KİK Kararı: 2014/UH.I-34

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/001
Gündem No : 35
Karar Tarihi : 02.01.2014
Karar No : 2014/UH.I-34
BAŞVURU SAHİBİ:
İlhan Aytaş, YENİ MAHALLE EMEK CAD. NO:37 SAMSUN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Yetiştirme Yurdu-Yaşar Doğu Aile Ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Müsteşarlık, Yenı Mah. Atatürk Caddesı 11 55210 SAMSUN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/155056 İhale Kayıt Numaralı "2014 Yılı Kuruluş Mutfağında Malzeme Dahil Yemek Hazırlama Ve Dağıtım" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Samsun Yaşar Doğu Yetiştirme Yurdu Müdürlüğü tarafından 27.11.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2014 Yılı Kuruluş Mutfağında Malzeme Dahil Yemek Hazırlama ve Dağıtımİşi” ihalesine ilişkin olarak İlhan Aytaş’ın 04.12.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.12.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 12.12.2013tarih ve 38947sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.12.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/4560sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, başvuruya konu ihalenin ilk oturumunda açıklanan yaklaşık maliyetin 655.027,92 TL olduğu, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca yaklaşık maliyetin %20 oranında kâr içerdiği dikkate alındığında kâr hariç yaklaşık maliyetin 545.856,60 TL olması gerektiği, idarenin şikâyet başvurularına verdiği cevap yazısında kâr oranının %10 olarak dikkate alındığını belirtmesinin keyfi bir uygulama olduğu, bu bakımdan kâr hariç yaklaşık maliyetin üzerinde olan tekliflerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuruya konu ihaleye dört isteklinin teklif verdiği, teklif fiyatları aşırı düşük olduğu tespit edilen iki istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, Pozitif Gıda Yemek Hay. İnş. İm. Paz. San. Tic. Ltd. Şti. ile başvuru sahibi İlhan Aytaş’ın aşırı düşük teklif açıklaması yapmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılarak, ihalenin Yeşil Amasya Hazır Yemek Gıda ve Hay. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

09.12.2013 tarihli ihale komisyonu kararında yaklaşık maliyetin %10 oranında kâr içerdiği belirtilerek aşırı düşük teklif sorgulama sınırının (655.027,92/1,10) 595.479,93 TL olarak belirlendiği ve bu tutarın altında teklif veren isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasına karar verildiği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin şikâyet başvurusuna verilen cevap yazısında, aşırı düşük teklif sorgulama sınırı belirlenirken kâr oranının %10 olarak dikkate alınmasının gerekçesi, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının 23.10.2012 tarih ve 4073-16916 sayılı yazısında yemek alımlarına ilişkin yaklaşık maliyet hesaplamalarında uygulanması gereken kâr oranının %10 olarak belirlenmesi olarak gösterilmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen Yönetmelik maddesinde, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenen tutara en fazla %20 oranında kâr eklenebileceği ve öngörülen kâr tutarının yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilmesinin zorunlu olduğu hüküm altına alınmıştır. Diğer taraftan anılan Yönetmelikte belirlenen kâr oranı azami oran olup, yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınacak kâr oranın belirlenmesi konusunda işin niteliğine atıf yapılarak idarelere bu hususta takdir yetkisi tanınmıştır.

İhale dosyası içinde yer alan yaklaşık maliyet tespitine ilişkin belge ve bilgilerin incelenmesinden, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kâr oranına ilişkin olarak ayrıca bir belirlemenin yapılmadığı tespit edilmiştir. İstikrar kazanmış Kurul kararları uyarınca, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kâr oranına ilişkin ayrıca bir belirlemenin yapılmadığı hizmet alımı ihalelerinde, yaklaşık maliyetin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında belirlenen azami kâr oranı olan %20 oranında kâr içerdiği kabul edilerek kar hariç yaklaşık maliyet tutarının tespiti yoluna gidilmektedir.

Başvuruya konu ihalede kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının (655.027,92/1,20) 545.856,60 TL, başvuru sahibi İlhan Aytaş’ın teklif fiyatının ise 555.768,00 TL olduğu göz önüne alındığında, anılan isteklinin teklif fiyatının kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerinde olduğu görülmektedir. Bu bakımdan teklif fiyatı kâr hariç yaklaşık maliyetin üzerinde olan başvuru sahibinden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesinde mevzuata uyarlık bulunmamaktadır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, teklif fiyatının kâr hariç yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu tespit edilen başvuru sahibi İlhan Aytaş’a aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle, “ başvuruya konu ihalenin ilk oturumunda açıklanan yaklaşık maliyetin 655.027,92 TL olduğu, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca yaklaşık maliyetin %20 oranında kâr içerdiği dikkate alındığında kâr hariç yaklaşık maliyetin 545.856,60 TL olması gerektiği, idarenin şikayet başvurularına verdiği cevap yazısında kâr oranının %10 olarak dikkate alındığını belirtmesinin keyfi bir uygulama olduğu, bu bakımdan kâr hariç yaklaşık maliyetin üzerinde olan tekliflerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasının mevzuata aykırı olduğu” şeklinde belirtileniddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca , başvuru sahibi İlhan Aytaş’a aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususunda “** Düzeltici işlem belirlenmesine”** karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Samsun Yaşar Doğu Yetiştirme Yurdu Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ 2014 Yılı Kuruluş Mutfağında Malzeme Dahil Yemek Hazırlama ve Dağıtım Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin yapılan fiyat araştırması esas alınarak toplam 655.027,92 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede (7) adet ihale dokümanı satın alındığı, 27.11.2013tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 4 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece şikayete konu ihaleye yönelik tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, 4 teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu tekliflere ilişkin teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Pozitif Gıda Yemek Hay. İnş. İm. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.

446.168,64

İlhan Aytaş

555.768,00

Yeşil Amasya Hazır Yemek Gıda ve Hay. San. Tic. Ltd.

595.597,44

Muzaffer Altıntaş

625.550,40

Şeklinde verildiği, teklif fiyatları aşırı düşük olduğu tespit edilen iki istekliden aşırı düşük teklif sorgulaması istenildiği, Pozitif Gıda Yemek Hay. İnş. İm. Paz. San. Tic. Ltd. Şti. ile başvuru sahibi İlhan Aytaş’ın aşırı düşük teklif açıklaması yapmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılarak, ihalenin Yeşil Amasya Hazır Yemek Gıda ve Hay. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihaleye verilen tüm teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin iddiası kapsamında, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “ Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ Düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi