KİK Kararı: 2014/UH.I-2697

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/050
Gündem No : 55
Karar Tarihi : 23.07.2014
Karar No : 2014/UH.I-2697
BAŞVURU SAHİBİ:
Acarlar Müh. İnş. Tic. Ve San. Ltd. Şti., CİNNAH CAD. 67/6 ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Türkiye Taş Kömürü Kurumu Genel Müdürlüğü, Yayla Mahallesi Baglik Caddesi.Ihsan Soyak Sokak 2 67090 ZONGULDAK

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2014/26550 İhale Kayıt Numaralı "Karadon Taşkömürü İşletme Müessesesi Tüvenan Taşkömürlerinin Yıkattırılması Ve Katı Atıkların Yayılması İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Türkiye Taş Kömürü Kurumu Genel Müdürlüğütarafından 16.06.2014tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Karadon Taşkömürü İşletme Müessesesi Tüvenan Taşkömürlerinin Yıkattırılması ve Katı Atıkların Yayılması İşi” ihalesine ilişkin olarak Acarlar Müh. İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin 27.05.2014tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 03.06.2014tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 11.06.2014tarih ve 18394sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.06.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/1892sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 10.03.2014 tarihinde ihalesi yapılan “Karadon TİM Tüvanan Taşkömürlerinin Yıkattırılması ve Katı Atıklarının Yayılması” işine ilişkin Teknik Şartname’nin 23.2’nci maddesinde “Yüklenici lavvarların kurulması ve işletilmesi ile ilgili olarak Belediye, Valilik, İl Çevre Müdürlüğü vb. ilgili kurumlardan her türlü izin belgesini almak ve idareye bildirmekle yükümlüdür. Yüklenici kömür yıkama faaliyetlerine başlamadan önce ÇED raporu alacaktır. Yüklenici Proje Tanıtım Dosyasının bir kopyasını idareye sunacaktır.” düzenlemesinin bulunduğu, düzenleme ile ilgililerden ÇED raporunun istenildiğinin görüldüğü, ancak bu düzenlemenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesinin altıncı fıkrasında yer alan “İlgili mevzuatı gereğince Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporu gerekli olan işlerde ihaleye çıkılabilmesi için ÇED olumlu belgesinin alınmış olması zorunludur. Ancak, doğal afetlere bağlı olarak acilen ihale edilecek yapım işlerinde ÇED raporu aranmaz.” hükmüne ve 2872 Sayılı Çevre Kanunu’nun 10’uncu maddesinde yer alan “Gerçekleştirmeyi planladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açabilecek kurum, kuruluş ve işletmeler Çevresel Etki Değerlendirmesi raporu veya proje tanıtım dosyası hazırlamakla yükümlüdürler. Çevresel Etki Değerlendirmesi olumlu kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi gerekli değildir kararı alınmadıkça bu projelerle ilgili onay, izin, teşvik, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez” hükmüne uygun olmadığı, ayrıca 3 Ekim 2013 tarihli ve 28784 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirme Yönetmeliği’nin “Çevresel Etki Değerlendirmesi Başvuru Dosyası, Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu veya Proje Dosyası Hazırlama Yükümlülüğü” başlıklı 6’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Bu Yönetmeliğe tabi projeler için Çevresel Etki Değerlendirmesi olumlu kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli değildir kararı alınmadıkça bu projelere hiç bir teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilemez, proje için yatırıma başlanamaz ve ihale edilemez” hükmüne aykırı olduğu, 27.05.2014 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulundukları, idarece şikâyet başvurularının reddedildiği, şikâyet başvurusunun normal bir yazışma gibi değerlendirilmesinin 4734 sayılı Kanun hükümlerine aykırı olduğu, gerek Kamu İhale Kurulu kararlarında gerekse idari yargı kararlarında idari ve teknik şartnamelere, ihalelere katılımı azaltacak, çoğulculuk ilkesine aykırı olacak, rekabet ortamını ortadan kaldıracak ve ihalenin şeffaflık içerisinde yürütülmesine engel olabilecek nitelikte hükümler konulamayacağının belirtilmiş olduğu, bu ilkelere ve yasaya açıkça aykırı olan Teknik Şartname’de hukuka uyarlık bulunmadığı, ihaleye ilişkin Teknik Şartname’nin ÇED belgesinin idare tarafından alınacak biçimde düzeltilmesi gerektiği, “Çevresel Etki Değerlendirme Olumlu” kararı veya “Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir” kararı alınmadıkça ihaleye çıkılamayacağından ihalenin iptaline karar verilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuruya konu ihale Türkiye Taş Kömürü Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından yapılan “Karadon Taşkömürü İşletme Müessesesi Tüvenan Taşkömürlerinin Yıkattırılması ve Katı Atıkların Yayılması Hizmet Alımı” işidir.

Bahse konu ihalede 4 adet ihale dokümanı satın alınmış olup, 16.06.2014 tarihinde yapılan ihaleye 3 istekli katılmıştır.

Başvuru sahibi ihale dokümanına itirazda bulunmakta olup ihale Teknik Şartname’sinin 23.2’nci maddesinde yer alan düzenleme ile yükleniciden ÇED raporu almasının istendiği, bu düzenlemenin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesi ile 2872 Sayılı Çevre Kanunu’nun 10’uncu maddesine ve Çevresel Etki Değerlendirme Yönetmeliğinin 6’ncı maddesine aykırı olduğu iddiasında bulunmaktadır.

Başvuruya konu iş, Teknik Şartname’de “1. İŞİN TARİFİ

Türkiye Taşkömürü Kurumu (Bundan böyle idare olarak anılacaktır.) Karadon Taşkömürü İşletme Müessesesince üretilen tüvenan taşkömürlerinin Çatalağzı Lavvarı mahallinde, gerektiğinde mevcut ünite ve altyapılardan da yararlanılarak kurulacak yeni lavvarda yıkattırılması, katı atıkların nakli ve yayılması işidir.

2. İŞİN KAPSAMI

-Mevcut tüvenan kömür siloları çıkışından itibaren tüvenan kömürlerin lavvara nakledilmesi, iri ve ince taneli tüvenan taşkömürlerin zenginleştirilmesi, şlam kömürlerin tamamının satılabilir ürün olarak değerlendirilmesi, santral kömürü üretilmesi için mikst (mikstI) ve gerektiğinde ince taneli şistlerle ( mikst II) homojen bir şekilde karıştırılması ve elde edilen satılabilir ürünlerin istenilen noktalara nakledilmesi,

-TTK Karadon Taşkömürü İşletme Müessesesi Cemaltepe mevkiindeki şist döküm bantlarının (Z Bantlarının) çalıştırılması, her türlü temizlik ve bakımının yapılması,

-TTK Karadon Taşkömürü İşletme Müessesesi transfer bantlarından nakledilen muhtelif boyutlardaki ocak katı atıkları (taş) ile lavvarda zenginleştirme ve eleme sonucu çıkan, şist döküm bantları (Z katı atık bantları) vasıtasıyla Cemaltepe mevkiine getirilen ve döküm noktalarından dökülen lavvar katı atıklarının (taş ve şist) döküm yapıldığı yerlerden itibaren şist döküm bantlarının (Z bantlarının) çalışmasını hiçbir suretle engellemeyecek şekilde düzenli ve topoğrafik ölçümlere uygun olarak yayılması işleri için gerekli hizmetlerin tamamını kapsar.” şeklinde tarif edilmiştir.

Anılan Şartname’nin “İzin ve Çevre Mevzuatı” başlıklı 23’üncü maddesinde “23.2.Yüklenici lavvarların kurulması ve işletilmesi ile ilgili olarak Belediye, Valilik, İl Çevre Müdürlüğü vb. ilgili kurumlardan her türlü izin belgesini almak ve idareye bildirmekle yükümlüdür. Yüklenici kömür yıkama faaliyetlerine başlamadan önce ÇED raporu alacaktır. Yüklenici Proje Tanıtım Dosyasının bir kopyasını idareye sunacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’de yer alan bu düzenleme ile ihale konusu kömür yıkama işinde ÇED raporu alınması yükleniciye ait bir sorumluluk olarak düzenlendiği anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “(Değişik altıncı fıkra: 30/7/2003-4964/4 md.) İlgili mevzuatı gereğince Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporu gerekli olan işlerde ihaleye çıkılabilmesi için ÇED olumlu belgesinin alınmış olması zorunludur. Ancak, doğal afetlere bağlı olarak acilen ihale edilecek yapım işlerinde ÇED raporu aranmaz.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Temel İlkeler” başlıklı 4.8’inci maddesinde “(8) İlgili mevzuatı gereğince Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporu gerekli olan işlerde, ihaleye çıkılabilmesi için ÇED olumlu belgesinin alınmış olması zorunludur.” hükmü bulunmaktadır.

İhale mevzuatında yer alan anılan hükümler uyarınca ihaleye çıkılmadan önce “… Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporu gerekli olan işlerde, ihaleye çıkılabilmesi için ÇED olumlu belgesinin alınmış olmasının zorunlu…” olduğu anlaşılmaktadır.

Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünden, başvuruya konu işe ait Teknik Şartname gönderilmek suretiyle “ihale konusu Tüvenan Taşkömürlerinin Yıkattırılması ve Katı Atıkların Yayılması Hizmet Alımı işinin ilgili mevzuatı gereği ÇED Raporu alınması zorunlu faaliyetlerden olup olmadığı ile ÇED Raporu alınması gerekli faaliyetlerden ise, raporun hangi aşamada (ihaleye çıkılmadan önce idarece mi yoksa ihale yapılıp kesinleştikten sonra yüklenici tarafından mı) alınması gerektiği konusunda” görüş talep edilmiştir.

Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünce hazırlanan görüşte “03.10.2013 tarihli ve 28784 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği Seçme-Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler Listesinde (Ek.2), 57’nci madde (c) bendinde “Lavvar Tesisleri” yer almaktadır. Bu çerçevede Tüvenan Taşkömürlerinin Yıkanması (Lavvar Tesisi) projesi ile ilgili olarak ÇED kararı (Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir) alınması gerekmektedir.

Tüvenan Taşkömürlerinin Yıkanması (Lavvar Tesisi) işi ÇED Yönetmeliğinin 6’ncı maddesi 3’üncü fıkrasında yer alan hüküm gereğince “Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu Kararı” veya “Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir Kararı” alınmadıkça ihale edilemez.” açıklamasına yer verilmiştir.

Başvuruya ilişkin alınan görüşten; ihale konusu Tüvenan Taşkömürlerinin Yıkanması (Lavvar Tesisi) işinin ÇED olumlu belgesi alınması gereken işlerden olduğu, bu nedenle ihaleden önce ÇED belgesinin alınmış olması gerektiği anlaşıldığından, idarece Teknik Şartname’nin 23.2’nci maddesinde yer alan bu yükümlülüğün yükleniciye ait olduğu yönündeki düzenlemesinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde yer alan “(Değişik altıncı fıkra: 30/7/2003-4964/4 md.) İlgili mevzuatı gereğince Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporu gerekli olan işlerde ihaleye çıkılabilmesi için ÇED olumlu belgesinin alınmış olması zorunludur…” hükmüne açık aykırılık taşıdığı, bu nedenle ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

EK GEREKÇE

Başvuru sahibinin ihale dokümanına ilişkin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirtilen iddiaları kapsamında Kurul çoğunluğunca, “** İhalenin iptaline** ” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin ihale dokümanına yönelik itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiaları kapsamında “ ihalenin iptaline” niteliğindeki Kurulca verilen karara katılmakla beraber, başvuru sahibinin iddialarının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan incelemeye göre;

Türkiye Taş Kömürü Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ Karadon Taşkömürü İşletme Müessesesi Tüvenan Taşkömürlerinin Yıkattırılması ve Katı Atıkların Yayılması Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin toplam 82.512.000,00 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede (4) adet ihale dokümanı satın alındığı, 16.06.2014 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 3 istekli tarafından teklif verildiği,

İhalede tekliflerin denetimine ilişkin ihale komisyonunca yapılan incelemeye göre; bir isteklinin teklifinin “ geçici teminat mektubunun olmadığı ” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması sonrasında kalan 103.920.000,00 TL ve 129.408.000,00 TL bedelli iki teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, inceleme tarihi itibariyle komisyonca bir karar alınmadığı,

Anlaşılmıştır.

İncelemeye konu ihaleye yönelik yapılan incelemede;

4adet ihale dokümanının satıldığı ihaleye 3 istekli tarafından teklif verildiği, tekliflerin denetimi sonrasında 103.920.000,00 TL ve 129.408.000,00 TL bedelli iki teklifin geçerli teklif olarak belirlendiği ve inceleme tarihi itibariyle ihale komisyonu tarafından bir karar alınmadığı, geçerli teklif bedellerinin deyaklaşık maliyetin % 25,94 oranında ve % 51,33 oranında üzerinde olduğu hususları bir arada değerlendirildiğinde,

4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin 1 inci fıkrasındaki; “İdarelerin, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla” sorumlu olduğu hükmü açısından ihaleye yeterli katılımın olmadığı, dolayısıyla ihalede, rekabetin sağlanamadığı görülmüş olduğundan,

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 5 inci maddesinde belirtilen ilkeler uyarınca yeterli fiyat rekabeti sağlanamadığı gerekçesi üzerinden de ihalenin iptaline karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, başvuruya konu ihaleye ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ İhalenin iptaline ” niteliğindeki karar gerekçesine katılmakla birlikte, mevcut doküman düzenlenmesi ile satın alınan ihale dokümanı, ihale verilen teklif sayısı ve bedelleri ile hesaplanan yaklaşık maliyet bedeli bir arada değerlendirildiğinde, ihalede yeterli katılımın olmadığından rekabetin sağlanamadığı değerlendirildiğinden, söz konusu ihaleye ilişkin olarak, anılan Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen ilkeler uyarınca yeterli fiyat rekabeti sağlanamadığı şeklindeki gerekçenin de, ihalenin iptaline ilişkin Kurul kararı gerekçeleri içinde yer alması gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul çoğunluğunca alınan karara katılıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi