KİK Kararı: 2014/UH.I-1735

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/025
Gündem No : 65
Karar Tarihi : 09.04.2014
Karar No : 2014/UH.I-1735
BAŞVURU SAHİBİ:
Zirvetem İnşaat Özel Sağlık Temizlik Yemek Hizmetleri Taşımacılık Bilgisayar San. ve Tic. Ltd. Şti., 1679 SOKAK NO:27/1 İZMİR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
İzmir Bayraklı Adliyesi Cumhuriyet Başsavcılğı, Sapar Murat Türkmenbası Cad. İZMİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/170102 İhale Kayıt Numaralı "Genel Temizlik Hizmet Alımı (Malzemeli)" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İzmir Bayraklı Adliyesi Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 26.12.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Genel Temizlik Hizmeti Alımı (Malzemeli)” ihalesine ilişkin olarak Zirvetem İnşaat Özel Sağlık Tem. Yemek Hiz. Taşımacılık Bilgisayar San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 07.02.2014tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 10.02.2014tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 20.02.2014tarih ve 6458sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 19.02.2014tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/831sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1 ) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesine konu hizmetin benzer işe uygun kısımlarının, başvuruya konu ihalede karşılanması gereken asgari iş deneyim tutarını sağlamadığı, bu hususa ilişkin olarak belgeyi düzenleyen idareden bilgi alınması ve söz konusu hizmetin benzer işe uygun olan kısımlarının ayrıştırılması gerektiği,

2 ) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan proforma faturayı düzenleyen şirketin faaliyet konusunun araştırılması ve söz konusu şirket teklife konu alanda faaliyet göstermiyorsa isteklinin açıklamalarının kabul edilmemesi gerektiği, ayrıca proforma faturanın nereden alındığı ve faturayı hangi meslek mensubunun onayladığı bilgilerinin kendileri ile paylaşılması gerektiği,

3 ) İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan proforma faturayı düzenleyen şirketin kağıt üzerinde var olduğu ve gerçekte toptan veya perakende satış yapmadığı, bu hususun araştırılarak gerçeklerin ortaya çıkarılması gerektiği, istekli tarafından hesaplanan asgari işçilik maliyetinin hatalı olduğu, temizlik malzemeleri için teklif edilen tutarların hayatın olağan akışına ve piyasa şartlarına uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1 ) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.” hükmü yer almaktadır.

Söz konusu hüküm gereği, ilgililer tarafından ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla, şikâyete konu işlemin farkına varıldığı veya farkına varılması gerektiği tarihi izleyen on gün içerisinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekmektedir.

Yapılan incelemede, 27.12.2013 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Önar Araştırma Temizlik Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi üzerinde bırakılarak, kesinleşen ihale kararının 03.01.2014 tarihinde başvuru sahibi Zirvetem İnşaat Ticaret Limited Şirketi’ne tebliğ edildiği, başvuru sahibinin ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarını içeren 10.01.2014 tarihli şikâyet başvurusu üzerine idarece alınan 23.01.2014 tarihli kararda; Önar Araştırma Temizlik Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, Zirvetem İnşaat Ticaret Limited Şirketi ve Denizay Yemek Hizmetleri Temizlik Sanayi Ticaret Limited Şirketi’nden, 10.01.2014 tarihli sorgulama yazıları ile teklif bedellerini oluşturan iş kalemlerine ait miktarlar ve bu kalemlere ait birim fiyatlara ilişkin olarak aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, Denizay Yemek Hizmetleri Temizlik Sanayi Ticaret Limited Şirketi’nin teklifinin süresi içerisinde açıklama sunulmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı ve süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklaması sunan Önar Araştırma Temizlik Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi ile Zirvetem İnşaat Ticaret Limited Şirketi’nin açıklamalarının uygun bulunduğu hususları belirtilerek şikâyetin reddedildiği, şikâyete verilen cevabın 29.01.2014 tarihinde şikâyetçiye tebliğ edildiği, bunun üzerine başvuru sahibinin 07.02.2014 tarihinde bir kez daha idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu ve söz konusu başvuruda ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesinin tutarının ihale dokümanı düzenlemeleri uyarınca karşılanması gereken asgari iş deneyim tutarını sağlamadığı ve isteklinin aşırı düşük açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı iddialarının öne sürüldüğü, anılan başvurunun idarenin 10.02.2014 tarihli kararıyla reddedildiği ve şikâyetçinin 20.02.2014 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan dilekçesi ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından birinci iddia kapsamında öne sürülen, ihale üzerinde bırakılan Önar Araştırma Temizlik Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından sunulan iş deneyim belgesine konu hizmetin benzer işe uygun kısımlarının, başvuruya konu ihalede karşılanması gereken asgari iş deneyim tutarını sağlamadığı yönündeki iddia açısından şikâyete konu işlemin farkına varıldığı tarih olarak 27.12.2013 tarihli ihale komisyonu kararının başvuru sahibine tebliğ edildiği 03.01.2014 tarihinin esas alınması gerekmektedir. Zira söz konusu kesinleşen ihale kararının tebliği ile ihalenin Önar Araştırma Temizlik Gıda İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi üzerinde bırakıldığının ve adı geçen istekli tarafından sunulan yeterlik belgelerinin ihale dokümanında belirlenen yeterlik kriterlerine uygun olduğunun başvuru sahibi tarafından öğrenilmiş olduğu, bu durumda 4734 sayılı Kanun’un 55’inci maddesi gereği, şikâyete konu işlemin farkına varıldığı veya farkına varılması gerektiği tarihi izleyen on gün içerisinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken, idareye şikâyet başvurusunun 07.02.2014 tarihinde yapıldığı ve anılan iddiaya yönelik başvurunun 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince süre yönünden reddedilmesi gerektiği tespit edilmiştir.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “…Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.

Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir:

…

d) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller…” hükmüne yer verilmiş olup, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde, başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği ve anılan Yönetmelik’in 16’ncı maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde, başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilip belirtilmediğinin ön inceleme aşamasında inceleneceği hüküm altına alınmıştır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikâyet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinin sekizinci fıkrasında “Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır.

Başvuru sahibinin ikinci iddiası kapsamında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmemesini gerektirecek hususların varlığına ilişkin somut gerekçelere dayanan herhangi bir hukuka aykırılık iddiasında bulunulmaksızın, adı geçen istekli tarafından sunulan proforma faturayı düzenleyen şirketin faaliyet konusunun araştırılması ve söz konusu proforma faturaya ilişkin bir takım bilgilerin kendileri ile paylaşılması gerektiğinin öne sürüldüğü anlaşıldığından, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince, ikinci iddiaya yönelik başvurunun şekil yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

3 ) Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.” hükmüne,

Anılan Yönetmelik’in “Personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde yaklaşık maliyet” başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) Personel çalıştırılmasına dayalı ihalelerde, personel maliyeti, tarım dışında ve 16 yaşından büyük işçiler için belirlenmiş brüt asgari ücret tutarı ile bu tutar üzerinden hesaplanan işveren payı toplamından az olmamak üzere bulunan maliyetler dikkate alınarak hesaplanır.

(2) İhale konusu işte çalışacak personele ilişkin yemek, yol ve giyecek gibi maliyetlerin teklif fiyatına dahil edilmesinin öngörüldüğü hallerde, yukarıda yapılan hesaplamalara; yol, yemek ve giyecek gibi maliyetlerin brüt tutarları da eklenerek işçilik maliyeti bulunur. Ayrıca personele nakdi olarak ödenmesi öngörülen yemek ve yol bedelinin günlük brüt tutarları ile söz konusu yemek ve yol bedellerinin bir ayda kaç gün üzerinden verileceği idari şartnamede gösterilir.

(3) İhale konusu işin kapsamında yer alan iş kollarının iş kazası ve meslek hastalığı bakımından gösterdiği tehlike sınıf ve derecelerine ilişkin kısa vadeli sigorta kolları prim oranları, işin niteliği ayrıntılı olarak belirtilmek suretiyle ilgili Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünden alınacak yazı ile tespit edilerek yaklaşık maliyet hesabı buna göre yapılır. Ayrıca ihale konusu işe ilişkin kısa vadeli sigorta kolları prim oranları idari şartnamenin ilgili maddesinde belirtilir.

(4) Personele asgari ücretin üzerinde ödeme yapılmasının öngörülmesi halinde, bu ücretin brüt asgari ücretin en az yüzde (%) kaç fazlası olacağı idarece belirlenerek, bu oran üzerinden yaklaşık maliyet hesaplanır ve söz konusu oran idari şartnamede açıkça gösterilir.

(Ek 16/12/2010-27787/1. md.) (5) Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında, ihale konusu işin niteliği dikkate alınarak işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemleri bulunması halinde, bu kalemlerin kapsamındaki işler dahil, ihale konusu işin yerine getirilmesi için çalıştırılacak asgari personel sayısının ihale dokümanında belirtilmesi kaydıyla, işçi sayısı yerine, yaptırılacak işi oluşturan iş kalemi veya kalemleri üzerinden teklif alınabilir.” hükmüne yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4’üncü maddesi uyarınca, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmesi mümkün olmadığından, itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesi aşamasında öncelikle, idarece hesaplanan kâr hariç yaklaşık maliyetin tespit edilmesine çalışılmıştır.

Bu yönde yapılan incelemede, idare tarafından yaklaşık maliyetin piyasada yapılan fiyat araştırmaları kapsamında Karaca Ahmet Öz Temizlik Ltd. Şti., Zirvetem Temizlik Hiz. Ltd. Şti., İsmira Temizlik Hiz. Ltd. Şti. ve İzmir Ticaret Odası Başkanlığı’ndan alınan fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınarak 1.300.283,05 TL olarak tespit edildiği, adı geçen şahıslara gönderilen fiyat araştırması yazılarında bir işçinin bir aylık maliyetinin (yol, yemek, giyim malzemesi, ekipmanlar, yüklenici kârı ve tüm sosyal haklar dâhil) bildirilmesinin istendiği görülmüştür.

Öte yandan, ihale konusu hizmetin miktarının 60 işçi ile 11 ay süreyle temizlik hizmeti alımı olduğu, ancak yaklaşık maliyetin hesaplanması aşamasında piyasadan alınan fiyat tekliflerinin 45 işçi ve 12 ay üzerinden verilmiş olduğu anlaşıldığından, 18.03.2014 tarihli yazı ile söz konusu hususa ilişkin olarak idareden açıklama talep edilmiştir. İdarenin 19.03.2014 tarihli cevabi yazısında, 2014 yılı temizlik hizmeti alımı ihalesi için 2013 Eylül ayından itibaren piyasada fiyat araştırması yapılmaya başlandığı, piyasa araştırması kapsamında alınan fiyat tekliflerinde bir işçinin bir aylık maliyetinin kendilerine bildirilmesinin istendiği, 2013 yılında yapılan temizlik hizmeti alımı 45 personelle ifa edildiğinden, fiyat teklifi veren şahısların tekliflerini 45 işçi ve 12 ay üzerinden hazırlamış oldukları, Adalet Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından 2014 yılı temizlik hizmeti için temizlik personeli sayısının 60’a çıkarılmasına onay verilmesi üzerine, fiyat tekliflerinde yer alan birim fiyatların esas alınması suretiyle, hizmetin 60 işçi ile 11 ay süreyle ifa edileceği kabulüne göre hesaplama yapıldığı belirtilmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin yukarıda yer verilen 10’uncu maddesi uyarınca, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde personel maliyetinin yürürlükteki asgari ücret tutarı ve bu tutar üzerinden hesaplanan işveren payı toplamından az olmamak üzere ve ihale dokümanında öngörülen yol, yemek ve giyecek maliyetlerinin brüt tutarları da dikkate alınarak hesaplanması gerekmektedir.

İhale dokümanı düzenlemeleri ve sosyal güvenlik mevzuatı çerçevesinde yapılan hesaplama neticesinde, inceleme konusu ihale açısından teklif edilmesi gereken aylık asgari işçilik birim fiyatının (yol ve yemek bedeli dâhil, ayni giyim bedeli hariç) 1.703,05 TL olması gerektiği anlaşılmaktadır.

İdare tarafından piyasada yapılan fiyat araştırmaları kapsamında alınan fiyat teklifleri incelendiğinde;

- Karaca Ahmet Öz Temizlik Ltd. Şti. tarafından sunulan fiyat teklifinde bir işçinin bir aylık ücreti için 1.640,02 TL teklif edildiği, yukarıda değinildiği üzere inceleme konusu ihale açısından hesaplanan aylık asgari işçilik birim fiyatının (ayni giyim bedeli hariç) 1.703,05 TL olduğu, bu çerçevede yaklaşık maliyetin, asgari işçilik maliyetinin altında olan söz konusu fiyat teklifi esas alınarak hesaplanmasının mevzuata aykırı olduğu, ayrıca 1.640,02 TL tutarındaki işçilik birim fiyatının içeriğinde giyim bedelinin yer alıp almadığının, yer alıyor ise giyim bedeli tutarının ne kadar olduğunun belirsiz olduğu,

- İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde yemek bedelinin günlük 7,00 TL, yol bedelinin ise günlük 6,00 TL olarak aylık 26 gün üzerinden hesaplanması gerektiğinin düzenlendiği, Zirvetem Temizlik Hiz. Ltd. Şti. tarafından sunulan fiyat teklifinde yol bedelinin günlük 7,00 TL esas alınarak teklif verildiği,

- İsmira Temizlik Hiz. Ltd. Şti. tarafından sunulan fiyat teklifinde bir işçinin bir aylık ücreti için 1.568,75 TL teklif edildiği, inceleme konusu ihale açısından hesaplanan aylık asgari işçilik birim fiyatının (ayni giyim bedeli hariç) 1.703,05 TL olduğu, bu çerçevede yaklaşık maliyetin, asgari işçilik maliyetinin altında olan söz konusu fiyat teklifi esas alınarak hesaplanmasının mevzuata aykırı olduğu tespit edilmiştir.

Yaklaşık maliyetin hesaplanması aşamasında dikkate alınan fiyat tekliflerinde, işçilik ücretinin tespiti bakımından yukarıda yer verilen mevzuata aykırılıkların bulunduğu anlaşıldığından, anılan tekliflerin de dâhil olduğu fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınarak oluşturulan yaklaşık maliyetin sağlıklı ve gerçekçi olmadığı ve söz konusu ücretler mevzuata uygun şekilde düzeltilse dahi işçilik maliyetinin bir unsuru olan giyim gideri tutarının tespit edilebilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca anılan aykırılıklar nedeniyle idarece hesaplanan kâr hariç yaklaşık maliyet doğru şekilde tespit edilemediğinden, ihalede sunulan tekliflerin hangilerinin aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olduğunun belirlenmesine olanak bulunmadığı ve ihalenin iptal edilmesi gerektiği neticesine ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

EK GEREKÇE

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği üçüncü iddiası kapsamında Kurulca, yaklaşık maliyetin mevzuata aykırı bir şekilde tespit edildiği gerekçesiyle “** İhalenin iptaline** ” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin üçüncü iddiası hakkında Kurulca verilen karar gerekçesine katılmakla birlikte, başvuru sahibinin üçüncü iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18. maddesinde;“ İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.” açıklaması yer almaktadır.

Kurumca bu açıklama uyarınca yapılan incelemelere göre, hizmet alımlarında aşırı düşük teklif açıklamasında temizlik sarf malzemelerine ilişkin yapılan açıklamalarda, istekli tarafından giyim ve temizlik sarf malzemesi bedeline ilişkin sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutan tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda, belirtilen proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilmesi, ayrıca konunun önemine göre de Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılması hususlarının anlaşılması gerektiğinin aşikar olması nedeni ve bu yönde verilen Kurul Kararları ile konu içtihat niteliğini kazanmış olmasının yanında Tebliğin yukarıda sözü edilen düzenlemesi birbirine bağlı/bağımlı iki temel açıklamadır.

Şöyle ki; cari piyasa koşullarına, temel ekonomik verilere ve hayatın olağan durumuna uygun olmadığı anlaşılan fiyat teklifinin bir şekilde şekle uygun olarak müşavir tarafından tevsik edilmesi halinde, bu durumun ilgili vergi dairesine bildirilerek “ bu tevsikin ” doğruluğunun testi istenilmekte ve sistemin sigortası genel kabulüyle yapılmış bir mevzuat

düzenlemesi şeklinde tezahür etmiştir. Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18. maddesinin birbirine bağımlı son açıklama cümlesinin uygulanmaması halinde başlangıç cümlesine göre tekliflerin değerlendirilmesinin sağlıklı ve hukuken uygun bir yanı olmayacaktır.

İstekliler tarafından asgari işçilik bedelinin çok az üstünde verilen teklif bedelinin en düşük teklife yakın olmasının sağlanması için teklif bileşenlerinden olan giyim ve temizlik sarf malzemesi açıklamalarına yönelik olarak verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşük bedelli olarak oluşturulduğunun konu ile ilgili içtihat niteliğinde verilmiş Kurul kararlarından anlaşıldığı, verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılmasına rağmen, düşük bedelli de olsa, istekli tarafından verilen proforma fatura ve fiyat tekliflerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili hükümlerine göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespiti halinde anılan açıklamanın mevzuat uyarınca uygun görüldüğünün içtihat niteliğinde verilmiş olan Kurul kararlarından anlaşıldığı, ancak sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılması durumunda da, teklif açıklaması bu yönden mevzuata uygun görülmekle birlikte proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşüklüğünün düzenlenen ve idareye sunulan belgenin usulüne uygun olmadığına ilişkin eylemi ortadan kaldırmayacağı düşüncesi ile, Kanunun temel ilkelerinden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda çalıştırılmasının temini yönünden incelenmesi için bağlı bulunan vergi dairesine gönderilmiştir.

Yukarıda yapılan iki değerlendirmenin belge üzerinde aynı anda var olduğu durumda, bildirim yapılmasının anlamlı olduğu yönünde bütünlük sağladığı şeklinde yapılan değerlendirmelerin birbirinden bağımsız işletilmesi durumunda, yani aşırı düşük açıklamada, isteklinin giyim ve temizlik sarf malzemesine ilişkin sunduğu proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının açıkça bilinmesine rağmen, sırf, anılan belgelerin Tebliğinin sözü edilen açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartlara uygun olarak taşıdığı tespitine dayanılarak isteklinin açıklamasının mevzuata uygun olduğunu kabul etmenin mevzuat ile çelişki yarattığı, bu nedenle, anılan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı durumunun incelenmesi için Tebliğin ilgili açıklaması uyarınca ilgili vergi dairesine bile bile gönderilmemesi durumunda, Kanunda belirtilen temel ilkelerden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda zedelendiği işlemlerin gerçekleştirilmiş olacağı düşüncesiyle, Tebliğin ilgili açıklamalarına göre, belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, vergi dairesine bildirim yapılmasına gerek görülmeyen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının, ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşıldığı durumda, anılan isteklinin aşırı düşük açıklamalarının “mevzuata uygun olmadığı ” şeklinde gerekçe ile kabul edilmemesi gerekmektedir.

İncelemeye konu ihalede;

Tekliflerin denetimine ilişkin yapılan incelemeye göre, iki isteklinin teklifinin “ geçici teminat mektubunun geri alınması ” gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden değerlendirme dışı bırakıldığı, iki isteklinin teklifinin “ teklif bedellerinin yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu ” gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı ve bir isteklinin teklifinin de “ aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı ” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması sonrasında ihalede 3 teklifin kaldığı, ihaleye 1.148.439,60 TL bedel üzerinden teklif veren Önar Araştırma Temz. Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunarak ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı, ihaleye 1.175.328.00 TL bedel üzerinden teklif veren Zirvetem İnş. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunarak teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği ve 1.300.200,00 TL bedel üzerinden teklif veren Yılmaz Vural Turz. Oto. Temz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin geçerli teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesi Kurul çoğunluğunca da yerinde bulunan Önar Araştırma Temz. Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenmesi Kurulca “ açıklaması kapsamında sunduğu tutanağın 2013 yılının hangi dönemine ait kayıtların esas alınarak düzenlendiğinin belli olmadığı, ayrıca söz konusu tutanakta, teklife konu edilen mamul/mallara ilişkin yevmiye defteri kayıt adetlerinin belirtilmemiş olduğu ” gerekçesine dayanılarak yerinde bulunmayan Zirvetem İnş. Tic. Ltd. Şti. tarafından aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sundukları bilgi ve belgelerin yukarıda aktarılan değerlendirmeler ışığı altında değerlendirilmesi sonucunda;

1- Aşırıdüşük teklif açıklaması uygun bulunarak teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesi Kurul çoğunluğunca da yerinde bulunan Önar Araştırma Temz. Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, çeşitli temizlik sarf malzemelerinin bazılarına kuruşlu birim fiyatların önerildiği Okşe İnş. Malz…..A. Ş. tarafından istekli adına tanzim edilen 17.12.2013 tarihli proforma fatura ile ekinde maliyet/satış tespit tutanağının (Ek-O.5) sunulduğu, diğer yandan giyimin tevsikine yönelik olarak 0,05 TL birim fiyatların önerildiği yine Okşe İnş. Malz…..A. Ş. tarafından istekli adına tanzim edilen 17.12.2013 tarihli proforma fatura ile ekinde maliyet/satış tespit tutanağının (Ek-O.5) sunulduğu anlaşılmış olduğundan, anılan isteklininaşırı düşük açıklaması kapsamında sunduğu; proforma faturalar ile maliyet/satış tespit tutanaklarında, ön görülen temizlik ve giyim maliyet bedellerinin maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı, bu nedenle adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığından teklifinin bu gerekçe üzerinden değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

2- Aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenmesi Kurulca “ açıklaması kapsamında sunduğu tutanağın 2013 yılının hangi dönemine ait kayıtların esas alınarak düzenlendiğinin belli olmadığı, ayrıca söz konusu tutanakta, teklife konu edilen mamul/mallara ilişkin yevmiye defteri kayıt adetlerinin belirtilmemiş olduğu ” gerekçesine dayanılarak yerinde bulunmayan Zirvetem İnş. Tic. Ltd. Şti.tarafından yapılan aşın düşük teklif açıklaması kapsamında, çeşitli temizlik sarf malzemelerinin bazılarına kuruşlu birim fiyatların önerildiği SPC Kimya Temz. İnş…. Ltd. Şti. tarafından istekli adına tanzim edilen 15.12.2013 tarihli proforma faturanın sunulduğu anlaşılmış olduğundan, anılan isteklinin aşırı düşük açıklamasıkapsamında sunduğu; proforma faturada, ön görülen temizlik sarf malzemelerinin maliyet bedellerinin maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı, bu nedenle adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığından teklifinin bu gerekçe üzerinden de değerlendirme dışı bırakılması gerektiği ve bu gerekçenin de Kurul kararı gerekçeleri içinde yer alması gerektiği,

Değerlendirilmiştir.

Diğer yandan, İzmir Bayraklı Adliyesi Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından gerçekleştirilen “ Genel Temizlik Hizmet Alımı (Malzemeli) ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin, piyasa araştırması sonuçları esas alınarak toplam 1.300.283,05 TL olarak hesaplandığı bahse konu ihalede (23) adet ihale dokümanı satın alınmasına rağmen 26.12.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 8 istekli tarafından teklif verildiği,

Yukarıda aktarılan gerekçelere göre ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen isteklilerin tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması sonrasında ihalede tek geçerli teklif olarak 1.300.200,00 TL bedelli Yılmaz Vural Turz. Oto. Temz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin kalacağı bu durum ile,

Tek geçerli teklif olarak kalacak teklif bedelinin de yaklaşık maliyetin % 0,006 oranında altında kaldığı durumu,

4734 sayılı Kanunun 5 nci maddesinin 1 nci fıkrasındaki; “İdarelerin, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla” sorumlu olduğu hükmü ile birlikte ele alındığında,

4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin 1 inci fıkrasındaki; rekabet ve kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkesinin sağlanamayacağı değerlendirildiğinden ihalenin bu gerekçe üzerinden de iptaline karar verilmesinin uygun olacağı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin üçüncü iddiası hakkında Kurulca verilen karar gerekçesine katılmakla birlikte, başvuru sahibinin üçüncü iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;; ticari şirketlerin iktisadi amacının kâr elde etmek olduğu, kâr elde etmese dahi en azından zarar etmemek üzere ticari faaliyetlerine devam etmelerinin bir zorunluluk olduğu aksi takdirde söz konusu şirketlerin zarar etmemek ve kâr elde etmek için kayıt dışı ticari yollara başvurmalarının kuvvetle muhtemel olduğu düşüncesi ile, inceleme konusu ihalede temizlik sarf malzemelerine ilişkin açıklamaları kapsamında verdikleri proforma faturalardaki teklif fiyatlarının maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı belirlenen;

Aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlenmesi Kurul çoğunluğunca da yerinde bulunan Önar Araştırma Temz. Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin bu gerekçeler üzerinden değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

Aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenmesi Kurulca “ açıklaması kapsamında sunduğu tutanağın 2013 yılının hangi dönemine ait kayıtların esas alınarak düzenlendiğinin belli olmadığı, ayrıca söz konusu tutanakta, teklife konu edilen mamul/mallara ilişkin yevmiye defteri kayıt adetlerinin belirtilmemiş olduğu ” gerekçesine dayanılarak yerinde bulunmayan Zirvetem İnş. Tic. Ltd. Şti.’ninteklifinin bu gerekçeler üzerinden de değerlendirme dışı bırakılması gerektiği ve bu gerekçenin de Kurul kararı gerekçeleri içinde yer alması gerektiği,

Bu işlemler sonrasında ihalede tek geçerli teklif olarak 1.300.200,00 TL bedelli Yılmaz Vural Turz. Oto. Temz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin kalacağı, tek geçerli teklif olarak kalacak teklif bedelinin de yaklaşık maliyetin % 0,006 oranında altında kaldığı bu durumda, 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin 1 inci fıkrasındaki; rekabet ve kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkesinin sağlanamayacağı değerlendirildiğinden ihalenin bu gerekçe üzerinden de iptaline karar verilmesinin uygun olacağı ve bu gerekçenin de Kurulun iptal gerekçeleri içinde yer alması gerektiği,

Yönündeki düşüncem ile, Kurul kararı gerekçesine katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi