KİK Kararı: 2013/UY.III-758

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/011
Gündem No : 32
Karar Tarihi : 04.02.2013
Karar No : 2013/UY.III-758
BAŞVURU SAHİBİ:
Murat Suatoğlu, ÇİLEK MAH. CUMHURİYET BULVARI NO:102/7 MERSİN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Mersin Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı, Sıteler Mah. Otogar Karsısı Fen Islerı Daıre Bsk. 160. Cadde MERSİN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/131236 İhale Kayıt Numaralı "34. Cadde, 156. Cadde, 142. Cadde Ve İsmet İnönü Bulvarının Aydınlatılması Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Mersin Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığıtarafından 19.10.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “34. Cadde, 156. Cadde, 142. Cadde ve İsmet İnönü Bulvarının Aydınlatılması Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Murat Suatoğlu’nun 18.12.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 21.12.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 07.01.2013 tarih ve 510 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 07.01.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/109 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından “34. Cadde, 156. Cadde, 142. Cadde ve İsmet İnönü Bulvarının Aydınlatılması Yapım İşi” ihalesinin 19.10.2012 tarihinde yapıldığı, söz konusu ihalede ihale komisyonu tarafından ilk oturumda teklif zarflarının açılarak belge kontrolünün yapıldığı, Tolmen Elektriğin belge eksikliği olduğunun belirtildiği, diğer isteklilerin belgelerinin tam olduğunun belirlendiği, daha sonraki aşamada aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplandığı, Nurhak ve Adnan Atalay firmasının aşırı düşük teklif olarak belirlendiği, Nurhak firmasının aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı, Adnan Atalay firmasının sunduğu açıklamaların ise değerlendirmesinin yapılmadan bir ay gibi bir süre beklenildiği, idarece 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa istinaden ihale işlem dosyasının ön maliinceleme yapılması için Mali Hizmetlere gönderilmesi gerektiğinden bahsedildiği, isteklilerce sunulan teklif zarfı içerisindeki belgelerin ihale komisyonunca yeniden incelemesinin yapılarak firmalarının geçici teminat mektubunda işin adının yanlış yazılmış olması nedeniyle, Işıl Elektrik firmasının ise teklif mektubu eki birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata bulunması nedeniyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığının bildirildiği, daha sonra aşırı düşük teklif sınır değerinin yeniden belirlenerek Adnan Atalay firmasının teklifinin sınır değerin üzerinde kaldığının belirtildiği ve anılan isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği, idarece ihalenin anılan istekli üzerinde bırakılması için özellikle firmalarının ve Işıl Elektrik firmasının teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihale komisyonunca yapılan ilk değerlendirme sonucunda Adnan Atalay firmasının aşırı düşük teklif olarak belirlendiği ve anılan istekliden aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının istenildiği, söz konusu isteklinin açıklamalarının mevzuata aykırı olması nedeniyle bu defa sınır değerin değiştirilerek anılan isteklinin teklifinin sınır değerin üzerinde kalmasının sağlandığı, Adnan Atalay firmasının aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olup olmadığı yönünde idarece bir karar verilmeden isteklilere ait belgelerin yeniden incelenmesinin uygun olmadığı, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’ndan 2 yıl sonra uygulamaya konulan ve mali alanı düzenleyen genel bir kanun olduğu, ihale komisyonunca alınan ve ihale yetkilisinin onayı ile kesinleşen ihale kararında ne gibi düzeltici işlemler yapılacağının 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinde belirtildiği, idarenin firmalarının geçici teminatında bulduğu eksikliği mevzuat uyarınca bilgi eksikliği olarak değerlendirerek tamamlatması ya da direk banka ile yazışma yaparak çözebileceği bir husus yüzünden tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu,

2. Adnan Atalay isimli firmanın aslında ilk aşamada şartnameye uygun olmaması nedeniyle elenmesi gerektiği, Adnan Atalay firmasının ihaleye gerçek şahıs olarak katıldığı, çünkü ortağı olduğu ve halen faaliyetini sürdüren tüzel kişiliğin çok yüklü miktarda vergi ve SSK borcu bulunduğu, Adnan Atalay’ın % 80 ortağı olduğu Atalay Mühendislik İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ile ihaleye şahıs firması olarak giren Adnan Atalay’ın aynı adreste kurulup telefon numaralarının bile aynı olduğu, ortağı olduğu bir şirkete ait SGK borcunun bulunması durumunda ihalede değerlendirme dışı bırakılma durumuna ilişkin Kamu İhale Kurumunun da kararı bulunduğu, dolayısıyla Adnan Atalay’ın ilk değerlendirmede teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İhale dokümanında yer alan düzenlemelerden şikâyet konusu ihalenin “34. Cadde, 156. Cadde, 142. Cadde ve İsmet İnönü Bulvarının Aydınlatılması Yapım İşi” ne ilişkin olduğu, işin süresinin işyeri teslim tarihinden itibaren 180(yüzseksen) gün olarak belirlendiği ve ihalenin teklif birim fiyat üzerinden ihale edildiği anlaşılmıştır.

Şikâyet konusu husus ile ilgili olarak idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idarenin cevap yazısında ihale işlem dosyasının ön mali inceleme için mali hizmetlere gönderilmesinin ikinci bir inceleme için dayanak olarak gösterilmediği, ön mali incelemeye ihale işlem dosyasının eksiksiz olarak gönderilmesinin amaçlandığı, ilk incelemede Işıl Elek. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklif mektubu ekinde yer alan teklif birim fiyat cetvelinde yapılan aritmetik hatanın ve Murat Suatoğlu’nun geçici teminat mektubunda işin adının yanlış yazılmış olduğunun fark edilmediği,bu haliyle aşırı düşük teklif sınır değerinin hesaplandığı, Adnan Atalay ve Nurhak Yapı Elek. San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği ve anılan isteklilerden tekliflerinin detayına ilişkin açıklama sunmalarının istenildiği, Nurhak Yapı Elek. San. Tic. Ltd. Şti.nin açıklama sunmadığı, daha sonraki aşamada Işıl Elek. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.nin ve başvuru sahibinin tekliflerindeki aykırılıkların tespit edildiği ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, daha sonra yeniden aşırı düşük teklif sınır değeri hesaplandığı ve sınır değerin üzerinde teklif veren Adnan Atalay’ın ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak, Detvar İnş. Elek. Müh. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.nin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği, Murat Suatoğlu’nun geçici teminat mektubunda işin adının yanlış yazılması hususunda ise bilgi eksikliği kapsamında tamamlatılacak bilgiler ile ilgili Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.6’ncı maddesinde geçici teminat mektubu ve teklif mektuplarının kanunen taşıması zorunlu hususlar hariç ifadesinin kullanılmasından dolayı geçici teminat mektubundaki yanlışlığın bilgi eksikliği kapsamında tamamlatılmasının uygun görülmediği ifade edilerek başvuru reddedilmiştir.

19.10.2012 tarihinde yapılan ihaleye ilişkin ihale dokümanının 9 kişi tarafından satın alındığı ve 6 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca yapılan ilk değerlendirme neticesinde Tolmen Elektrik İnş. Müh. Tur. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata tespit edilmesi ve iş deneyim belgesinin uygun olmaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer isteklilerin belgelerinin uygun bulunduğu ve geçerli olduğu belirlenen 5 isteklinin teklifleri esas alınarak Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen açıklamalara uygun olarak aşırı düşük teklif sınır değerinin 2.696.213,24 TL olarak tespit edildiği, teklifi hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında bulunan Adnan Atalay ile Nurhak Yapı ve Elektrik San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği ve idarenin 22.10.2012 tarihli yazısı ile anılan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının istenildiği,

Daha sonraki aşamada 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve kontrol Kanunu’na istinaden ihale işlem dosyasının ön mali inceleme yapılması için Mali Hizmetlere gönderilmesi gerektiğinden isteklilerce sunulan teklif zarfı içerisindeki belgelerin ihale komisyonunca yeniden incelenmesi sonucunda isteklilerden Murat Suatoğlu’nun geçici teminat mektubunun işin adına düzenlenmemiş olduğunun, Işıl Elektrik İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ise teklif mektubu eki birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata yapıldığının belirlendiği ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, oluşan yeni duruma göre aşırı düşük teklif sınır değerinin yeniden hesaplandığı ve 2.472.825,41 TL olarak tespit edildiği, yeni hesaplanan sınır değerin altında teklif vermiş olan tek istekli olan Nurhak Yapı ve Elektrik San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifine ilişkin açıklamalar zaten ilk hesaplanan sınır değerden sonra idarenin 22.10.2012 tarihli yazı ile 06.11.2012 tarihine kadar sunulması istenildiğinden anılan istekliye yeniden bir yazı yazılmadığı, açıklanan hususların 29.11.2012 tarihli ihale komisyonu ara kararı ile karara bağlandığı, Nurhak Yapı ve Elektrik San. Tic. Ltd. Şti.nin süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklamalarını sunmadığı, Adnan Atalay’ın ise 06.11.2012 tarihli yazı ekinde açıklamalarını sunduğu,

Nurhak Yapı ve Elektrik San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamalarını sunmaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Adnan Atalay’ın ise ikinci hesaplanan sınır değerin üzerinde olması nedeniyle aşırı düşük açıklamalarının uygun olup olmadığının irdelenmediği ve 04.12.2012 tarihli kesinleşen ihale kararı ile Adnan Atalay’ın ekonomik açıdan en avantajlı istekli, Detvar İnşaat Elektrik Mühendislik Taah. San. Tic. Ltd. Şti.nin ise ekonomik açıdan ikinci avantajlı istekli olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü yer almaktadır.

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Amaç”başlıklı 1’inci maddesinde “ Bu Kanunun amacı, kalkınma planları ve programlarda yer alan politika ve hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını, hesap verebilirliği ve malî saydamlığı sağlamak üzere, kamu malî yönetiminin yapısını ve işleyişini, kamu bütçelerinin hazırlanmasını, uygulanmasını, tüm malî işlemlerin muhasebeleştirilmesini, raporlanmasını ve malî kontrolü düzenlemektir.” hükmü,

“İç kontrolün tanımı”başlıklı 55’inci maddesinde “ İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünüdür.

Görev ve yetkileri çerçevesinde, malî yönetim ve iç kontrol süreçlerine ilişkin standartlar ve yöntemler Maliye Bakanlığınca, iç denetime ilişkin standartlar ve yöntemler ise İç Denetim Koordinasyon Kurulu tarafından belirlenir, geliştirilir ve uyumlaştırılır. Bunlar ayrıca, sistemlerin koordinasyonunu sağlar ve kamu idarelerine rehberlik hizmeti verir.” hükümleri,

Anılan Kanun’un“Ön Mali Kontrol” başlıklı 58’inci maddesinde ise “Ön malî kontrol, harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılan kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından yapılan kontrolleri kapsar.

Ön malî kontrol süreci, malî karar ve işlemlerin hazırlanması, yüklenmeye girişilmesi, iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesi ve belgelendirilmesinden oluşur.

Kamu idarelerinde ön malî kontrol görevi, yönetim sorumluluğu çerçevesinde yürütülür.

Harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılacak asgarî kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Maliye Bakanlığınca belirlenir. Kamu idareleri, bu standart ve yöntemlere aykırı olmamak şartıyla bu konuda düzenleme yapabilir.” hükümleri bulunmaktadır.

Söz konusu Kanun’a dayalı olarak Maliye Bakanlığı’nca yayımlananİç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esasları belirleyen mevzuatın “Ön malî kontrol süreci” başlıklı 12’nci maddesinde ise “ Malî hizmetler birimininön malî kontrolüne tâbi malî karar ve işlemler, kontrol edilmek üzere malî hizmetler birimine gönderilir. Malî hizmetler birimince kontrol edilen işlemler hakkında görüş yazısı düzenlenir ve ilgili birime gönderilir. Ön malî kontrol sonucunda yazılı görüş düzenlenmesi halinde bu yazılı görüşler ayrıntılı, açık ve gerekçeli olmak zorundadır. Malî hizmetler biriminin görüş yazısı ilgili işlem dosyasında saklanır ve bir örneği de ödeme emri belgesine eklenir.”

“Taahhüt evrakı ve sözleşme tasarıları”başlıklı 17’nci maddesinde**“** Kontrole tâbi taahhüt evrakı ve sözleşme tasarıları, bunlara ilişkin tüm bilgi ve belgeleri içerecek şekilde bir işlem dosyası olarak harcama yetkilisi tarafından malî hizmetler birimine gönderilir.

Taahhüt evrakı ve sözleşme tasarıları,en geç on işgünü içinde kontrol edilir. Yapılan kontrol sonucunda düzenlenen görüş yazısı, işlem dosyası ile birlikte ilgili harcama yetkilisine gönderilir.” açıklamaları bulunmaktadır.

Murat Suatoğlu’nun teklif dosyası kapsamında sunduğu geçici teminat mektubu incelendiğinde Yapı Kredi Bankası’ndan 18.10.2012 tarihinde alınan geçici teminat mektubunun teminat tutarının 95.000,00 TL ve süresinin 15.02.2013 tarihine kadar geçerli olduğu, ancak geçici teminat mektubunun “Kültür Parkı İçerisinde Aydınlatma Direkleri Yapım İşi” ne ilişkin düzenlendiği belirlenmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun“Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinde “ Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30’uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.”

“Tekliflerin değerlendirilmesi”başlıklı 37’nci maddesinde** “** İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz.

Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36’ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükümleri yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “ İdarelerce belgelerdeki eksik bilgilerin tamamlatılması”başlığı altında “ 16.6.1 İhale dokümanında başvuru veya teklif zarfı içinde sunulması istenilen belgeler ve bu belgelere ilgili mevzuat gereğince eklenmesi zorunlu olan eklerinden herhangi birinin, aday veya isteklilerce sunulmaması halinde, bu eksik belgeler ve ekleri idarelerce tamamlatılmayacaktır.

Ancak,

a) Geçici teminat ve teklif mektuplarının Kanunen taşıması zorunlu hususlar hariç olmak üzere, sunulan belgelerde ihale sonucu açısından teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmayan bilgi eksikliklerinin bulunması halinde, bu tür bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

b) Aday ve isteklilerce sunulan ve başka kurum, kuruluş ve kişilerce düzenlenen belgelerde, belgenin taşıması zorunlu asli unsurlar dışında, belgenin içeriğine ilişkin tereddüt yaratacak nitelikte olan ve belgeyi düzenleyen kurum, kuruluş veya kişilerden kaynaklanan bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

İdarelerce tamamlatılacaktır.” açıklamaları yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “Tekliflerin geçerlilik süresi” başlıklı 24’üncü maddesinde _“24.1._Tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 90 (doksan) takvim günüdür. Bu süreden daha kısa süreli teklif mektupları değerlendirmeye alınmayacaktır.”

“Geçici teminat”başlıklı 26’ncı maddesinde _“26.1._İstekliler, teklif ettikleri bedelin % 3'ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir. Teklif edilen bedelin % 3'ünden az oranda geçici teminat veren isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.

_26.3._Geçici teminat olarak sunulan teminat mektuplarında geçerlilik tarihi belirtilmelidir. Bu tarih, 15.02.2013tarihinden önce olmamak üzere istekli tarafından belirlenir.

_26.4._Kabul edilebilir bir geçici teminat ile birlikte verilmeyen teklifler, İdare tarafından istenilen katılma şartlarının sağlanamadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılacaktır.” düzenlemeleri yer almaktadır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden de anlaşıldığı üzere, ihale komisyonunca ilk oturumda isteklilerin huzurunda teklif zarflarının açılması, teklif zarfları mevzuata uygun olan isteklilerin teklif zarflarının açılarak isteklilerin teklif fiyatlarının okunması, yaklaşık maliyetin açıklanması ve daha sonra isteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığının kontrol edilmesi gerekmektedir. Söz konusu ihalede ihale komisyonunca yapılan ilk değerlendirme neticesinde Tolmen Elektrik İnş. Müh. Tur. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata tespit edildiği, ancak başvuru sahibinin geçici teminat mektubunda daha sonra tespit edilen aykırılığın ve Işıl Elektrik İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin birim fiyat teklif cetvelinde yapılan aritmetik hatanın ilk aşamada atlanmış olduğu, daha sonraki aşamada ön mali kontrol için ihale işlem dosyası Mali Hizmetler birimine gönderileceğinden isteklilerin belgeleri tekrar incelendiğinde söz konusu aykırılıkların da belirlendiği ve idarece düzeltici işlem yapılarak ihale komisyonu tarafından yapılan hatanın düzeltildiği anlaşılmıştır. İdarenin düzeltici işlem tesisinden sonra yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin 04.12.2012 tarihinde karara bağlandığı ve Adnan Atalay’ın ekonomik açıdan en avantajlı istekli olarak belirlendiği görülmüştür. Bir sonraki aşamada idarece İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esasları belirleyen mevzuatın 17’nci maddesi gereği ihale işlem dosyasının incelenmek üzere Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığı’na gönderildiği, Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığınca incelemenin yapılarak 14.12.2012 tarihli yazı ile sözleşme tasarısının onaylandığı ve Fen İşleri Daire Başkanlığına gönderildiği tespit edilmiştir.

Yukarıda yapılan tespitler dikkate alındığında başvuru dilekçesinde iddia edildiği üzere ihale komisyonunca alınan ve ihale yetkilinin onayı ile kesinleşen ihale kararında ön mali kontrol sonucu düzeltici işlemler yapıldığı iddiasının yerinde olmadığı, zira kesinleşen ihale kararından sonra dosyanın mevzuata uygun şekilde ön mali kontrol için Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığına gönderildiği belirlenmiştir.

Ancak, ihale komisyonunca yapılan ilk değerlendirmede Tolmen Elektrik nş. Müh. Tur. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata tespitinin yapıldığı, ancak aynı nitelikte Işıl Elektrik İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin birim fiyat teklif cetvelinde yapılan aritmetik hatanın fark edilmediği, mevzuat uyarınca ilk olarak hassasiyetle incelenmesi gereken geçici teminat, teklif mektubu ve eki birim fiyat teklif cetvelinin detaylı olarak incelenmediği hususları göz önüne alındığında söz konusu ihalede 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerinden biri olan güvenirlik ilkesinin ihlâl edildiği belirlenmiştir. Zira ihale komisyonunun ilk değerlendirmesinden sonra aşırı düşük teklif sınır değerin tespit edilerek iki isteklinin aşırı düşük olarak belirlendiği, daha sonra sunulan açıklamaların uzun bir süre değerlendirilmeden teklif dosyalarının yeniden incelenerek eksikliklerin belirlenmesi neticesinde aşırı düşük teklif sınır değerin değiştiği belirlendiğinden, yapılan hatanın ihale üzerinde bırakılan istekliyi belirlemeye yönelik bir işlem olduğu hususunda şüphe yaratabileceği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan başvuru sahibinin sunduğu geçici teminat mektubunda ihalenin adının tümüyle yanlış yazılması hususu irdelendiğinde,

Teminat mektupları garanti sözleşmesi olarak kabul edildiğinden, garanti sözleşmeleri gibi herhangi bir şekle tabi olmayıp, ispat problemlerini bertaraf edebilmek için uygulamada yazılı şekilde yapılmaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 35’inci maddesi gereğince Kanun kapsamındaki ihalelere ilişkin olarak bankalarca düzenlenecek teminat mektuplarının kapsam ve şekli Kamu İhale Kurumunca belirlenmiş ve Uygulama Yönetmelikleri ekinde yer alan standart formlarda düzenlenmiş olduğundan, 4734 sayılı Kanun kapsamındaki ihalelerde teminat mektuplarının bu standart formlara uygun olarak düzenlenmesi zorunludur.

Uygulamada bankalarca teminat mektupları standart formlara göre düzenlenmekte, ilgili formda yer alan idarenin adı, işin adı, geçici teminatın tutarı gibi boş bırakılan yerler bankalarca doldurularak, banka yetkililerince imzalanmaktadır. Bu şekilde oluşacak yanlışlıkların 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuata aykırılık teşkil edip etmediği hususunun işin esasını etkileyip etkilemediğine göre değerlendirilmesi gerekmektedir.

Borçlar Kanunu’nun 23’üncü maddesinde, akit yapılırken esaslı bir hataya uğrayan tarafın, o akit ile ilzam olunamayacağı ve hata hallerinin düzenlendiği 24’üncü maddesinde ise hata ettiğini iddia eden tarafın bir akit hakkında rızasını beyan ederken başka bir akit kastetmiş olmasının esaslı hata olduğu hüküm altına alınmıştır. Mesele bu yönüyle incelendiğinde, teminat mektubunun tarafı olan bankaca mektubun geçersiz olduğunun ileri sürülebilmesi için, belli bir riskin garanti edildiğinin anlaşılamaması, bir başka deyişle, ihaleyi yapan idarenin aynı mahiyette başka bir ihalesinin bulunması, lehtarın o ihaleye de katılıyor olması ve bankanın teminat mektubu düzenlenirken bu sebeple hataya düşüldüğünü iddia ve ispat etmesi gerekmektedir.

Bu açıdan bakıldığında, EKAP üzerinden yapılan tarama sonucunda aynı idarenin “Kültür Parkı İçerisinde Aydınlatma Direkleri Yapımı İşi” için de ihalesi bulunduğu, söz konusu ihalenin İhale Kayıt Numarasının 2011/38316 olduğu belirlenmiştir. Başvuru sahibinin geçici teminat mektubunda ihalenin adının tümüyle yanlış yazılmış olduğu belirlendiğinden, söz konusu yanlışlık nedeniyle başvuru sahibinin geçici teminatının kabul edilmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Yukarıda yapılan tespitler neticesinde söz konusu ihalede 4734 sayılı Kanun’un temel ilkelerinden biri olan güvenirlik ilkesinin ihlâl edildiği belirlendiğinden ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İdareye yapılan şikâyet başvurusunda söz konusu iddiaya yer verilmediğinden, idarenin cevap yazısında bu konuya ilişkin bir değerlendirme bulunmamaktadır.

4734 sayılı Kanun’un “Kuruma itirazen şikâyet başvurusu” başlıklı 56’ncı maddesinin ikinci fıkrasında; “ Kurum itirazen şikâyet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler.” hükmüne,

İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları”başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında; “ İdarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemez” hükmüne,

Anılan Yönetmelik’in “İtirazen şikâyet başvuruları” başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasında “İdareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idare tarafından alınan kararın uygun bulunmaması veya süresi içinde karar alınmaması hallerinde veya şikâyet ya da itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan ihalenin iptali kararlarına karşı doğrudan Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilir.” hükmüne yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğ’in “Kurum tarafından yapılacak işlemler” başlıklı 12’nci maddesinin ikinci fıkrasında “İdareye başvuru konularının yanı sıra yeni konular da eklenerek Kuruma başvurulması halinde ise, itirazen şikâyet başvurusunun incelenmesinde idareye başvuru konusu edilmeyen hususlar dikkate alınmaz.” açıklaması yer almaktadır.

Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunmanın ön koşulu idareye usulüne uygun şikâyet başvurusu yapılmasıdır. Anılan iddia ile ilgili başvuru sahibinin idareye şikâyet başvurusunun olmadığı, doğrudan Kuruma başvuruda bulunulduğu anlaşıldığından anılan mevzuat doğrultusunda bu iddiaya ilişkin başvurunun reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

EK GEREKÇE

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği birinci iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca “ ihalenin iptaline” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği birinci iddiasına yönelik Kurulca verilen karara katılmakla birlikte, başvuru sahibinin birinci iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan incelemeye göre;

Mersin Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen “ 34. Cadde, 156. Cadde, 142. Cadde ve İsmet İnönü Bulvarının Aydınlatılması Yapım İşi ” ihalesine ilişkin 9 adet ihale dokümanı satın alındığı, 19.10.2012 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 6 istekli tarafından teklif verildiği,ihale komisyonunca yapılan ilk değerlendirme neticesinde Tolmen Elektrik İnş. Müh. Tur. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata tespit edilmesi ve iş deneyim belgesinin uygun olmaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer isteklilerin belgelerinin uygun bulunduğu ve geçerli olduğu belirlenen 5 isteklinin teklifleri esas alınarak Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen açıklamalara uygun olarak aşırı düşük teklif sınır değerinin 2.696.213,24 TL olarak tespit edildiği, teklifi hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında bulunan Adnan Atalay ile Nurhak Yapı ve Elektrik San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği ve idarenin 22.10.2012 tarihli yazısı ile anılan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının istenildiği,

Daha sonraki aşamada, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve kontrol Kanunu’na istinaden ihale işlem dosyasının ön mali inceleme yapılması için Mali Hizmetlere gönderilmesi gerektiğinden isteklilerce sunulan teklif zarfı içerisindeki belgelerin ihale komisyonunca yeniden incelenmesi sonucunda isteklilerden Murat Suatoğlu’nun geçici teminat mektubunun işin adına düzenlenmemiş olduğunun, Işıl Elektrik İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ise teklif mektubu eki birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata yapıldığının belirlendiği ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, oluşan yeni duruma göre aşırı düşük teklif sınır değerinin yeniden hesaplandığı ve 2.472.825,41 TL olarak tespit edildiği, yeni hesaplanan sınır değerin altında teklif vermiş olan tek istekli olan Nurhak Yapı ve Elektrik San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifine ilişkin açıklamalar zaten ilk hesaplanan sınır değerden sonra idarenin 22.10.2012 tarihli yazı ile 06.11.2012 tarihine kadar sunulması istenildiğinden anılan istekliye yeniden bir yazı yazılmadığı, açıklanan hususların 29.11.2012 tarihli ihale komisyonu ara kararı ile karara bağlandığı, Nurhak Yapı ve Elektrik San. Tic. Ltd. Şti.’nin süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklamalarını sunmadığı, Adnan Atalay’ın ise 06.11.2012 tarihli yazı ekinde açıklamalarını sunduğu,

Nurhak Yapı ve Elektrik San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamalarını sunmaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Adnan Atalay’ın ise ikinci hesaplanan sınır değerin üzerinde olması nedeniyle aşırı düşük açıklamalarının uygun olup olmadığının irdelenmediği ve 04.12.2012 tarihli kesinleşen ihale kararı ile Adnan Atalay’ın ekonomik açıdan en avantajlı istekli, Detvar İnşaat Elektrik Mühendislik Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin ise ekonomik açıdan ikinci avantajlı istekli olarak belirlendiği,

Anlaşılmıştır.

İdarenin düzeltici işlem tesisinden sonra yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin 04.12.2012 tarihinde karara bağlandığı ve Adnan Atalay’ın ekonomik açıdan en avantajlı istekli olarak belirlendiği görülmüştür. Bir sonraki aşamada idarece, İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esasları belirleyen mevzuatın 17’nci maddesi gereği, ihale işlem dosyasının incelenmek üzere Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığı’na gönderildiği, Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığınca incelemenin yapılarak 14.12.2012 tarihli yazı ile sözleşme tasarısının onaylandığı ve Fen İşleri Daire Başkanlığına gönderildiği tespit edilmiştir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu 10.12.2003 tarihinde kabul edilmiş olup bütünüyle 01.01.2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Anılan Kanunun “Ön mali kontrol” başlıklı 58 inci maddesinde;

“ Ön malî kontrol, harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılan kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından yapılan kontrolleri kapsar.

Ön malî kontrol süreci, malî karar ve işlemlerin hazırlanması, yüklenmeye girişilmesi, iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesi ve belgelendirilmesinden oluşur.

Kamu idarelerinde ön malî kontrol görevi, yönetim sorumluluğu çerçevesinde yürütülür.

Harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılacak asgarî kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usul ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Maliye Bakanlığınca belirlenir. Kamu idareleri, bu standart ve yöntemlere aykırı olmamak şartıyla bu konuda düzenleme yapabilir. “

Hükümleri yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun“Sözleşmeye davet” başlıklı 42 nci maddesinde ise, “ 41 inci maddede belirtilen sürelerin bitimini, ön mali kontrol yapılması gereken hallerde ise bu kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan istekliye teklif tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususu bildirilir. (...)” hükmü bulunmaktadır.

Yukarıda verilen 5018 sayılı Kanunun 58 inci maddesi gereği Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünce hazırlanan ve 31.12.2005 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların “Tanımlar”başlıklı 3 üncü maddesinde;

“** Ön Mali Kontrol:**İdarelerin gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerine ilişkin mali karar ve işlemlerinin; idarenin bütçesi, bütçe tertibi, kullanılabilir ödenek tutarı, harcama programı, finansman programı, merkezi yönetim bütçe kanunu ve diğer mali mevzuat hükümlerine uygunluğu ve kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması yönlerinden yapılan kontrolünü ifade eder”denilmektedir.

Yine aynı Esasların“Kapsam” başlıklı 10 uncu maddesinde ön mali kontrolün 3 üncü maddede tanımlanan çerçevede harcama birimleri tarafından yapılan kontrollerden oluştuğu, ön mali kontrolün niteliği başlıklı 11 inci maddesinde ise; “ön mali kontrol sonucunda uygun görüş verilip verilmemesi, danışma ve önleyici niteliği haiz olup, mali karar ve işlemlerin harcama yetkilisi tarafından uygulanmasında bağlayıcı değildir” denilmektedir.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunundan 2 yıl sonra uygulamaya konulmuş ve mali alanı düzenleyen genel bir Kanundur. 4734 sayılı Kanun ise ihale mevzuatını düzenleyen özel bir kanundur. Bu Kanunun 41 inci maddesinde kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesini ve akabinde sözleşmeye davet konusu düzenlenmektedir. İhale komisyonca alman ve ihale yetkilisinin onayı ile kesinleşen ihale kararlarında ne gibi düzeltici işlemler yapılacağı 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendindeki “ İdare tarafından düzeltme yapılması yoluyla giderilebilecek ve ihale sürecinin kesintiye uğratılmasına gerek bulunmayan durumlarda, düzeltici işlem belirlenmesine karar verilir” hükmü ile açıkça belirtilmektedir. Görüleceği üzere ihale komisyonca alınan ve ihale yetkilisinin onayı ile kesinleşen ihale kararlarında anılan Kanunun 41 inci maddesine göre ön mali kontrol neticesinde verilen kararla ilgili olarak ihale komisyonu, ihale yetkilisi ve idare tarafından herhangi bir karar verileceğine dair bir hüküm bulunmamaktadır.

4734 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde ihalenin, bu Kanunda yazılı usul ve şartlarla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve ihale yetkilisinin onayını müteakip sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan işlemler olarak tanımlandığı ve bu Kanuna göre yapılacak olan ihalelerde ihale sürecindeki değerlendirmeleri yapmak üzere oluşturulan ihale komisyonu dışında, başka adlar altında komisyonlar kurulamayacağı ilgili uygulama yönetmeliklerinde hüküm altına alınmıştır.

Ön mali kontrol sonucunda uygun görüş verilip verilmemesi, danışma ve önleyici niteliğe haiz olup, mali karar ve işlemlerin harcama yetkilisi tarafından uygulanmasında bağlayıcı olmadığı gibi, ön malî kontrol sonucunda verilen görüşe istinaden ihale komisyonunca tekliflerin yeniden değerlendirilebileceğine dair 4734 sayılı Kanunda açık bir düzenlememe bulunmadığından ihale sonucunu değiştirecek şekilde düzeltici işlem belirlenmesi sonucunu doğuracak şekilde ihale komisyonunun daha önce aldığı kararı değiştirebilmesi ve tekrar ihale yetkilisinin onayına sunabilmesi anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendine göre de mümkün olmadığından, bu şekilde yapılacak olan uygulamanın anılan Kanunun 5 inci maddesinde yer alan temel ilkelerden idarelerin eşit muamele ve saydamlık ilkelerine de açıkça aykırılık oluşturacağı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin son fıkrası uyarınca, ihale yetkilisi veya ihale komisyonu tarafından hiçbir şekilde söz konusu ihalede itirazen şikayete konu işlem ve eylemlerle ilgili olarak ihale yetkilisi tarafından onaylanan kesinleşen ihale kararından sonra ihale işlemlerine müdahale açısından başka bir kişi tarafından işlem tesis edilmesi mümkün bulunmadığından ve inceleme konusu ihalede ön malî kontrol sonucunda verilen görüşün danışma ve önleyici niteliğinde olduğu ve malî karar ve işlemlerin harcama yetkilisi tarafından uygulanmasında bağlayıcı olmadığı dikkate alındığında, söz konusu ihaleye ilişkin ihale yetkilisince onaylanan kesinleşen ihale kararı sonrasında ön mali kontrol sonucuna göre ihale sonucunun değişemeyeceği değerlendirildiğinden, ön mali kontrole ilişkin bu gerekçenin kurul kararı içinde yer almaması gerektiği yönündeki düşüncem dışında, başvuru sahibinin birinci iddiasına yönelik Kurulca verilen “ ihalenin iptaline” niteliğindeki karara katılıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği birinci iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca “ ihalenin iptaline” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin birinci iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan incelemeye göre;

Mersin Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen “ 34. Cadde, 156. Cadde, 142. Cadde ve İsmet İnönü Bulvarının Aydınlatılması Yapım İşi ” ihalesine ilişkin 9 adet ihale dokümanı satın alındığı, 19.10.2012 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 6 istekli tarafından teklif verildiği,ihale komisyonunca yapılan ilk değerlendirme neticesinde Tolmen Elektrik İnş. Müh. Tur. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata tespit edilmesi ve iş deneyim belgesinin uygun olmaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer isteklilerin belgelerinin uygun bulunduğu ve geçerli olduğu belirlenen 5 isteklinin teklifleri esas alınarak Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen açıklamalara uygun olarak aşırı düşük teklif sınır değerinin 2.696.213,24 TL olarak tespit edildiği, teklifi hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında bulunan Adnan Atalay ile Nurhak Yapı ve Elektrik San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği ve idarenin 22.10.2012 tarihli yazısı ile anılan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının istenildiği,

Daha sonraki aşamada, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve kontrol Kanunu’na istinaden ihale işlem dosyasının ön mali inceleme yapılması için Mali Hizmetlere gönderilmesi gerektiğinden isteklilerce sunulan teklif zarfı içerisindeki belgelerin ihale komisyonunca yeniden incelenmesi sonucunda isteklilerden Murat Suatoğlu’nun geçici teminat mektubunun işin adına düzenlenmemiş olduğunun, Işıl Elektrik İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ise teklif mektubu eki birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata yapıldığının belirlendiği ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, oluşan yeni duruma göre aşırı düşük teklif sınır değerinin yeniden hesaplandığı ve 2.472.825,41 TL olarak tespit edildiği, yeni hesaplanan sınır değerin altında teklif vermiş olan tek istekli olan Nurhak Yapı ve Elektrik San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifine ilişkin açıklamalar zaten ilk hesaplanan sınır değerden sonra idarenin 22.10.2012 tarihli yazı ile 06.11.2012 tarihine kadar sunulması istenildiğinden anılan istekliye yeniden bir yazı yazılmadığı, açıklanan hususların 29.11.2012 tarihli ihale komisyonu ara kararı ile karara bağlandığı, Nurhak Yapı ve Elektrik San. Tic. Ltd. Şti.’nin süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklamalarını sunmadığı, Adnan Atalay’ın ise 06.11.2012 tarihli yazı ekinde açıklamalarını sunduğu,

Nurhak Yapı ve Elektrik San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamalarını sunmaması nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Adnan Atalay’ın ise ikinci hesaplanan sınır değerin üzerinde olması nedeniyle aşırı düşük açıklamalarının uygun olup olmadığının irdelenmediği ve 04.12.2012 tarihli kesinleşen ihale kararı ile Adnan Atalay’ın ekonomik açıdan en avantajlı istekli, Detvar İnşaat Elektrik Mühendislik Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin ise ekonomik açıdan ikinci avantajlı istekli olarak belirlendiği,

Anlaşılmıştır.

5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Amaç”başlıklı 1’inci maddesinde “ Bu Kanunun amacı, kalkınma planları ve programlarda yer alan politika ve hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını, hesap verebilirliği ve malî saydamlığı sağlamak üzere, kamu malî yönetiminin yapısını ve işleyişini, kamu bütçelerinin hazırlanmasını, uygulanmasını, tüm malî işlemlerin muhasebeleştirilmesini, raporlanmasını ve malî kontrolü düzenlemektir.” hükmü,

“ İç kontrolün tanımı” başlıklı 55’inci maddesinde “ İç kontrol; idarenin amaçlarına, belirlenmiş politikalara ve mevzuata uygun olarak faaliyetlerin etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde yürütülmesini, varlık ve kaynakların korunmasını, muhasebe kayıtlarının doğru ve tam olarak tutulmasını, malî bilgi ve yönetim bilgisinin zamanında ve güvenilir olarak üretilmesini sağlamak üzere idare tarafından oluşturulan organizasyon, yöntem ve süreçle iç denetimi kapsayan malî ve diğer kontroller bütünüdür.

Görev ve yetkileri çerçevesinde, malî yönetim ve iç kontrol süreçlerine ilişkin standartlar ve yöntemler Maliye Bakanlığınca, iç denetime ilişkin standartlar ve yöntemler ise İç Denetim Koordinasyon Kurulu tarafından belirlenir, geliştirilir ve uyumlaştırılır. Bunlar ayrıca, sistemlerin koordinasyonunu sağlar ve kamu idarelerine rehberlik hizmeti verir.” hükümleri,

Anılan Kanun’un “Ön Mali Kontrol” başlıklı 58’inci maddesinde ise “Ön malî kontrol, harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılan kontroller ile malî hizmetler birimi tarafından yapılan kontrolleri kapsar.

Ön malî kontrol süreci, malî karar ve işlemlerin hazırlanması, yüklenmeye girişilmesi, iş ve işlemlerin gerçekleştirilmesi ve belgelendirilmesinden oluşur.

Kamu idarelerinde ön malî kontrol görevi, yönetim sorumluluğu çerçevesinde yürütülür.

Harcama birimlerinde işlemlerin gerçekleştirilmesi aşamasında yapılacak asgarî kontroller, malî hizmetler birimi tarafından ön malî kontrole tâbi tutulacak malî karar ve işlemlerin usûl ve esasları ile ön malî kontrole ilişkin standart ve yöntemler Maliye Bakanlığınca belirlenir. Kamu idareleri, bu standart ve yöntemlere aykırı olmamak şartıyla bu konuda düzenleme yapabilir.” hükümleri bulunmaktadır.

Söz konusu Kanun’a dayalı olarak Maliye Bakanlığı’nca yayımlananİç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esasları belirleyen mevzuatın,

“Ön malî kontrol süreci” başlıklı 12’nci maddesinde ise “ Malî hizmetler birimininön malî kontrolüne tâbi malî karar ve işlemler, kontrol edilmek üzere malî hizmetler birimine gönderilir. Malî hizmetler birimince kontrol edilen işlemler hakkında görüş yazısı düzenlenir ve ilgili birime gönderilir. Ön malî kontrol sonucunda yazılı görüş düzenlenmesi halinde bu yazılı görüşler ayrıntılı, açık ve gerekçeli olmak zorundadır. Malî hizmetler biriminin görüş yazısı ilgili işlem dosyasında saklanır ve bir örneği de ödeme emri belgesine eklenir.” ,

“ Taahhüt evrakı ve sözleşme tasarıları” başlıklı 17’nci maddesinde**“** Kontrole tâbi taahhüt evrakı ve sözleşme tasarıları, bunlara ilişkin tüm bilgi ve belgeleri içerecek şekilde bir işlem dosyası olarak harcama yetkilisi tarafından malî hizmetler birimine gönderilir.

Taahhüt evrakı ve sözleşme tasarıları,en geç on işgünü içinde kontrol edilir. Yapılan kontrol sonucunda düzenlenen görüş yazısı, işlem dosyası ile birlikte ilgili harcama yetkilisine gönderilir.” açıklamaları bulunmaktadır.

Murat Suatoğlu’nun teklif dosyası kapsamında sunduğu geçici teminat mektubu incelendiğinde, Yapı Kredi Bankası’ndan 18.10.2012 tarihinde alınan geçici teminat mektubunun teminat tutarının 95.000,00 TL ve süresinin 15.02.2013 tarihine kadar geçerli olduğu, ancak geçici teminat mektubunun “Kültür Parkı İçerisinde Aydınlatma Direkleri Yapım İşi” ne ilişkin düzenlendiği belirlenmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36’ncı maddesinde “ Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30’uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.

“Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde** “** İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz.

Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36’ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükümleri yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “ İdarelerce belgelerdeki eksik bilgilerin tamamlatılması” başlığı altında “ 16.6.1 İhale dokümanında başvuru veya teklif zarfı içinde sunulması istenilen belgeler ve bu belgelere ilgili mevzuat gereğince eklenmesi zorunlu olan eklerinden herhangi birinin, aday veya isteklilerce sunulmaması halinde, bu eksik belgeler ve ekleri idarelerce tamamlatılmayacaktır.

Ancak,

a) Geçici teminat ve teklif mektuplarının Kanunen taşıması zorunlu hususlar hariç olmak üzere, sunulan belgelerde ihale sonucu açısından teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmayan bilgi eksikliklerinin bulunması halinde, bu tür bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

b) Aday ve isteklilerce sunulan ve başka kurum, kuruluş ve kişilerce düzenlenen belgelerde, belgenin taşıması zorunlu asli unsurlar dışında, belgenin içeriğine ilişkin tereddüt yaratacak nitelikte olan ve belgeyi düzenleyen kurum, kuruluş veya kişilerden kaynaklanan bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

İdarelerce tamamlatılacaktır.” açıklamaları yer almaktadır.

İdari Şartname’nin “ Tekliflerin geçerlilik süresi” başlıklı 24’üncü maddesinde _“24.1._Tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 90 (doksan) takvim günüdür. Bu süreden daha kısa süreli teklif mektupları değerlendirmeye alınmayacaktır.”,

“Geçici teminat” başlıklı 26’ncı maddesinde _“26.1._İstekliler, teklif ettikleri bedelin % 3'ünden az olmamak üzere kendi belirleyecekleri tutarda geçici teminat vereceklerdir. Teklif edilen bedelin % 3'ünden az oranda geçici teminat veren isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılır.

_26.3._Geçici teminat olarak sunulan teminat mektuplarında geçerlilik tarihi belirtilmelidir. Bu tarih, 15.02.2013tarihinden önce olmamak üzere istekli tarafından belirlenir.

_26.4._Kabul edilebilir bir geçici teminat ile birlikte verilmeyen teklifler, İdare tarafından istenilen katılma şartlarının sağlanamadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılacaktır.” düzenlemeleri yer almaktadır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerinden anlaşıldığı üzere, ihale komisyonunca ilk oturumda isteklilerin huzurunda teklif zarflarının açılması, teklif zarfları mevzuata uygun olan isteklilerin teklif zarflarının açılarak isteklilerin teklif fiyatlarının okunması, yaklaşık maliyetin açıklanması ve daha sonra isteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığının kontrol edilmesi gerekmektedir. Söz konusu ihalede ihale komisyonunca yapılan ilk değerlendirme neticesinde Tolmen Elektrik İnş. Müh. Tur. Nak. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata tespit edildiği, ancak başvuru sahibinin geçici teminat mektubunda daha sonra tespit edilen aykırılığın ve Işıl Elektrik İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin birim fiyat teklif cetvelinde yapılan aritmetik hatanın ilk aşamada atlanmış olduğu, daha sonraki aşamada ön mali kontrol için ihale işlem dosyası Mali Hizmetler birimine gönderileceğinden isteklilerin belgeleri tekrar incelendiğinde söz konusu aykırılıkların da belirlendiği ve idarece düzeltici işlem yapılarak ihale komisyonu tarafından yapılan hatanın düzeltildiği anlaşılmıştır. İdarenin düzeltici işlem tesisinden sonra yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin 04.12.2012 tarihinde karara bağlandığı ve Adnan Atalay’ın ekonomik açıdan en avantajlı istekli olarak belirlendiği görülmüştür. Bir sonraki aşamada idarece İç Kontrol ve Ön Malî Kontrole İlişkin Usul ve Esasları belirleyen mevzuatın 17’nci maddesi gereği ihale işlem dosyasının incelenmek üzere Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığı’na gönderildiği, Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığınca incelemenin yapılarak 14.12.2012 tarihli yazı ile sözleşme tasarısının onaylandığı ve Fen İşleri Daire Başkanlığına gönderildiği tespit edilmiştir.

Yukarıda yapılan tespitler dikkate alındığında başvuru dilekçesinde iddia edildiği üzere ihale komisyonunca alınan ve ihale yetkilinin onayı ile kesinleşen ihale kararında ön mali kontrol sonucu düzeltici işlemler yapıldığı iddiasının yerinde olmadığı, zira kesinleşen ihale kararından sonra dosyanın mevzuata uygun şekilde ön mali kontrol için Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığına gönderildiği belirlenmiştir.Dolayısıyla idarenin ihale değerlendirmesinin devam ettiği her aşamada yaptığı hatayı daha sonra fark ederek düzeltici işlem tesis etme yetkisi bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer taraftan başvuru sahibinin sunduğu geçici teminat mektubunda ihalenin adının tümüyle yanlış yazılması hususu irdelendiğinde,

Teminat mektupları garanti sözleşmesi olarak kabul edildiğinden, garanti sözleşmeleri gibi herhangi bir şekle tabi olmayıp, ispat problemlerini bertaraf edebilmek için uygulamada yazılı şekilde yapılmaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 35’inci maddesi gereğince Kanun kapsamındaki ihalelere ilişkin olarak bankalarca düzenlenecek teminat mektuplarının kapsam ve şekli Kamu İhale Kurumunca belirlenmiş ve Uygulama Yönetmelikleri ekinde yer alan standart formlarda düzenlenmiş olduğundan, 4734 sayılı Kanun kapsamındaki ihalelerde teminat mektuplarının bu standart formlara uygun olarak düzenlenmesi zorunludur.

Uygulamada bankalarca teminat mektupları standart formlara göre düzenlenmekte, ilgili formda yer alan idarenin adı, işin adı, geçici teminatın tutarı gibi boş bırakılan yerler bankalarca doldurularak, banka yetkililerince imzalanmaktadır. Bu şekilde oluşacak yanlışlıkların 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuata aykırılık teşkil edip etmediği hususunun işin esasını etkileyip etkilemediğine göre değerlendirilmesi gerekmektedir.

Borçlar Kanunu’nun 23’üncü maddesinde, akit yapılırken esaslı bir hataya uğrayan tarafın, o akit ile ilzam olunamayacağı ve hata hallerinin düzenlendiği 24’üncü maddesinde ise hata ettiğini iddia eden tarafın bir akit hakkında rızasını beyan ederken başka bir akit kastetmiş olmasının esaslı hata olduğu hüküm altına alınmıştır. Mesele bu yönüyle incelendiğinde, teminat mektubunun tarafı olan bankaca mektubun geçersiz olduğunun ileri sürülebilmesi için, belli bir riskin garanti edildiğinin anlaşılamaması, bir başka deyişle, ihaleyi yapan idarenin aynı mahiyette başka bir ihalesinin bulunması, lehtarın o ihaleye de katılıyor olması ve bankanın teminat mektubu düzenlenirken bu sebeple hataya düşüldüğünü iddia ve ispat etmesi gerekmektedir.

Başvuru dilekçesinde emsal karar olarak gösterilen Kurul Kararına konu edilen geçici teminat mektubunda belirtilen ihalenin adının şikâyet edilen ihale ile aynı yazıldığı, sadece geçici teminat mektubunda ihalenin adı ile birlikte fazladan “yapım hizmeti alımı” ifadesinin eklendiği, dolayısıyla ihalenin adında bir tereddüt bulunmadığı, bu nedenle incelenen ihaleye emsal oluşturmadığı görülmüştür.

Bu açıdan bakıldığında, EKAP üzerinden yapılan tarama sonucunda aynı idarenin “Kültür Parkı İçerisinde Aydınlatma Direkleri Yapımı İşi” için de ihalesi bulunduğu, söz konusu ihalenin İhale Kayıt Numarasının 2011/38316 olduğu belirlenmiştir. Başvuru sahibinin geçici teminat mektubunda ihalenin adının ve ihale kayıt numarasının tümüyle yanlış yazılmış olduğu belirlendiğinden, söz konusu yanlışlık nedeniyle başvuru sahibinin geçici teminatının kabul edilmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, başvuruya konu ihaleye ilişkin olarak “ itirazen şikayet başvurusunun reddine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, başvuru sahibinin birinci iddiasına yönelik Kurulca verilen “ ihalenin iptaline” niteliğindeki karara katılmıyoruz.

Kazım ÖZKAN

II. BAŞKAN

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi