KİK Kararı: 2014/UH.I-3461

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/070
Gündem No : 11
Karar Tarihi : 22.10.2014
Karar No : 2014/UH.I-3461
Untitled

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:

Başkan: Mahmut GÜRSES

Üyeler: II. Başkan Kazım ÖZKAN, Ali Kemal AKKOÇ, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hasan KOCAGÖZ, Hamdi GÜLEÇ, Mehmet AKSOY

BAŞVURU SAHİBİ:

Usta Yemek Temizlik İnş. Otom. Eğt. Teks. Cenaze Hiz. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.,

Özsan Sanayi Sitesi 34. Blok No:9 MALATYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Yeşilyurt İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü,

Mullakasım Mahallesi Malatya Caddesi No:68 44900 Yeşilyurt/MALATYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2014/101504 İhale Kayıt Numaralı “2014–2015 Eğitim Öğretim Yılı Yeşilyurt İlçesi Taşımalı İlkokul ve Ortaokul Kapsamındaki 1944 Öğrenciye 176 İş Günü Öğle Yemeği Sıcak Olarak Malzeme Dâhil, Yemek Pişirme, Dağıtımı ve Sonrası Hizmetleri Alımı İşi” İhalesi

KURUMCA YAPILAN İNCELEME:

Yeşilyurt İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 28.08.2014 tarihinde pazarlık usulü ile yapılan “2014–2015 Eğitim Öğretim Yılı Yeşilyurt İlçesi Taşımalı İlkokul ve Ortaokul Kapsamındaki 1944 Öğrenciye 176 İş Günü Öğle Yemeği Sıcak Olarak Malzeme Dâhil, Yemek Pişirme, Dağıtımı ve Sonrası Hizmetleri Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Usta Yemek Temizlik İnş. Otom. Eğt. Teks. Cenaze Hiz. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti. nin 04.09.2014 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.09.2014 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 16.09.2014 tarih ve 30989 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 15.09.2014 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/2770 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasında araçların yakıt giderlerine ilişkin olarak bir bedel öngörmediği, öğrencilerde meydana gelebilecek besin zehirlenmeleri için mesul mali sorumluluk sigortası için maliyet öngörmediği, çalışması gereken personeller için maliyet hesabı yapmadığı, açıklama kapsamında sunulan proforma faturaların Kamu İhale Genel Tebliği'ne uygun olmadığı, elektrik, su, doğal gaz giderlerine yer vermediği ve bu giderleri belgelendirmediği, açıklamalarda yer alan çiğ girdi miktarlarının Teknik Şartname’de yer alan gramajlar ile uyumlu olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Bahse konu ihale Yeşilyurt İlçesi Taşımalı İlkokul ve Ortaokul Kapsamındaki 1944 Öğrenciye 176 İş Günü Öğle Yemeği Sıcak Olarak Malzeme Dâhil, Yemek Pişirme, Dağıtımı ve Sonrası Hizmetleri Alımı işi olup, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin (b) bendi uyarınca pazarlık usulüyle yapılmıştır. Söz konusu ihalede, idarenin 20.08.2014-21.08.2014-25.08.2014 ve 27.08.2014 tarihli yazıları ile 7 firma doküman almak ve teklif vermek üzere davet edilmiş, 5 adet ihale dokümanı satın alınmış, 28.08.2014 tarihinde yapılan ihaleye 4 istekli tarafından teklif verilmiştir. 28.08.2014 tarihinde saat: 10.00’da yapılan ihalede ilk tekliflerinin ardından ikinci ve son tekliflerini vermek üzere istekliler 28.08.2014 tarihinde saat 10.45’te davet edilmiş, son tekliflerin alınmasından sonra ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda karsız yaklaşık maliyetin altında teklif verdiği tespit edilen Harika Yemek San. Tic. Ltd. Şti. nden, 28.08.2014 tarihli yazı ile teklifine açıklama getirilmesi istenilmiş, anılan istekli 01.09.2014 tarihinde açıklamasını sunmuş, 02.09.2014 tarihli ihale komisyonu kararıyla Harika Yemek San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak, ihale anılan istekli üzerinde bırakılmıştır.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyası ve ekleri incelendiğinde, İdari Şartname, Teknik Şartname ve Sözleşme Tasarısı ile yaklaşık maliyet hesap cetvelinin ihale işlem dosyasında bulunmadığı anlaşılmış ve 26.09.2014 tarihli Kurum yazısı ile Yeşilyurt İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nden bahsi geçen belgeler talep edilmiştir. Anılan idarenin cevabi yazısı ve ekleri 08.10.2014 tarihinde Kurum kayıtlarına alınmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde, “…79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.

79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.

79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı (Ek-O.5) veya satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.6) düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ve fiyat teklifinin ekinde idareye verilmeyecektir. Ancak idare veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde bu tutanaklar meslek mensubundan istenebilecektir.

Maliyet tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için, fiyat teklifinin mamul/mala ilişkin olması halinde mamul/malın birim fiyatının, tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması; fiyat teklifinin hizmete ilişkin olması halinde ise bu hizmetin birim fiyatının, tutanakta tespit edilen toplam birim maliyetin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.5) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı maliyet tespit tutanağındaki ortalama/toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satış tutarı tespit tutanağı dayanak alınarak fiyat teklifi sunulabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması, bu tespitin (Ek-O.6) formunda yapılması, fiyat teklifi üzerine meslek mensubu tarafından “Bu fiyat teklifindeki birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre tarafımca düzenlenerek onaylanan (.../.../...) tarih ve (…) sayılı satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Üçüncü kişilerdenalınan fiyat tekliflerinin teklife konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup, bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.2.2.2. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.

79.2.2.4. Ticaret Borsası Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 18/5/2004 tarihli ve 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününde gerçekleşen ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.5. Toptancı Hal Fiyatları: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin 11/3/2010 tarihli ve 5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait ortalama fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.6. Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşların Uyguladığı Fiyatlar: İlgili mevzuatı uyarınca, belirli mal veya hizmetlerin kamuya sunulması konusunda lehine sınırlama bulunan kuruluşların tedarikçisi oldukları mallar veya sunucusu oldukları hizmetler için uyguladıkları fiyatlar ile açıklama yapılabilir.

79.2.2.7. İsteklinin Kendi Ürettiği, Aldığı veya Sattığı Mallara İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ait fiyatların kullanılması durumunda, istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre aşırı düşük teklif açıklamasına konu mal için düzenlenen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) ile açıklama yapılabilir.

Maliyetler dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması ve isteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alım yapmış olması gerekir.

Satışlar dayanak alınarak yapılan açıklamanın geçerli olabilmesi için teklif edilen birim fiyatın, ilgili tutanakta (Ek-O.7) tespit edilen ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmaması ve malın ticaretinin isteklinin faaliyet alanında olması gerekir.

İsteklinin son veya bir önceki geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.7) sunulmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesince onaylı suretleri ile de belgelendirme yapılabilir.

Kaşeleme işlemi 8.4 üncü maddede belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…79.2.6. Malzemeli yemek hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere teknik şartnamede asgari iki haftalık örnek menü düzenlemesi yapılır ve bu menüde yer alan yemeklerin içerikleri ile çiğ girdi miktarları belirtilir.

Bu ihalelerde; teklifi aşırı düşük bulunan istekli öncelikle “ana çiğ girdi”, “işçilik” ve “yardımcı gider” oranlarının belirtildiği Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelini (Ek- H.4) hazırlayarak açıklaması kapsamında sunar. Açıklamanın geçerli kabul edilebilmesi için “(Ana Çiğ Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,80’den az ve 0,95’den çok olmaması gerekir. Oran belirtmeyen veya belirttiği oran 0,80’den az veya 0,95’den çok olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

Ana çiğ girdi ibaresinden ilgili yemeğin pişirilmesi için gerekli temel girdiler anlaşılır. Bu çerçevede, isteklinin beyan ettiği orana uygun teklif sunması durumunda, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar “yardımcı girdiler” başlığında değerlendirilir ve bu unsurlar için açıklama sunulması gerekmez.

Örneğin; 1.000 öğün yemek alımı için çıkılan bir ihalede, birim fiyat olarak 5 TL teklif veren bir isteklinin, 5.000 TL olan toplam teklif bedelinin aşırı düşük olarak değerlendirilmesi ve istekli tarafından sunulan Malzemeli Yemek Sunumu Hesap Cetvelinde “(Ana Çiğ Girdi Maliyeti+İşçilik Maliyeti)/Toplam Teklif Tutarı” oranının 0,90 olarak belirtilmesi halinde, teklifin 4.500 TL’sinin ana çiğ girdi ile işçilik toplamını içerdiği kabul edilir ve isteklinin sadece bu kısma ilişkin açıklama yapması gerekir. Teklifin 500 TL’lik kısmının ise yardımcı giderlere ilişkin olduğu kabul edildiğinden, bu kısma ilişkin açıklama yapılması gerekmemektedir.

Malzemeli yemek alımı ihalelerinde, ana çiğ girdi maliyetlerinin tevsiki amacıyla üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri kullanılamaz. Ancak 79.2.2 nci maddede yer alan diğer yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, üçüncü kişilerden alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapılabilir.

… 79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkünolmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir…” açıklaması yer almaktadır.

İncelemeye konu ihaleye ilişkin İdari Şartname’nin “Sınır değer” başlıklı 34’üncü maddesinde, “…34.2. Teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanunun 38 inci maddesine göre açıklama istenecektir. Bu kapsamda; ihale komisyonu sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit eder ve bu teklif sahiplerinden Kurum tarafından belirlenen kriterlere göre teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister…” düzenlemesi,

Teknik Şartname’de ise aşağıda yer alan onar günlük yazlık ve kışlık örnek yemek menüsü ile söz konusu yemeklere ilişkin gramajların yer aldığı görülmüştür:

YAZLIK MÖNÜ

GÜNLER

YEMEKLER

1. GÜN

ETLİ YAZ TÜRLÜSÜ

MAKARNA

CACIK

EKMEK

2. GÜN

ETLİ KURU FASULYE

PİRİNÇ PİLAVI

KOMPOSTU

EKMEK

3. GÜN

ETLİ PATATES

BULGUR PİLAVI

YOĞURT

EKMEK

4. GÜN

PATLICAN MUSAKKA

PİRİNÇ PİLAVI

AYRAN

EKMEK

5. GÜN

SEBZELİ KÖFTE

MAKARNA

YOĞURT

EKMEK

6. GÜN

ETLİ TAZE FASULYE

MAKARNA

MEYVE

EKMEK

7. GÜN

ETLİ PATATES

PİRİNÇ PİLAVI

YOĞURT

EKMEK

8. GÜN

ÇORBA

SEBZELİ KEBAP

SALATA

EKMEK

9. GÜN

ETLİ NOHUT

PİRİNÇ PİLAVI

CACIK

EKMEK

10. GÜN

ÇORBA

KIYMALI BEZELYE

TATLI

EKMEK

KIŞLIK MÖNÜ

GÜNLER

YEMEKLER

1. GÜN

ETLİ KURU FASULYE

PİRİNÇ PİLAVI

SALATA

EKMEK

2. GÜN

ETLİ BEZELYE

MAKARNA

MEYVE SUYU

EKMEK

3. GÜN

ETLİ GÜVEÇ

BULGUR PİLAVI

YOĞURT

EKMEK

4. GÜN

ÇORBA

KIYMALI PIRASA

TATLI

EKMEK

5. GÜN

SEBZELİ KEBAP

PİRİNÇ PİLAVI

AYRAN

EKMEK

6. GÜN

ÇORBA

KIYMALI ISPANAK

YOĞURT

EKMEK

7. GÜN

KIYMALI BEZELYE

MAKARNA

MEYVE(MEVSİM)

EKMEK

8. GÜN

ETLİ NOHUT

BULGUR PİLAVI

YOĞURT

EKMEK

9. GÜN

ETLİ PATATES

PİRİNÇ PİLAVI

MEVSİM SALATA

EKMEK

10. GÜN

ETLİ TÜRLÜ

MAKARNA

AYRAN

EKMEK

Aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında idarelerin önemli teklif bileşenlerini tespit ederek teklifi aşırı düşük bulunan istekliden açıklama istemesi, açıklama sunacak olan isteklilerin de önemli teklif bileşenlerine ilişkin olarak açıklamalarını Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde belirtilen usul ve esaslar doğrultusunda yapması ve bu açıklamalarını Tebliğ’de belirtilen şekilde tevsik etmesi gerekmektedir.

İdarece 28.08.2014 tarihinde ihale üzerinde bırakılan istekliye gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısı incelendiğinde, açıklanması için herhangi bir önemli teklif bileşeninin belirtilmediği görülmüştür. Bununla birlikte, ihale konusu işin malzemeli yemek hizmeti alımı işi olduğu, işe ilişkin Teknik Şartname’de onar günlük yazlık ve kışlık olmak üzere menülerin ve menülerde bulunan yemeklere ilişkin gramajların belirtildiği dikkate alındığında, her ne kadar idarece aşırı düşük teklif sorgulama yazısında herhangi bir önemli teklif bileşeni belirtilmemiş olsa da, isteklinin Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan açıklamalar uyarınca yemek menülerinde yer alan çiğ girdiler ile işçilik maliyeti için açıklamada bulunacağı, yemek pişirilmesi için gerekli enerji giderleri (doğalgaz, LPG gibi), temizlik malzemeleri, su, sigorta giderleri, ilaçlama ve hijyen sağlama giderleri, bakım onarım, amortisman, nakliye, sözleşme giderleri ve genel giderler, portör muayenesi ve tali çiğ girdiler (tuz, baharat, tatlandırıcı vb.) gibi unsurlar (yardımcı girdiler) için ise açıklama sunulmasına gerek olmadığı anlaşılmıştır.

Bu doğrultuda ihale üzerinde bırakılan Harika Yemek Tem. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, toplam çiğ girdi maliyeti, personel giderleri, sözleşme gideri, araç yakıt gideri, tüp gaz gideri, temizlik ve sarf malzemesi gideri, amortisman gideri, genel giderler, gıda zehirlenmelerine karşı sigorta giderleri ile kâr oranını gösteren bir teklif icmali tablosu ile ana çiğ girdi, işçilik ve yardımcı gider oranlarının belirtildiği malzemeli yemek sunumu hesap cetvelinin sunulduğu, sunulan hesap cetvelinde (ana çiğ girdi maliyeti+işçilik maliyeti)/toplam teklif tutarı oranının 0,82 olduğu,

İhale konusu iş kapsamında çalıştırmayı taahhüt ettiği tam zamanlı 7 personel ile yarı zamanlı 11 personel için işçilik maliyetini hesapladığı, ihale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir ihale olduğu ve ihale dokümanında ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak personel sayısına ilişkin olarak bir düzenleme de yapılmadığı dikkate alındığında, isteklinin ihale konusu işte çalışmasını öngördüğü personel sayısını kendisinin belirleyerek açıklamasını oluşturabileceği, bu çerçevede istekli tarafından sunulan açıklama incelendiğinde çalıştırmayı taahhüt ettiği personeller için öngördüğü ücretin, ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücretin altında olmadığı ve bu haliyle mevzuata uygun olduğu,

Temizlik ve sarf malzemeleri ile gaz gideri için proforma fatura, üçüncü şahıs mali sorumluluk sigortası için ise bir proforma poliçenin sunulduğu ancak yukarıda belirtildiği üzere söz konusu maliyet kalemlerinin açıklanmasının ve bu maliyet kalemlerinin tevsiki için bir belge sunulmasının zorunlu olmadığı, bu nedenle anılan isteklinin sunduğu söz konusu belgelerin içeriğine ilişkin bir değerlendirme yapılmasına gerek bulunmadığı, ayrıca araç yakıt giderleri, elektrik ve su giderleri için Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan açıklamalar uyarınca açıklama sunulmasına gerek bulunmadığı,

Açıklanması gereken örnek menüler çerçevesinde, menü kalemlerinin her birine ilişkin olan yemek girdi ve bu girdi miktarlarının/gramajlarının yer aldığı yemek analizlerinin sunulduğu söz konusu analizlerde yer alan girdi gramajlarının idarece ihale dokümanında belirtilmiş olan miktarlarla uygun olduğu, ancak çiğ girdilerden tamamı için (tavuk eti, dana kıyma, domates, havuç, yoğurt vb.) muhtelif marketler tarafından düzenlenmiş ve meslek mensubu tarafından onaylanmış proforma faturaların sunulduğu tespit edilmiştir.

Yapılan tespitler ve aktarılan mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca fiyat teklifi ile açıklama yapılmasının kural olarak mümkün olmadığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından anılan Tebliğ düzenlemeleri gereğince fiyat teklifi dışındaki yöntemlerle fiilen açıklama yapılamadığına ilişkin herhangi bir gerekçe ortaya koyulmaksızın muhtelif marketlerden alınan proforma fatura örneklerinin sunulması suretiyle açıklama yapıldığı anlaşıldığından, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı ve başvuru sahibinin iddiasının bu yönüyle yerinde olduğu kanaatine varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Harika Yemek Tem. San. Tic. Ltd. Şti. ne ait teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle “ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasında araçların yakıt giderlerine ilişkin olarak bir bedel öngörmediği, öğrencilerde meydana gelebilecek besin zehirlenmeleri için mesul mali sorumluluk sigortası için maliyet öngörmediği, çalışması gereken personeller için maliyet hesabı yapmadığı, açıklama kapsamında sunulan proforma faturaların Kamu İhale Genel Tebliği'ne uygun olmadığı, elektrik, su, doğal gaz giderlerine yer vermediği ve bu giderleri belgelendirmediği, açıklamalarda yer alan çiğ girdi miktarlarının teknik şartnamede yer alan gramajlar ile uyumlu olmadığı” şeklinde belirtilen iddiaları hakkında Kurul çoğunluğunca, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde yer alan açıklamalar uyarınca fiyat teklifi ile açıklama yapılmasının kural olarak mümkün olmadığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından anılan Tebliğ düzenlemeleri gereğince fiyat teklifi dışındaki yöntemlerle fiilen açıklama yapılamadığına ilişkin herhangi bir gerekçe ortaya koyulmaksızın muhtelif marketlerden alınan proforma fatura örneklerinin sunulması suretiyle açıklama yapıldığı anlaşıldığından, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığına ilişkin “Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Yeşilyurt İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından pazarlık usulü ile gerçekleştirilen “2014–2015 Eğitim Öğretim Yılı Yeşilyurt İlçesi Taşımalı İlkokul ve Ortaokul Kapsamındaki 1944 Öğrenciye 176 İş Günü Öğle Yemeği Sıcak Olarak Malzeme Dâhil, Yemek Pişirme, Dağıtımı ve Sonrası Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenen fiyatlar esas alınarak toplam 940.896,00 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede 5 adet ihale dokümanı satın alındığı, 28.08.2014 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 4 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, dört teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu tekliflere ilişkin son teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Harika Yemek San. Tic. Ltd. Şti.

718.502,40

Usta Yemek. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.

723.766,16

Yesan Yemek Fab. San. Tic. A.Ş.

725.345,28

Emir Sos. Hizm. San. Tic. Ltd. Şti.

855.360,00

Şeklinde verildiği,

Son tekliflerin alınmasından sonra ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif verdiği tespit edilen Harika Yemek San. Tic. Ltd. Şti.’den, teklifine açıklama getirilmesi istenilmiş, 02.09.2014 tarihli ihale komisyonu kararıyla Harika Yemek San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak, ihale anılan istekli üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“İhale komisyonu verilen teklifleri (Değişik: 6/2/2014-6518/47 md.) değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

(Değişik: 6/2/2014-6518/47 md.) gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

(Ek fıkra: 20/11/2008-5812/12 md.; Değişik fıkra: 6/2/2014-6518/47 md.) Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihalede aşırı düşük sorgulama yapılacağının ihale dokümanında düzenmiş haline göre, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihaleye verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. İhale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceğinden, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, ihalede aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihaleye verilen teklifler yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin iddiası kapsamında yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile, Kurul çoğunluğunca alınan karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi