KİK Kararı: 2014/UH.I-4215

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/085
Gündem No : 51
Karar Tarihi : 31.12.2014
Karar No : 2014/UH.I-4215
Untitled

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Mahmut GÜRSES

Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ali Kemal AKKOÇ, Mehmet Zeki ADLI, Hasan KOCAGÖZ, Hamdi GÜLEÇ, Mehmet AKSOY

BAŞVURU SAHİBİ:

Yılmazlar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.,

Tunçbilek Karayolu 7. Km. Tavşanlı/KÜTAHYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü Satınalma Daire Başkanlığı,

Hipodrom Caddesi No: 12 06330 Yenimahalle/ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2013/123948İhale Kayıt Numaralı “GLİ Mües. Müd. Tunçbilek Lavvarı Yükleme Kısmına Kırıcı ve Elek Kurulması, Tesislerin Çalıştırılması, Her Türlü Tamir ve Bakımların Yapılması Suretiyle 3 Yılda 9.000.000 Ton Tüvenan Kömürün Yıkattırılması İle 4.500.000 Ton Yıkanmış Kömürün Yüklenmesi” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü Satınalma Daire Başkanlığı tarafından 05.12.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “GLİ Mües. Müd. Tunçbilek Lavvarı Yükleme Kısmına Kırıcı ve Elek Kurulması, Tesislerin Çalıştırılması, Her Türlü Tamir ve Bakımların Yapılması Suretiyle 3 Yılda 9.000.000 Ton Tüvenan Kömürün Yıkattırılması İle 4.500.000 Ton Yıkanmış Kömürün Yüklenmesi” ihalesine ilişkin olarak Yılmazlar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.nin tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 26.06.2014 tarih ve 20074 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.06.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

17.12.2014 tarih ve 2014/MK-580 sayılı Kurul kararı gereğince yapılan incelemeye aşağıda yer verilmiştir.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/2017-01 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; başvuru konusu ihaleye ilişkin olarak yaptıkları itirazen şikâyet başvurusu üzerine alınan 02.04.2014 tarih ve 2014/UH.I-1642 sayılı Kamu İhale Kurulu kararında, Özdoğan İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti - Tarhan Mad. San. Tic. A.Ş. Ortak Girişiminin aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmadığından teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde düzeltici işlem belirlendiği, anılan Kurul kararı sonrasında idarece ihalenin firmaları üzerinde bırakılmasına karar verilmesi gerekmekte iken ihalenin iptal edildiği, idarenin ihalenin iptaline ilişkin gerekçelerinin mevzuata uygun olmadığı, zira 02.04.2014 tarihli ve 2014/UH.I-1642 sayılı Kurul kararında ihale dokümanına yönelik gerekçelerin ihalenin esasına etki etmeyeceğinin belirtildiği, ihale ilanının yayımlanması, doküman hazırlık giderleri, isteklilerin teklif hazırlama giderleri gibi unsurlar dikkate alındığında ihalenin iptalinin kamu zararına yol açtığının açık olduğu, ihalede tek geçerli teklif olarak Yılmazlar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.nin kalmasından dolayı rekabet ortamının oluşmadığı gerekçesinin ölçülemeyen sübjektif değerlendirmeler olduğu, bu durumu ispata yönelik hiçbir somut tespit ve belgeye dayandırılmadığı, sadece keyfiyet için gerekçe yaratıldığı kanaatinin oluştuğu, 4734 sayılı Kanun’da açık ihale usulü ile yapılan ihalelerde ihalenin sonuçlandırılması için asgari teklif verme sayısı ve sınırının öngörülmediği, tek istekli tarafından teklif verilmiş olsa dahi verilen teklifin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olduğu ihale komisyonunca kabul edilmiş ise o istekli üzerinde ihalenin bırakılabileceği, bahse konu ihalenin geçmiş incelendiğinde aynı hususta yapılan ihalelere hiçbir zaman iki tekliften fazla teklif sunulmadığı, teklif bedellerinin idarenin yaklaşık maliyetinden 3.779.283 TL daha düşük olduğu dikkate alındığında, tekliflerinin diğer isteklinin teklifinden yüksek olması nedeniyle rekabet ortamının oluşmadığı hususunun ihalenin iptaline gerekçe gösterilmesinin hukuki dayanaktan yoksun olduğu iddialarına yer verilmiştir.

İptal gerekçeleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İhale konusu iş “GLİ Mües. Müd. Tunçbilek Lavvarı Yükleme Kısmına Kırıcı ve Elek Kurulması, Tesislerin Çalıştırılması, Her Türlü Tamir ve Bakımların Yapılması Suretiyle 3 yılda 9.000.000 Ton Tüvenan Kömürün Yıkattırılması ile 4.500.000 Ton Yıkanmış Kömürün Yüklenmesi” hizmet alımı olup ihale birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirmiştir.

Başvuru konusu ihaleye 3 isteklinin katıldığı, bu isteklilerden Data Mad. Turz. Nakl. Tur. İth. İhr. Ltd. Şti.nin teklif zarfında teşekkür mektubu çıktığından teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve 30.01.2014 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Özdoğan İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi - Tarhan Mad. San. Tic. A.Ş. Ortak Girişimi üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olduğu tespit edilmiştir.

30.01.2014 tarihli ihale komisyonu kararına karşı Yılmazlar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti.nin idareye 17.02.2014 tarihinde şikâyet başvurusunda bulunduğu, idarenin 28.02.2014 tarihinde başvurunun reddi kararı üzerine Kuruma “şikâyet başvuruları üzerine düzeltici işlem tesis edilerek Özdoğan İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti - Tarhan Mad. San. Tic. A.Ş. Ortak Girişimi’ne aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı ve açıklamanın idarece kabul görerek ihalenin yine anılan istekli üzerinde bırakıldığı, aşırı düşük teklif sorgulamasının şeklen yapılarak içerik itibariyle değerlendirilmeksizin ihalenin anılan istekli üzerinde bırakılmasının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na aykırı olduğu” iddialarıyla yapılan 04.03.2014 tarihli itirazen şikâyet başvurusu sonucu 02.04.2014 tarihli ve 2014/UH.I-1642 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı ile “Bu tespit ve değerlendirmeler dikkate alındığında, idarece önemli teklif bileşenlerinin belirlendiği, bu bileşenlerden bazılarına ilişkin olarak ihale dokümanında nitelik ve nicelik yönünden bazı belirsizlikler bulunmakla birlikte bu hususun şikâyete konu edilmediği, tekliflerin bu dokümana göre verildiği, aşırı düşük teklif sorgulamasının tek bir istekliye yapıldığı ve bu isteklinin belirsizlik taşıyan bileşenler açısından kendi belirlediği içerik ve miktarda açıklama sunmasının mümkün olduğu, ancak anılan isteklinin açıklamasındaki aykırılık ve eksikliklerin bunların dışında kalan Tebliğ’in 79’uncu maddesinde düzenlenmiş diğer bazı kuralları da kapsadığı da anlaşıldığından isteklinin teklifinin reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Özdoğan İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti - Tarhan Mad. San. Tic. A.Ş. Ortak Girişimi’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.” şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.

Anılan Kurul kararı üzerine alınan 07.05.2014 tarihli ihale komisyonu kararında, “İhalede, 5 firma tarafından ihale dokümanı alınmasına karşın yalnızca 2 istekli tarafından teklif verildiği, en ucuz teklif sahibi Özdoğan İnş San. ve Tic. Ltd. Şti +Tarhan Madencilik San. ve Tic. A.Ş İş Ortaklığının Aşırı Düşük Fiyat Sorgulanmasından dolayı teklifi değerlendirme dışı bırakıldığından, Yılmazlar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasının teklifinin ise yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete yakın olduğundan ve ihalede tek geçerli teklif olarak Yılmazlar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. firması kaldığından dolayı rekabet ortamı oluşmadığından;

İhale sürecinde yapılan şikayetlerden dolayı ihale zamanında sonuçlanmadığından, işin süreklilik arz etmesi nedeniyle ihale konusu aynı işi İdare Pazarlık Usulü hizmet alım yoluyla ihalesini 26/02/2014 tarihinde yapmış olup,; ihale üzerinde kalan firmanın yıkama için 3,60 TL/Ton, yükleme için 0,50 Tl/Ton teklif verdiği buna karşın tek geçerli teklif olan Yılmazlar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasının yıkama için:3,67 TL/Ton, yükleme için 0,67TL/Ton teklif sunduğu dolayısıyla ihalenin yeniden yapılması durumunda daha ucuz teklif çıkacağından ve kamu yararına neden olacağından;

Açık İhale usulüyle yapılan ihaleye 2 firmanın teklif verdiği Özdoğan İnş San. ve Tic. Ltd. Şti +Tarhan Madencilik San. ve Tic. A.Ş İş Ortaklığı firmasının ihale konusu işi 9 yıldan beri ve şimdi bil fiil yaptığı ayrıca teklifinde % 11 kar ön gördüğü dikkate alındığında, Yılmazlar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasının teklifinin piyasa rayiçlerinin üzerinde olduğu için hadde layık bulunmadığından;

Başvuruya konu ihalenin İdari Şartnamesi’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin eki “Açık İhale Usulü İle İhale Edilen Hizmet Alımlannda Uygulanacak Tip İdari Şartname”nin 30 nolu dipnotundaki “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri dışındaki tüm ihalelerde, gider kalemleri, ihale konusu işin özelliğine uygun olarak ilgili mevzuatına, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ve Kamu İhale Genel Tebliği ile Kurumun diğer düzenleyici işlemlerine aykırı olmamak kaydıyla idare tarafından belirlenerek buraya yazılacaktır.” düzenlemesi gereğince isteklilerin ihale konusu işin özelliğine uygun olarak tekliflerini oluştururken dikkate alacağı giderlere yer verilmediği anlaşıldığından;

İncelenen ihaledeki hizmet aliminin konusunun Gli Mües. Müd. Tunçbilek Lavvan Yükleme Kısmına Kırıcı ve Elek Kurulması, Tesislerin Çalıştırılması, Her Türlü Tamir ve Bakımların Yapılması Suretiyle 3 Yılda 9.000.000 Ton Tüvenan Kömürün Yıkattınlması ile 4.500.000 Ton Yıkanmış Kömürün Yüklenmesi hizmeti olduğu, bu haliyle ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olmadığı ancak işin yürütümü sırasında haftalık çalışma saatinin tamamını idarede geçirecek personelin (tam zamanlı çalışacak personelin) bulunmasına yönelik düzenlemenin Teknik Şartname’nin 2’nci maddesinde yer aldığı, bu durumun da Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.3’üncü maddesinin son cümlesi gereği anılan personelin sayısı, çalışma zamanları ve bu çalışmanın örgütlenmesine ilişkin düzenlemelerin ihale dokümanında bulunması gerektiği sonucunu doğurduğu anlaşıldığından;

Teknik Şartname’de ise ihale kapsamındaki yapım ve hizmet işlerine yönelik olarak çok sayıda farklı gider kalemleri yer almakta olup, ihale üzerinde bırakılan istekliye gönderilen aşın düşük teklif sorgulama yazısındaki ifadelerden hareketle Teknik Şartname’de yer alan hususlardan hangilerinin önemli bir bileşen belirlendiği noktasında açık bir ifadeye yer verilmediği, yaklaşık maliyet tutarının önemli bir bölümünü oluşturan ve idarece önemli bileşen olarak tespit edilerek açıklama istenen işçilik giderine yönelik olarak Teknik Şartname’de sayısı ve niteliği belirlenen teknik personel haricinde diğer personel için “Yüklenici yeterli sayıda Nezaretçi (Formen), Mekanikçi, Elektrikçi ve İşçi çalıştıracaktır.” ifadesine yer verildiği, idarenin yaklaşık maliyet hesabında ise diğer personel sayısının 116 olarak belirlendiği, yine işin önemli bir maliyet kalemi olan eneıji giderinin tespitine yönelik olarak bir miktar belirlemesinin yapılmadığı, akaıyakıt ve amortisman giderlerinin tespitine yönelik olarak mikst ve şist naklinde kullanılacak kamyonlar açısından “yeterli sayıda” ifadesine yer verildiği, manyetit miktanna yönelik bir belirleme yapılmadığı görüldüğünden;

İhale konusu işin niteliği ile Teknik Şartname’deki mevcut düzenlemeler dikkate alındığında açıklama istem yazısında yer alan diğer giderler ile birlikte özellikle “Malzeme ve Diğer Giderler” bileşenin kapsamının nesnel olarak tespitine imkan bulunmadığı görülmüş - . olup, bu durumun açıklama sunan istekliyi tereddüde düşürebileceği anlaşıldığından açıklamanın usulüne uygun olarak tereddüde mahal vermeyecek şekilde yeniden istenmesi gerektiği değerlendirilmekle birlikte ihale dokümanının mevcut halinin belirsizlikler nedeniyle sağlıklı teklif verilmesine ve tekliflerin sağlıklı değerlendirilmesine imkân sağlamadığı, dolayısıyla ihalede aşın düşük teklif sorgulamasının da sağlıklı bir şekilde yapılamayacağı kanaatine varıldığından;

İhale üzerinde bırakılan ancak, Kamu İhale Kurulunca belirlenen düzeltici işlem gereği teklifi değerlendirme dışı bırakılan Özdoğan İnş San. ve Tic. Ltd. Şti +Tarhan Madencilik San. ve Tic. A.Ş İş Ortaklığı firması teklif tutarı ile Yılmazlar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. firması teklif tutan arasında 4.050.000,-TL fiyat farkı olması nedeniyle kamu zararı oluşacağı, aynca Yılmazlar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasının teklifinin reddedilen diğer tekliflerden ve benzer kamu kurumlarının fiyatlarından yüksek olması ve söz konusu hizmetin daha uygun bir fiyata satın alınabileceği” şeklinde belirtilen gerekçe ile ihalenin iptal edilmesine karar verilmiş ve söz konusu iptal kararı 13.05.2014 tarihinde T.K.İ. Kurumu Yönetim Kurulunca kabul edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.

…

Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir. Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir.” hükmü ve “Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali” başlıklı 39’uncu maddesinde “İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.” hükmü bulunmaktadır.

İhalenin iptali konusunda idarelerin takdir yetkisi bulunmakta ise de, bu yetki mutlak ve sınırsız olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır.

Bu çerçevede idarenin iptal gerekçeleri incelendiğinde, aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İncelenen ihalenin yaklaşık maliyetinin 39.824.283 TL, 02.04.2014 tarihli ve 2014/UH.I-1642 sayılı Kamu İhale Kurulu kararı üzerine ihalede kalan tek geçerli teklif sahibi isteklinin başvuru sahibi Yılmazlar Madencilik San. ve Tic. Ltd. Şti. olduğu ve anılan isteklinin teklif bedelinin ise 36.045.000 TL olduğu, dolayısıyla ihalede kalan tek geçerli teklifin yaklaşık maliyetin altında olduğu anlaşılmıştır.

İhalede tek geçerli teklif kaldığı ve kalan tek geçerli teklifin yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte, yaklaşık maliyete yakın olması gerekçesiyle rekabet ortamının oluşmadığı hususuna ilişkin olarak, ihalenin açık ihale usulü ile yapıldığı, ihalede iki geçerli teklifin bulunduğu, ihale sürecinde geçerli teklif sahibi tek isteklinin kaldığı, ihaleye katılım aşamasında rekabetin gerçekleştiği, ihale sürecindeki değerlendirmeler sonucunda tek teklif kalmasının rekabetin oluşmadığı anlamına gelmeyeceği, ayrıca sadece geçerli teklif sayısına bakılarak ihalede rekabet koşullarının sağlanmadığının ileri sürülemeyeceği, başvuruya konu ihalede, yaklaşık maliyetin %90’ına tekabül ettiği görülen tek geçerli teklifin rekabetçi olmadığının, yani ihalede rekabetin oluşmadığının söylenemeyeceği,

Ancak, idarece ihale dokümanında tespit edildiği belirtilen hususların sağlıklı teklif verilmesi ve aşırı düşük teklif sorgulaması suretiyle tekliflerin sağlıklı değerlendirilmesi imkanını ortadan kaldırdığı, tek geçerli teklif fiyatının, aynı hizmetin benzer kamu kurumlarının fiyatlarından daha yüksek bedele alınması sonucunu doğuracağı ve bu nedenlerle oluşacak kamu zararının önlenmesi amacının güdüldüğü yönündeki gerekçeler yönünden yapılan değerlendirmede, ihaledeki ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihaledeki en düşük geçerli teklif ile başvuru sahibi isteklinin teklif fiyatı arasında 4.050.000,00 TL fark bulunduğu hususları dikkate alındığında, kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması ilkesine aykırı hareket edilmesinin önlenmek istenildiği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesi gereğince kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olan idarece tesis edilen iptal işleminin idarenin takdir yetkisi kapsamında olduğu değerlendirilerek bu iptal gerekçesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuruya konu ihalenin, 4734 sayılı Kanunun 39’uncu maddesi uyarınca ihale komisyonu kararı üzerine ihale yetkilisince 13.05.2014 tarihinde iptal edildiği ve yukarıda iptal gerekçesi ile sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde iptal işleminde herhangi bir mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, 4734 sayılı Kanunun 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi uyarınca itirazen şikayet başvurusunun reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi