KİK Kararı: 2014/UH.I-2248

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/038
Gündem No : 24
Karar Tarihi : 04.06.2014
Karar No : 2014/UH.I-2248
BAŞVURU SAHİBİ:
Zal Gıda Yemek Nak. San. Ve Tic. Ltd. Şti., TOPTANCI HALİ B PERON NO:74 ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Ankara Ted.Blg.Bşk (Msb) Milli Savunma Bakanlığı Genel Kurmay Başkanlığı Bağlıları Ve Müsteşarlık, Msb Ankara Tedarık Bölge Baskanlıgı Etlık Caddesı (Eskı Garajlar Yanı) 06010 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2014/14123 İhale Kayıt Numaralı "Hazır Yemek Hizmeti (28 Kısım)" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Milli Savunma Bakanlığı Tedarik Bölge Başkanlığı tarafından 20.03.2014tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Hazır Yemek Hizmeti” ihalesine ilişkin olarak Zal Gıda Yemek Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 11.04.2014tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.04.2014tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 22.04.2014tarih ve 13372sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.04.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/1504sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif tutarının kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında olduğu ve anılan istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının “Hazır Yemek Hizmeti (28 Kısım) Alımı” olarak belirtildiği, 3’üncü kısmın miktarı ve türüne ise Şartname ekinde,

3. Kısım

Sıra No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

Hazır Yemek Hizmeti (Ekmek Hariç) Kara Havacılık Komutanlığı (Ankara) 510 Personel x 365 Gün (3 Öğün)

Personel x Gün

186.150

şeklinde yer verildiği, 19’uncu maddesinde teklif ve sözleşme türünün birim fiyat teklif ve sözleşme olacağının belirtildiği, Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde “İşin süresi, işe başlama tarihinden itibaren 365 (üçyüzaltmışbeş) gündür” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde “…(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. (Ek 16/7/2011-27996 R.G./1. md.) Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur…” hükmü bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.3’üncü maddesinde “78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.” şeklinde yer alan açıklama doğrultusunda söz konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı niteliğinde olmadığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c)Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü bulunmaktadır.

Kanunun anılan maddesinden, ihale komisyonunca, yapılan değerlendirme neticesinde geçerli olduğu tespit edilen tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklilerin tespit edileceği ve tespit edilen bu tekliflerin reddedilmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlere ilişkin olarak sorgulamaya tabi tutulacağı, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi konularında Kurumca hazırlanacak ikincil mevzuatın esas alınması gerektiği anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79.4 üncü maddesinde “İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklaması yer almaktadır.

Yapılan incelemede başvuru sahibinin başvurusunun ihalenin 3’üncü kısmına ilişkin olduğu, anılan kısma iki isteklinin teklif sunduğu, idare tarafından ihalenin anılan kısmının Yaprak Yem. Ür. Gıda Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Özdoğanay Yem. Otomotiv İnş. Gıda Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.

İnceleme konusu ihalede yaklaşık maliyetin piyasa fiyatları ile idare tarafından 2013 yılında aynı iş için gerçekleştirilen ihalenin sözleşme birim fiyatı esas alınarak 3’üncü kısım için toplam 2.809.003,50 TL olarak belirlendiği, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kâr oranının %11 olarak belirtildiği ve idare tarafından 3’üncü kısma ilişkin kârsız yaklaşık maliyet tutarının 2.530.633,78 TL olarak hesaplandığı anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan açıklamaları uyarınca, başvuru konusu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımı olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği dolayısıyla kârsız yaklaşık maliyetin altındaki tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden önemli teklif bileşenleri belirtilmek suretiyle bu bileşenlerle ilgili açıklama istenmesi gerektiği açıklamalarına yer verildiği, diğer taraftan istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu kararları ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinin son fıkrasında yer alan hüküm gereğince, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde de kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği ve kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının uygun olmayacağı anlaşılmıştır.

Bu kapsamda 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesi uyarınca teklifleri aşırı düşük bulunan isteklilerin tekliflerinin reddedilmesinden önce, isteklilerden bu tekliflerin önemli bileşenlerine ilişkin belirli bir süre içinde aşırı düşük teklif açıklamalarını belgelere dayalı olarak sunmalarının ihale komisyonunca istenilmesi, daha sonra belgelere dayalı olarak sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususlarında değerlendirmesinin yapılması ve aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmayan veya aşırı düşük teklif açıklaması yeterli görülmeyen isteklilerin tekliflerinin reddedilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.

Bu itibarla idare tarafından hesaplandığı şekliyle kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif sunduğu tespit edilen isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu anlaşılmıştır.

Ancak yapılan incelemede idare tarafından yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kâr oranının %11 olarak belirtilmesine karşın idare tarafından 3’üncü kısma ilişkin hesaplanan yaklaşık maliyet incelendiğinde;

Yaklaşık maliyetin tespiti için beş firmadan teklif alındığı, idarenin söz konusu firmaların sözleşme giderleri ve genel giderler hariç sunmuş oldukları fiyat teklifleri üzerinden kâr oranını hesapladığı, söz konusu beş firmanın sunmuş olduğu sözleşme giderleri ve genel giderler ile kâr dahil fiyat ortalamasının 3.477.181,06 TL, kâr ortalamasının ise 338.486,65 TL olduğu ve bu itibarla firmalardan yaklaşık maliyet tespiti için alınan fiyatların kâr oranının toplam yaklaşık maliyet tutarının %9,73’üne tekabül ettiği,

İdarenin yaklaşık maliyeti hesaplarken söz konusu beş firmanın teklif etmiş olduğu ortalama birim fiyat olan 18,68 TL ile idarenin 2013 yılı tedarik birim fiyatı olan 10,74 TL’nin güncellenmesi sonucu hesaplanan 11,51 TL’nin ortalamasını almak suretiyle ((18,68 + 11,51) /
2 ) birim yaklaşık maliyet tutarını 15,09 TL olarak hesapladığı ve bu itibarla toplam yaklaşık maliyet tutarını (15,09 TL X 186.150 Öğün) 2.809.003,50 TL olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Ancak yaklaşık maliyeti hesap cetvelinde 2013 yılı tedarik birim fiyatının ne oranda kâr içerdiği belirtilmediğinden idareye yazılan 06.05.2014 tarihli ve 8592 sayılı yazı ile “1) Yaklaşık maliyetin tespitinde kullanılan piyasa araştırması sonucu elde edilen birim fiyat olan 18,68 TL ile güncellenmiş eski tedarik birim fiyatı olan 11,51 TL’nin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle hesaplanan birim yaklaşık maliyetin % kaç oranında kâr içerdiği ve söz konusu kâr oranına nasıl ulaşıldığı,

_
2 ) Yaklaşık maliyet tespitinde firmalardan alınan fiyat ortalamaları sonucu hesaplanan birim fiyat olan 18,68 TL’nin sözleşme giderleri ve genel giderler dahil toplam tutar üzerinden hesaplanmasına karşın %11 olarak hesaplanan kâr oranının neden sözleşme giderleri ve genel giderler hariç toplam tutar üzerinden hesaplandığı,_

_
3 ) Güncellenmiş eski tedarik birim fiyatı olan 11,51 TL’nin doğrudan eski sözleşme fiyatı üzerinden mi yoksa kâr oranı ilave edilerek mi hesaplandığı, söz konusu tutara kâr oranı eklendiyse eski sözleşmede yer alan tedarik birim fiyatının ne olduğu ve % kaç oranında kâr eklendiği, söz konusu tutara kâr oranı eklenmediyse anılan tutarın kâr oranına ilişkin tespitin ne surette yapıldığı”_hususlarında ayrıntılı açıklama, bilgi ve belgeler istenilmiştir.

İdare tarafından Kuruma gönderilen 14.05.2014 tarihli ve 362 sayılı cevabi yazıda “a-Birinci talebe ilişkin; piyasa araştırması sırasında; firmaların vermiş oldukları ayrıntılı maliyet dökümünde yer alan kâr oranlarının ortalaması alınarak % 11 rakamına ulaşılmıştır. Hizmet Alımı İhaleler; Uygulama Yönetmeliği 9’uncu Maddesi 3’üncü fıkrasında belirtilen % 20 kâr oranı doğrultusunda yaklaşık maliyetin kâr oranı % 11 olarak değerlendirilmiştir.

b- İkinci talebe ilişkin, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlığı altında yer alan 9’uncu Maddesi 3’üncü fıkrasındaki “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir." ifadesi gereği, % 11 kâr tutarı, sözleşme ve genel giderler hariç toplam tutar üzerinden hesaplanmıştır.

c- Üçüncü talebe ilişkin, güncellenmiş eski tedarik birim fiyatı olan 11,51 TL kâr dahil sözleşme birim fiyatıdır. Kâr dahil değerlendirilen maliyet tutarı olan 18,68 TL ile kâr dahil eski sözleşme fiyatı 11,51 TL ortalanmış ve bu doğrultuda yaklaşık maliyet rakamına ulaşılmıştır.” ifadelerine yer verilmiş olup söz konusu yazıdan 2013 yılı tedarik birim fiyatının ne oranda kâr içerdiğinin idare tarafından bilinmediği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla idarenin 2013 yılı tedarik birim fiyatının güncellenmesi sonucu hesaplanan 11,51 TL’nin ne kadar kâr oranı içerdiğinin belli olmadığı anlaşıldığından ihale konusu iş için öngörülen kâr oranının belli olmaması halinde Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesi uyarınca en fazla %20 oranında kâr öngörülebileceği için söz konusu tutarın %20 kâr içerdiğinin kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Yapılan tespitler neticesinde idare tarafından yaklaşık maliyetin piyasa fiyatları ile 2013 yılı tedarik fiyatının ortalaması alınmak suretiyle hesaplandığı ve piyasadan alınan ortalama fiyatın toplam tutarının %9,73 oranında kâr içerdiği, 2013 yılı tedarik fiyatının kâr oranının ise %20 olarak kabul edilmesi gerektiği anlaşıldığından yaklaşık maliyetin %14,865 kâr oranı içerdiği ((9,73 + 20) /
2 ) tespit edilmiştir.

Bu çerçevede yapılan hesaplamada ihalenin 3’üncü kısmının kârsız yaklaşık maliyet tutarının 2.445.482,52 TL olduğu tespit edilmiş olup ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif tutarının (2.488.825,50 TL), hesaplanan kârsız yaklaşık maliyet tutarının üzerinde olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Diğer taraftan başvuru sahibi tarafından başvuru bedelinin 12.000,00 TL olarak yatırıldığı, ancak ihalenin şikâyete konu 3’üncü kısmının yaklaşık maliyet tutarı dikkate alınarak 4734 sayılı Kanun’un 53’üncü maddesinin (j) fıkrasının 2 numaralı alt bendi gereğince başvuru bedeli 9.000,00 TL olarak hesaplandığından fazla ödendiği anlaşılan 3.000,00 TL’nin yazılı olarak talep edilmesi halinde başvuru sahibine iade edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1-) Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

2-) Fazla ödenen başvuru bedelinin başvuru sahibinin yazılı talebi halinde iadesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde “ ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif tutarının kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında olduğu ve anılan istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerektiği ” şeklinde belirtilen iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, idare tarafından yaklaşık maliyetin piyasa fiyatları ile 2013 yılı tedarik fiyatının ortalaması alınmak suretiyle hesaplandığı ve piyasa fiyatlarının kâr oranının % 9,73 olduğu, 2013 yılı tedarik fiyatının kâr oranının ise % 20 olarak kabul edilmesi gerektiği anlaşıldığından yaklaşık maliyetin %14,865 kâr oranı içerdiği bu çerçevede yapılan hesaplamada ihalenin 3’üncü kısmının kârsız yaklaşık maliyet tutarının 2.445.482,52 TL olduğu ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif tutarının da(2.488.825,50 TL), hesaplanan kârsız yaklaşık maliyet tutarının üzerinde olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığına ilişkin “** İtirazen şikayet başvurusunun reddine” **karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Milli Savunma Bakanlığı Tedarik Bölge Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen “ Hazır Yemek Hizmeti (28 Kısım) Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin piyasa fiyatları ile idare tarafından yapılan önceki ihalelerde ortaya çıkan fiyatlar esas alınarak 3 üncü kısım için toplam 2.809.003,50 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede bahse konu ihalede 33 adet ihale dokümanı satın alındığı, 20.03.2014 tarihinde yapılan ihalenin 3’üncü kısmına 2 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece ihalenin üçüncü kısmında tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, bir isteklinin teklifinin “ iş deneyim belgesi uygun olmadığı ” gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı, kalan 6 teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu tekliflere ilişkin teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Yaprak Yem. Ür. Gıda Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Özdoğanay Yem. Otomotiv İnş. Gıda Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı

2.488.825,50

Zal Gıda Yem. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.

2.568.870,00

Şeklinde verildiği, idarece “ incelemeye konu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmaması nedeniyle aşırı düşük teklif tespitine yönelik bir ölçütün bulunmadığı, aşırı düşük tekliflerin tespitinin yaklaşık maliyetin yanı sıra diğer tekliflere göre de belirlendiği, belirledikleri kârsız yaklaşık maliyet tutarının 2.530.633,78 TL olmasına ve kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif sunan istekli bulunmasına karşın söz konusu isteklinin teklifinin kârsız yaklaşık maliyet tutarı ile diğer isteklinin teklif tutarından çok düşük olmadığı için aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasına gerek duymadıkları ” gerekçesine dayanılarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan en düşük fiyat esasına göre ihalenin sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin ihalede aşırı düşük teklif açıklaması istemeden ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalenin üçüncü kısmına verilen teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin iddiası kapsamında, ihalenin üçüncü kısmında yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olduğuna ilişkin “ İtirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu iddiaya ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi