KİK Kararı: 2014/UH.I-1048

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2014/015
Gündem No : 72
Karar Tarihi : 19.02.2014
Karar No : 2014/UH.I-1048
BAŞVURU SAHİBİ:
Karanfil Yemek Emlak Temizlik İnşaat Otomotiv San. Tic. Ltd. Şti., GERSAN SANAYİ SİTESİ TAHSİN KAHRAMAN CAD. NO:85 ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
T.C. Gümrük Ve Ticaret Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, Anafartalar Cad. 6 06100 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/141717 İhale Kayıt Numaralı "Yemek Hazırlama Ve Dağıtım Hizmeti" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından 12.11.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Yemek Hazırlama ve Dağıtım HizmetiAlımı” ihalesine ilişkin olarak Karanfil Yemek Emlak Temizlik İnşaat Otomotiv San. Tic. Ltd. Şti.nin 09.12.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.12.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 23.12.2013tarih ve 40190sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.12.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/4779sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,aşırı düşük teklif açıklamalarının, portör muayenesi uygulamasının yürürlükten kaldırılmasına rağmen, söz konusu giderin teklif fiyata dâhil edildiği, yakıt giderinin hesaplanmasında EPDK tarafından yayımlanan KDV hariç fiyatlar yerine KDV dâhil fiyatların esas alındığı ve yine yakıt gideri hesaplamasının 249 gün yerine 262 gün üzerinden yapılmış olduğu gerekçeleriyle uygun bulunmamasının (söz konusu hususların şirketlerine herhangi bir avantaj sağlamadığı dikkate alındığında) mevzuata aykırı olduğu;

Teknik Şartname'de 60 koli Z havlu peçete istenmesine rağmen, 10 koli Z havlu peçete üzerinden hesaplama yapıldığı gerekçesiyle açıklamalarının uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğu, zira aylık 5 koli Z havlu peçete üzerinden açıklama yaptıkları ve bunun da yıllık 60 koli havluya tekabül ettiği;

Sigorta giderine ilişkin olarak, ölüm halinde 50.000,00 TL, hastanede yatarak geçirilecek her gün için ise 100,00 TL üzerinden düzenlenmesi gereken sigorta teklifinin sunulmadığı gerekçesiyle açıklamalarının uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğu, söz konusu tekliflerin açıklama ekinde idareye sunulmuş olduğu, kaldı ki yemek hizmeti alımı ihalelerinde sigorta maliyetinin önemli bir teklif bileşeni olmadığı, ayrıca açıklamalarında herhangi bir eksiklik bulunduğu kabul edilse dahi söz konusu eksikliklerin yüklenici kârından karşılanabileceği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 76’ncı maddesinde “76.1. Hizmet alımı ihalelerinde iş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanmasına ilişkin düzenleme Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19 uncu maddesi ile tip idari şartnamelerin “teklif fiyata dahil olan giderler” maddesi ve tip sözleşmenin 21 inci maddesinde yer almaktadır.

76.1.1 Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19 uncu maddesinde “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenicinin sorumlu olduğu, hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitlerinin günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtileceği” hükme bağlanmıştır.

76.1.2 Tip idari şartnamelerin “Teklif fiyata dahil olan giderler” maddesinin konuyla ilgili dipnotunda “idarelerin, ihale edilecek hizmetin özelliğine göre sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak … , sigorta, …giderlerinden hangilerinin, isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil olması gerektiğini bu maddede belirtecekleri” ifade edilmiştir. Bu nedenle, idarece sözleşme taslağının 21 inci maddesinde yükleniciden sigorta yaptırması istenmekte ise idari şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” maddesinde sigorta giderinin de teklif fiyata dahil olduğunun belirtilmesi gerekmektedir. Ancak, idarece sözleşme taslağının 21 inci maddesinde yükleniciden sigorta yaptırmasının istenmediği durumlarda ise ilgili mevzuatı gereğince yapılması gereken başka sigorta giderlerinin de bulunabileceği göz önüne alınarak idari şartnamede, sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuatı gereğince yapılacak sigorta giderinin teklif fiyata dahil olduğuna ilişkin düzenleme yapılması mümkün bulunmaktadır.

76.2. İdareler, idari şartnamede teklif fiyata dahil olan giderler arasında sigorta giderine yer vermek kaydıyla sözleşme taslağının 21 inci maddesinde sigortaya ilişkin düzenleme yapabileceklerdir. Bu çerçevede, idarece yüklenici tarafından iş ve/veya işyerinin sigortalattırılması isteniyorsa sözleşme taslağının 21.1. maddesinde iş ve işyerlerinin sigortalanmasına ilişkin yükümlülüğün yükleniciye ait olduğu mutlaka belirtilecektir.

76.3. Sözleşme taslağının (21.1.) maddesinde iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasına ilişkin yükümlülüğün yükleniciye ait olduğunun belirtilmesi halinde sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitini belirleyen düzenlemenin sözleşme taslağının (21.2.) maddesinde yapılması gerekmektedir. Ancak, (21.1.) maddesinde sigortaya ilişkin bir düzenleme yapılmamış ise (21.2.) maddesine “Bu madde boş bırakılmıştır.” cümlesi yazılacaktır.

76.4. Sözleşme taslağının (21.1.) maddesinde iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasına ilişkin yükümlülüğün yükleniciye ait olduğu belirtilmesine rağmen, idari şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” maddesinde sigorta giderine yer verilmediği ve/veya sözleşme taslağının (21.2.) maddesinde sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlenmediği hallerde, iş ve/işyerlerinin sigortalanmasının istenmediği ve sigorta giderinin de teklif fiyata dahil giderler arasında yer almadığı kabul edilmek suretiyle teklifler değerlendirilecektir.

76.5. İdari şartnamede teklif fiyata dahil olan giderler arasında sigorta giderine yer verilen ve sözleşme taslağının (21.1.) maddesinde iş ve/veya işyerlerinin sigortalanmasına ilişkin yükümlülüğün yükleniciye ait olduğu belirtilerek (21.2.) maddesinde sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlendiği ihalelerde, isteklilerden ihale aşamasında sigortaya ilişkin herhangi bir belge (taahhütname, sigorta poliçesi vb.) sunmaları istenmeyecektir. Bu durumda, sözleşmenin yürütülmesi aşamasında yüklenici tarafından sigorta poliçesi sunulacağına ilişkin düzenleme teknik şartnamede yapılacaktır.” açıklamaları,

Anılan Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.

79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

…

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

…

79.4.2.8. İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatının, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.(Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük olarak yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)” açıklamaları yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Taahhüdün (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dahil) yerine getirilmesine ilişkin ilgili mevzuatı gereğince ödenecek her türlü işçilik, ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyata dahildir. 1 şef garson, 12 garson, 1 şoför ve 2 meydancıya aylık brüt asgari ücretin üzerinde bir ödeme öngörülmemektedir. 1 firma müdürüne aylık brüt asgari ücretin %100 fazlası ödenecektir. 2 gıda mühendisi ve 7 ahçıya aylık brüt asgari ücretin % 50 fazlası ödenecektir. 8 ahçı yardımcısına aylık brüt asgari ücretin % 40 fazlası ödenecektir. 1 ahçıbaşına aylık brüt asgari ücretin % 70 fazlası ödenecektir. 10 bulaşıkçıya aylık brüt asgari ücretin % 20 fazlası ödenecektir. Ödenecek tutarlar ücret bordrolarında gösterilecektir. Ayrıca, her ay işçilere 26 gün üzerinden günlük brüt 8,00.-TL (sekizTürkLirası) yol bedeli nakdi olarak ödenecek ve ücret bordrosunda gösterilecektir.

…

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

…

25.3.1.1 Taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin; yemeklerin hazırlanması ve dağıtılmasında kullanılacak her türlü yiyecek ve içecek malzemesi giderleri, temizlikte kullanılacak temizlik ve hijyen malzemesi giderleri, demirbaş bakım onarım giderleri, LPG (tüp) ve doğalgaz giderleri, servis malzemesi (masa örtüsü, bakanlık logolu çatal kaşık kılıfı vb.) giderleri, giyim giderleri, ilaçlama giderleri, dış birim servis yakıt giderleri, yemek analiz giderleri, işyeri sigortası giderleri vb. giderlerin tamamı teklif fiyata dahildir.

25.3.1.2 Yükleniciden işçiler için idarece hazırlanmış olan ve binaya girişte kullanılan, kimlik kart bedeli olarak sözleşme süresince (sözleşme süresi bitiminde 31.12.2014' ten sonra kart bedeli iade edilecektir.) bir defaya mahsus olmak üzere her bir işçi için 10,00.-TL tahsil edilecektir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

Bu iş için Sigorta İl Müdürlüğü'nden alınarak yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınan iş kazaları ile meslek hastalıkları sigortası prim oranı % 2'dir.” düzenlemesine,

Teknik Şartname’nin “Yüklenicinin hizmetin görülmesi ve personelle ilgili yükümlülükleri” başlıklı 5’inci maddesinde “A) Hizmetin Görülmesi ile İlgili Yükümlülükleri

…

6- Yüklenici; Mutfaklarda ve yemekhanelerde yangın ve besin zehirlenmelerine karşı sigorta yaptıracak ve sigorta poliçesini sözleşme tarihinden itibaren 15 gün içerisinde Bakanlığa ibraz eder.

Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri: Yüklenici mutfaklarda meydana gelebilecek yangına karşı beher mutfak için 500.000,00TL (Beşyüzbintürklirası), yemekhanelerde meydana gelebilecek yangına karşı beher yemekhane için 150.000,00TL (Yüzellibinktürklirası), besin zehirlenmelerine karşı toplam 750.000,00TL (Yediyüzellibintürklirası), ölüm halinde kişi başına 50.000,00TL (Ellibintürklirası), hastanede yatarak geçirilen her gün için kişiye ödenecek 100,00TL (Yüztürklirası) ve tedavi masraflarının tamamının karşılanması için yukarıda belirtilen miktarlar üzerinden sigorta yaptırmak zorundadır.

7- Yüklenici; Temizlik ve hijyen malzemelerini temin eder. Kullanılan temizlik ve hijyen malzemeleri ile ilgili hususlar Ek:5’te açıklanmıştır. Ayrıca, söz konusu malzemeler sağlığa zararlı olmayan ve temizlenen satha zarar vermeyen kalitede olacaktır. Temizlik ve dezenfekte işlemlerinde idarenin onayladığı evsaf, kalite ve marka malzemeler kullanılır. Bu malzemeler TSE ve ISO standart normlarına uygun olmalıdır.

…

B) İşçilerle İlgili Yükümlülükleri

…

4- Yüklenici; Hiçbir ihtar ve ikaza gerek kalmaksızın işin niteliği ile ilgili hijyen, temizlik ve diğer konularda eğitmek, üç ayda bir hijyen ve temizlik eğitimi vermek huzurlu iş emniyetini almak, kazalardan korunma usul ve çarelerini işçilere öğretmekle yükümlüdür.” düzenlemesine yer verilmiş olup, anılan Şartname’nin ekinde yer alan “Gümrük ve Ticaret Bakanlığı mutfağına ve yemekhanesine yüklenici tarafından temin edilmesi gereken malzeme listesi” başlıklı tabloda, hizmet süresince 60 koli Z havlu peçetenin yüklenici tarafından temin edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Öte yandan, Sözleşme Tasarısı’nın “İş ve işyerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 21’inci maddesinde “21.1. İş ve işyerlerinin korunması ile işin ve/veya işyerlerinin sigortalattırılmasına ilişkin sorumluluk Genel Şartnamenin 19 uncu maddesinde düzenlenen esaslar dahilinde yükleniciye aittir.

21.2. Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri:

21.2.1. Yüklenici; Mutfaklarda ve yemekhanelerde yangın ve besin zehirlenmelerine karşı sigorta yaptıracak ve sigorta poliçesini sözleşme tarihinden itibaren 15 gün içerisinde Bakanlığa ibraz eder.

Sigorta türleri ile teminat kapsamı ve limitleri: Yüklenici mutfaklarda meydana gelebilecek yangına karşı beher mutfak için 500.000,00TL (Beşyüzbintürklirası), yemekhanelerde meydana gelebilecek yangına karşı beher yemekhane için 150.000,00TL (Yüzellibinktürklirası), besin zehirlenmelerine karşı toplam 750.000,00TL (Yediyüzellibintürklirası), ölüm halinde kişi başına 50.000,00TL (Ellibintürklirası), hastanede yatarak geçirilen her gün için kişiye ödenecek 100,00TL (Yüztürklirası) ve tedavi masraflarının tamamının karşılanması için yukarıda belirtilen miktarlar üzerinden sigorta yaptırmak zorundadır.” düzenlemesi yapılarak, yemek hizmetinin ifa edileceği işyerlerinin yüklenici tarafından sigortalanmasının istendiği görülmekte ve söz konususigorta giderinin teklif fiyata dâhil giderler arasında yer aldığının kabul edilerek, isteklilerin tekliflerinin bu kabule uygun şekilde değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

İhale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde 5 istekliden, Teknik Şartname düzenlemeleri, aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde yer verilen bir haftalık yemek menüsü ve İdari Şartname’nin 25’inci maddesi düzenlemeleri dikkate alınarak aşırı düşük teklif açıklaması sunulmasının istendiği, aşırı düşük teklif sorgulamasına Antgurme Ltd. Şti. – CNS Tem. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve başvuru sahibi Karanfil Yemek Tic. Ltd. Şti.nin süresi içerisinde cevap verdiği, her iki isteklinin açıklamalarının da uygun görülmediği ve ihalenin Urfa Damak Gıda Yemek Ltd. Şti. – Gürcan Yemek Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Diğer yandan, 27.11.2013 tarihinde onaylanan ihale komisyonu kararında başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmamasına ilişkin olarak “…T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Başkanlığı’nın 19/07/2013 tarihli “Hijyen Eğitimi Yönetmeliği” ile portör muayenesinin kaldırılarak yerine hijyen eğitimi getirilmesi ve bu hususun teknik şartnamenin “İşçilerle İlgili Yükümlülükler” başlıklı B-4 maddesinde açıkça belirtilmesine rağmen aşırı düşük teklif sorgulaması hesabına dahil edilmesi, dış birim servis yakıt gideri hesaplanırken EPDK tarafından yayımlanan ve istekli tarafından sunulan 11/11/2013 tarihli tarifeye ilişkin KDV hariç fiyatın dikkate alınması gerekirken KDV dahil fiyatın açıklamada dikkate alınması ve aynı gider için 2014 yılında 249 gün üzerinden hesaplama yapılması gereken tutarın 262 gün üzerinden hesaplanması, teknik şartname EK-4 kısmında 60 koli Z havlu peçete istenmesine rağmen toplam 10 koli peçete üzerinden aşırı düşük teklif açıklaması verilmesi, sigorta giderlerine ilişkin ölüm halinde kişi başına 50.000,00 TL ve hastanede yatarak geçirilen her gün için kişiye ödenecek 100,00 TL üzerinden teklif edilecek sigorta tekliflerinin sunulmaması nedenleriyle teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır.” tespitlerine yer verildiği anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmamasına dayanak olarak gösterilen gerekçelerin incelenmesi sonucunda aşağıda yer verilen tespitlere ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde ilk olarak, portör muayenesi maliyeti için personel başına 20,00 TL olmak üzere toplam 1.800,00 TL bedel öngörüldüğü görülmüş olup, ihale dokümanında portör muayenesinin teklif fiyata dâhil edileceği yönünde bir düzenleme bulunmadığı, ayrıca, portör muayenesi uygulamasının 11.10.2011 tarih ve 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 58’inci maddesiyle yürürlükten kaldırıldığı anlaşılmıştır. Öte yandan istekli tarafından, idare mutfağında pişirilen yemeklerin diğer yemekhanelere taşınması nedeniyle ortaya çıkacak olan araç yakıt maliyeti için, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun 10.11.2013 tarihli bayi satış fiyatı bülteni dikkate alınarak 4,37375 TL/lt (KDV dâhil) bedel öngörüldüğü ve söz konusu tutardan KDV oranına tekabül eden tutarın düşülmediği anlaşılmıştır. Bir diğer husus olarak, söz konusu araç yakıt maliyetinin tespiti aşamasında, yemek hizmeti verilecek gün sayısının 262 gün olarak esas alındığı, idarenin şikâyet başvurusuna verdiği cevap incelendiğinde ise işin miktarının 323.700 öğün olduğu ve yemek hizmetinden toplam 1300 kişinin yararlanacağı dikkate alındığında, ihale kapsamında hizmet verilecek gün sayısının 249 gün (323.700/1300=249) olarak esas alınmasının anlaşılması gerektiği ve başvuru sahibinin yemek taşınması işinde kullanılacak araç için 262 gün üzerinden yakıt maliyeti hesaplamasının uygun bulunmadığı görülmektedir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesi uyarınca, teklifi aşırı düşük bulunan isteklilere yönelik olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak, ihale konusu hizmetin söz konusu istekliler tarafından teklif edilen fiyatlarla yerine getirilebileceğinin, belgelere dayalı olarak ortaya konulması ve sözleşmenin uygulanması aşamasında ortaya çıkabilecek aksaklıkların sözleşme imzalanmadan önce önlenmesi amaçlanmaktadır. Söz konusu amaç dikkate alındığında, istekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının, teklif fiyata dâhil edilmesi gerekmeyen bir maliyet bileşeninin teklif fiyata dâhil edildiği veya teklif fiyata dâhil edilmesi gereken bir bileşene ait maliyetin olması gerekenden daha yüksek şekilde belirlenerek teklif fiyata dâhil edildiği gerekçeleri ile uygun görülmemesi, aşırı düşük teklif kavramının temel amacıyla ters düşmektedir. Zira teklif fiyatını, teklif fiyata dâhil edilmesi gerekmeyen bir bileşeni dikkate alarak veya açıklama istenen bileşenlere ilişkin olarak daha yüksek miktarlar ya da asgari fiyatların üzerindeki fiyatları esas alarak açıklayabilmiş olan bir isteklinin, olması gereken bileşen, miktar ve fiyatlar açısından teklifini evleviyetle açıklamış sayılması gerekmektedir.

Bu çerçevede, portör muayenesi maliyetinin teklif fiyata dâhil edilmemesi gerekirken teklif fiyata dâhil edilmesi, idare mutfağında pişirilen yemeklerin diğer yemekhanelere taşınması sonucu ortaya çıkacak akaryakıt maliyetinin KDV hariç 3,7065 TL/lt olarak esas alınması gerekirken KDV dâhil 4,37375 TL olarak esas alınması ve yine akaryakıt maliyetinin 249 gün üzerinden hesaplanması gerekirken 262 gün üzerinden hesaplanması hususları, başvuru sahibinin teklif fiyatının olması gerekenden daha yüksek şekilde belirlendiği anlamına gelmekte olup, yukarıda yapılan değerlendirmeler doğrultusunda, başvuru sahibi isteklinin açıklamalarının adı geçen gerekçelerle uygun bulunmamasının yerinde olmadığı neticesine varılmıştır.

Başvuru sahibinin açıklamalarının uygun bulunmamasına dayanak teşkil eden diğer bir husus olan, Teknik Şartname'de 60 koli Z havlu peçete istenmesine rağmen, 10 koli Z havlu peçete üzerinden hesaplama yapıldığı yönündeki gerekçe incelendiğinde, istekli tarafından temizlik malzemeleri maliyetinin tevsiki amacıyla sunulan 10.11.2013 tarihli proforma faturada, Z kâğıt havlu peçete miktarının 5 koli, birim fiyatının 20,00 TL ve toplam tutarının 100,00 TL olarak gösterildiği anlaşılmıştır. Öte yandan, sarf ve temizlik malzemeleri (aylık) isimli maliyet hesaplama tablosunda, Z kâğıt havlu peçete miktarının 5 koli olarak belirlenerek, diğer temizlik malzemeleri ile birlikte aylık toplam temizlik malzemesi maliyetinin tespit edildiği, aylık olarak hesaplanan söz konusu tutarın 12 ile çarpılması suretiyle, yıllık temizlik malzemesi maliyetine ulaşıldığı, bu yönüyle isteklinin Z havlu peçete maliyetini aylık 5 koli üzerinden hesaplanan tutarın (100,00 TL) 12 ile çarpılması sonucunda 1.200,00 TL olarak esas almış olduğu, bu durumun Teknik Şartname’ye uygun şekilde, yıllık 60 koli Z havlu peçete üzerinden hesaplama yapılmış olduğu anlamına geldiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, sunulan proforma faturadaki Z havlu peçete miktarının, ihale dokümanında istenen miktarından düşük belirlenmesi nedeniyle, toplam 60 koli Z havlu peçetenin yıllık 1.200,00 TL toplam tutarla karşılanabileceği hususunun Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun şekilde tevsik edilememiş olduğu anlaşılmıştır.

Bir diğer husus olarak, İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde teklif fiyata dâhil giderler arasında sayılmış olan ve isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazılarında İdari Şartname’nin 25’inci maddesine yapılan atıf sonucunda, aşırı düşük tekliflerin açıklanması aşamasında açıklama sunulması gereken maliyet bileşenleri arasında belirlenmiş olan, işyerlerinin besin zehirlenmelerine karşı sigortalattırılması maliyetinin tevsiki için başvuru sahibi tarafından, NSC Sigorta Aracılık Hiz. Ltd. Şti. ve Anadolu Anonim Türk Sigorta Şirketi imzalarını taşıyan ve sigortalının sunduğu yiyecek ve içeceklerin neden olacağı gıda zehirlenmeleri sonucunda 3. kişilerin uğrayacağı zararları da kapsadığı anlaşılan 18.11.2013 tarihli 750.000,00 TL sigorta bedelli ve 365 gün sigorta süreli bir sigorta teklifinin sunulduğu görülmüştür. Öncelikle, başvuru sahibinin 09.12.2013 tarihli idareye şikâyet başvurusu dilekçesi ekinde, sigorta poliçe bilgileri başlığı altında bir takım belgelere yer verildiği anlaşılmış olup, isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan belgelerle sınırlı olarak incelenmesi gerektiğinden, itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesinde, şikâyet dilekçesinin ekinde sunulan söz konusu sigorta belgeleri dikkate alınmamıştır.

İhale dokümanının yukarıda yer verilen düzenlemeleri incelendiğinde, besin zehirlenmelerine karşı yaptırılacak sigortalara ilişkin teminatların ölüm halinde kişi başına 50.000,00 TL, hastanede yatarak geçirilen her gün için kişi başına 100,00 TL ve tedavi masraflarının tamamının karşılanmasını sağlayacak şekilde belirlenmesi gerektiği, başvuru sahibi tarafından sunulan sigorta teklifinin ise söz konusu teminat tutarlarını içermemesi nedeniyle ihale dokümanına uygun olmadığı anlaşılmaktadır. Başvuru sahibinin, aşırı düşük teklif açıklamalarında eksiklik tespit edilse dahi bu eksikliklerin yüklenici kârından karşılanabileceği şeklinde iddiasının da uygun bulunması mümkün olmadığından, isteklinin açıklamalarının sigorta maliyetinin ihale dokümanına uygun şekilde tevsik edilmediği gerekçesiyle uygun görülmemesi yönündeki idari işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, başvuru sahibinin Z havlu peçete ve sigorta giderine yönelik açıklamalarının uygun olmadığı tespit edildiğinden, itirazen şikâyet başvurusunun reddedilmesi gerektiği neticesine varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

Antgurme Ltd. Şti. – CNS Tem. Ltd. Şti. İş Ortaklığı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan paket sigorta poliçesi teklifine ilişkin teminatların, ölüm halinde kişi başına 50.000,00 TL, hastanede yatarak geçirilen her gün için kişi başına 100,00 TL ve tedavi masraflarının tamamının karşılanmasını sağlayacak şekilde belirlenmediği görülmüştür. Kararın (A) bölümünde yer verilen tespitler doğrultusunda, adı geçen isteklinin açıklamalarının söz konusu gerekçeyle uygun görülmemesi gerekmektedir.

Ayrıca Z havlu peçete miktarının Teknik Şartname’ye uygun şekilde yıllık 60 koli olarak esas alınarak maliyet hesabı yapıldığı ancak söz konusu malzemenin amortismana tabi olduğu belirtilerek, hesaplanan maliyetin tamamının değil %10’unun teklif fiyata dâhil edildiği görülmüştür. Z kâğıt havlu malzemesi niteliği itibariyle bir sarf malzemesi olduğundan, söz konusu malzemeye ilişkin maliyetin amortisman maliyeti olarak dikkate alınması mevzuata uygun bulunmamıştır.

Bununla birlikte, adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının işçilik maliyetinin eksik hesaplanması, amortisman giderinin Tebliğ’e uygun şekilde tevsik edilmemesi gibi gerekçelerle uygun bulunmadığı görüldüğünden, söz konusu aykırılıklar esasa etkili olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde, “ aşırı düşük teklif açıklamalarının, portör muayenesi uygulamasının yürürlükten kaldırılmasına rağmen, söz konusu giderin teklif fiyata dâhil edildiği, yakıt giderinin hesaplanmasında EPDK tarafından yayımlanan KDV hariç fiyatlar yerine KDV dâhil fiyatların esas alındığı ve yine yakıt gideri hesaplamasının 249 gün yerine 262 gün üzerinden yapılmış olduğu gerekçeleriyle uygun bulunmamasının (söz konusu hususların şirketlerine herhangi bir avantaj sağlamadığı dikkate alındığında) mevzuata aykırı olduğu; teknik Şartname'de 60 koli Z havlu peçete istenmesine rağmen, 10 koli Z havlu peçete üzerinden hesaplama yapıldığı gerekçesiyle açıklamalarının uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğu, zira aylık 5 koli Z havlu peçete üzerinden açıklama yaptıkları ve bunun da yıllık 60 koli havluya tekabül ettiği; sigorta giderine ilişkin olarak, ölüm halinde 50.000,00 TL, hastanede yatarak geçirilecek her gün için ise 100,00 TL üzerinden düzenlenmesi gereken sigorta teklifinin sunulmadığı gerekçesiyle açıklamalarının uygun bulunmamasının mevzuata aykırı olduğu, söz konusu tekliflerin açıklama ekinde idareye sunulmuş olduğu, kaldı ki yemek hizmeti alımı ihalelerinde sigorta maliyetinin önemli bir teklif bileşeni olmadığı, ayrıca açıklamalarında herhangi bir eksiklik bulunduğu kabul edilse dahi söz konusu eksikliklerin yüklenici kârından karşılanabileceği, ” şeklinde belirtilen iddiaları kapsamında Kurul çoğunluğunca “** İtirazen şikayet başvurusunun reddine”** karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen “ Yemek Hazırlama ve Dağıtım Hizmeti Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin piyasa araştırması sonuçları ortaya çıkan öğün maliyetleri ile idarece hesaplanan öğün maliyetinin aritmetik ortalaması esas alınarak toplam 3.253.185,00 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede (22) adet ihale dokümanı satın alındığı, 12.11.2013tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 9 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, iki isteklinin tekliflerinin çeşitli gerekçeler ile değerlendirme dışı bırakılması sonrasında kalan yedi teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu tekliflere ilişkin son teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

SFK Tem. Hiz. Tic. Ltd. Şti.

2.395.380,00

Özdoğanay Ltd. Şti. – Yaprak Yemek Ltd. Şti. İş Ortaklığı

2.492.490,00

Antgurme Ltd. Şti. – CNS Tem. Ltd. Şti. İş Ortaklığı

2.518.386,00

Fesleğen Yemek Tic. Ltd. Şti.

2.550.756,00

Karanfil Yemek Tic. Ltd. Şti.

2.689.947,00

Urfa Damak Gıda Yemek Ltd. Şti. – Gürcan Yemek Ltd. Şti. İş Ortaklığı

3.198.156,00

Özkeskin Yemek Tic. A.Ş.

3.220.815,00

Şeklinde verildiği, ihale komisyonu tarafından yapılan değerlendirme neticesinde 5 istekliden, Teknik Şartname düzenlemeleri, aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde sunulan bir haftalık yemek menüsü ve İdari Şartname’nin 25’inci maddesi düzenlemeleri dikkate alınarak aşırı düşük teklif açıklaması sunulmasının istendiği, aşırı düşük teklif sorgulamasına Antgurme Ltd. Şti. – CNS Tem. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve başvuru sahibi Karanfil Yemek Tic. Ltd. Şti.nin süresi içerisinde cevap verdiği, her iki isteklinin açıklamalarının da uygun görülmediği ve ihalenin Urfa Damak Gıda Yemek Ltd. Şti. – Gürcan Yemek Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihaleye verilen teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin iddiası kapsamında, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “ Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, Kurul çoğunluğunca verilen karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi