KİK Kararı: 2014/UH.I-1645

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/024
Gündem No : 87
Karar Tarihi : 02.04.2014
Karar No : 2014/UH.I-1645
BAŞVURU SAHİBİ:
Güneş Yemek Tem. Med. Tarım ve San. Ürün. Paz. Ltd. Şti., KOZLUK MAH. 48. SOKAK NO:54/2 BEKİRPAŞA SAKARYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
T.C Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü(Tcdd) 3. Bölge Malzeme Müdürlüğü, Atatürk Caddesı 121 35220 İZMİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/187368 İhale Kayıt Numaralı "Tcdd 3Bölge Müdürlüğü Alsancak İşçi İaşe Merkezinde Yemek Yapımı Ve Dağıtım (Malzeme Dahil) Hizmet Alımı İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü 3. Bölge Malzeme Müdürlüğü tarafından 20.01.2014tarihinde açık ihale usulüile yapılan “TCDD 3. Bölge Müdürlüğü Alsancak İşçi İaşe Merkezinde Yemek Yapımı ve Dağıtımı (Malzeme Dâhil) Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak başvuru sahibince 28.02.2014tarih ve 7615sayı ile Kurum kayıtlarına alınan dilekçe ile başvuruda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2014/945sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Şikâyet dilekçesi ve esas inceleme raporu incelendi.

Başvuru dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik ücretlerinin personelin mesleğine ve yaptığı işe uygun şekilde hesaplanması, yol ve yemek bedelinin işçilik ücretlerine eklenmesi, 2014 yılının ikinci yarısındaki asgari ücret artışının dikkate alınması, gıda malzemesi miktarlarının ihale dokümanına uygun şekilde belirlenmesi ve söz konusu malzeme maliyetlerinin tevsiki için sunulan proforma faturalarda malzeme özelliklerinin açıkça belirtilmesi gerektiği, ayrıca iş sağlığı ve iş güvenliği, personele ilişkin ferdi kaza sigortası, all risk sigortası, mali mesuliyet sigortası, besin zehirlenmesi sigortası, mutfak ve yemekhanelerin boya-badanası, cam ve kapı malzeme tamiratları, doğalgaz, tüp gaz, buhar temini, numuneler için yapılacak analiz giderleri, ilaçlama, işletme kayıt belgesi ve hizmet binalarının sigortalanmasına ilişkin maliyetler ile araçlara ilişkin yakıt, MTV, zorunlu taşıt sigortası, muayene, amortisman gibi maliyetlerin teklif fiyata dahil edilmesi ve söz konusu maliyetleri tevsik edici belgelerin açıklama kapsamında sunulması gerektiği, ancak istekli tarafından adı geçen bileşenlerin bir kısmı için maliyet öngörülmediği, bir kısmı için ise gerekli belgeler aracılığıyla açıklama yapılmadığı iddialarına yer verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “…Şikayet başvuruları idareye, itirazen şikayet başvuruları Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır.

Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir:

…

d) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller…” hükmüne yer verilmiş olup, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde, başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği ve anılan Yönetmelik’in 16’ncı maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde, başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin belirtilip belirtilmediğinin ön inceleme aşamasında inceleneceği hüküm altına alınmıştır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “İtirazen şikâyet başvurularında aranılacak şekil unsurları” başlıklı 11’inci maddesinin sekizinci fıkrasında ise “Yönetmeliğin 8 inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendinde başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı delillerin başvuru dilekçelerinde belirtilmesi gerektiği düzenlendiğinden, başvuruda bulunulan hususların dilekçelerde somut bir biçimde, mevzuata aykırı bulunma sebepleri ile birlikte gösterilmesi gerekmektedir. İşlemin hangi unsurlarının hangi gerekçelerle hukuka aykırı olduğu belirtilmeksizin sadece mevzuata aykırı olduğu gibi soyut ve mesnetsiz iddialara yer verilmesi halinde, Yönetmeliğin 8 inci maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin sorumluluk başvurana ait olacağından bu hususa dikkat edilmesi gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır.

Başvuru sahibinin dilekçesinde, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında nelerin yer alması gerektiği ifade edildikten sonra, söz konusu istekli tarafından bazı maliyet kalemleri için gider öngörülmediği, bazı kalemlerin ise Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun şekilde tevsik edilmediği belirtilerek, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının yeniden incelenmesinin talep edildiği, bu haliyle söz konusu başvuruda, idarece tesis edilen işlemlerin hangi yönleriyle mevzuata aykırı olduğu hususu somut olarak belirtilmeksizin, “bazı gider kalemleri, bir kısım belgeler” gibi soyut ifadeler kullanılarak ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının yeniden incelenmesi talebine yer verildiği anlaşılmıştır.

Bu itibarla, Kuruma yapılan itirazen şikâyet başvurusunun 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince şekil yönünden reddedilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Başvurunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle “ ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik ücretlerinin personelin mesleğine ve yaptığı işe uygun şekilde hesaplanması, yol ve yemek bedelinin işçilik ücretlerine eklenmesi, 2014 yılının ikinci yarısındaki asgari ücret artışının dikkate alınması, gıda malzemesi miktarlarının ihale dokümanına uygun şekilde belirlenmesi ve söz konusu malzeme maliyetlerinin tevsiki için sunulan proforma faturalarda malzeme özelliklerinin açıkça belirtilmesi gerektiği, ayrıca iş sağlığı ve iş güvenliği, personele ilişkin ferdi kaza sigortası, all risk sigortası, mali mesuliyet sigortası, besin zehirlenmesi sigortası, mutfak ve yemekhanelerin boya-badanası, cam ve kapı malzeme tamiratları, doğalgaz, tüp gaz, buhar temini, numuneler için yapılacak analiz giderleri, ilaçlama, işletme kayıt belgesi ve hizmet binalarının sigortalanmasına ilişkin maliyetler ile araçlara ilişkin yakıt, MTV, zorunlu taşıt sigortası, muayene, amortisman gibi maliyetlerin teklif fiyata dahil edilmesi ve söz konusu maliyetleri tevsik edici belgelerin açıklama kapsamında sunulması gerektiği, ancak istekli tarafından adı geçen bileşenlerin bir kısmı için maliyet öngörülmediği, bir kısmı için ise gerekli belgeler aracılığıyla açıklama yapılmadığı ” şeklinde dile getirilen iddiaları kapsamındaKurul çoğunluğunca, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince şekil yönünden “ başvurunun reddine ” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiaları kapsamında yapılan incelemeye göre;

4734 sayılı Kanun’un 54 üncü maddesinin birinci fıkrasında; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, 56 ncı maddesinin birinci fıkrasında; idareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, ikinci fıkrasında ise; Kurumun itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 5 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; isteklilerin; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabileceği, 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında; idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği, 15 nci maddesinin birinci fıkrasında; Kuruma yapılan başvuruların, öncelikle 16 ncı madde çerçevesinde inceleneceği, 16 ncı maddesinin ikinci fıkrasında ise; başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçileceğihükmü yer almaktadır.

Anılan Kanunun “ Temel İlkeler ” başlıklı 5 inci maddesinde, idarelerin anılan Kanun kapsamında yapılacak olan ihalelerde gizliliği sağlanmakla sorumlu olduğu belirtilmiş, Kanunun 61 inci maddesinde de, bu Kanunun uygulanmasında görevliler ile danışmanlık hizmeti sunanların ihale süreci ile bütün işlemlere, isteklilerin iş ve işlemleri ile tekliflerin teknik ve mali yönlerine ilişkin gizli kalması gereken bilgi ve belgeler ile işin yaklaşık maliyetini ifşa edemeyecekleri, aksine hareket edenler hakkında ilgisine göre 58 inci ve 60 ıncı maddelerde belirtilen müeyyidelerin uygulanacağı kurala bağlanarak ihalelerde gizliliğin sağlanması amacıyla temel hukuki düzenlemeler öngörülmüştür.

Bu itibarla, gizlilik ilkesinin uygulanmasının zorunlu olduğu ihale süreçlerinde, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sundukları bilgi ve belgeler hakkında detaylı bilgiye sahip olmaları ve bu verilerle itiraz etmesine zaten normal koşullarda olanak bulunmadığından, itirazen şikâyet başvurusunda belirtilen iddiaların esasının incelenmesine geçilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

Bu kapsamda başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden esas incelenmesine göre;

4734 sayılıKamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde aşırı düşük teklifin nasıl belirleneceği, aşırı düşük teklif açıklamasının nasıl yapılacağı ve yapılan açıklamanın nasıl değerlendirileceği ayrıntılı b ir şekilde düzenlenmiştir.

Teknik Şartname’nin “Fiyatlandırma” başlıklı 3’üncü maddesinde “3.1 Bir öğün üç çeşit 2000 kalori içeren doyurucu yemek verilecektir. (Tatlı, meyve, komposto, cacık, yoğurt, salata ve benzeri yiyecekler çeşit sayılır.)

3.2 Şartnamenin “Yemek Çeşitleri ve Yemek Listesi” başlıklı 9.1 maddesinde mevcut gruplamalardan birer çeşit alınmak suretiyle ve TCDD İaşe Yönetmeliğinin madde (44) kalori cetveli ve gramaj cetveli hükümleri de esas alınarak tabldot usulü ile günlük kişi başına bir öğün üç çeşit yemek verilecektir…” düzenlemesine,

Anılan Şartname’nin “Yemek çeşitleri listesi” başlıklı 9’uncu maddesinde “9.1Personele ayda verilecek yemek grupları ve cinsi ile kaç defa verileceği aşağıda gösterilmiştir.

1.Grup Yemek Cinsi Ayda

Çorba 8 Defa

Pilav 8 Defa

Makarna 4 Defa

Börek (Pide, Lahmacun) 2 Defa

2.Grup Et Yemekleri 8 Defa

Etli Sebze 6 Defa

Beyaz Et (Tavuk, Balık ) 4 Defa

Etli Bakliyat 4 Defa

3. Grup Tatlı (Sütlü) 2 Defa

Tatlı (Hamur) 4 Defa

Meyve, Komposto, Hoşaf 6 Defa

Yoğurt, Cacık 5 Defa

Salata, Turşu 5 Defa

9.2 İhtiyaca ve çalışma durumuna göre 3. vardiya için kumanya verilecektir.

Kumanya _Miktarı _

Süt veya meyve suyu 1/5 Litre

Peynir (Beyaz, Kaşar) 50 Gram

Bal veya Reçel 25 Gram (Poşet)

Zeytin 30 Gram

Salam 30 Gram

Yumurta (70 gr’lık) 1 Adet

Süt veya meyve suyu yanında yukarıdaki çeşitlerden sadece üçü verilecektir. Bu üç çeşitten birisinin yerine yaz aylarında domates ve salatalık verilebilecektir. Gerek yemeklerde gerekse kumanyada ekmek yenilen kadar verilecektir. Yemek listeleri işçi, idare ve yüklenici yetkililerince aylık olarak 2000 kalori (%30 fazla veya eksik olabilecek şekilde toleranslı) olarak hazırlanacaktır. Zorunlu hallerde idare ile yüklenici yemek listelerinde değişiklik yapabilecektir.

9-3 TCDD İaşe Talimatnamesinin 23.1 maddesinde belirtilen Komisyonca, şartnamenin 9.1 maddesinde belirtilen guruplar göz önünde bulundurularak yıllık yemek listesi aylar itibariyle hazırlanacaktır.” düzenlemesine yer verilmiş olup, aynı Şartname’nin “Adam başına verilecek gıda maddeleri ve miktarını gösterir cetvel” başlıklı bölümünde, hizmet kapsamında verilecek yemeklerin içerisinde yer alması gereken bazı çiğ girdi gramajlarının gösterildiği (dört sayfa halinde) görülmüştür.

İhale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda, ihale komisyonu tarafından, Uzunyayla Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi - Hami Nazlım İş Ortaklığı, Temsa İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi ve Göktuğ İlaçlama Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi’nden, Teknik Şartname’de yer alan esaslar çerçevesinde aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, söz konusu açıklama talebi üzerine Uzunyayla Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi - Hami Nazlım İş Ortaklığı tarafından 22.01.2014 tarihinde “…1- Yayınlanan şartnamede yemek menüsü ve reçeteleri belirtilmediğinden,

2- Şartnamede belirtilen all-risk ve gıda zehirlenmelerine karşı mali mesuliyet sigortası giderinin sağlıklı oluşturulabilmesi için sigorta kapsamının belirtilmesi,

3- İhaleye söz konusu iş kurumun mutfağında gerçekleşeceğinden dolayı aylık elektrik, su, yakıt giderinin belirtilerek tarafımıza bildirilmesi” talebiyle idareye başvuruda bulunulduğu, idarenin 24.01.2014 tarihli cevabi yazısında “…1- Bahse konu ihale için yayınlanan Teknik Şartnamemizin 9.1, 9.2.11. maddenin son bölümü ile Ek Teknik Şartnamemizin 3. maddesinde aylık yemek çeşitleri ile yemeklerde kullanılacak malzeme gramajları açık ve net şekilde şekilde belirtilmiştir. Herhangi bir yemek listesi oluşturulduğunda kullanılacak malzeme miktarları değişmeyecektir.

2- Teknik Şartnamemizin 6.8. maddesinde hangi durumlar için ne tür sigorta yaptırılması gerektiği açık ve net şekilde belirtilmektedir.

3- Yemek yapımında kullanılacak olan mutfağımızda ısınma amaçlı yakıt gideri olmamakla birlikte, elektrik ve su gideri Teknik Şartnamemizin 5.3. maddesinde açık ve net şekilde belirtilmiştir…” ifadelerine yer verildiği, Göktuğ İlaçlama Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi’nin süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı, Uzunyayla Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi - Hami Nazlım İş Ortaklığı’nın açıklamalarının yemek gramajlarının Teknik Şartname’ye uygun olmadığı ve işçilik ücretlerinin hesaplanmasında hata yapıldığı gerekçeleriyle uygun görülmediği ve ihalenin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunan Temsa İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Yapılan inceleme neticesinde, teklifi aşırı düşük teklif olarak belirlenen isteklilere gönderilen 21.01.2014 tarihli sorgulama yazılarında açıklama yapılması gereken önemli maliyet bileşenlerinin belirlenmediği, ayrıca gerek söz konusu yazıların ekinde gerekse ihale dokümanı kapsamında, ihale konusu hizmetin ifasında temin edilecek öğünlere ilişkin örnek yemek menülerinin yer almadığı görülmüştür. Söz konusu eksiklik nedeniyle isteklilerin farklı yemek çeşitleri ve menüler üzerinden aşırı düşük teklif açıklaması sundukları tespit edilmiş olup, sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının eşit koşullarda değerlendirilebilmesini temin etmek amacıyla, idarece hazırlanacak örnek yemek menüsü çerçevesinde, önemli teklif bileşenleri de belirtilerek, aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden yeniden açıklama istenmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

Bununla birlikte, gerek Teknik Şartname’nin yukarıda yer verilen düzenlemelerinde gerekse de Şartname’nin 3.2’nci maddesinde atıf yapılan TCDD İaşe Yönergesi’nin 44’üncü maddesinde, ihale konusu hizmet kapsamında temin edilecek yemeklerin içeriğinde yer alması gereken tüm malzemelerin cins ve miktarlarına yönelik düzenleme yapılmadığı ve hangi yemeğin içinde hangi malzemelerin bulunacağının ve bu malzemelerin yemek içindeki miktarlarının ayrı ayrı belirlenmediği görülmüştür. Söz konusu durumun isteklilerin tekliflerini sağlıklı veriler çerçevesinde hazırlamalarına engel teşkil ettiği ve istekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının hangi esaslar çerçevesinde değerlendirileceği hususunda belirsizlik yarattığı kanaatine varıldığından ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusunda belirttiği iddianın somut olarak ele alınarak işin esasının incelenmesi gerektiği ve bu yönde yapılan incelemeye göre de, yukarıda belirtilen gerekçeler doğrultusunda “ihalenin iptaline” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, Kurul çoğunluğunca alınan “Başvurunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle “ ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarında işçilik ücretlerinin personelin mesleğine ve yaptığı işe uygun şekilde hesaplanması, yol ve yemek bedelinin işçilik ücretlerine eklenmesi, 2014 yılının ikinci yarısındaki asgari ücret artışının dikkate alınması, gıda malzemesi miktarlarının ihale dokümanına uygun şekilde belirlenmesi ve söz konusu malzeme maliyetlerinin tevsiki için sunulan proforma faturalarda malzeme özelliklerinin açıkça belirtilmesi gerektiği, ayrıca iş sağlığı ve iş güvenliği, personele ilişkin ferdi kaza sigortası, all risk sigortası, mali mesuliyet sigortası, besin zehirlenmesi sigortası, mutfak ve yemekhanelerin boya-badanası, cam ve kapı malzeme tamiratları, doğalgaz, tüp gaz, buhar temini, numuneler için yapılacak analiz giderleri, ilaçlama, işletme kayıt belgesi ve hizmet binalarının sigortalanmasına ilişkin maliyetler ile araçlara ilişkin yakıt, MTV, zorunlu taşıt sigortası, muayene, amortisman gibi maliyetlerin teklif fiyata dahil edilmesi ve söz konusu maliyetleri tevsik edici belgelerin açıklama kapsamında sunulması gerektiği, ancak istekli tarafından adı geçen bileşenlerin bir kısmı için maliyet öngörülmediği, bir kısmı için ise gerekli belgeler aracılığıyla açıklama yapılmadığı ” şeklinde dile getirilen iddiaları kapsamındaKurul çoğunluğunca, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince şekil yönünden “ başvurunun reddine ” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiaları kapsamında yapılan incelemeye göre;

4734 sayılı Kanun’un 54 üncü maddesinin birinci fıkrasında; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, 56 ncı maddesinin birinci fıkrasında; idareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilecekleri, ikinci fıkrasında ise; Kurumun itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceleyeceği hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 5 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; isteklilerin; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabileceği, 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında; idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği, 15 nci maddesinin birinci fıkrasında; Kuruma yapılan başvuruların, öncelikle 16 ncı madde çerçevesinde inceleneceği, 16 ncı maddesinin ikinci fıkrasında ise; başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçileceğihükmü yer almaktadır.

Anılan Kanunun “ Temel İlkeler ” başlıklı 5 inci maddesinde, idarelerin anılan Kanun kapsamında yapılacak olan ihalelerde gizliliği sağlanmakla sorumlu olduğu belirtilmiş, Kanunun 61 inci maddesinde de, bu Kanunun uygulanmasında görevliler ile danışmanlık hizmeti sunanların ihale süreci ile bütün işlemlere, isteklilerin iş ve işlemleri ile tekliflerin teknik ve mali yönlerine ilişkin gizli kalması gereken bilgi ve belgeler ile işin yaklaşık maliyetini ifşa edemeyecekleri, aksine hareket edenler hakkında ilgisine göre 58 inci ve 60 ıncı maddelerde belirtilen müeyyidelerin uygulanacağı kurala bağlanarak ihalelerde gizliliğin sağlanması amacıyla temel hukuki düzenlemeler öngörülmüştür.

Bu itibarla, gizlilik ilkesinin uygulanmasının zorunlu olduğu ihale süreçlerinde, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sundukları bilgi ve belgeler hakkında detaylı bilgiye sahip olmaları ve bu verilerle itiraz etmesine zaten normal koşullarda olanak bulunmadığından, itirazen şikâyet başvurusunda belirtilen iddiaların esasının incelenmesine geçilmesi gerektiği değerlendirilmiştir.

Bu kapsamda başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden esas incelenmesine göre;

T.C. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü 3. Bölge Malzeme Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ TCDD 3. Bölge Müdürlüğü Alsancak İşçi İaşe Merkezinde Yemek Yapımı ve Dağıtımı (Malzeme Dâhil) Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin işçilik hesaplama modülü ve piyasa araştırması sonuçları esas alınarak toplam 609.716,54 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede 17 adet ihale dokümanı satın alındığı, 20.01.2014tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 8 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, bir isteklinin teklifinin “ İş deneyim tutarının yetersiz olduğu ve teminat mektubu sunmadığı ” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması sonrasında kalan 7 teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu tekliflere ilişkin teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Uzunyayla Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi - Hami Nazlım İş Ortaklığı

539.490,00

Temsa İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi

547.575,00

Göktuğ İlaçlama Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi

551.250,00

Güneş Yemek Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi

624.750,00

Aydeniz Yemek Sağlık Hizmetleri Limited Şirketi

632.100,00

İnceler Marketçilik Gıda Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi

635.775,00

Tortamışlar Nakliyat Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi

646.800,00

Şeklinde verildiği, teklifi aşırı düşük teklif olarak belirlenen Göktuğ İlaçlama Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinden, Temsa İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinden ve Uzunyayla Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi - Hami Nazlım İş Ortaklığından aşırı düşük açıklama istenildiği, Göktuğ İlaçlama Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi tarafından sorgulamaya cevap verilmediği gerekçesi ile teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve açıklama sunun diğer iki isteklinin birinin açıklamalarının uygun bulunmayarak tekliflinin değerlendirme dışı bırakıldığı, açıklaması ugun kabul edilen Temsa İnşaat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak, Güneş Yemek Ticaret ve Sanayi Limited Şirketinin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin ihalede aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen teklif bedellerinin dördü haricinde diğerleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvurusunda belirttiği iddianın somut olarak ele alınarak işin esasının incelenmesi gerektiği ve bu yönde yapılan incelemeye göre de, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “ Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, Kurul çoğunluğunca alınan “Başvurunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi