SoorglaÜcretsiz Dene

KİK Kararı: 2014/UH.II-1240

Yapay Zeka Destekli

Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin

Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.

Ücretsiz Dene

Karar Bilgileri

Mahkeme

Kamu İhale Kurumu Kararı

Karar No

2014/UH.II-1240

Karar Tarihi

5 Mart 2014

İhale

2013/180884 İhale Kayıt Numaralı "Koruma Ve Özel Güvenlik Hizmeti Alımı" İhalesi


KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/019
Gündem No : 67
Karar Tarihi : 05.03.2014
Karar No : 2014/UH.II-1240
BAŞVURU SAHİBİ:
Murat Özel Güvenlik Ve Koruma Hiz. Ltd. Şti., HÜKÜMET CAD. ÖZDOYURAN İŞ HANI NO:224 KAT:2 TEKİRDAĞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sağlık Bakanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Tekirdağ İli Kamu Hastane Birliği Genel Sekreterliği, 100.Yıl Mahallesi Hüseyin Mumcuoğlu Caddesi 37 59100 TEKİRDAĞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/180884 İhale Kayıt Numaralı "Koruma Ve Özel Güvenlik Hizmeti Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Tekirdağ İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğitarafından 06.01.2014tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Koruma ve Özel Güvenlik Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Murat Özel Güvenlik ve Koruma Hiz. Ltd. Şti.nin 27.01.2014tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun idarenin 28.01.2014tarihli yazısı ile reddi üzerine başvuru sahibince 06.02.2014tarih ve 4779sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.02.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/658sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

  1. İhale üzerinde bırakılan Ket Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. nin giyim için sunduğu proforma faturayı veren mükellefin sunmuş oldukları belgelerin 2013 yılının ilgili dönemine ait olmadığı, bu nedenle kabul edilemeyeceği,

  2. İhale üzerinde bırakılan isteklinin özel güvenlik mali sorumluluk sigorta bedelini 0,01 TL’den düşük verdiği, söz konusu poliçenin Genel Müdürlük veya Bölge Müdürlük temsilcileri tarafından teyitli olması gerektiği, ihale süresinden daha uzun bir süre için alınan sigorta prim tutarının, poliçede belirtilen süreden daha kısa bir zaman dilimine orantılanmasının kabul edilemeyeceği, zira Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79'uncu maddesine aykırı olduğu, bu nedenlerden dolayı söz konusu teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

  3. İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasını oluşturan hesaplamalar, bilgisayardan alınan işçilik hesap çıktıları ve diğer belgelerin imzalı ve kaşeli olması gerektiği, aksi halde söz konusu teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

  4. Proforma faturayı veren firmanın faal olup olmadığının vergi dairesinden sorulması, aynı zamanda proforma faturayı tasdik eden SMMM nin odaya kayıtlı olup olmadığının sorgulanması gerektiğiiddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuruya konu işin 112 kişi ile 21 aylık “Koruma ve Özel Güvenlik Hizmeti Alımı” işi olduğu anlaşılmıştır.

İdari Şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde _“25.1._Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak her türlü ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil edilecektir.

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

_25.3._Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:
a) Tekirdağ Devlet Hastanesi : 11 adet Brüt asgari ücret ve 19 adet brüt asgari ücretin %5 fazlasını alacak personel olacaktır.
b) Çorlu Devlet Hastanesi : 30 adet brüt asgari ücretin %5 fazlasını alacak personel olacaktır.
c) Çerkezköy Devlet Hastanesi : 4 adet Brüt asgari ücret ve 7 adet brüt asgari ücretin %5 fazlasını alacak personel olacaktır.
d) Malkara Devlet Hastanesi : 6 adet brüt asgari ücretin %5 fazlasını alacak personel olacaktır.
e) Muratlı Devlet Hastanesi : 4 adet brüt asgari ücretin %5 fazlasını alacak personel olacaktır.
f) Hayrabolu Devlet Hastanesi : 1 adet brüt asgari ücret ve 3 adet brüt asgari ücretin %5 fazlasını alacak personel olacaktır.
g) Saray Devlet Hastanesi : 4 adet brüt asgari ücretin %5 fazlasını alacak personel olacaktır.
h) Şarköy Devlet Hastanesi : 4 adet brüt asgari ücretin %5 fazlasını alacak personel olacaktır.
ı) Tekirdağ Ağız Ve Diş Sağlığı Merkezi : 3 adet Brüt asgari ücret ve 4 adet brüt asgari ücretin %5 fazlasını alacak personel olacaktır.
i) Çorlu Ağız Ve Diş Sağlığı Merkezi : 4 adet brüt asgari ücretin %5 fazlasını alacak personel olacaktır.
j) Çerkezköy Ağız Ve Diş Sağlığı Merkezi : 1 adet brüt asgari ücret ve 3 adet brüt asgari ücretin %5 fazlasını alacak personel olacaktır.

h)Marmara Ereğlisi Devlet Hastanesi : 1 adet brüt asgari ücret ve 3 adet brüt asgari ücretin %5 fazlasını alacak personel olacaktır.
Haftalık çalışma saati 45 (Kırk beş) saat olup, fazla çalışma yapılması öngörülmemektedir.
Resmi ve Dini bayram günlerinde Tekirdağ Devlet Hastanesinde 18, Çorlu Devlet Hastanesinde 21, Çerkezköy Devlet hastanesinde 9, Malkara Devlet Hastanesinde 3, Hayrabolu Devlet Hastanesinde 3, Şarköy Devlet Hastanesinde 3, Muratlı Devlet Hastanesinde 3, Saray Devlet Hastanesinde 3, Tekirdağ ADS Merkezinde 3, Çorlu ADS Merkezinde 3 ve Çerkezköy ADS Merkezinde 3 , Marmara Ereğlisi Devlet Hastanesinde 3 olmak üzere toplam 75 kişi görev yapacak olup bu kişiler Brüt Asgari Ücretin % 5 Fazlasını alan personel grubundandır. İhale müddetince 28 gün resmi ve dini bayram günü mevcuttur. Toplamda Ulusal Bayram Ve Genel Tatil günlerinde 2100 gün çalışma yapılacaktır. Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Sigortası 112 personel için 21 Aylık süre ile yapılacaktır.

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

a) Genel Sekreterliğimize bağlı sağlık tesislerinden; yataklı sağlık hizmeti veren kurumlarda görev yapacak personellerin yemek ücreti ayni olup teklif fiyata dahil edilecektir. Yüklenici firmalar bunun için bir bedel öngörmeyecek olup personeller hastanelerde çıkan yemeklerden yiyeceklerdir.
Ağız ve Diş Sağlığı Merkezlerinde görev yapacak personelin yemek ücretleri nakdi olup aylık 26 gün üzerinde günlük brüt 6,14 TL olarak hesaplanacak ve bordrolarda gösterilecektir.
b) İlimiz sağlık tesislerinde görev yapacak personellere görev yerlerine göre aşağıdaki yol bedelleri nakdi olarak ödenecek ve bordrolarda gösterilecektir. Bu bedel aylık 26 (Yirmi altı) gün üzerinden günlük kişi başı; Tekirdağ merkezdeki sağlık tesisleri için brüt 4,89 TL, Hayrabolu İlçesindeki sağlık tesisi için brüt 3,49 TL ve bunların dışındaki ilçelerin sağlık tesislerinde brüt 4,19 TL olarak hesaplanacaktır.
c) Giyim bedeli ayni olup teklif fiyata dahil edilecektir.

25.3.3. Malzeme giderleri:

Teknik Şartnamenin 5. Maddesinde belirtilen personelin görevi başında bulundurulacak asgari ekipmanların her türlü giderler yüklenici firmaya aittir.

25.3.4. Diğer giderler:

Tüm güvenlik personellerinin 3. şahıslara karşı olabilecek zararları için Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Sigortası yüklenici tarafından yaptırılacak ve bu iş ile ilgili tüm giderler yüklenici firma tarafından karşılanacaktır.

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

İş kazaları ve meslek hastalıkları sigorta prim oranı %2,0 olarak hesaplanacaktır.

Teknik Şartname’nin “yüklenici tarafından temin edilerek; kurum nezdinde görevlendirilecek özel güvenlik personeli bazında tahsisi ve kullanımı gereken kılık, kıyafet, gereç ve donatım yükümlülükleri” başlıklı 5’inci maddesinde**“** Yüklenici:

  1. Tekirdağ İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliğine ve Bağlı Sağlık Tesisleri bünyesinde görevlendirilecek Güvenlik Görevlilerinin Sağlık Tesisleri dâhilinde olan görev alanlarında görevleri esnasında giymeleri için gerekli olan kıyafeti sağlayacak ve görevlendirdiği personele giydirecektir. Bakanlıkça onaylanmış üniforma ve üniformayı tamamlayıcı unsurları bulundurmak yüklenicinin yükümlülüğü ve sorumluluğundadır.

Personele bir yıllık süre için kişi başına verilecek giyim kuşam listesi aşağıya çıkarılmıştır.

SIRA

SAĞLIK TESİSİ

GİYİM VE KUŞAM

MİKTARI (Adet X Kişi)

1

TÜM SAĞLIK TESİSLERİ İÇİN

Gömlek, (2 adet yazlık, 2 adet kışlık)

4x112=448

2

Pantolon (1 adet Yazlık,1 adet Kışlık)

2x112=224

3

Kravat

1x112=112

4

Mont

1x112=112

5

Ayakkabı (1 çift Yazlık, 1 çift Kışlık)

2x112=224

6

Kazak

1x112=112

7

Yazlık Şapka

1x112=112

8

Kışlık bere

1x112=112

9

Kemer

1x112=112

kullanacağı kıyafetler standart güvenlik kıyafetleri olacaktır. Yasanın öngördüğü ve yüklenici firma tarafından belirlenen renkte olabilecektir.” düzenlemeleri yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

  1. İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
  2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
  3. Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78’inci maddesinde 78.6.Tekliflerin hazırlanmasında ve asgari işçilik maliyetinin hesaplanmasında, ihale tarihinde yürürlükte bulunan asgari ücret dikkate alınacaktır.” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde 79.1 Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.

79.3. Asgari işçilik maliyeti;

i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.4.2.5. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin, altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.

79.4.2.18. İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

79.4.2.23. Özel güvenlik hizmet alımlarında ihale konusu işe ilişkin her türlü güvenlik sistem ve cihazları ile ekipman, alet, edevat, kelepçe, cop, dedektör, telsiz, el feneri, düdük gibi makine ve ekipman maliyetlerinin tamamı, sözleşme ve genel giderler içerisinde yer alan amortisman olarak kabul edilecek ve aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyecektir.

Özel güvenlik hizmet alım ihalelerinde aşırı düşük teklif sorgulamasında giyim bedeli ise önemli bir bileşen olarak görülecek ve isteklilerce giyim bedelini tevsik eden belgeler sunulacaktır. Giyeceklerin daha önce alındığı ve bunun için bir gider öngörülmediği gibi açıklamalar kabul edilmeyecektir.

Özel güvenlik hizmet alım ihalelerinde mali sorumluluk sigortası gideri aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilecek ve isteklilerce aşırı düşük teklif sorgulaması çerçevesinde sigorta acentelerinden alınarak sunulan poliçe, proforma fatura veya sözleşmelerin ekine sigorta acentelerince Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Sigortası Tarife ve Talimatında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla özel güvenlik mali sorumluluk sigortası hizmetini geçekleştirebileceklerine ilişkin ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu teyitlerin yetkili kişilerin imzasını taşıması gerekecektir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlüklerinden alınmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınmasına gerek bulunmamaktadır.

Özel güvenlik hizmetinin kampüs gibi belirli bir alan içerisinde yerine getirilmesi ve güvenlik için bir araca gerek duyulması halinde, bu aracın akaryakıt ve diğer maliyetleri önemli teklif bileşeni olarak kabul edilmeyecektir.

79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklamaları yer almaktadır.

Bu çerçevede, ihale konusu işe ait İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde yer alan maliyetler dikkate alındığında, belirlenmesi gereken asgari işçilik maliyeti tutarının (Giyim ve mali sorumluluk sigorta gideri hariç) 3.800.628,51 TL olarak hesaplanması gerektiği tespit edilmiştir. Bu tutara yaklaşık maliyet hesap cetvelinde yer alan giyim (31.900,96 TL) ve özel güvenlik mali sorumluluk sigorta bedeli (5.263,77 TL) eklendiğinde kârsız yaklaşık maliyete (3.837.793,24 TL) ulaşılmıştır. İdarece belirlenen sınır değerin (3.843.495,72) rakamsal olarak farklı olmasına rağmen, sorgulanması gereken istekliler açısından bir farklılık ortaya çıkmadığından, sınır değerin yanlış belirlenmesi esasa etkili bulunmamıştır.

Yapılan inceleme neticesinde ihale üzerinde bırakılan Ket Özel Güvenlik Hizm. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında gider hesabının,

Teklif Bileşeni

Tutarı /TL

Asgari işçilik maliyeti (giyim hariç)+ulusal bayram ve genel tatil ücreti

3.805.374,51

112 kişi için Mali Sorumluluk Sigorta Gideri

2,10 TL

Giyim gideri (% 3 sözleşme gideri dahil)

32,30 (31,36+0,94)

Firma kârı

0,04

Genel Toplam

3.805.408,95

şeklinde belirlendiği görülmüştür.

Ket Özel Güvenlik Hizm. Ltd. Şti. tarafından inceleme konusu ihaleye yönelik olarak; İdarece ihale konusu işte çalıştırılacak personele verilmesi öngörülen giyim giderine ilişkin toplam (%3 sözleşme gideri ve genel giderler hariç) 31,36 TL belirlendiği, bu tutarı tevsik etmek için 06.01.2014 tarihli İdeal İş Elbiseleri-Merve Yokuşbaş tarafından düzenlenen proforma fatura ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, sunulan proforma fatura ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağında birim ortalama maliyete dayanak teşkil eden esas kayıtların 2013 yılının 3. dönemini kapsadığının belirtildiği görülmüştür.

İnceleme konusu ihalenin, ihale tarihinin 06.01.2014 olduğu ve sunulan proforma fatura ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağında birim ortalama maliyete dayanak teşkil eden esas kayıtların 2013 yılının 3. dönemine ait olduğunun belirtildiği dikkate alındığında, anılan istekli tarafından giyim giderine ilişkin belgelendirmeninKamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.16’ncı maddesinde yer alan “ Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir.“ şeklindeki açıklamalarauygun olduğu, bu nedenle iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında özel güvenlik mali sorumluluk sigortası için Sompo Japan Sigorta Oran Grup Acentesinden alınan, işin süresi 21 ay olmasına rağmen “112 kişi için 365 günlük” olarak düzenlenmiş 1,20 TL prim tutarlı poliçe ile belgeye ilişkin olarak Sompo Japan Sigorta Orta Anadolu Bölge Müdürlüğü tarafından verilen teyit yazısının sunulduğu görülmüştür.

Her ne kadar ihale konusu işin süresinden daha uzun bir süre için alınan sigorta prim tutarının, poliçede belirtilen süreden daha kısa bir zaman dilimine orantılanmasının kabul edilemeyeceği,” iddia edilmiş olsa da;

Somut olayda, iddia edilenin aksine ihale konusu işin süresinin 21 ay olduğu, sigorta poliçe bedelinin kapsam olarak 365 günlük bir süre için verildiği, yukarıda anılan mevzuat gereğince acentenin poliçe kapsamını teyit görevi bulunan Bölge Müdürlüğü teyit yazısında poliçeyi teyit etmenin yanısıra kapsamının genişletilerek 21 ay için geçerli olacak prim tutarının da hesaplandığı görülmüştür.

Söz konusu poliçe Sompo Japan Sigorta Oran Grup Acentesince hazırlanmış olmakla birlikte Orta Anadolu Bölge Müdürlüğü yetkililerince imzalanmış olup, aynı Bölge Müdürlüğü yetkilileri tarafından düzenlenen teyit yazısında da 12 aylık süre bedeli üzerinden hesaplanmak suretiyle 21 aylık bedel olarak 2,10 TL bedel öngörülmesinin işin yapılacağı süreyi kapsayacağı anlaşıldığından, özel güvenlik mali sorumluluk sigortasına ilişkin açıklamanın kabul edilmesinde mevzuata aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır.

3 ) Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulması gereken belgeler incelendiğinde, belgelerin tanzim sahibince imzalı-tasdikli olduğu, ör: proforma faturanın, düzenleyen firmanın ve SMMM nin imza ve onayını taşıdığı, ayrıca proforma ekinde yer alan tutanakların (maliyet/satış tespit tutanağı, geçici vergi beyannamesi, oda faaliyet belgesi vb. belgelerin) da imzalı olduğu,

Özel güvenlik mali sorumluluk sigortası için Sompo Japan Sigorta Oran Grup Acentesinden alınan poliçe ile belgeye ilişkin olarak Sompo Japan Sigorta Orta Anadolu Bölge Müdürlüğü tarafından verilen teyit yazısının imzalı olarak sunulduğu ve şekil olarak anılan Tebliğ hükmüne aykırılık görülmediği anlaşıldığından, iddianın yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

4 ) Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu belgelerden giyim için alınan proforma fatura incelendiğinde, belge ve eklerinin şekil açısından mevzuatın aradığı şartları taşıdığı, proforma fatura ekinde yer alan ve faturayı düzenleyen İdeal İş Elbiseleri-Merve Yokuşbaşadına Ankara Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği, Esnaf ve Sanatkârlar Sicil Müdürlüğü tarafından düzenlenen Esnaf ve Sanatkârlar Sicili Yönetmeliğinin 11’inci maddesine istinaden 29.09.2011 tarihinden itibaren 5 yıl geçerli olduğu belirtilmiş olan “Esnaf ve Sanatkâr Sicil Tasdiknamesi” nin bulunduğu, bu itibarla iddianın yerinde olmadığının anlaşıldığı,

Öte yandan, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sundukları proforma faturalarda yer alan tutarların oldukça düşük miktarlarda olması gerekçesiyle anılan Tebliğin 79.4.2.18 ’inci maddesinde yer alan “ ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir…. ” şeklindeki açıklamalar gereğince idarece ilgili vergi dairelerine gönderildiği tespit edildiğinden, iddia konusu ile ilgili başkaca herhangi bir araştırma ve inceleme yapılmamıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu belgelerden giyim için alınan proforma fatura incelendiğinde,

İdarece ihale konusu işte çalıştırılacak personele verilmesi öngörülen giyim giderine ilişkin toplam (%3 sözleşme gideri ve genel giderler hariç) 31,36 TL belirlendiği, sözleşme gideri ve genel giderler payı eklendiğinde 32,30 TL nin belirlendiği, bu tutarı tevsik etmek için 03.01.2014 tarihli Rönesans Teks. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen proforma fatura ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, sunulan proforma fatura ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağında birim ortalama maliyete dayanak teşkil eden esas kayıtların 2013 yılının 2. dönemini kapsadığının belirtildiği görülmüştür.

İnceleme konusu ihalenin, ihale tarihinin 06.01.2014 olduğu ve sunulan proforma fatura ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağında birim ortalama maliyete dayanak teşkil eden esas kayıtların 2013 yılının 2. dönemine ait olduğunun belirtildiği dikkate alındığında, anılan istekli tarafından giyim giderine ilişkin belgelendirmeninKamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.16’ncı maddesinde yer alan “ Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir.“ şeklindeki açıklamalarauygun olmadığı, zira ihale tarihine göre esas alınacak dönemin 4’üncü dönem olduğu, Tebliğ gereğince 4’üncü dönemden bir önceki döneme açıkça cevaz verilmiş ise de, iki dönem önceki kayıtların kullanılmasına açık bir cevaz verilmediği, “ İhale üzerinde bırakılan Ket Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. nin giyim için sunduğu proforma faturayı veren mükellefin sunmuş oldukları belgelerin 2013 yılının ilgili dönemine ait olmadığı “ nı iddia eden şikâyetçinin kendi sunduğu aynı neviden belgelerin anılan mevzuat gereğince geçerli olarak kabul edilmemesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibine ait teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde, “İhale üzerinde bırakılan isteklinin özel güvenlik mali sorumluluk sigorta bedelini 0,01 TL’den düşük verdiği, söz konusu poliçenin Genel Müdürlük veya Bölge Müdürlük temsilcileri tarafından teyitli olması gerektiği, ihale süresinden daha uzun bir süre için alınan sigorta prim tutarının, poliçede belirtilen süreden daha kısa bir zaman dilimine orantılanmasının kabul edilemeyeceği, zira Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79'uncu maddesine aykırı olduğu, bu nedenlerden dolayı söz konusu teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği” şeklinde belirtilen ikinci iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca, başvuru sahibine ait teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesine ilişkin ** Düzeltici işlem belirlenmesine** karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan incelenmesi sonucunda;

Başvuru sahibinin aşırı düşük açıklamasının uygun bulunmadığına ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen kararda, “ _İdarece ihale konusu işte çalıştırılacak personele verilmesi öngörülen giyim giderine ilişkin toplam (%3 sözleşme gideri ve genel giderler hariç) 31,36 TL belirlendiği, sözleşme gideri ve genel giderler payı eklendiğinde 32,30 TL nin belirlendiği,_bu tutarı tevsik etmek için 03.01.2014 tarihli Rönesans Teks. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen proforma fatura ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, sunulan proforma fatura ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağında birim ortalama maliyete dayanak teşkil eden esas kayıtların 2013 yılının 2. dönemini kapsadığının belirtildiği görülmüştür.

İnceleme konusu ihalenin, ihale tarihinin 06.01.2014 olduğu ve sunulan proforma fatura ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağında birim ortalama maliyete dayanak teşkil eden esas kayıtların 2013 yılının 2. dönemine ait olduğunun belirtildiği dikkate alındığında, anılan istekli tarafından giyim giderine ilişkin belgelendirmenin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.16’ncı maddesinde yer alan “Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir.“ şeklindeki açıklamalara uygun olmadığı, zira ihale tarihine göre esas alınacak dönemin 4’üncü dönem olduğu, Tebliğ gereğince 4’üncü dönemden bir önceki döneme açıkça cevaz verilmiş ise de, iki dönem önceki kayıtların kullanılmasına açık bir cevaz verilmiş olmadığı, “ İhale üzerinde bırakılan Ket Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. nin giyim için sunduğu proforma faturayı veren mükellefin sunmuş oldukları belgelerin 2013 yılının ilgili dönemine ait olmadığını iddia eden şikâyetçinin kendi sunduğu aynı neviden belgelerin anılan mevzuat gereğince geçerli olarak kabul edilmemesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.” şeklinde gerekçeye yer verilmiştir.

İtirazen şikayet başvurularının, başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından incelenmekte olduğu, iddialar ile sınırlı olarak inceleme hususu teklif mektubu ile verilen ve bütünü itibariyle ihale dosyasını oluşturan yeterlik kriterlerinden biri veya birkaçına itiraz olması halinde sadece bu itiraz konuları açısından sınırlı ve eşit muamele yönünden diğer istekliler nezdinde de Kanunun belirtilen amir hükmü uyarınca inceleme yapıldığı, sınır değerin altındaki aşırı düşük teklif açıklamaya yönelik iddialara ilişkin itiraz olması halinde, aşırı düşük teklif açıklaması Tebliğ gereği bir bütünlük arzettiğinden, sorgulama kapsamında sunulan belgelerin uygunluğunun tamamının incelenmesi sağlıklı bir inceleme ve değerlendirme yapma imkanı sağlayacaktır.

Kurumda aşırı düşük teklif açıklamasına yönelik iddiaların, sunulan belgelerde iddia edilen uygunsuzlukla sınırlı olarak değil de, açıklamanın Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen temel ilkelerden eşit muamele, güvenirlik ve kamuoyu denetimini ilkelerinin bir arada ön planda çalıştırılmasının temini açısından sorgulamaya konu iş kalemlerinin bir bütünlük içinde incelenerek karar verilmesi gerektiği, şayet itirazen şikayete konu iddiaların tamamına yönelik inceleme yapılmadığında, örneğin, sunulan proforma faturada iş isteklinin aşırı düşük açıklamalarında belirttiği sadece özel pozlara ilişkin iş kalemleri bazında inceleme yapılarak teklifin bu açıdan uygun kabulü durumunda, mevzuat uyarınca aşırı düşük açıklanması gereken diğer iş kalemlerinin de incelenmemiş olacağı, mevzuat anlamında eksik inceleme olarak tanımlanabilecek bu durumun da, aşırı düşük açıklama sunan veya aşırı düşük açıklamanın zor olduğu mantığı ile açıklama sunmayan istekliler nezdinde 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen temel ilkelerden “ eşitlik ” ilkesinin büyük ölçüde zedelenmesine sebep olacağı ve ihale mantığı açısından “ kamu düzeninin ” bu açıdan bozulmasına neden olunacağı durumun oluşturulmasına sebep olunacağı düşünülmektedir.

Bu yönde yapılan incelemeye dayanak tesis edilen işlemlerin, her zaman idari açıdan sağlıklı bir denetimden yoksun bir şekilde bünyesinde büyük oranda “eşitsizlik” içereceği ve içerik yönünden bir idari işlem denetimi olan itirazen şikâyet incelemesindeki kamu hukukuna tabi olarak tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluk denetiminin tam olarak gerçekleşmemesine sebep olacağından, konunun bu yönde ele alınarak çözüme kavuşturulması hukuki bir yaklaşım olamayacağı gibi, kamu düzeni ve sağlığı açısından da son derece kifayetsiz ve sakıncalı bir durum meydana gelmesine sebep olunacağı değerlendirilmiştir.

Bu bağlamda, başvurunun aşırı düşük açıklamasının uygun bulunmamasına ilişkin olduğu dikkate alındığında, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında yaptığı açıklamanın, açıklama yapılması istenilen bütün iş kalemlerine yapılan açıklamalar ve açıklama kapsamında sunulan belgelerin usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediği hususu dikkate alınarak incelenmesi gerekmektedir.

Buna göre; ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında özel güvenlik mali sorumluluk sigortası için Sompo Japan Sigorta Oran Grup Acentesinden alınan, işin süresi 21 ay olmasına rağmen “ 112 kişi için 365 günlük ” olarak düzenlenmiş 1,20 TL prim tutarlı poliçe ile belgeye ilişkin olarak Sompo Japan Sigorta Orta Anadolu Bölge Müdürlüğü tarafından verilen teyit yazısının sunulduğu görülmüştür.

Her ne kadar “ ihale konusu isin süresinden daha uzun bir sure için alınan sigorta prim tutarının, poliçede belirtilen süreden daha kısa bir zaman dilimine orantılanmasının kabul edilemeyeceği, ” iddia edilmiş olsa da;

Somut olayda, iddia edilenin aksine ihale konusu işin süresinin 21 ay olduğu, sigorta poliçe bedelinin kapsam olarak 365 günlük bir süre için verildiği, yukarıda anılan mevzuat gereğince acentenin poliçe kapsamını teyit görevi bulunan Bölge Müdürlüğü teyit yazısında poliçeyi teyit etmenin yanısıra kapsamını genişleterek 21ay için geçerli olacak prim tutarını da hesapladığı görülmekle beraber, teyit beyanında “ Ket Özel Güvenlik Hizm, Ltd. Sti.’ne ait** 200200014982083 nolu teklif geçerlidir ” **şeklinde bir ifadeye yer verildiğinden, söz konusu teyidin 365 günlük poliçe için verildiği, 21 ay için herhangi bir hukuki anlam ve önem içermediği ve beklenen sonucu doğurmayacağı değerlendirilmiştir. Anılan istekli de Bölge Müdürlüğü teyit yazısına paralel olarak aşırı düşük teklif açıklamasında 365 günlük süre için verilen teklif tutarını 21 aya orantılanmış ve işlem sonucunda 2,10 TL özel güvenlik mali sorumluluk sigortası bedeli öngörmüştür.

Sonuç olarak, poliçede belirlenen teklif tutarının poliçede yazılı süre, personel sayısı vd. ana unsurlar üzerinden hesaplanarak verildiği dikkate alındığında, ihale konusu işin süresinden daha kısa bir süre için alınan sigorta prim tutarının, poliçede belirtilen süreden daha uzun bir zaman dilimine orantılanarak özel güvenlik mali sorumluluk sigortası primi belirlenemeyeceği, poliçe tutarının poliçe süresi ile sınırlı olduğu ve kıyasen bu sürenin uzatılamayacağı çünkü, 365 günün üzerine orantı kurularak eklenen 9 aylık sürede sigorta konuları bakımından risk vuku bulduğunda (poliçe sınırı aşıldığı için) söz konusu poliçenin hukuken devreye girmeyeceği değerlendirildiğinden, yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan belgenin “ bu yönüyle ” Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Diğer taraftan, başvuru sahibinin ikinci iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesinde belirtilen eşit muamele yönünden incelenmesine göre;

1- Ekonomik Açıdan En Avantajlı 2 teklif olarak belirlenen başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu belgelerden giyim için alınan proforma fatura incelendiğinde,

İdarece ihale konusu işte çalıştırılacak personele verilmesi öngörülen giyim giderine ilişkin toplam (%3 sözleşme gideri ve genel giderler hariç) 31,36 TL belirlendiği, sözleşme giderive genel giderler payı eklendiğinde 32,30 TL’nin belirlendiği, bu tutarı tevsik etmek için 03.01.2014 tarihli Rönesans Teks. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen proforma fatura ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, sunulan proforma fatura ve maliyet/satış tutarı tespit tutanağında birim ortalama maliyete dayanak teşkil eden esas kayıtların 2013 yılının 2. dönemini kapsadığının belirtildiği görülmüştür.

İnceleme konusu ihalenin, ihale tarihinin 06 01.2014 olduğu ve sunulan proforma fatura ve maliyet/satış tutan tespit tutanağında birim ortalama maliyete dayanak teşkil eden esas kayıtların 2013 yılının 2. dönemine ait olduğunun belirtildiği dikkate alındığında, anılan istekli tarafından giyim giderine ilişkin belgelendirmenin Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79 4 2 16’ncı maddesinde yer alan “ Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği "maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ” (Ek-0.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir.” şeklindeki açıklamalarauygun olmadığı, zira ihale tarihine göre esas alınacak dönemin 4’üncü dönem olduğu, Tebliğ gereğince 4’üncü dönemden bir önceki döneme açıkça cevaz verilmiş ise de, iki dönem önceki kayıtların kullanılmasına açık bir cevaz verilmiş olmadığı, “İhale üzerinde bırakılan Ket Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. nin giyim için sunduğu proforma faturayı veren mükellefin sunmuş oldukları belgelerin 2013 yılının ilgili dönemine ait olmadığı “ nı iddia eden şikâyetçinin kendi sunduğu aynı neviden belgelerin anılan mevzuat gereğince geçerli olarak kabul edilmemesi gerektiği değerlendirilmiştir.

Başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında özel güvenlik mali sorumluluk sigortası için Neova Sigorta Acentesinden alınan “112 kişi için 365 günlük” olarak düzenlenmiş 1,18 TL prim tutarlı poliçe ile belgeye ilişkin olarak Genel Müdürlük tarafından verilen teyit yazısının sunulduğu görülmüştür.

Somut olayda,ihale konusu işin süresinin 21 ay olduğu, sigorta poliçe bedelinin kapsam olarak 365 günlük bir süre için verildiği, teyit yazısının da poliçeyi aynı kapsamda teyit ettiği, ancak şikâyetçinin aşırı düşük teklif açıklamasında 365 günlük süre için verilen teklif tutarını 21 aya orantıladığı ve işlem sonucunda ne teklif ne de teyit edilen 2,36 TLözel güvenlik mali sorumluluk sigortası bedeli öngördüğü tespit edilmiştir.

Yukarıda izah edildiği üzere yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının “bu yönüyle” Kamu ihale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

2- Hayat Koruma ve özel Güvenlik Hiz Ltd. Şti. nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında 21 aylık işte öngörülen giyim bedelinin 1 yıllık olduğu gerekçesiyle teklifi değerlendirme dışı bırakılmış olmakla birlikte iddia konusu ile ilgili olarak yapılan incelemede,

Özel güvenlik mali sorumluluk sigortası için Sompo Japan Sigorta Oran Grup Acentesinden alınan, işin süresi 21 ay olmasına rağmen “112 kişi için 365 günlük” olarak düzenlenmiş 16,80 TL prim tutarlı poliçe ile belgeye ilişkin olarak Sompo Japan Sigorta Orta Anadolu Bölge Müdürlüğü tarafından verilen teyit yazısının sunulduğu görülmüştür.

İhale konusu işin süresinin 21 ay olduğu, sigorta poliçe bedelinin kapsam olarak 365 günlük bir süre için verildiği, teyit yazısının da poliçeyi aynı kapsamda teyit etmekle beraber 365 günlük süre için verilen teklif tutarının orantılanmak suretiyle “21 ay için 29,40 TL" tespitinin yapıldığı görülmüştür. Bunun yanısıra teyit beyanında “**Hayat Koruma vo Özel Güvenlik Hiz.**Ltd. Sti.’ne ait 200200015022800 nolu teklif geçerlidir” şeklinde bir ifadeye yer verildiğinden, söz konusu teyidin 365 günlük poliçe için verildiği, 21 ay için herhangi bir hukuki anlam ve önem içermediği ve beklenen sonucu doğurmayacağı değerlendirilmiş ve yukarıda izah edildiği üzere yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının “bu yönüyle” Kamu ihale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun olmadığı ancak söz konusu teklif idarece değerlendirme dışı bırakıldığından, aykırılığın esasa etkili olmadığıdeğerlendirilmiştir.

3- Şifre Özel Güvenlik Ve Koruma Hizmetleri Ticaret Limited Şirketi’nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında 21 aylık işte öngörülen giyim bedelinin 1 yıllık olduğu gerekçesiyle teklifi değerlendirme dışı bırakılmış olmakla birlikte iddia konusu ile ilgili olarak yapılan incelemede,

Özel güvenlik mali sorumluluk sigortası için Sompo Japan Sigorta Oran Grup Acentesinden alınan, işin süresi 21 ay olmasına rağmen “112 kişi için 365 günlük" olarak düzenlenmiş 1,12 TLprim tutarlı poliçe ile belgeye ilişkin olarak Sompo Japan Sigorta Orta Anadolu Bölge Müdürlüğü tarafından verilen teyit yazısının sunulduğu görülmüştür.

İhale konusu işin süresinin 21 ay olduğu, sigorta poliçe bedelinin kapsam olarak 365 günlük bir süre için verildiği, teyit yazısının da poliçeyi aynı kapsamda teyit etmekle beraber 365 günlük süre için verilen teklif tutarının orantılanmak suretiyle “21 ay için 1,98 TL” tespitinin yapıldığı görülmüştür. Bunun yanısıra teyit beyanında “Şifre Özel Güvenlik Ve Koruma Hizmetleri TicaretLimited Şirketi’ne ait200200015016096 nolu teklif geçerlidir” şeklinde bir ifadeye yer verildiğinden, söz konusu teyidin 365 günlük poliçe için verildiği, 21 ay için herhangi bir hukuki anlam ve önem içermediği ve beklenen sonucu doğurmayacağı değerlendirilmiş ve yukarıda izah edildiği üzere yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının "bu yönüyle” Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79’uncu maddesine uygun olmadığı ancak, söz konusu teklif idarece değerlendirme dışı bırakıldığından, aykırılığın esasa etkiliolmadığı değerlendirilmiştir.

4- Somut olayda isteklilerin verdiği teklif tutarlarına aşağıda yer verilmiştir.

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Değerlendirmeye İlişkin Açıklama

ŞİFRE ÖZEL GÜVENLİK VE KORUMA HİZMETLERİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ

3.805.403,01

Aşırı Düşük Sorgulama cevabında ihale dokümanında belirtilen giyim bedellerini 1 yıllık olarak hesaplandığı görüldüğünden değerlendirme dışı bırakılmıştır.

KET ÖZEL GÜVENLİK HİZMETLERİ TİCARETLTD.STİ.

3.805.408,95

Ekonomik Açıdan En Avantajlı 1. Teklif

MURAT ÖZEL GÜVENLİK VE KORUMA HİZMETLERİ LIMITED SİRKETl-sikavetcİ

3.805 419,66

Ekonomik Açıdan En Avantajlı 2. Teklif

HAYAT KORUMA VE OZELGÜVENLİK HİZ LTD.ŞTİ

3 805.423,44

Aşırı Düşük Sorgulama cevabında ihale dokümanında belirtilen giyim bedellerini 1 yıllık olarak hesaplandığı görüldüğünden ve sigorta şirketinin vermiş olduğu 29,40TI'lik bedel, açıklama mektubunda 22,21TL olarak yazıldığından değerlendirme dışı bırakılmıştır.

SINIR DEĞER (İDARECE HESAPLANAN)

3.843.495,72

Yaklaşık maliyetten kâr (186.154,25 TL) mahsup edilerek bulunmuştur.

KOÇ GÜVENLİK KORUMAVE EĞ HlZM.TlC.LTD STİ.

3.844.452,36

Geçerli teklif

Hesapladığımız sınır değer

3.875.396,68

Hesap cetvelindeki verilerden faydalanılarak;

Yol, yemek, %3 söz Gid. Dahil asgari işçilik maliyetine giyim ve öz. Güv. Mali Sor. Sigortası eklenerek bulunmuştur.

MAVİ KORUMA VE GÜVENLİK HİZMETLERİ LTD.ŞTİ

3.963.645,00

Birim Fiyat Teklif Mektubu İdari şartnamenin 7 1.c maddesinde belirtilen standart forma uygun olmadığından değerlendirme dışı bırakılmıştır.

ÇETİN ÖZEL GÜVENLİKHİZMETLERİ LIMITED ŞİRKETİ

4.274.286,66

Geçerli teklif

İdarece güncellenen yaklaşık maliyetten kâr (186.154,25 TL) mahsup edilerek sınırdeğer 3,843.495,72 olarak tespit edilerek 4 istekli aşırı düşük teklif olarak belirlenmiş ve sorgulanmıştır.

Ancak, yaklaşık maliyet hesap cetvelindeki verilerden faydalanılarak yol, yemek, %3 sözleşme gideri dahil asgari işçilik maliyetine, idarece öngörülen giyim ve Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Sigortası eklendiğinde sınır değer 3.875.396,68 TL olarak hesaplanmıştır. Bu durumda Koç Güvenlik Koruma ve Eğ. Hizm. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifi de sınır değerin altında kaldığından, aşırı düşük teklif olarak belirlenmelidir.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin ikinci iddiası kapsamında, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında yaptığı açıklamanın, açıklama yapılması istenilen bütün iş kalemlerine yapılan açıklamalar ve her bir belgenin usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınarak incelenmesi gerektiği, bu kapsamda da, ihale üzerinde bırakılan Ket özel Güvenlik Hizmetleri Ltd Şti. ile başvuru sahibine ait tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması ve Koç Güvenlik Koruma ve Eğ. Hizm Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tâbi tutularak bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesigerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul çoğunluğunca verilen karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirtilen iddiaları kapsamında Kurul çoğunluğunca, başvuru sahibine ait teklifin değerlendirme dışı bırakılması yönünde ** düzeltici işlem belirlenmesine** karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan incelenmesi sonucunda;

Başvuruya konu işin 112 kişi ile 21 aylık “Koruma ve Özel Güvenlik Hizmeti Alımı” işi olduğu anlaşılmıştır.

İdari Şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “Tüm güvenlik personellerinin 3. şahıslara karşı olabilecek zararları için Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Sigortası yüklenici tarafından yaptırılacak ve bu iş ile ilgili tüm giderler yüklenici firma tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesine,

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde aşırı düşük tekliflerin nasıl belirleneceği, açıklamanın nasıl yapılacağı ve yepılan açıklamanın nasıl değerlendirileceği ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.

İhale üzerinde bırakılan Ket Özel Güvenlik Hizm. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

Gider hesabının,

Teklif Bileşeni

Tutarı /TL

Asgari işçilik maliyeti (giyim hariç)+ulusal bayram ve genel tatil ücreti

3.805.374,51

112 kişi için Mali Sorumluluk Sigorta Gideri

2,10 TL

Giyim gideri (% 3 sözleşme gideri dahil)

32,30 (31,36+0,94)

Firma kârı

0,04

Genel Toplam

3.805.408,95

şeklinde belirlendiği, özel güvenlik mali sorumluluk sigortası için Sompo Japan Sigorta Oran Grup Acentesinden alınan, işin süresi 21 ay olmasına rağmen “112 kişi için 365 günlük” olarak düzenlenmiş 1,20 TL prim tutarlı poliçe ile belgeye ilişkin olarak Sompo Japan Sigorta Orta Anadolu Bölge Müdürlüğü tarafından verilen teyit yazısının sunulduğu görülmüştür.

Her ne kadar “ihale konusu işin süresinden daha uzun bir süre için alınan sigorta prim tutarının, poliçede belirtilen süreden daha kısa bir zaman dilimine orantılanmasının kabul edilemeyeceği,” iddia edilmiş olsa da; somut olayda, iddia edilenin aksine ihale konusu işin süresinin 21 ay olduğu, sigorta poliçe bedelinin kapsam olarak 365 günlük bir süre için verildiği, yukarıda anılan mevzuat gereğince acentenin poliçe kapsamını teyit görevi bulunan Bölge Müdürlüğü teyit yazısında poliçeyi teyit etmenin yanısıra kapsamını genişleterek 21 ay için geçerli olacak prim tutarını da hesapladığı görülmekle beraber, teyit beyanında “** Ket Özel Güvenlik Hizm. Ltd. Şti. ne ait 200200014982083 nolu teklif geçerlidir** ” şeklinde bir ifadeye yer verildiğinden, söz konusu teyidin 365 günlük poliçe için verildiği, 21 ay için herhangi bir hukuki anlam ve önem içermediği ve beklenen sonucu doğurmayacağı değerlendirilmiştir. Anılan istekli de Bölge Müdürlüğü teyit yazısına paralel olarak aşırı düşük teklif açıklamasında 365 günlük süre için verilen teklif tutarını 21 aya orantılamış ve işlem sonucunda 2,10 TL özel güvenlik mali sorumluluk sigortası bedeli öngörmüştür.

Sonuç olarak, poliçede belirlenen teklif tutarının poliçede yazılı süre, personel sayısı ve ana unsurlar üzerinden hesaplanarak verildiği dikkate alındığında, ihale konusu işin süresinden daha kısa bir süre için alınan sigorta prim tutarının, poliçede belirtilen süreden daha uzun bir zaman dilimine orantılanarak özel güvenlik mali sorumluluk sigortası primi belirlenemeyeceği, poliçe tutarının poliçe süresi ile sınırlı olduğu ve kıyasen bu sürenin uzatılamayacağı çünkü, 365 günün üzerine orantı kurularak eklenen 9 aylık sürede sigorta konuları bakımından risk vuku bulduğunda (poliçe sınırı aşıldığı için) söz konusu poliçenin hukuken devreye girmeyeceği değerlendirildiğinden, yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan belgenin “bu yönüyle” Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun olmadığı kanaatine varılmıştır.

Eşit muamele ilkesi gereği Ekonomik Açıdan En Avantajlı 2. teklif olarak belirlenen başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu belgeler incelendiğinde;

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında özel güvenlik mali sorumluluk sigortası için Neova Sigorta Acentesinden alınan “112 kişi için 365 günlük” olarak düzenlenmiş 1,18 TL prim tutarlı poliçe ile belgeye ilişkin olarak Genel Müdürlük tarafından verilen teyit yazısının sunulduğu görülmüştür.

Somut olayda, ihale konusu işin süresinin 21 ay olduğu, sigorta poliçe bedelinin kapsam olarak 365 günlük bir süre için verildiği, teyit yazısının da poliçeyi aynı kapsamda teyit ettiği, ancak şikâyetçinin aşırı düşük teklif açıklamasında 365 günlük süre için verilen teklif tutarını 21 aya orantıladığı ve işlem sonucunda ne teklif ne de teyit edilen 2,36 TL özel güvenlik mali sorumluluk sigortası bedeli öngördüğü tespit edilmiştir.

Yukarıda izah edildiği üzere yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının “bu yönüyle” Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun olmadığı kanaatine varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, ihale üzerinde bırakılan Ket Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. ile başvuru sahibi Murat Özel Güvenlik ve Koruma Hiz. Ltd. Şti.nin teklifinin yukarıda belirtilen gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılması yönünde “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluğunun kararına katılmıyorum.

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

10 Milyon+ Karar Arasında Arayın

Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.

Ücretsiz Başla
Ücretsiz Üyelik

Profesyonel Hukuk AraçlarınaHemen Erişin

Ücretsiz üye olun, benzer kararları keşfedin, dosyaları indirin ve AI hukuk asistanı ile kararları analiz edin.

Gelişmiş Arama

10M+ karar arasında akıllı arama

AI Asistan

Kaynak atıflı hukuki cevaplar

İndirme

DOCX ve PDF formatında kaydet

Benzer Kararlar

AI ile otomatik eşleşen kararlar

Kredi kartı gerektirmez10M+ kararAnında erişim