KİK Kararı: 2014/UH.I-2113

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/036
Gündem No : 1
Karar Tarihi : 21.05.2014
Karar No : 2014/UH.I-2113
BAŞVURU SAHİBİ:
Mehmet Sait Kasımoğlu, TEKEL MAH. SİTE CAD. 19 DİYARBAKIR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Batman Kamu Hastane Birliği Sağlık Bakanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu, Gültepe Mah. Eflatun Cad. BATMAN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2014/19919 İhale Kayıt Numaralı "7 (Yedi) Adet Araç Kiralama Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Batman İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği tarafından 19.03.2014tarihinde açık ihale usulüile yapılan “7 (Yedi) Adet Araç Kiralama Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Mehmet Sait Kasımoğlu’nun 02.04.2014tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 09.04.2014tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 25.04.2014tarih ve 13608sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.04.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/1523sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdarece hazırlanan yaklaşık maliyetlerin yanlış hazırlandığı, KİK’in sayfasındaki hesaplama modülünden yararlanılarak çıkarılan işçilik hesabı da eklendiğinde idare tarafından açıklanan yaklaşık maliyetlerin yanlış olduğu, 1, 2, 3 ve 4 sıra nolu işlerin isimlerine bakıldığında istenilen araçların aynı olduğu, ancak 3 ve 4 sıra nolu işlerde şoför çalıştırılacağının görüldüğü, 1 ve 2 sıra nolu şoförsüz araç hesabına işçilik hesabı eklendiğinde 3 ve 4 sıra nolu işlerin yaklaşık maliyetlerinin net olarak ortaya çıkacağı, KİK işçilik hesaplama modülüne göre 1 işçi için 22 aylık işçilik bedelinin 35.502,19 TL olduğu, buişçilik bedeline 26.392,67 TL araç bedeli eklendiğinde 61.894,86 TL yaklaşık maliyet bedelinin bulunacağı, bu maliyetin 5 ve 6 sıra nolu işlerin yaklaşık maliyetini bile aştığı, bu da 5 ve 6 sıra nolu işlerin yaklaşık maliyetlerinin ne kadar sağlıksız hazırlandığını gösterdiği,

2. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin aşırı düşük hesaplama bölümündeki açıklamaların ihale komisyonları tarafından istenildiği gibi kullanıldığı, 4 sıra nolu iş harici diğer işlerde aşırı düşük hesaplama yapılmadan ihalenin sonuçlandırıldığı ve sınır değer gözetilmeksizin ihale komisyonunun hiçbir piyasa araştırması yapmadan aşırı düşük teklif olup olmadığı kanaatini kullandığı,

1, 2, 3 sıra nolu işlerin yaklaşık maliyetinden, yaklaşık maliyete ilave edildiği varsayılan %20 oranında kâr payı düşüldüğünde, en avantajlı 1’inci ve 2’nci teklif fiyatlarının kârsız yaklaşık maliyetin altında oldukları, aşırı düşük sınır değerin altında olmalarına rağmen tekliflerine ilişkinaçıklama istenilmeden alımın sonuçlandırıldığı,

4 sıra nolu işin yaklaşık maliyetinden, yaklaşık maliyete ilave edildiği varsayılan %20 oranında kâr payı düşüldüğünde, en avantajlı 1l’inci ve 2’nci teklif fiyatlarının, kârsız yaklaşık maliyetin altında oldukları, aşırı düşük sınır değerin altında olmalarına rağmen tekliflerine ilişkinaçıklama istenilmeden alımın sonuçlandırıldığı, ihale komisyonu tarafından piyasa araştırması yapılmayarak Beyaz Işık Gıda Nak. İnş. Tur. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifiyle ilgili açıklama istenmeden aşırı düşük diye elenmesinin mevzuata uygun olmadığı

5 ve 6 sıra nolu işlerin yaklaşık maliyetinden, yaklaşık maliyete ilave edildiği varsayılan %20 oranında kâr payı düşüldüğünde, en avantajlı 1’inci ve 2’nci teklif fiyatlarının, kârsız yaklaşık maliyetin üstünde olduğu, ancak idarece hazırlanan yaklaşık maliyetlerin hatalı olması sebebiyle diğer kalemlerde olduğu gibi hesaplama hatası yapıldığı,

1, 2, 3 ve 4 sıra nolu kalemlerde ihale üzerinde bırakılan 1. ve 2. avantajlı isteklinin teklif fiyatı incelendiğinde; fiyatın idarece belirlenen ve yanlış olan “yaklaşık maliyet”e göre düşük olduğu, yaklaşık maliyetin %20’lik kar oranı düşüldüğünde aşırı düşük sınır değerin altında kaldığı, bu itibarla, idarenin isteklilerce sunulan tekliflerin aşırı düşük olmadığı yönünde tesis ettiği işlemin ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiğiiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinin birinci fıkrasında, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden isteklilerin Kanun’da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabileceği hükmüne yer verilmiştir.

Anılan Kanun’un “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinin birinci fıkrasında ise “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır…” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “Ön inceleme konuları ve ön inceleme üzerine yapılacak işlemler” başlıklı 16’ncı maddesinde “(1) Başvurular öncelikle;

…

c) Başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığı,

…

yönlerinden sırasıyla incelenir.” hükmü bulunmaktadır.

Yapılan inceleme sonucunda, başvuru sahibinin birinci iddiasının yaklaşık maliyet tutarının doğru hesaplanmadığına yönelik olduğu anlaşılmış olup, yaklaşık maliyet tutarının ihale günü olan 19.03.2014 tarihinde, tüm isteklilerle birlikte başvuru sahibi istekliye de açıklandığı ve dolayısıyla şikâyete konu durumun farkına varıldığı tarihinin 19.03.2014 olarak kabul edilmesi gerektiği anlaşılmıştır. İstekli tarafından bu tarihi izleyen 10 gün içerisinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekmekte iken, bu süre geçtikten sonra 02.04.2014 tarihinde başvuruda bulunulduğu tespit edildiğinden, bu hususa ilişkin başvurunun süresinde yapılmadığı anlaşılmıştır.

Diğer taraftan 4734 sayılı Kanun’un “Kuruma itirazen şikâyet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinin ikinci fıkrasında “Kurum itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler.” hükmüne,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında “İdarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemez” hükmüne,

Anılan Yönetmelik’in “İtirazen şikâyet başvuruları” başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasında “İdareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilir.” hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında “ İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesinde idareye başvuru konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz. ” açıklaması yer almaktadır.

Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunmanın ön koşulu idareye usulüne uygun şikâyet başvurusu yapılmasıdır. Başvuru sahibinin yaklaşık maliyetin yanlış hesaplandığına ilişkin iddiası ile ilgili olarak idareye şikâyet başvurusunun olmadığı, doğrudan Kuruma başvuruda bulunulduğu anlaşıldığından anılan mevzuat doğrultusunda bu iddiaya ilişkin başvurunun şekil yönünden de reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Aktarılan mevzuat hükümleri çerçevesinde, süresinde idareye şikayet başvurusunda bulunulmayan ve idareye şikâyet başvurusunda yer verilmeyen dolayısıyla idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda yer almayan söz konusu iddianın itirazen şikâyet kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmadığından bahse konu iddia açısından 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun reddine karar verilmesi gerekmektedir.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru konusu işe ait İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde _“2.1._İhale konusu hizmetin;

a) Adı: 7 (Yedi) Adet Araç Kiralama Hizmet Alımı

b) Miktarı ve türü:

7 Adet Araç Kiralama Hizmet Alımı

Ayrıntılı bilgi idari şartnamenin ekinde yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: Batman İli Kamu Hastaneleri Birliği Genel Sekreterliği, Batman Bölge Devlet Hastanesi, Batman Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi. ”,

Anılan Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı 20’nci maddesinde,

“ 20.1. Bu ihalede kısmi teklif verilebilir.

20.2. Kısmi teklif verilebilecek kısımların listesi ekte belirtilmiştir.” düzenlemesi,

Şartname’nin ekinde ise,

Sıra No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

1 ADET KOMBİ 4+1 KOLTUK, 105 HP VE ÜSTÜ(ŞOFÖRSÜZ)

AY

22

2

1 ADET KOMBİ 4+1 KOLTUK, 105 HP VE ÜSTÜ(ŞOFÖRSÜZ)

AY

22

3

1 ADET KOMBİ 4+1 KOLTUK, 105 HP VE ÜSTÜ(ŞOFÖRLÜ)

AY

22

4

1 ADET KOMBİ 4+1 KOLTUK, 105 HP VE ÜSTÜ(ŞOFÖRLÜ)

AY

22

5

1 ADET 13+1 KOLTUK MİNİBÜS 2200 HP VE ÜSTÜ(ŞOFÖRLÜ)

AY

22

6

1 ADET 16+1 KOLTUK MİNİBÜZ 2200 HP VE ÜSTÜ(ŞOFÖRLÜ)

AY

22

7

1 ADET ÇİFT KABİNLİ PICK-UP ARAÇ(ŞOFÖRLÜ)

AY

22

düzenlemesi yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’nci maddesinde “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.” hükmü,

Yönetmeliğin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’ncu maddesinde “(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

(2) Götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde, işin gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde işçilik ile varsa malzeme, ekipman ve diğer unsurlar için belirlenen fiyatlar ve bu fiyata dahil olan maliyetler gösterilir.

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. (Ek: 27996 / 1 md.) Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, Türkiye İstatistik Kurumu aylık ÜFE Genel Endeksi (2003=100 Üretici Fiyatları Endeksi G satırındaki endeks) üzerinden güncellenir.

(5) Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda, gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyet güncellenir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dâhil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.

78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. …” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in, “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklaması yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan açıklamaları uyarınca, başvuru konusu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımı olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği dolayısıyla kârsız yaklaşık maliyetin altındaki tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden önemli teklif bileşenleri belirtilmek suretiyle bu bileşenlerle ilgili açıklama istenmesi gerektiği açıklamalarına yer verildiği, diğer taraftan istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu kararları ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinin son fıkrasında yer alan hüküm gereğince, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde de kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği ve kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının uygun olmayacağı anlaşılmıştır.

Bu kapsamda 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesi uyarınca teklifleri aşırı düşük bulunan isteklilerin tekliflerinin reddedilmesinden önce, isteklilerden bu tekliflerin önemli bileşenlerine ilişkin belirli bir süre içinde aşırı düşük teklif açıklamalarını belgelere dayalı olarak sunmalarının ihale komisyonunca istenilmesi, daha sonra belgelere dayalı olarak sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususlarında değerlendirmesinin yapılması ve aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmayan veya aşırı düşük teklif açıklaması yeterli görülmeyen isteklilerin tekliflerinin reddedilmesi gerektiği hükme bağlanmıştır.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet işi olduğu ve personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti amacıyla Kurum tarafından belirlenmiş bir sınır değer bulunmadığı anlaşılmakla beraber personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ve idarece kar oranı veya tutarı belirlenmemiş olan hizmet alımlarındaki aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesinde, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasına göre, idarece belirlenebilecek azami kâr miktarı olan % 20 nispetindeki kâr bedelinin hâriç tutulması sonucu elde edilen meblağın altında kalan tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği yönünde istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu kararları bulunmaktadır.

İdare tarafından gönderilen başvuru konusu ihaleye ait ihale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde; yaklaşık maliyetin belirlenmesi için Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 8 inci maddesinde düzenlendiği şekilde, idarece,

“2 Adet Kombi 4+1 Koltuk, 105 HP ve Üstü (şoförsüz)

2 Adet Kombi 4+1 Koltuk, 105 HP ve Üstü (şoförlü)

1 Adet 13+1 Koltuk Minibüs 2200 HP ve Üstü (şoförlü)

1 Adet 16+1 Koltuk Minibüs 2200 HP ve Üstü (şoförlü)

1 Adet Çift Kabinli Pıck-Up Araç (şoförlü)”

şeklinde kalemler halinde ihtiyaç listesi oluşturularak, diğer idareler, ilgili odalar ve piyasadan KDV hariç fiyat tekliflerinin alındığı, Batman Minibüsçüler Odası, Batman Şoförler Odası, Mardin Kamu Hastaneleri Birliği, Siirt Kamu Hastaneleri Birliği, Halim Taşımacılık, Dünya Turizm- Veysi Afşin, Faruk Turizm Taşımacılık Sey. Pet. Ürün. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.nden alınan bir kısım tekliflerin yüksek olduğu gerekçesiyle değerlendirmeye alınmadığı, değerlendirmeye alınan tekliflerin aritmetik ortalaması alınarak yaklaşık maliyetin belirlendiği,)

Karsız yaklaşık maliyete ve aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin idare tarafından herhangi bir işlem yapılmamakla birlikte Beyaz Işık Gıda Nak. İnş. Tur. Tem. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 4’üncü kaleme verdiği teklifin, aşırı düşük olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

İdarece yapılan yaklaşık maliyet hesabında herhangi bir kâr oranının belirtilmediği görülmüştür. Anılan Yönetmelik’in 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uyarınca, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenen tutara en fazla % 20 oranında kâr eklenebileceğinden, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kâr oranına ilişkin olarak ayrıca bir belirlemenin yapılmadığı başvuruya konu ihaleye ilişkin değerlendirmelerde yaklaşık maliyetin % 20 oranında kâr içerdiği kabulünde bulunulmuştur.

Bu kapsamda yapılan değerlendirme sonucunda;

Şikayet konusu ihalenin 1. Kısmının (1 Adet Kombi 4+1 Koltuk, 105 HP ve Üstü –şoförsüz) 26.392,6674 TL olan yaklaşık maliyetinin 1,20’ye bölünmesi sonucu kârsız yaklaşık maliyet tutarının (26.392,6674/1,20=) 21.993,8895 TL olduğu tespit edilmiş, bahse konu kısımda,

-Seyithan Okan

-Midas Bilişim Reklamcılık Yapımcılık İnş. Gıda Tu. San. Tic. Ltd. Şti.nin

tekliflerinin kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olması nedeniyle aşırı düşük olduğu anlaşılmıştır.

Şikayet konusu ihalenin 2. Kısmının (1 Adet Kombi 4+1 Koltuk, 105 HP ve Üstü –şoförsüz) 26.392,6674 TL olan yaklaşık maliyetinin 1,20’ye bölünmesi sonucu kârsız yaklaşık maliyet tutarının (26.392,6674/1,20=) 21.993,8895 TL olduğu tespit edilmiş, bahse konu kısımda,

-Seyithan Okan

-Midas Bilişim Reklamcılık Yapımcılık İnş. Gıda Tu. San. Tic. Ltd. Şti.nin

tekliflerinin kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olması nedeniyle aşırı düşük olduğu anlaşılmıştır.

Şikayet konusu ihalenin 3. Kısmının (1 Adet Kombi 4+1 Koltuk, 105 HP ve Üstü –şoförlü) 55.660,00 TL olan yaklaşık maliyetinin 1,20’ye bölünmesi sonucu kârsız yaklaşık maliyet tutarının (55.660,00/1,20=) 46.383,33 TL olduğu tespit edilmiş, bahse konu kısımda,

-Mehmet Kalkan Kömür Petrol Ürün. İth. İhr. ve Taah. Nak. İşleri

-Seyithan Okan

-Mehmet Gül- Minibüs İşletmelerinin

tekliflerinin kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olması nedeniyle aşırı düşük olduğu anlaşılmıştır.

Şikayet konusu ihalenin 4. Kısmının (1 Adet Kombi 4+1 Koltuk, 105 HP ve Üstü –şoförlü) 55.660,00 TL olan yaklaşık maliyetinin 1,20’ye bölünmesi sonucu kârsız yaklaşık maliyet tutarının (55.660,00/1,20=) 46.383,33 TL olduğu tespit edilmiş, bahse konu kısımda,

-Beyaz Işık Gıda Nak. İnş. Tur. Tem. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan, teklifi aşırı düşük bulunduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmıştır.)

-Mehmet Kalkan Kömür Petrol Ürün. İth. İhr. Ve Taah. Nak. İşleri

-Seyithan Okan’ın

tekliflerinin kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olması nedeniyle aşırı düşük olduğu anlaşılmıştır.

Şikayet konusu ihalenin 5. Kısmının (1 Adet 13+1 Koltuk Minibüs 2200 HP ve Üstü –şoförlü) 57.860,00 TL olan yaklaşık maliyetinin 1,20’ye bölünmesi sonucu kârsız yaklaşık maliyet tutarının (57.860,00/1,20=) 48.216,66 TL olduğu tespit edilmiş, bahse konu kısımda karsız yaklaşık maliyetin altında teklif olmadığı görülmüştür.

Şikayet konusu ihalenin 6. Kısmının (1 Adet 16+1 Koltuk Minibüs 2200 HP ve Üstü –şoförlü) 60.426,6674 TL olan yaklaşık maliyetinin 1,20’ye bölünmesi sonucu kârsız yaklaşık maliyet tutarının (60.426,6674/1,20=) 50.355,55 TL olduğu tespit edilmiş, bahse konu kısımda karsız yaklaşık maliyetin altında teklif olmadığı görülmüştür.

Bu tespitler neticesinde 3’üncü kısımda kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altındaki tekliflere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu,

4’üncü kısımda sorgulama yapılmadan aşırı düşük bulunduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılan Beyaz Işık Gıda Nak. İnş. Tur. Tem. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. de dahil olmak üzere kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altındaki tekliflere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

5 ve 6’ncı kısımlarında kâr hariç yaklaşık maliyetin altında teklif bulunmadığı görüldüğünden idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasında mevzuata aykırılık görülmemiştir. Ayrıca başvuru sahibinin anılan kısımlarda idarece yaklaşık maliyetin hatalı hesaplandığı iddiasıyla ilgili olarak, 1’nci iddia kapsamında süre ve şekil yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru ehliyeti” başlıklı 5’inci maddesinde, “(1) İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden

a) İstekli olabilecekler; ön yeterlik ve/veya ihale dokümanının verilmesi, ön yeterlik ve/veya ihale ilanında veya ön yeterlik ve/veya ihale dokümanında yer verilen düzenlemeler ve/veya bu düzenlemeler ile idari uygulamalar arasındaki uyumsuzluklar,

b) Adaylar; belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan ihalelerde ön yeterlik başvurularının sunulması, değerlendirmesi ve sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem ve eylemler; belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan danışmanlık hizmet alımı ihalelerinde ise kısa listeye alınmış olmaları kaydıyla ayrıca ihale daveti ve/veya ihale dokümanının gönderilmesi, ihale dokümanında yer verilen düzenlemeler ve/veya bu düzenlemeler ile idari uygulamalar arasındaki uyumsuzluklar,

c) İstekliler; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler,

hakkında başvuruda bulunabilir.” hükmü bulunmaktadır.

Aktarılan Yönetmelik hükmü gereğince, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden istekliler, yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabileceklerdir.

Yukarıda belirtilen duruma göre1 ve 2’nci kısımlarda başvuru sahibinin teklifinin karsız yaklaşık maliyetin üzerindeki 1 veya 2’nci teklif olmadığı, başvuru sahibinin iddiasının yerinde bulunması halinde de 1 veya 2’nci teklif sahibi olma ihtimali bulunmadığı, buna göre başvuru sahibinin bir hak kaybına uğramasının söz konusu olmadığı anlaşıldığından, 1 ve 2’nci kısımlara ilişkin başvurunun 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince ehliyet yönünden reddedilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin 3 ve 4’üncü kısımlarında teklif fiyatı kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında kalan isteklilerden önemli teklif bileşenleri belirtilmek suretiyle aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun’un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince ihalenin 3 ve 4’üncü kısımlarına ilişkin olarak düzeltici işlem belirlenmesine,

2. İhalenin 1, 2, 5 ve 6’ncı kısımlarına ilişkin olarak başvurunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KISMEN KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiğiiddiaları kapsamında Kurul çoğunluğunca, ihalenin 1 ve 2’nci kısımlarına ilişkin olarak başvuru sahibinin teklifinin karsız yaklaşık maliyetin üzerindeki 1 veya 2’nci teklif olmadığı, başvuru sahibinin iddiasının yerinde bulunması halinde de 1 veya 2’nci teklif sahibi olma ihtimali bulunmadığı, buna göre başvuru sahibinin bir hak kaybına uğramasının söz konusu olmadığı gerekçesiyle 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince ehliyet yönünden “başvurunun reddine” karar verilmiştir.

İdareye şikâyet, Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilmesi için, aday, istekli veya istekli olabileceklerin hukuken korunması gerekli bir hakkının veya menfaatinin olması gerekmektedir.

4734 sayılı Kanunun 4. maddesinde geçen aday, istekli ve istekli olabilecek tanımları ve 54. maddesinde yer alan ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin şikâyet yoluna başvurmaları yolundaki düzenleme, ihale dokümanı almayan kişilerin başvuruda bulunamayacaklarını, bu satın alma işleminin ehliyet şartının ön koşulu olduğunu ortaya koymaktadır.

Söz konusu ihalede, başvuru sahibi tarafından ihale dokümanı satın alınarak, ihaleye teklif verildiğinden anılan Kanun ve Yönetmelik hükmü uyarınca istekli statüsünü kazandığından iddiasının incelenmesinin önünde hukuki engel bulunmamaktadır.

Ayrıca, başvuru sahibinin iddiasının yaklaşık maliyetin hatalı hesaplandığına, ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklifin hatalı da olsa yaklaşık maliyetten %20 kar düşüldüğünde aşırı düşük teklif olduğuna, buna göre aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğuna ilişkin olduğu dikkate alındığında, iddia çerçevesinde yapılacak inceleme sonucunda tekliflerin sıralaması değişebileceğinden, başvuru sahibinin üzerinde ihale kalmayacak olmasından bağımsız olarak ihalenin 1 ve 2’nci kısmına ilişkin olarak ehliyetinin kabulünün yanı sıra, anılan Yönetmeliğin 16. maddesinde sayılan diğer unsurlar da başvuru sahibi tarafından yerine getirildiğinden işin esasının incelenmesine geçilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede başvuru sahibinin ihalenin 1 ve 2’nci kısmına ilişkin iddiasının “esasının incelemesine geçilmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul çoğunluğunun ihalenin bu kısmına ilişkin** “başvurunun reddine”** yönündeki kararına katılmıyorum.

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi