KİK Kararı: 2014/UH.I-2230

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/038
Gündem No : 6
Karar Tarihi : 04.06.2014
Karar No : 2014/UH.I-2230
BAŞVURU SAHİBİ:
Çelikkan Yemek Pazarlama San.Ve Tic.Ltd.Şti., YEŞİLKENT MAH. HAVAALANI YOLU BULVARI NO:139/A GAZİANTEP

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Niğde Üniversitesi Sağlık, Kültür Ve Spor Daire Başkanlığı , Merkez Yerleske Bor Yolu Üzeri 7.Km. Organize Sanayi Karsisi -Nıgde 51100 NİĞDE

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2014/23630 İhale Kayıt Numaralı "Yemek Hazırlama Ve Dağıtımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Niğde Üniversitesi Rektörlüğü Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığıtarafından 28.03.2014tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Yemek Hazırlama ve Dağıtımı” ihalesine ilişkin olarak Çelikkan Yem. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 18.04.2014tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 22.04.2014tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 08.05.2014tarih ve 14953sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.05.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/1621sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetleyaklaşık maliyetin 1.635.540,70 TL olarak ilan edildiği ve kâr oranın da %4 olduğunun bildirildiği, bu durumda kârsız yaklaşık maliyetin 1.572.635,28 TL olduğu, ihale üzerinde bırakılan istekli ve ikinci en avantajlı teklif sahibinin teklifinin bu tutardan düşük olduğu ve sorgulanmaları gerektiği, sorgulanmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü yer almaktadır.

Anılan Yönetmelik’in “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

…

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesinde ihale komisyonunun verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendireceği, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce idarece belirlenen süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenileceği ve istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi sonucunda ihalenin karara bağlanacağı hükme bağlanmıştır.

İhale işlem dosyası ekinde yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinde şikayete konu ihalede yaklaşık maliyetin 1.635.540,70 TL olarak belirlendiği, yaklaşık maliyetin %4 oranında kâr içerdiği, %4 oranındaki kâr tutarının 62.905,42 TL olduğu, kârsız yaklaşık maliyet tutarının ise 1.572.635,28 TL olduğu tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi gereğince teklif tutarı yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılacağı açık olup, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinin 79.42üncü alt maddesinde “ Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir. ” açıklaması yer almaktadır. Anılan mevzuat hükümleri ve istikrar kazanmış Kurul kararları bir arada değerlendirildiğinde hizmet alımı ihalelerinde kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında kalan tekliflerin aşırı düşük teklif olarak belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerekmektedir.

Bahse konu ihalede karsız yaklaşık maliyetin 1.572.635,28 TL olduğu, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırıldığı görüldüğünden karsız yaklaşık maliyetin altında teklif veren Karanfil Yem. Eml. Tem. İnş. Oto. San.Tic. Ltd. Şti. ve Mis Gıda Yem. Tem. Taah Tek. Tur. Tic Ltd Şti.nin 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutularak ihalenin sonuçlandırılması gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, teklif fiyatı kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olan Karanfil Yem. Eml. Tem. İnş. Oto. San.Tic. Ltd. Şti. ve Mis Gıda Yem. Tem. Taah Tek. Tur. Tic Ltd Şti.nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde “ yaklaşık maliyetin 1.635.540,70 TL olarak ilan edildiği ve kâr oranın da % 4 olduğunun bildirildiği, bu durumda kârsız yaklaşık maliyetin 1.572.635,28 TL olduğu, ihale üzerinde bırakılan istekli ve ikinci en avantajlı teklif sahibinin bu tutardan düşük olduğu ve sorgulanmaları gerektiği, sorgulanmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu ” şeklinde belirtilen iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, bahse konu ihalede kârsız yaklaşık maliyetin 1.572.635,28 TL olduğu, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırdığı görüldüğünden kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif veren Karanfil Yem. Emi. Tem. İnş. Oto. San. Tic. Ltd. Şti. ve Mis Gıda Yem. Tem. Taah. Tek. Tur. Tic. Ltd. Şti.’nin 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutularak ihalenin sonuçlandırılması gerektiğine ilişkin “** Düzeltici işlem belirlenmesine” **karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Niğde Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen “ Yemek Hazırlama ve Dağıtımı Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin piyasa fiyat teklifi ve kik işçilik modülü esas alınarak toplam 1.635.540,70 TLolarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede 8 adet ihale dokümanı satın alındığı, 28.05.2014 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 5 istekli tarafından teklif verildiği,

Şikayete konu ihalede verilen tekliflerin denetimine ilişkin ihale komisyonunca gerçekleştirilen işlemlere göre; bir isteklinin teklifinin “ Vekâletname ve imza sirküleri farklı kişilere ait ” olduğu gerekçesi ile ve bir isteklinin teklifinin de “ geçici teminat mektubu olmadığı ” gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı, geriye kalan üç teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu teklif bedellerinin

İsteklinin Adı

Teklif bedeli (TL)

Karanfil Yem. Emi. Tem. İnş. Oto. San. Tic. Ltd. Şti.

1.509.216,00

Mis Gıda Yem. Tem. Taah. Tek. Tur. Tic. Ltd. Şti.

1.562.304,00

Çelikkan Yem. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.

1.605.280,00

Şeklinde verildiği, idarece “ Tekliflerin birbirine ve yaklaşık maliyete yakın olduğu, Kamu İhale Kurumu tarafından bir sınır değer belirlenmediği için aşırı düşük teklif belirlenmesinde idarenin takdir hakkı olduğu bu nedenle ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin aşırı düşük olarak belirlenmediği ” gerekçesine dayanılarak aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden en düşük fiyat esasına göre ihalenin sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin ihalede aşırı düşük teklif açıklaması istemeden ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihaleye verilen teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin iddiası kapsamında, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olduğuna ilişkin “ İtirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, Kurul çoğunluğunca verilen karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi