KİK Kararı: 2014/UH.I-609

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/009
Gündem No : 14
Karar Tarihi : 30.01.2014
Karar No : 2014/UH.I-609
BAŞVURU SAHİBİ:
Merih Tur Nakliyat Taahhüt Petrol Tarım Gıda İnşaat Temizlik İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, KARACURUN MAH. GÜNEY SK. NO : 10 ŞANLIURFA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Şanlıurfa İl Halk Sağlığı Müdürlüğü , Yenişehir Mah. R.Tayyip Erdoğan Bulvarı. T.Telekom Yanı 63300 ŞANLIURFA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/144680 İhale Kayıt Numaralı "Sürücülü Araç Kiralama" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Şanlıurfa İl Halk Sağlığı Müdürlüğütarafından 11.11.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Sürücülü Araç Kiralama” ihalesine ilişkin olarak Merih Tur Nakliyat Taahhüt Petrol Tarım Gıda İnşaat Temizlik İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nin 16.12.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 18.12.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 30.12.2013tarih ve 41525sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 30.12.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/5004sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Firmalarına tebliğ edilen kesinleşen ihale kararında tekliflerinin, aşırı düşük teklif açıklamasına verdikleri cevapta toplama ve aritmetik yazım hataları tespit edildiğinden değerlendirme dışı bırakıldığının bildirildiği, bunun mevzuata aykırı olduğu, teklif mektubunun dizel araç kiralama bedeli kalemi ile dizel minibüsün periyodik tamir ve bakım bedeline ilişkin olarak birim fiyat teklif cetvelindeki fiyatlar ile aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan tevsik edici belgelerdeki fiyatlar arasında uyumsuzluk ve aritmetik hata bulunmadığı, teklif mektubunda belirtilen KDV hariç toplam tutar bedelinde sehven rakam yazılım hatası yapıldığı, teklif mektubunun incelenmesi neticesinde toplam tutarı etkileyecek herhangi bir hata bulunmadığının görüleceği, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmaması gerektiği,

2. İhale üzerinde bırakılan isteklinin birim fiyat teklif cetvelindeki benzinli binek araç kiralama, dizel binek araç kiralama, 4x4 pikap arazi aracı kiralama ve 10+1 minibüs kiralanması kalemleri için teklif ettiği birim fiyatların Kamu İhale Kurulu kararları ile öngörülen karşılanması gereken bedelleri karşılamadığı, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bunlara ilişkin olarak sunulan proforma faturaların Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79'uncu maddesine uygun olarak düzenlenmediği, Hasan Hüseyin Karavar, Ömer Doğan olarak ihaleye teklif sunan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının belirtilen hususlarda yeniden incelenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

İhale konusu iş, “Sürücülü Araç Kiralama Hizmeti” olup birim fiyat teklif alınmak suretiyle ihale gerçekleştirilmiştir. Birim fiyat teklif cetveli aşağıdaki gibidir:

A 1

B 2

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması3

Miktarı

Teklif Edilen4 Birim Fiyat

Tutarı

Birimi

İşçi sayısı

Ay/gün/saat

1

Araç Sürücüsü Hizmet Alımı

KİŞİ

35

12

I. ARA TOPLAM (K.D.V Hariç)5

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen4 Birim Fiyat

Tutarı

1

Araç Kiralama Bedeli Binek Araç - 365günx35 araç=12775

Gün

12.775

2

Araç Kiralama Bedeli Minibüs en az 10+1 - 365günx1araç=365

Gün

365

3

Araç Kiralama Bedeli Pick-up - 365günx 2araç=730

Gün

730

4

Araç Km Bedeli (BENZİN- BİNEK )

KM

850.000

5

Araç Km Bedeli (DİZEL- BİNEK )

KM

450.000

6

Araç Km Bedeli (DİZEL-Minibüs ve Pick-up )

KM

110.000

II. ARA TOPLAM(K.D.V. Hariç)7

TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Sözleşmenin uygulaması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak her türlü ulaşım, sigorta, vergi, resim, harç giderleri ve GPS sistemi ayrıca teknik şartnamede öngörülen giderler isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil edilecektir.

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

_25.3._Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti: Araç sürücüsü için asgari ücret öngörülmüştür. Araç giderleri içinde yer alan km bedeli Benzinli Binek Araçlar için 0,34 TL, Dizel Binek Araçlar için 0,29 TL, Dizel-Minibüs ve Pick-Up için 0,39 TL olarak belirlenmiştir. Ayrıca teknik şartnamede öngörülen giderler teklif bedele dahil edilecektir.22 iş günü üzerinden 7,00 TL yemek ücreti ödenecektir. yol ücreti öngörülmeyecektir.
…

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

Sürücülü Araç Kiralama Hizmet Alımı Sigorta risk prim oranı: 2,00 (İKİ )’dir.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Teknik Şartname’de

“ A-BİNEK ARAÇLARDA ARANAN ÖZELİKLER

Araçlar 2009 model ve daha yukarı olacaktır.

Araçlar en az 4 kişi taşıma kapasiteli, klimalı olacaktır.

Araçların trafikle ilgili muayene, sigorta, taşıt pulu, kasko sigortası vb. gibi işlemler her zaman eksiksiz olacaktır. Kasko poliçelerinde 5 kişi üzerinden; koltuk ferdi kaza koruması primi en az 50.000,00TL, ihtiyari mali mesuliyet sigortası primi en az 50.000,00TL olacaktır. Belgelerin birer sureti işe başlama tarihinde Müdürlüğümüze teslim edilecektir.

Araçlar göreve çıkmadan temizlenmiş olmalı ve km saati ve kliması çalışır durumda olmalıdır.

Her araçta kullanılabilecek durumda stepne, kriko ve diğer lüzumlu takım ve avadanlıklar bulunacaktır.

Müdürlüğün Hizmetinde kullanılacak 2 Araç C Segmenti niteliğini taşıyacaktır. 1 Araç D Segmenti niteliğini taşıyacaktır. (Araçlar hızlı geçiş sistemine sahip olacaktır.) 1 Araç En 10+1 minibüs niteliğini taşıyacaktır. 2 Araç pick – up (çift kabinli) 4x4 olacaktır. Hafif ticari araç (4+1 koltuklu) binek 32 adet olacaktır. Araçlarda yol bilgisayarı bulunacaktır.

B-İŞİN KONUSU VE ÇALIŞMA KOŞULLARI

Araçların işe başlaması ile beraber zorunlu trafik sigortası, kasko sigortası, taşıt pulu ve fenni muayenelerinin tam olduğuna dair belgeleri müdürlüğümüze ibraz edecektir.

Araçlar, Şanlıurfa merkez ve diğer ilçeler için günlük 200 km. yapabilecektir. Sorumlu yetkilinin gerekçesi ve İdare Onayına istinaden Zorunlu hallerde bu km aşılabilecektir.

Şoförlerin hal ve hareketlerinden, görevlerinden yüklenici sorumlu olacaktır. İdarenin değişmesini istediği Şoförler derhal değiştirilecek yenisi aynı gün içinde işbaşı yaptırılacaktır. İşten çıkarma İdare yetkisinde olmayıp, sadece şoförün değişmesini isteyecektir. İşten çıkarılmada İdare sorumlu değildir.

Şoförsüz D segmenti 1 araç Sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Müdürlüğümüze teslim edilip, Müdürlüğümüz bünyesindeki şoför tarafından kullanılacaktır. 38 aracın Periyodik bakımı firma tarafından yapılacaktır.

C-DİĞER HÜKÜMLER

Araçlar Halk Sağlığı Müdürlüğü emrinde çalışırken vasıtaların görülebilecek bir yerine Halk Sağlığı Müdürlüğünce verilecek tabela asılacaktır.

Halk Sağlığı Müdürlüğü hizmetinde çalışırken vasıtalar herhangi bir trafik kazasında gerek içinde bulunan Müdürlüğümüz personelinden gerekse 3. şahısların uğradıkları zarardan Yüklenici firma sorumludur.

Aracın her türlü bakım ve onarım giderleri ile yağ, yakıt, lastik, vs. tüm giderleri araç sahibine aittir.

Araçların arızalanması durumunda araç sahibi tarafından aynı gün ve aynı özelliklerde yeni araç temin edilecektir.

Yemek ücreti için 22 gün üzerinden 7,00TL bedel İdarece öngörülmüştür. Firma ücret bodrosunda belirtecektir.Yol ücreti öngörülmemektedir. Giyim Ücreti Öngörülmemektedir.

Aracın trafik yönünden maruz kalacağı cezalar sahibi tarafından ödenecektir.

Araç kiralanmasından doğacak her türlü resim vergi ve harçlar Yükleniciye aittir.

Araçların periyodik fenni ve teknik muayenesi araç sahibi tarafından mutlaka yaptırılacaktır.

Araç kullanacak kişilerin kullanma belgeleri yasaların belirttiği şekilde olacaktır.

Araçların giriş ve çıkışları Halk Sağlığı Müdürlüğünün kendi resmi arabalarının giriş ve çıkış kurallarına uygun olmalıdır.

Araç kanununun ön gördüğü koşulları haiz olacaktır.

Vasıta şoförlerinin izin, hastalık vs. sebeplerden dolayı çalışmaması halinde idareyi haberdar edecektir.

Vasıtaya idarenin haberi olmadan hiçbir suretle yabancı şahıs alınmayacaktır.

Araç şoförleri taşıtın tahsis olduğu ünitenin amir ve yetkililerinin kendisine görev saatleri içerisinde verilecek resmi görev ile ilgili işleri itirazsız yerine getirmek mecburiyetindedir.

Araçlar Karayolları trafik tüzüğüne göre insan taşımasında kullanılan taşıtlar için öngörülen bütün vasıfları haiz olacaktır.

Araçlar her gün görevli oldukları yerde zamanında hazır bulundurulacaktır.

Araçlar her sabah 07.30 ‘ da görevli oldukları birimde hazır olacaklardır. KM aynı yerde açılacak akşam aynı yerde kapatılacaktır. Araçlar gerektiğinde İl dışında çalıştırılabilecektir. Ayrıca Şanlıurfa Merkez, ilçe ve köylerinde görevlendirilebilirler.

Gerekli görüldüğü durumlarda İdare araçların yerlerini değiştirme hakkına sahiptir.

Yüklenici her bir araç için Halk Sağlığı Müdürlüğü bünyesinde kurulacak olan kontrol teşkilatından teknik şartnamedeki şartlar doğrultusunda Kiralık Araç Teknik Yeterlilik Belgesi almak zorundadır.

Yüklenici her ne ad altında olursa olsun (Eğitim, Kurs,Talim,Trafik cezası vb) çalışan personellerin aylıklarından herhangi bir kesinti yapamayacaktır.

Taşıtlar takip sistemiyle (GPS) donatılı olacaktır.(D Segmenti ve C segmenti Araçlar hariç) GPS cihazı günlük, haftalık, aylık, rapor alınacak özellikte olmalıdır. GPS cihazı günlük, haftalık, aylık olarak her bir aracın yaptığı km’leri ve güzergahı hatasız ve net olarak gösterecektir. Sistem yol bilgileri (km, saat, coğrafi konum) ve hız bilgilerini daima çalışır durumda olacaktır. GPS sisteminin çalışmasından yüklenici sorumlu olacaktır. Sistemin günlük kontrolleri yüklenici tarafından yapılacaktır. Bu sisteme ait malzeme, işletme giderleri, aylık ödemeler ve tüm giderler yüklenici tarafından karşılanacaktır. Yapılacak olan ödemelerde araç takip sistemi verileri dikkate alınacaktır. Ancak veri hatası ve uygunsuzluğu ve veri alınmaması halinde İdare manuel okumalara bakacaktır.

Yüklenici Araçların Hangi cins yakıt kullandıklarını belirtilecek bir liste müdürlüğe sunacaktır.

Yüklenici firma şoförlerle ve araç sahipleri ile imzaladıkları sözleşme ve diğer belgeleri 1 ay içerisinde ihale ve satın alma birimine teslim edilecektir.

Yüklenici iş kanunu, işçi sağlığı ve iş güvenliği tüzüğü hükümlerine göre şoförlerin sağlığını korumak ve her türlü sağlık tedbirlerini almak zorundadır. Sosyal sigortalar mevzuatı, her türlü işçi ve işveren hakkındaki yasalardan dolayı; işçi alınması, çıkarılması, kaçak işçi çalıştırılması, bildirimlerin zamanında yapılması, ücretlerinin ödenmesi gibi tüm konularda sorumluluk, yükleniciye aittir.

Sosyal Güvenlik Primlerinin zamanında yatırılması yüklenicinin sorumluluğunda olup, primlerin yatırıldığına dair dekontlar ve şoförlerin aylık maaş ve Km. primlerinin banka hesaplarına yatırılarak alınacak dekontlar bir sonraki ay hak edişleri ile birlikte idareye teslim edilecektir.” şeklinde düzenleme yapılmıştır.

İhalenin idarece belirlenen karsız yaklaşık maliyeti 1.855.811,80 TL olup idarenin 19.11.2013 tarihli yazıları ile 13 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiştir. Bu yazıda teklife ait önemli bileşenlerin “lastik, sigorta, kasko ve bakım gideri” olduğu belirlenmiştir. 9 istekli aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığından, başvuru sahibi de dahil 3 istekli aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülmediğinden değerlendirme dışı bırakılmış olup Hasan Hüseyin Karavar Pet. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülerek ihale üzerinde bırakılmıştır. İhale komisyonu kararında başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi, “firmanın aşırı düşük sorgulamaya verdiği cevapta toplama ve aritmetik yazım hataları tespit edilmesi” olarak belirtilmiştir. İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda ise, “Vermiş olduğunuz aşırı düşük sorgulamaya cevap dosyasında itiraz ettiğiniz hatalar haricinde genel toplamı gösteren listede aritmetik hata tespit edilmiş ve bu hatanın genel toplamı etkilediği görülmüştür. Teklifinizin kabulü için yaptığınız itirazınız ihale komisyonunca uygun bulunmamıştır.” denilmiştir.

Başvuru sahibi isteklinin teklif fiyatı 1.663.673,00 TL olup birim fiyat teklif cetveli aşağıdaki gibidir:

A 1

B 2

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması3

Miktarı

Teklif Edilen4 Birim Fiyat

Tutarı

Birimi

İşçi sayısı

Ay/gün/saat

1

Araç Sürücüsü Hizmet Alımı

KİŞİ

35

12

1.473,00

618.660,00

I. ARA TOPLAM (K.D.V Hariç)5

618.660,00

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen4 Birim Fiyat

Tutarı

1

Araç Kiralama Bedeli Binek Araç - 365günx35 araç=12775

Gün

12.775

39,90

509.722,50

2

Araç Kiralama Bedeli Minibüs en az 10+1 - 365günx1araç=365

Gün

365

55,90

20.403,50

3

Araç Kiralama Bedeli Pick-up - 365günx 2araç=730

Gün

730

71,90

52.487,00

4

Araç Km Bedeli (BENZİN- BİNEK )

KM

850.000

0,34

289.000,00

5

Araç Km Bedeli (DİZEL-BİNEK)

KM

450.000

0,29

130.500,00

6

Araç Km Bedeli (DİZEL-Minibüs ve Pick-up )

KM

110.000

0,39

42.900,00

II. ARA TOPLAM(K.D.V. Hariç)7

1.045.013,00

TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)

1.663.673,00

Başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları iddia edilen hususlar yönünden incelendiğinde,

Başvuru sahibi isteklinin birim fiyat teklif cetvelinin 2’nci kalemine ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında yer alan “35 binek araç (dizel ve benzinli) toplam 12.775 günlük maliyet bedeli hesap dökümü” başlıklı belgede, 35 binek araç için asgari maliyet bedeli 501.163,25 TL olarak öngörülmüş olup hesaplamada;

“1 Araç için 1 günlük maliyet bedeli : 39,23 TL

35 Araç için 1 günlük maliyet bedeli (39,23 TL x 35 araç) : 1.373,05 TL

35 Araç için 365 günlük maliyet bedeli (1.373,05 TL X 365 gün) : 501.1633 ,25 TL” şeklinde yazım hatası yapıldığı görülmüştür. Ancak, aynı sayfa üzerinde doğru bedel olan 501.163,25 TL’ye iki kez yer verildiği ve maliyet bileşenlerinin genel toplamının verildiği listede de bu kaleme ilişkin olarak doğru rakam olan 501.163,25 TL’ye yer verildiği görülmüştür. Ayrıca, 1 araç için 1 günlük maliyet bedeli olan 39,23 TL’yi tevsik edici belge olarak sunulan belgede de birim maliyetin 39,23 TL olduğu görülmektedir. Dolayısıyla bu hatanın esasa etkili olmadığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca idare tarafından maliyet bileşenlerinin genel toplamının verildiği listede 3’üncü kalemi oluşturan 1 minibüs (10+1 kapasiteli) 365 günlük maliyet bedeli 17.906,90 TL olarak gösterilmiş olup bu fiyat üzerine el yazısı ile “hatalı” ibaresinin yer aldığı görülmüştür. Başvuru sahibi isteklinin bu kaleme ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında yer alan belgede, 1 minibüs için 365 gün maliyet bedeli toplamı 49,06 TL x 365 gün= 17.906,90 TL olarak gösterilmiştir. Bu hesaplamada bir hata bulunmamaktadır. Ancak, buna ilişkin tevsik edici belge olduğu anlaşılan “Minibüs 10+1 kişilik kendi malı araç maliyet icmal tablosu” başlıklı belgede günlük birim maliyetin araca ilişkin maliyet bileşenlerine ait giderlerin toplanması sonucu 49,96 TL olarak gösterildiği tespit edilmiştir. Bu nedenle aracın 365 günlük maliyeti hesaplanırken açıklamada yer alan günlük birim maliyetten daha düşük bir tutarın esas alındığı ve bu durumun açıklamayı kendi içinde çelişkili hale getirdiği anlaşıldığından idarenin “genel toplamı gösteren listede hata bulunduğu” yönündeki gerekçesinin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında yer alan “1 adet 10+1 dizel minibüs periyodik tamir ve bakım” maliyetine ilişkin “teklif mektubu” başlıklı belgede 2 ayrı satıra yer verildiği, 1. satırda birim fiyat ve miktarın çarpımı sonucunda bulunan toplam tutarın 2.190 TL olduğunun belirtildiği, ancak 2. satırda bu tutarın “KDV hariç toplam 3.650,00 TL” olduğu ifadesine yer verildiği, bu nedenle fiyat teklifinin kendi içinde çelişkili olduğu anlaşılmıştır.

Bu tespitler çerçevesinde idarece başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun görülmemesi yönünde tesis edilen işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından iddia yerinde görülmemiştir.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere Yönelik Başvurular” başlıklı 54’üncü maddesi gereğince idareye şikâyet, Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesi için, aday, istekli veya istekli olabileceklerin hukuken korunması gerekli bir hakkının veya menfaatinin olması gerekmektedir. Başvuru sahibinin idare tarafından “firmanın aşırı düşük sorgulamaya verdiği cevapta toplama ve aritmetik yazım hataları tespit edilmesi” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, başvuru sahibi isteklinin ihale üzerinde bırakılan istekliye ilişkin olarak farklı gerekçelerle aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı iddiasında bulunduğu, bu durumda başvuru sahibi isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işlemi yerinde bulunduğundan ihale üzerinde bırakılan istekliye yönelik iddia bakımından hukuken korunması gerekli bir hakkı bulunmadığı anlaşılmıştır. Başvuru sahibi isteklinin ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenmesinde hukuken korunması gerekli bir hakkının veya menfaatinin bulunmadığı, dolayısıyla başvuru ehliyetini haiz olmadığı anlaşıldığından 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince ilgili iddia bakımından başvurunun ehliyet yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan aşırı düşük teklif açıklaması idarece uygun görülmeyen Ömer Doğan’ın aşırı düşük teklif açıklamalarının yeniden incelenmesi talep edilmektedir. Ancak yukarıda ifade edildiği şekilde başvuru sahibinin bu iddia yönünden de hukuken korunması gerekli bir hakkının veya menfaatinin bulunmadığı, dolayısıyla başvuru ehliyetini haiz olmadığı anlaşıldığından 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun ehliyet yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

KISMEN KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, yaklaşık maliyetin hatalı belirlenmesi kısmına ilişkin süre yönünden, başvuru sahibinin teklifinin yaklaşık maliyetin üzerinde olması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygun olduğundan ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin aşırı düşük açıklamasında makine maliyetine yer verilip verilmediği hususunun incelenmesinde hukuken korunması gereken bir hakkının ve menfaatinin bulunmadığı gerekçesiyle ehliyet yönünden, 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince “başvurunun reddine” karar verilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un 54. maddesinin birinci fıkrasında; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, 55. maddesinin birinci fıkrasında ise; şikâyet başvurusunun, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce yapılacağı, 56. maddesinin birinci fıkrasında ise; idareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55. maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, ikinci fıkrasında ise; Kurumun itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; isteklilerin; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabileceği, 14. maddesinin birinci fıkrasında; idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği, 15. maddesinin birinci fıkrasında; Kuruma yapılan başvuruların, öncelikle 16. madde çerçevesinde inceleneceği, 16. maddesinin ikinci fıkrasında ise; başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçileceği hükmü yer almaktadır.

Anılan Yönetmeliğin 18. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; ihale veya ön yeterlik dokümanının verilmesi, başvuruların veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasıyla ilgili olarak ise, başvuru sahibinin iddiaları ve idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar ile itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği yönünden inceleneceği, 2. fıkrasında ise; eşit muamele ilkesi yönünden yapılacak incelemede; dayanağı bakımından, itiraz edilen işlemin diğer aday veya isteklilere ilişkin olarak da Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine bakılacağı belirtilmiştir.

İdareye şikâyet, Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesi için, aday, istekli veya istekli olabileceklerin hukuken korunması gerekli bir hakkının veya menfaatinin olması gerekmektedir.

4734 sayılı Kanunun 4. maddesinde geçen aday, istekli ve istekli olabilecek tanımları ve 54. maddesinde yer alan ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin şikâyet yoluna başvurmaları yolundaki düzenleme, ihale dokümanı almayan kişilerin başvuruda bulunamayacaklarını, bu satın alma işleminin ehliyet şartının ön koşulu olduğunu ortaya koymaktadır.

Hukuki düzenleme bu yönde olmakla birlikte, kamu ihale mevzuatındaki itirazen şikâyet başvurusu, idarelerin ihale sürecinde tesis ettikleri idari işlemlere yönelik olarak hak kaybı ya da zarara uğrayanların yaptığı başvuru sonucu yapılan bir denetim yöntemidir. Yapılan incelemelerdeki temel unsur, bir kişinin başvurusu olmakla birlikte, içerik yönünden bir idari işlem denetimi olan itirazen şikâyet incelemesinin amacı, kamu hukukuna tabi olarak tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluk denetimidir. Dolayısıyla idareler açısından bir denetim biçimi olan bu yöntem, hukuk özneleri için de bir hak ve özgürlük arama aracıdır. Bu nedenle de hukukun genel ilkeleri çerçevesinden, söz konusu hak arama yolunun genişletici biçimde yorumlanması gerekmektedir.

Söz konusu ihalede, başvuru sahibi tarafından ihale dokümanı satın alınarak, ihaleye teklif verildiği, anılan Kanun ve Yönetmelik hükmü uyarınca istekli statüsünü kazandığından itirazen şikâyet başvurusunun, başvuru sahibinin üzerinde ihale kalmayacak olmasından , bu kapsamda başvuranın teklifinin yaklaşık maliyetin üzerinde olmasından veya şikâyete konu teklifin kendisinden sonra olmasından bağımsız olarak incelenmesi gerekmektedir.

Ayrıca, başvuru sahibi isteklinin ikinci iddiasının ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığına ilişkin olduğundan, kendi teklifi de aşırı düşük açıklamasının uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığından, aynı aşamada tesis edilen işlemlere ilişkin iddia çerçevesinde yapılacak inceleme sonucunda tekliflerin sıralaması değişebileceğinden veya ihalede geçerli teklif kalmayabileceği bu nedenle ihale iptal edilebileceğinden, başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak, ehliyetinin kabulünün yanı sıra, anılan Yönetmeliğin 16. maddesinde sayılan diğer unsurlar da yerine getirildiğinden, işin esasının incelenmesine geçilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede başvuru sahibinin ikinci iddiasına ilişkin olarak “esasının incelemesine geçilmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul çoğunluğunun “başvurunun reddine” ilişkin kararına katılmıyorum.

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi