KİK Kararı: 2014/UH.I-653

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/010
Gündem No : 6
Karar Tarihi : 03.02.2014
Karar No : 2014/UH.I-653
BAŞVURU SAHİBİ:
Aba Tem.İnşaat Pet.Ürn.Tekstil İml.San Ve Tic.Ltd.Şti., İZZETPAŞA MAH. MEHMETÇİK SOK. AVCIL APT. NO : 11/1 ELAZIĞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Aile Ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü Aile Ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Müsteşarlık, Izzetpasa Mahallesı Sehıt Ilhanlar Caddesı- Mehmetçık Sokak 023/6 23100 ELAZIĞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/139941 İhale Kayıt Numaralı "Bakım Hizmeti Elemanı Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Elazığ Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü tarafından 07.11.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Bakım Hizmeti Elemanı Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Aba Tem.İnşaat Pet.Ürn.Tekstil İml. San ve Tic. Ltd. Şti.nin 11.12.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 16.12.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 30.12.2013tarih ve 41570sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 30.12.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/5031sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihaleye katıldıkları, kesinleşen ihale kararı ile ihalenin Taş-Tem Sosyal Hizmetler İnş. Konf. Özel Güv. Hizm. Sağ. Hizm. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde kaldığı ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak ise ARÇ Tem. İnş. Güv. Nak. Yem. Ürt. Hizm. Taah. Tic. Ltd. Şti. olduğunun bildirildiği, kesinleşen ihale kararı ile birlikte ihale komisyonu kararının da gönderilmiş olduğu, ihale kararına karşı idareye şikayet başvurusunda bulundukları, ancak başvurularının reddedildiği, ihale komisyonu kararında aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığının ve aşırı düşük teklif sorgulamasına dört istekli tarafından cevap verildiğinin belirtildiği, aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap veren isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamasındaki proforma faturalara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının ihale tarihine göre son geçici vergi beyanname döneminde düzenlenip düzenlenmediği, bu isteklilerin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarına konu işlerin ticaretiyle iştigal edip etmediği, bu isteklilerin sunduğu teklif bedeliyle ihale dokümanında belirtilen giderleri karşılamasının mümkün olmadığı, söz konusu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığın tespitinin yapılmadığı, bu nedenle idare tarafından ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin ve cevapları kabul edilen diğer isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığı, ayrıca söz konusu alıma ilişkin isteklilerin mensubu bulundukları ticaret sicil memurluklarınca faaliyet konusu içerisinde bulunmadıkları tespitinin yapılıp yapılmadığı birlikte değerlendirildiğinde idarece sadece kamu yararı gözetilerek verilen aşırı düşük sorgulamalarına cevap verilen isteklilerin teklif bedelinin kabul edilmesi kararının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesine aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuruya konu ihale Elazığ Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü tarafından yapılan “159 Bakım Hizmeti Elemanı ile Hizmet Alımı” işidir.

Bahse konu ihalede 35 adet ihale dokümanı satın alınmış ve 07.11.2013 tarihinde yapılan ihaleye 8 istekli katılmıştır.

İhale komisyonu 1 isteklinin teşekkür mektubu verdiği, 1 isteklinin ise geçici teminatının olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasına, teklif fiyatı karsız yaklaşık maliyet tutarı altında olan 5 istekliden açıklama istenilmesine karar vermiştir.

İhale komisyonu Tüm-Pa Tem. Sos. Hizm. İnş. Turz. Tic. Paz. Ltd. Şti.-Rak-Ser End. Tem. İnş. Turz. Gıda Teks. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, Taş-Tem Sosyal Hizmetler İnş. Konf. Özel Güv. Hizm. Sağ. Hizm. Taah. San. Tic. Ltd. Şti., ARÇ Tem. İnş. Güv. Nak. Yem. Ürt. Hizm. Taah. Tic. Ltd. Şti., Paşam İn. Hay. Nak. Sos Hiz. Tem. End. Ok. İth. İhr. Ltd. Şti. - Bilge Can İnş. Nak. Tem. Taah. İşl. Gıda Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Ankyra Organizasyon Turizm Sağlık Reklam İnşaat Yemek Üretim Bilgisayar Temizlik Gıda İlaçlama Taah. Tic. Ltd. Şti.nden aşırı düşük teklif açıklaması talep etmiştir.

İhale komisyonu ihale süreci içerisinde yaptığı inceleme sonucunda Tüm-Pa Tem. Sos. Hizm. İnş. Turz. Tic. Paz. Ltd. Şti.-Rak-Ser End. Tem. İnş. Turz. Gıda Teks. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın pilot ortağı Tüm-Pa Tem. Sos. Hizm. İnş. Turz. Tic. Paz. Ltd. Şti.nin sunduğu iş deneyim belgesi tutarının yeterli olmadığını belirleyerek, isteklinin bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılmasına, açıklama istenilen Paşam İn. Hay. Nak. Sos Hiz. Tem. End. Ok. İth. İhr. Ltd. Şti. - Bilge Can İnş. Nak. Tem. Taah. İşl. Gıda Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın açıklama sunmaması nedeniyle bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılmasına karar vermiş olup, açıklama sunan diğer isteklilerin açıklamalarının uygun olduğuna, ihalenin Taş-Tem Sosyal Hizmetler İnş. Konf. Özel Güv. Hizm. Sağ. Hizm. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakılmasına, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin ARÇ Tem. İnş. Güv. Nak. Yem. Ürt. Hizm. Taah. Tic. Ltd. Şti. olduğuna karar vermiştir.

Başvuru sahibinin şikayet dilekçesinde idarece ihale sürecinde tesis edilen işlemlerin hangi yönüyle mevzuata aykırılık taşıdığı belirtilmeksizin aşırı düşük teklif açıklamalarının yeniden incelenmesi gerektiği hususuna yer verildiği anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesinde Kurumun görev ve yetkileri arasında; ihalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içerisinde idarece yapılan işlemlerde bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığına ilişkin şikâyetleri inceleyerek sonuçlandırmak görevi sayılmış, anılan Kanun’un 54’üncü maddesinde; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri hükme bağlanmıştır.

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin dördüncü fıkrasında “Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir:

…

d) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller...” hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin, “Başvuruların Şekil Unsurları” başlıklı 8’inci maddesinde;

“ (1) Şikâyet başvuruları idareye, itirazen şikâyet başvuruları ise Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.

(2) Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir;

…

ç) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller.” hükmü,

Aynı Yönetmeliğin “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” ve “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar “ başlıklı 16 ve 17’nci maddelerinde;

“(1) Başvurular öncelikle;

…

ı) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilip belirtilmediği, yönlerinden sırasıyla incelenir.

(4) Yapılan ön inceleme sonucunda, bir aykırılığın tespit edilmesi halinde bu hususa ilişkin ön inceleme raporu düzenlenir. “ hükmü ve 17 nci maddesinde;

“(1) 16’ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir. “ hükmü yer almaktadır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğin “İtirazen şikâyet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinin sekizinci fıkrasında da; “Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” açıklamaları yer almıştır.

Bu çerçevede itirazen şikâyet dilekçesinin incelenmesi sonucu, idare işleminin hangi unsurları bakımından ve hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğunun belirtilmediği, bu durumda somut bir hukuka aykırılık iddiasına yer verilmeyen başvurunun, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince şekil yönünden reddinin gerektiği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Başvurunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle, “ ihaleye katıldıkları, kesinleşen ihale kararı ile ihalenin Taş-Tem Sosyal Hizmetler İnş. Konf. Özel Güv. Hizm. Sağ. Hizm. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde kaldığı ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak ise ARÇ Tem. İnş. Güv. Nak. Yem. Ürt. Hizm. Taah. Tic. Ltd. Şti. olduğunun bildirildiği, kesinleşen ihale kararı ile birlikte ihale komisyonu kararının da gönderilmiş olduğu, ihale kararına karşı idareye şikayet başvurusunda bulundukları, ancak başvurularının reddedildiği, ihale komisyonu kararında aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığının ve aşırı düşük teklif sorgulamasına dört istekli tarafından cevap verildiğinin belirtildiği, aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap veren isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamasındaki proforma faturalara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının ihale tarihine göre son geçici vergi beyanname döneminde düzenlenip düzenlenmediği, bu isteklilerin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarına konu işlerin ticaretiyle iştigal edip etmediği, bu isteklilerin sunduğu teklif bedelleriyle ihale dokümanında belirtilen giderleri karşılamasının mümkün olmadığı, söz konusu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığın tespitinin yapılmadığı, bu nedenle idare tarafından ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin ve cevapları kabul edilen diğer isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığı, ayrıca söz konusu alıma ilişkin isteklilerin mensubu bulundukları ticaret sicil memurluklarınca faaliyet konusu içerisinde bulunmadıkları tespitinin yapılıp yapılmadığı birlikte değerlendirildiğinde idarece sadece kamu yararı gözetilerek verilen aşırı düşük sorgulamalarına cevap verilen isteklilerin teklif bedelinin kabul edilmesi kararının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesine aykırı olduğu” şeklinde belirtilen iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince şekil yönünden “ Başvurunun reddine ” karar verilmiştir.

Başvurusahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

4734 sayılı Kanun’un 54 üncü maddesinin birinci fıkrasında; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, 56 ncı maddesinin birinci fıkrasında; idareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, ikinci fıkrasında ise; Kurumun itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 5 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; isteklilerin; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabileceği, 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında; idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği, 15 nci maddesinin birinci fıkrasında; Kuruma yapılan başvuruların, öncelikle 16 ncı madde çerçevesinde inceleneceği, 16 ncı maddesinin ikinci fıkrasında ise; başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçileceğihükmü yer almaktadır.

Anılan Kanunun “ Temel İlkeler ” başlıklı 5 inci maddesinde, idarelerin anılan Kanun kapsamında yapılacak olan ihalelerde gizliliği sağlanmakla sorumlu olduğu belirtilmiş, Kanunun 61 inci maddesinde de, bu Kanunun uygulanmasında görevliler ile danışmanlık hizmeti sunanların ihale süreci ile bütün işlemlere, isteklilerin iş ve işlemleri ile tekliflerin teknik ve mali yönlerine ilişkin gizli kalması gereken bilgi ve belgeler ile işin yaklaşık maliyetini ifşa edemeyecekleri, aksine hareket edenler hakkında ilgisine göre 58 inci ve 60 ıncı maddelerde belirtilen müeyyidelerin uygulanacağı kurala bağlanarak ihalelerde gizliliğin sağlanması amacıyla temel hukuki düzenlemeler öngörülmüştür.

Bu itibarla, gizlilik ilkesinin uygulanmasının zorunlu olduğu ihale süreçlerinde isteklilerin, aşırı düşük teklif açıklamaları ekinde sundukları bilgi ve belgeler hakkında detaylı bilgiye sahip olmaları mümkün olmadığındanve daha detaylı verilerle itiraz etmesine zaten normal koşullarda olanak bulunmadığından itirazen şikâyet başvurusunda belirtilen iddiasının esasının incelenmesine geçilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiaları kapsamında yapılan incelemeye göre;

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53. maddesinin (a) fıkrasında; Kamu İhale Kurumunun, bu Kanunda belirtilen esas, usul ve işlemlerin doğru olarak uygulanması konusunda görevli ve yetkili olduğu, (b) fıkrasının 9. bendinden sonraki 2. alt bendinde de; Kurumun Kurul kararıyla bu Kanunun ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun uygulanmasına ilişkin standart ihale dokümanı, tip sözleşme, yönetmelik ve tebliğler çıkarmaya yetkili olduğu, Kurul ve Kurumun yetkilerini, düzenleyici işlemler tesis ederek ve özel nitelikli kararlar alarak kullanacağı, standart ihale dokümanları, tip sözleşmeler, yönetmelik ve tebliğlerin Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulacağı hükme bağlanmıştır.

Anılan yetki çerçevesinde yürürlüğe konulan Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.18 maddesinde; “İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.” hükmü bulunmaktadır.

İnceleme konusu ihalede, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ihale konusu işte çalıştırılacak 159 personele verilecek giyim giderini belgelendirmek üzere;

- İhale üzerinde bırakılan Taş-Tem Sosyal Hizmetler İnş. Konf. Özel Güv. Hizm. Sağ. Hizm. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.nin sunduğu proforma faturada, giyim malzemelerinin tamamı için öngörülen birim fiyatlar 0,01 TL,

- Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi ARÇ Tem. İnş. Güv. Nak. Yem. Ürt. Hizm. Taah. Tic. Ltd. Şti.nin sunduğu proforma faturada, giyim malzemelerinin tamamı için öngörülen birim fiyatlar 0,05 TL,

olduğundan ve proforma faturalardaki bilgilerde mevzuata aykırılık görülmeyerek açıklamaları kabul edildiğinden, sunulan proforma faturaların ve proforma faturaların dayanağı maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının gönderilmek suretiyle, söz konusu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı tespitinin yapılacak incelemelerde değerlendirilmek üzere, proforma faturayı düzenleyen firmanın bağlı olduğu Vergi Dairesine bildirimde bulunulması anılan Tebliğ gereğidir.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusunda belirttiği iddiasının, somut olarak ele alınarak işin esasının incelenmesi gerektiği, bu kapsamda yapılan incelemeye göre, ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin aşırı düşük açıklaması mevzuata uygun olduğundan “itiraezen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği,ayrıca yukarıda belirtilen bildirimin yapılması gerektiği yönündeki düşüncemle iddiaya ilişkin Kurul çoğunluğunca alınan “Başvurunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle, “ ihaleye katıldıkları, kesinleşen ihale kararı ile ihalenin Taş-Tem Sosyal Hizmetler İnş. Konf. Özel Güv. Hizm. Sağ. Hizm. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde kaldığı ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak ise ARÇ Tem. İnş. Güv. Nak. Yem. Ürt. Hizm. Taah. Tic. Ltd. Şti. olduğunun bildirildiği, kesinleşen ihale kararı ile birlikte ihale komisyonu kararının da gönderilmiş olduğu, ihale kararına karşı idareye şikayet başvurusunda bulundukları, ancak başvurularının reddedildiği, ihale komisyonu kararında aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığının ve aşırı düşük teklif sorgulamasına dört istekli tarafından cevap verildiğinin belirtildiği, aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap veren isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamasındaki proforma faturalara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının ihale tarihine göre son geçici vergi beyanname döneminde düzenlenip düzenlenmediği, bu isteklilerin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarına konu işlerin ticaretiyle iştigal edip etmediği, bu isteklilerin sunduğu teklif bedelleriyle ihale dokümanında belirtilen giderleri karşılamasının mümkün olmadığı, söz konusu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığın tespitinin yapılmadığı, bu nedenle idare tarafından ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin ve cevapları kabul edilen diğer isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamasının yeterli olmadığı, ayrıca söz konusu alıma ilişkin isteklilerin mensubu bulundukları ticaret sicil memurluklarınca faaliyet konusu içerisinde bulunmadıkları tespitinin yapılıp yapılmadığı birlikte değerlendirildiğinde idarece sadece kamu yararı gözetilerek verilen aşırı düşük sorgulamalarına cevap verilen isteklilerin teklif bedelinin kabul edilmesi kararının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesine aykırı olduğu” şeklinde belirtilen iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince iddianın şekil yönünden reddine ilişkin “ Başvurunun reddi ” yönünde karar verilmiştir.

Başvurusahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

4734 sayılı Kanun’un 54 üncü maddesinin birinci fıkrasında; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, 56 ncı maddesinin birinci fıkrasında; idareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, ikinci fıkrasında ise; Kurumun itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 5 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; isteklilerin; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabileceği, 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında; idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği, 15 nci maddesinin birinci fıkrasında; Kuruma yapılan başvuruların, öncelikle 16 ncı madde çerçevesinde inceleneceği, 16 ncı maddesinin ikinci fıkrasında ise; başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçileceğihükmü yer almaktadır.

Anılan Kanunun “ Temel İlkeler ” başlıklı 5 inci maddesinde, idarelerin anılan Kanun kapsamında yapılacak olan ihalelerde gizliliği sağlanmakla sorumlu olduğu belirtilmiş, Kanunun 61 inci maddesinde de, bu Kanunun uygulanmasında görevliler ile danışmanlık hizmeti sunanların ihale süreci ile bütün işlemlere, isteklilerin iş ve işlemleri ile tekliflerin teknik ve mali yönlerine ilişkin gizli kalması gereken bilgi ve belgeler ile işin yaklaşık maliyetini ifşa edemeyecekleri, aksine hareket edenler hakkında ilgisine göre 58 inci ve 60 ıncı maddelerde belirtilen müeyyidelerin uygulanacağı kurala bağlanarak ihalelerde gizliliğin sağlanması amacıyla temel hukuki düzenlemeler öngörülmüştür.

Bu itibarla, gizlilik ilkesinin uygulanmasının zorunlu olduğu ihale süreçlerinde isteklilerin, aşırı düşük teklif açıklamaları ekinde sundukları bilgi ve belgeler hakkında detaylı bilgiye sahip olmaları mümkün olmadığından, şikayet başvurularında ileri sürülen bu yöndeki iddiaların somutluğu açısından konunun geniş yorumlanması gerekmektedir. Aksi bir kabul, Kanunda zorunlu bir başvuru yolu olarak öngörülen şikâyet başvurusu işlevinin yerine getirilmemesine ve kişilerin hak arama hürriyetinin kullanılmasının zorlaştırılmasına sebebiyet vereceğinden anılan Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusuna ilişkin dilekçesinin ve içeriğinin; 4734 sayılı Yasa ve anılan Yönetmelik hükümlerine uygun olduğu anlaşıldığından ve daha detaylı verilerle itiraz etmesine zaten normal koşullarda olanak bulunmadığından itirazen şikâyet başvurusunda belirtilen iddiasının esasının incelenmesine geçilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

Bu kapsamda başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18. maddesinde;“ İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır. “ açıklaması yer almaktadır.

Kurumca bu açıklama uyarınca yapılan incelemelere göre, hizmet alımlarında aşırı düşük teklif açıklamasında giyim bedeline ilişkin yapılan açıklamalarda, istekli tarafından giyim bedeline ilişkin sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarıile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alanbilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda, belirtilen proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilmesi, ayrıca konunun önemine göre de Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılması hususlarının anlaşılması gerektiğinin aşikar olması nedeni ve bu yönde verilen Kurul Kararları ile konu içtihat niteliğini kazanmış olmasının yanında Tebliğin yukarıda sözü edilen düzenlemesi birbirine bağlı/bağımlı iki temel açıklamadır.

Şöyle ki; cari piyasa koşullarına, temel ekonomik verilere ve hayatın olağan durumuna uygun olmadığı anlaşılan fiyat teklifinin bir şekilde şekle uygun olarak müşavir tarafından tevsik edilmesi halinde, bu durumun ilgili vergi dairesine bildirilerek “bu tevsikin” doğruluğunun testi istenilmekte ve sistemin sigortası genel kabulüyle yapılmış bir mevzuat düzenlemesi şeklinde tezahür etmiştir. Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18. maddesinin birbirine bağımlı son açıklama cümlesinin uygulanmaması halinde başlangıç cümlesine göre tekliflerin değerlendirilmesinin sağlıklı ve hukuken uygun bir yanı olmayacaktır.

İstekliler tarafından asgari işçilik bedelinin çok az üstünde verilen teklif bedelinin en düşük teklife yakın olmasının sağlanması için teklif bileşenlerinden olan giyim bedeli açıklamasına yönelik olarak verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşük bedelli olarak oluşturulduğunun konu ile ilgili içtihat niteliğinde verilmiş Kurul kararlarından anlaşıldığı, verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılmasına rağmen, düşük bedelli de olsa, istekli tarafından verilen proforma fatura ve fiyat tekliflerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili hükümlerine göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespiti halinde anılan açıklamanın mevzuat uyarınca uygun görüldüğünün içtihat niteliğinde verilmiş olan Kurul kararlarından anlaşıldığı, ancak sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılması durumunda da, teklif açıklaması bu yönden mevzuata uygun görülmekle birlikte proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşüklüğünün düzenlenen ve idareye sunulan belgenin usulüne uygun olmadığına ilişkin eylemi ortadan kaldırmayacağı düşüncesi ile, Kanunun temel ilkelerinden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda çalıştırılmasının temini yönünden incelenmesi için bağlı bulunan vergi dairesine gönderilmiştir.

Yukarıda yapılan iki değerlendirmenin belge üzerinde aynı anda var olduğu durumda, bildirim yapılmasının anlamlı olduğu yönünde bütünlük sağladığı şeklinde yapılan değerlendirmelerin birbirinden bağımsız işletilmesi durumunda, yani aşırı düşük açıklamada, isteklinin giyime ilişkin sunduğu proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının açıkça bilinmesine rağmen, sırf, anılan belgelerin Tebliğinin sözü edilen açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartlara uygun olarak taşıdığı tespitine dayanılarak isteklinin açıklamasının mevzuata uygun olduğunu kabul etmenin mevzuat ile çelişki yarattığı, bu nedenle, anılan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı durumunun incelenmesi için Tebliğin ilgili açıklaması uyarınca ilgili vergi dairesine bile bile gönderilmemesi durumunda, Kanunda belirtilen temel ilkelerden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda zedelendiği işlemlerin gerçekleştirilmiş olacağı düşüncesiyle, Tebliğin ilgili açıklamalarına göre, belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, vergi dairesine bildirim yapılmasına gerek görülmeyen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının , ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşıldığı durumda, anılan isteklinin aşırı düşük açıklamalarının “ mevzuata uygun olmadığı ” şeklinde gerekçe ile kabul edilmemesi gerekmektedir.

İncelemeye konu ihalede;

Aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunarak teklifleri ekonomik açıdan en avantajlı ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen Taş-Tem Sosyal Hizmetler İnş. Konf. Özel Güv. Hizm. Sağ. Hizm. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. ile ARÇ Tem. İnş. Güv. Nak. Yem. Ürt. Hizm. Taah. Tic. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sundukları bilgi ve belgelerin yukarıda aktarılan değerlendirmeler ışığı altında incelenmesi sonucunda;

1- Aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak teklifi ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenen Taş-Tem Sosyal Hizmetler İnş. Konf. Özel Güv. Hizm. Sağ. Hizm. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ihale konusu işte çalışacak personelin giyim giderinin maliyetine dayalı açıklamasının tevsiki için; çeşitli giyim malzemelerinin her birine ayrı ayrı olmak üzere 0,01 TL olarak önerilen birim fiyatlar üzerinden toplamda 3,18 TL fiyat öngören Çelik Tekstil-Nurettin ÖZÇELİK tarafından istekli adına tanzim edilen 06.11.2013 tarihli proforma fatura ile ekinde maliyet/satış tespit tutanağının (Ek-O.5) sunulduğu anlaşılmış olduğundan, anılan isteklininaşırı düşük açıklaması kapsamında sunduğu; proforma faturalar ile maliyet/satış tespit tutanağında, ön görülen giyim maliyet bedellerinin maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı, bu nedenle adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığından teklifinin bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

2- Aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak teklifi ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen ARÇ Tem. İnş. Güv. Nak. Yem. Ürt. Hizm. Taah. Tic. Ltd. Şti.tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ihale konusu işte çalışacak personelin giyim giderinin maliyetine dayalı açıklamasının tevsiki için; çeşitli giyim malzemelerinin her birine ayrı ayrı olmak üzere 0,05 TL olarak önerilen birim fiyatlar üzerinden toplamda 15,90 TL fiyat öngören BŞR Reklam Org. Teks. ve Tem. Nak. Elekt. Elektr. İnş. Müt. Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti.tarafından istekli adına tanzim edilen 05.11.2013 tarihli proforma fatura ile ekinde maliyet/satış tespit tutanağının (Ek-O.5) sunulduğu anlaşılmış olduğundan, anılan isteklininaşırı düşük açıklaması kapsamında sunduğu; proforma faturalar ile maliyet/satış tespit tutanağında, ön görülen giyim maliyet bedellerinin maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı, bu nedenle adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığından teklifinin bu gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

Değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda; başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusunda belirttiği iddiasının, somut olarak ele alınarak işin esasının incelenmesi gerektiği ve bu kapsamda yapılan incelemeye göre, ticari şirketlerin iktisadi amacının kâr elde etmek olduğu, kâr elde etmese dahi en azından zarar etmemek üzere ticari faaliyetlerine devam etmelerinin bir zorunluluk olduğu aksitakdirde söz konusu şirketlerin zarar etmemek ve kâr elde etmek için kayıt dışı ticari yollara başvurmalarının kuvvetle muhtemel olduğu düşüncesi ile, inceleme konusu ihalede giyim giderine ilişkin açıklamaları kapsamında verdikleri maliyet satış tutanağındaönerilen teklif fiyatların maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı belirlenen; aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunarak teklifleri ekonomik açıdan en avantajlı ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen Taş-Tem Sosyal Hizmetler İnş. Konf. Özel Güv. Hizm. Sağ. Hizm. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. ile ARÇ Tem. İnş. Güv. Nak. Yem. Ürt. Hizm. Taah. Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin bu gerekçeler üzerinden değerlendirme dışı bırakılması gerektiği yönündeki düşüncem ile, , bu iddiaya ilişkin Kurul çoğunluğunca alınan “Başvurunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi