretin %55 fazlası ödenecek)

Çöp Konteyneri Yıkama ve Pazar Yeri Temizleme Personeli (8 Kişi) (Brüt Asgari Ücretin %30 fazlası ödenecek)

Ulusal ve Dini Bayramlarda çalışılacak gün sayıları:

Tüm personel 14 gün tatil günü çalışması yapacaktır

Temizlik araç ve Malzemeleri:

Dört Tekerli Çöp Toplama Seti (90 Lt. kapasiteli) (50 adet)

Plastik uçlu moblen çalı süpürge (96 adet)

Metal Saplı kaba alan fırçası (96 adet)

Metal saplı Plastik Faraş (96 adet)

Poşet (Jumbo) (224 rulo)

Çelik uçlu gürgen saplı kürek (112 adet)

25.3.2. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.3.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

Bu ihalede kısa vadeli sigorta prim oranı %2 olarak uygulanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hüküm ve açıklamaları ile İdari Şartname düzenlemeleri incelendiğinde, ihale konusu işte kullanılacak akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı, buna göre ihale konusu işin, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.3’üncü maddesi gereği personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olarak değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır.

Diğer yandan çalıştırılacak personelin sayısına ve personele ödenecek ücret tutarına ihale dokümanında yer verildiği anlaşılmıştır.

İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden yaklaşık maliyetin işçilik hesaplaması ve piyasa fiyat araştırması yapılarak hesaplandığı, %3 sözleşme gideri ve genel gider hariç olmak üzere hesaplanan toplam işçilik maliyeti üzerinden %20 oranında yüklenici kârı hesaplandığı, işçilik harici yaklaşık maliyet bileşenleri üzerinden ise herhangi bir kâr hesaplanmadığı, buna göre idarece hesaplanan yüklenici kârının toplam yaklaşık maliyet tutarının yüzde 20’sinden daha az tutarda olduğu anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un aşırı düşük teklifler başlıklı 38’nci maddesinde, ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37’nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaları, verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temini işini yerine getirmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü çerçevesinde değerlendireceği hüküm altına alınmıştır. Benzer düzenlemeler Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde de bulunmaktadır.

Şikâyete konu ihalede, ihaleye teklif veren tüm isteklilerin kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif verdiği ve kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren bu isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden ihalenin sonuçlandırıldığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, yukarıda yer verildiği şekliyle hesaplanan karsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif sunan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiasının bu yönüyle yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihaleye teklif veren tüm isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak tekliflerin yeniden değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi