KİK Kararı: 2014/UH.I-2086

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/033
Gündem No : 34
Karar Tarihi : 14.05.2014
Karar No : 2014/UH.I-2086
BAŞVURU SAHİBİ:
Harput İaşe İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Divanlı İnş. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, TURGUT TÜRKALP MAH. 208 CAD. NO: 115/1 MERSİN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Araştırma Ve Uygulama Hastanesi Yükseköğretim Kurumları Harran Üniversitesi, Diyarbakır Yolu Üzeri Yenişehir Kampusu 63100 ŞANLIURFA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/122611 İhale Kayıt Numaralı "5 Kalem Malzeme Dahil Yemek Pişirme Dağıtım Ve Sonrası Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Harran Üniversitesi Rektörlüğü Araştırma ve Uygulama Hastanesi Başhekimliği tarafından 24.10.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “5 Kalem Malzeme Dahil Yemek Pişirme Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Harput İaşe İnş. Turz. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.- Divanlı İnş. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nn 13.02.2014tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 20.02.2014tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 07.03.2014tarih ve 8380sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 07.03.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/1026sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,ihale konu işe ilişkin yaklaşık maliyetin ihale dokümanında belirtilen bütün gider kalemlerini kapsamadığı, zira Kamu İhale Kurulu’nun 19.03.2012 tarih ve 2012/UH.II-1404 sayılı kararı gereği teklif fiyata dahil olduğu belirtilen bir gider kalemi için yaklaşık maliyet hesaplamalarında bedel öngörülmemesinin mümkün olmadığı, ihale dokümanının bir bütün olduğundan hareketle İdari Şartname’de teklif fiyata dahil oldukları belirtilen giderlere ilişkin İdari Şartname ve Teknik Şartname’de herhangi bir düzenleme yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın teklif fiyata dahil giderler içerisinde değerlendirilerek yaklaşık maliyet cetvelinin bu kriterler çerçevesinde hazırlanmasının bir zorunluluk olduğu, her bir hastane için ayrı ayrı oluşturulması gereken yaklaşık maliyetin “personel ücretleri, yol ücreti, bayram çalışması, giyim ücreti, fazla çalışma ücreti, portör hepatit vb. sağlık giderleri, yemek üretiminde kullanılacak hammadde giderleri, elektrik-su-doğalgaz (lpg) giderleri, içme suyu giderleri, tek kullanımlık kase köpük-plastik çatal kaşık bıçak giderleri, temizlik ve sarf malzemesi giderleri, ekipman giderleri, amortisman giderleri, tahlil ve giderleri, zorunlu sözleşme giderleri, öngörülmeyen gider ve firma karı” kalemlerinden oluşması gerekirken söz konusu giderlerin yaklaşık maliyetin oluşturulması sürecinde hesaplanmadığı bunun da yaklaşık maliyetin eksik hesaplanması sonucunu doğurduğu, öte yandan idareye sunulan proforma faturaların Teknik Şartname ile istenilen koşulları karşılamadığı ve usulüne uygun olarak düzenlenmediği, et proforma faturasındaki tutarları çelişkili olduğu, ilaçlama ve bakım onarım gideri için sunulan fiyat teklifinde mevzuat gereği yer alması gereken ifadenin hatalı yazıldığı, meslek mensubu SMMM’ler tarafından düzenlenen Ek-O.5 maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının Kamu İhale Genel Tebliği ile istenilen dönemlere ait olmadığı, Teknik Şartname ile getirilen sağlık giderleri ile 6331 sayılı Kanun ile istenilen mesleki eğitim, temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri, risk değerlendirmesi raporu, acil eylem planı, yangın eğitimleri, ağır ve tehlikeli işlerde çalışma raporu, iş güvenliği uzmanı çalıştırma, iş yeri hekimi çalıştırma, iş yeri hemşiresi çalıştırma gibi gider kalemlerinin ihale üzerinde bırakılan istekli ile en avantajlı ikinci teklif sahibi olan istekli tarafından usulüne uygun olarak açıklanamadığı, öte yandan tahlil analiz giderleri, sarf malzemeleri, tek kullanımlık kaplar ve yemek taşıma ekipmanları hususlarında anılan istekliler tarafından her hangi bir açıklama yapılmamasının anılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olacağı iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Yapılan incelemede ihale konusu işe ait İdari Şartname’de işin adının “5 Kalem Malzeme Dahil Yemek Pişirme Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı ” olarak belirtildiği görülmüştür.

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde ulaşım, sigorta vergi, resim ve harç giderlerinin teklif fiyata dahil edileceği ve söz konusu kalemlerde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması dahilinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içereceği, yemek yapımında kullanılacak her türlü malzeme, hizmet, ulaşım ve çalıştırılacak her türlü işçilerin iş kanununa göre ödenecek tüm hak ve alacakları, yemek, yol, giyecek yardımı, makine ekipman amortismanı ile malzeme giderlerinin teklif fiyata dahil ve yüklenici firmaya ait olduğu yönünde bir düzenleme yapılmıştır.

İhale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde piyasa rayiçleri esas alınarak yaklaşık maliyetin 3.685.950,00 TL olarak belirlenmesine karar verildiği, ihale onay belgesi eki yaklaşık maliyet hesap cetvelinde de bu tutara yer verilmekle birlikte yüklenici için öngörülen kâr oranına veya tutarına ilişkin bu cetvelde bir belirleme yapılmadığı tespit edilmiştir.

Yapılan incelemede, 24.10.2013 tarihinde yapılan ihaleye 4 isteklinin katıldığı, ihale üzerinde bırakılan istekli Uludağ Hiz. Org. San. Tic. Ltd. Şti.nin 2.651.000,00 TL, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Gel-Gör Yem. Tem. İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti.-Akgökçe Gıda Nak. Taş İnş. ve Tic. Ltd. Şti Ortak Girişiminin 2.750.750,00 TL, diğer geçerli teklif sahibi Cesur Yem. Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti.nin 2.849.100,00 TL ve başvuru sahibi Harput İaşe İnş. Turz. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Divanlı İnş. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 3.071.650,00 TL teklif ettiği görülmüştür.

Başvuru sahibi Harput İaşe İnş. Turz. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Divanlı İnş. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından 09.12.2013 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan itirazen şikayet başvurusu dilekçesi ile ihale komisyonunun yukarıda belirtilen kararına karşı itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur. Söz konusu başvuru üzerine Kamu İhale Kurulu’nun 06.01.2014 tarih ve 2014/UH.I-101 sayılı kararı ile düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiş olup söz konusu kararda, ihale üzerinde bırakılan istekli Uludağ Hiz. Org. San. Tic. Ltd. Şti., ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Gel-Gör Yem. Tem. İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti.-Akgökçe Gıda Nak. Taş İnş. ve Tic. Ltd. Şti Ortak Girişimi ve diğer geçerli teklif sahibi Cesur Yem. Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti.nden aşırı düşük teklif açıklaması talebinde bulunulması belirtilmiştir.

Kurul’un bahse konu kararı üzerine 10.01.2014 tarihinde teklifi aşırı düşük teklif olarak değerlendirilen isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiş, söz konusu açıklama talebinde “Teklifiniz ile ilgili önemli bileşenler olan yemek yapımında kullanılacak her türlü malzeme ve hizmet, çalıştırılacak personel ücretleri, makine ekipmanı, yakıt, su, gaz ve ulaşım gibi giderlerin ve Teknik Şartname’de belirtilen hasta ve personel için normal yemek örneği ile ana ve ara diyet yemekler için örnek yemek maliyetlerinin belgeleriyle birlikte 27.01.2014 ve saat 10:00 tarihine kadar Döner Sermeye İşletme Müdürlüğü Satın Alma Servisine teslim edilmesi gerekmektedir.” ifadesine yer verildiği, aşırı düşük teklif açıklamasında bulunması talep edilen isteklilerden Cesur Yem. Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmayacağını 20.01.2014 tarihli dilekçe ile belirttiği, diğer isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunduğu ve söz konusu açıklamaların idarece uygun bulunarak ihalenin Uludağ Hiz. Org. San. Tic. Ltd. Şti. üzerine bırakılmasına ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak da Gel-Gör Yem. Tem. İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti.-Akgökçe Gıda Nak. Taş İnş. ve Tic. Ltd. Şti Ortak Girişimi’nin belirlenmesine karar verildiği tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesi ile Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 59’uncu maddesi uyarınca teklifleri aşırı düşük bulunan isteklilerin teklifleri reddedilmeden önce, isteklilerden bu tekliflerin önemli bileşenlerine ilişkin belirli bir süre içinde aşırı düşük teklif açıklamalarını belgelere dayalı olarak sunmalarının ihale komisyonunca istenilmesi, daha sonra belgelere dayalı olarak sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının verilen hizmet yönteminin ekonomik olması, ihale konusu işte seçilen teknik çözümler ile işin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar ve teklif edilen işin özgünlüğü hususlarında değerlendirmesinin yapılması ve aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmayan veya aşırı düşük teklif açıklaması yeterli görülmeyen isteklilerin tekliflerinin reddedilmesi gerekmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “… 79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir

…

79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (79.4.2.5.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.

…

79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.” açıklaması yer almaktadır. ” açıklaması yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması başvuru sahibinin iddiaları çerçevesinde incelendiğinde;

Anılan istekli Uludağ Hiz. Org. San. Tic. Ltd. Şti.nin yemeklerde kullanılacak malzemelerden et giderini Et-San Et ve Et Ürünleri firmasından, tavuk but, tavuk eti, tavuk yumurtası, tavuk şinitsel, inegöl köfte giderlerini Kespa Tav. Nak. Gıda Turz. Akar. San. Tic. Ltd. Şti.den, alabalık giderini Akkaya Balıkçılık ve Su Ürün. San. Tic. Ltd. Şti.den, süt, yoğurt, ayran, zeytin, peynir giderlerini Akçe Tic. ve San. Ltd. Şti.den, kaşar peynir, beyaz peynir ve üçgen peynir giderini Özen Gıda Dağ. Paz. firmasından, margarin Pirinç, nohut, bulgur, kırmızı mercimek, bal, reçel, fındık, tereyağı ve helva giderini Ger-Pa Gıda Paz. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.den; sıvıyağ, zeytin yağı, salça, barbunya, irmik, un, tuz, makarna, arpa şehriye, şeker, kuru kayısı, vanilya, kakao, ceviz içi, nişasta, billur tuz giderini Kaya Ticaret firmasından; simit ve sandviç giderini Tokgöz Ekmek ve Unlu Mamülleri firmasından; yufka giderini Şanmar Alışveriş Merkezi İnş. Tic. San. A.Ş.den aldığı proforma faturalar ile açıkladığı, söz konusu belgelerin tamamının satışlara üzerinden düzenlendiği ve proforma faturada yer verilen malzeme birim fiyatlarının Ek-O.5 maliyet satış tutarı tespit tutanağında yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarları ile uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Öte yandan söz konusu proforma faturaların “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenip mühürlenmesi gerekirken, proforma faturada “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelere göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalandığı ve kaşe yapılarak mühürlendiği anlaşılmıştır. Mevzuat gereği yer alması gereken “…belgelerine…” ifadesi yerine “…belgelere…” ifadesinin yazılmasının proforma faturanın esasına ilişkin bir eksiklik olmadığı, bu itibarla anılan eksikliğin söz konusu proforma faturanın usulüne aykırı olarak düzenlenmesi sonucu doğurmayacağı anlaşılmıştır. Fakat ilgili proforma faturaların ekleri olan Ek-O.5 maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının tamamının “mükellefin tespit yapılan dönem ait yasal defter tasdik bilgileri” başlıklı üçüncü kısmında tutanakların döneminin 01.01.2013/31.12.2013 olarak kaydedildiği, ayrıca söz konusu tutanakların herhangi bir bölümünde son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin bir ibarenin de yer almadığı tespit edilmiştir. Ancak bahse konu ihalenin ihale tarihi 24.10.2013 tarihi olup Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.16 maddesi uyarınca maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine (Temmuz-Ağustos-Eylül) veya bir önceki geçici vergi beyanname dönemine (Nisan-Mayıs- Haziran) ilişkin düzenlenmesi gerekirken söz konusu tutanakların 2013 yılının hangi dönemine ait olduğu belirtilmeksizin anılan yılın tamamını kapsayacak şekilde düzenlendiği görülmüştür. İhale üzerinde bırakılan isteklinin yukarıda ayrıntıları verilen yemek malzeme maliyetine ilişkin açıklamalarının bu haliyle Tebliğin 79.4.2.16’ncı maddesine aykırı olduğu görülmüştür.

Öte yandan ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlenen Gel-Gör Yem. Tem. İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti.-Akgökçe Gıda Nak. Taş İnş. ve Tic. Ltd. Şti Ortak Girişimi’nin 20.01.2014 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde anılan isteklinin sunduğu tavuk; margarin, tel şehriye, ceviz içi, kuru kayısı, etimek, sade bisküvi, yeşil mercimek, barbunya, kakaolu puding; pirinç, ayçiçek yağı, bulgur, çay, döğme buğday, toz şeker, domates salçası, nişasta, zeytin yağı, un, kırmızı mercimek, arpa şehriye, nohut giderlerine ilişkin olarak düzenlenen proforma faturaların mevzuat gereği bulunması zorunlu beyanları içermediği görülmüştür.

Diğer taraftan yumurta, yeşil zeytin, siyah zeytin, yufka, kaşar, süt, beyaz peynir, yumurta, salatalık turşusu, lor peyniri, yoğurt ve ayran ile tahin helva, meyve suyu, yumurta, tuzsuz peynir, tuzsuz zeytin, tereyağı, reçel gideri için “Yaşar Ticaret Toptan Yumurta Peynir ve Zeytin Çeşitleri Mustafa Kemal Terzioğlu” adlı mükellefin Gel-Gör Yem. Tem. İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti.ne vermiş olduğu 18.01.2014 tarihli iki adet proforma faturanın ve eki olan maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının M. Yaşar Özgür (serbest muhasebeci mali müşavir); poşetli ekmek, simit için “Emirbay Yapı Taş. Gıda Teks. Tem. San. Tic. Ltd. Şti.” adlı mükellefin Gel-Gör Yem. Tem. İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti.ne vermiş olduğu 18.01.2014 tarihli proforma fatura, dana eti ile tavuk için “Aksay Dek. Taş. Yapı Gıda Teks. San. Tic. Ltd. Şti.” adlı mükellefin Gel-Gör Yem. Tem. İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti.ne vermiş olduğu 18.01.2014 tarihli proforma faturalar, margarin, tel şehriye, ceviz içi kuru kayısı, etimek, sade bisküvi, yeşil mercimek, barbunya ve kakaolu puding ile pirinç, ayçiçek yağı, bulgur, çay, döğme buğday, toz şeker, domates salçası, nişasta, zeytinyağı, un, kırmızı mercimek, arpa şehriye, nohut için “Osman Özmen Yapı Taş. Gıda Teks. Tem. San. Tic. Ltd. Şti.” adlı mükellefin Gel-Gör Yem. Tem. İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti.ne vermiş olduğu 18.01.2014 tarihli proforma faturaların ve ekleri maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının da Ömer Polat (serbest muhasebeci mali müşavir) tarafından imza edilip kaşelendiği görülmüştür. Bunun üzerine adı geçen meslek mensuplarından M. Yaşar Özgür’den 21.04.2014 tarihli ve 7880 sayılı, Ömer Polat’dan ise aynı tarihli ve 7879 sayılı yazılar ile maliyet/satış tespit tutanakları talep edilmiştir.

Ömer Polat tarafından gönderilen ve 02.05.2014 tarihinde Kuruma ulaşan 1430 sayılı yazıda “… tarafımızca kaşelenip imzalanan 18.01.2014 tarihli proforma faturalar her ne kadar düzenlenmiş olsa da satışlar gerçekleşmeyip faturalar satış dahilinde düzenlenmediğinden dolayı defter ve kayıtlara işlenmemiştir. Bu nedenle maliyete dayalı açıklama cihetinde belirtilen defter ve kayıtlara uygunluk konusunda gerekli açıklamaya satışın gerçekleşmemesi nedeniyle yapamayacağımızı ve ortalama maliyet tutarında olup olmadığını bildiremeyeceğimizi defter ve kayıtlarımıza dayanan böyle bir bilginin bulunmadığını saygılarımla arz ederim.” ,

M. Yaşar Özgür tarafından gönderilen ve 02.05.2014 tarihinde Kuruma ulaşan 1431 sayılı yazıda da “…Gel-Gör Yem. Tem. İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti.ne her ne kadar proforma fatura vermiş ise de proforma faturada adı geçen emtia satışı gerçekleşmemiş ve fatura kesilmemiştir. Bu nedenle istenilen emtialara istinaden maliyet/satış tespit tutanağı hazırlanamamakta ve tarafınıza gönderilememektedir.” ifadelerine yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.4’üncü maddesinde yer alan açıklamalar gereği Ek-O.5 maliyet/satış tutarı tespit tutanağı düzenlenmeksizin proforma fatura düzenlenmesinin mevzuata aykırı olduğu, çünkü Ek-O.5 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının proforma faturanın dayanağını oluşturduğu, bu kapsamda ilgili meslek mensuplarının Kuruma gönderdiği yazılardan anlaşılacağı üzere Ek-O.5 maliyet satış tutarı tespit tutanağı düzenlenemeyen proforma faturaların geçersiz olduğundan Gel-Gör Yem. Tem. İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti.-Akgökçe Gıda Nak. Taş İnş. ve Tic. Ltd. Şti Ortak Girişiminin aşırı düşük teklif açıklamasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan idarece teklifi aşırı düşük teklif olarak değerlendirilen isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama talep yazısında açıklanması talep edilen kalemler arasında bakım onarım giderleri, ilaçlama gideri, Teknik Şartname ile getirilen sağlık giderleri ile 6331 sayılı Kanun ile istenilen mesleki eğitim, temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri, risk değerlendirmesi raporu, acil eylem planı, yangın eğitimleri, ağır ve tehlikeli işlerde çalışma raporu, iş güvenliği uzmanı çalıştırma, iş yeri hekimi çalıştırma, iş yeri hemşiresi çalıştırma gibi gider kalemlerine ilişkin herhangi bir açıklama talebinde bulunulmadığı tespit edilmiştir.

Öte yandan yaklaşık maliyet içerisinde bazı gider kalemlerinin yer almadığı bunun da yaklaşık maliyetin eksik hesaplanması sonucunu doğurduğu iddiasına ilişkin olarak ise;

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54 üncü maddesinin birinci fıkrasında; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden adayların, istekli olabileceklerin ve isteklilerin Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabileceği belirtilmiştir.

Anılan Kanunun “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55 inci maddesinde; “ Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.

İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir

……

İdare, şikayet başvurusu üzerine gerekli incelemeyi yaparak on gün içinde gerekçeli bir karar alır. Alınan karar, şikayetçi ile diğer aday veya istekliler ile istekli olabileceklere karar tarihini izleyen üç gün içinde bildirilir. İlan ile ihale veya ön yeterlik dokümanına yönelik başvurular dışında istekli olabileceklere bildirim yapılmaz.

Belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karar verme süresinin bitimini, süresinde alınan kararın uygun bulunmaması durumunda ise başvuru sahibi dahil aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir...” hükmü yer almaktadır.

Yapılan incelemede;ihalenin 24.10.2013 tarihinde gerçekleştirildiği, bu tarihte yaklaşık maliyetin açıklandığı, başvuru sahibi isteklinin söz konusu tarihte yaklaşık maliyetin tutarı hakkında bilgi sahibi olduğu, dolayısıyla anılan isteklinin yaklaşık maliyete ilişkin olarak şikâyet başvurusunda bulunabileceği son tarihin, 04.11.2013 tarihi Pazartesi günü mesai bitimi olduğu, ilgilinin söz konusu hususa ilişkin olarak 13.02.2014 tarihli dilekçe ile yaklaşık maliyete yönelik olarak idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanun’da düzenlenmiş şikâyet başvuru süreleri uyulması zorunlu süreler olup, hak düşürücü nitelik taşımaktadır.Yapılan incelemede, başvuru sahibinin, yaklaşık maliyete yönelik olduğu görülen iddialarınınsüresi içerisinde şikâyete konu edilmediği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendinde; Kuruma veya idareye yapılan başvurularda, başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması halinde başvurunun reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır. Bu itibarla, başvuru sahibinin söz konusu iddiasının süre yönünden reddedilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif açıklamaları uygun olmadığı anlaşılan ihale üzerinde bırakılan istekli Uludağ Hiz. Org. San. Tic. Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Gel-Gör Yem. Tem. İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti.-Akgökçe Gıda Nak. Taş İnş. ve Tic. Ltd. Şti Ortak Girişimi’nin tekliflerinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan mevzuata aykırı bir şekilde, Ek-O.5 maliyet/satış tutarı tespit tutanağı düzenlemeksizin hazırlandığı anlaşılan proforma faturalar üzerinde beyanları yer alan ve bu belgeleri kaşeleyip imzaladıkları görülen yetkili meslek mensupları Ömer Polat ile M. Yaşar Özgür hakkında Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB) nezdinde bildirimde bulunulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. Maliyet/satış tutarı tespit tutanağı düzenlemeksizin hazırlandığı anlaşılan proforma faturalar üzerinde beyanları yer alan yetkili meslek mensupları Ömer Polat ile M. Yaşar Özgür hakkında Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB)’ne bildirimde bulunulmasına,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirtilen iddiaları hakkında Kurul çoğunluğunca, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı değerlendirilen ihale üzerinde bırakılan istekli Uludağ Hiz. Org. San. Tic. Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Gel-Gör Yem. Tem. İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. ile Akgökçe Gıda Nak. Taş İnş. ve Tic. Ltd. Şti Ortak Girişimi’nin tekliflerinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesine ilişkin “** Düzeltici işlem belirlenmesine” **karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Harran Üniversitesi Rektörlüğü Araştırma ve Uygulama Hastanesi tarafından gerçekleştirilen “ 5 Kalem Malzeme Dahil Yemek Pişirme Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin piyasa rayiçleri esas alınarak toplam 3.685.950,00 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede 13 adet ihale dokümanı satın alındığı/e-imza ile indirildiği, 24.10.2013tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 4 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, 4 teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu tekliflere ilişkin teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Uludağ Hiz. Org. San. Tic. Ltd. Şti.

2.651.000,00

Gel-Gör Yem. Tem. İnş. Nak. Tic. Ltd. Şti. ile Akgökçe Gıda Nak. Taş İnş. ve Tic. Ltd. Şti Ortak Girişimi

2.750.750,00

Cesur Yem. Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti.

2.849.100,00

Harput İaşe İnş. Turz. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Divanlı İnş. Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı

3.071.650,00

Şeklinde verildiği, 08.11.2013 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin Uludağ Hiz. Org. San. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, Kamu İhale Kurulu’nun 06.01.2014 tarih ve 2014/UH.I-101 sayılı düzeltici işlem belirlenmesine yönelik kararı ile idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı ve 27.01.2014 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülen Uludağ Hiz. Org. San. Tic. Ltd. Şti.’nin üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin ihalede aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihaleye verilen teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin iddiaları kapsamında, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “ Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu iddialara ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi