KİK Kararı: 2013/UY.III-2444

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/041
Gündem No : 14
Karar Tarihi : 12.06.2013
Karar No : 2013/UY.III-2444
BAŞVURU SAHİBİ:
Didem Şam, YUKARI MUMCU CAD. ELPAŞ İŞHANI KAT:3 NO:6 ERZURUM

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Erzincan İl Özel İdaresi , Gülabibey Mahallesi 798 Sokak No: 2 24100 ERZİNCAN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/36527 İhale Kayıt Numaralı "Erzincan Merkez 300 Öğrencilik Pansiyon Binası İnşaatı Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Erzincan İl Özel İdaresitarafından 24.04.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Erzincan Merkez 300 Öğrencilik Pansiyon Binası İnşaatı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Didem ŞAM’ın 14.05.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 15.05.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 22.05.2013 tarih ve 17736 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.05.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/1910 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, söz konusu isteklinin hesap cetvelinde yer alan metrajlar ile idarenin metrajları arasındaki farkın kabul edilebilir boyutta olmadığı, metrajların düşürülmesi ile haksız avantaj sağlandığı, sunulan analizlerin ihale dokümanı kapsamındaki birim fiyat tariflerine, yapım şartlarına, Teknik Şartname’ye ve örnek analiz formatına uygun olmadığı, montaj gereken imalatlar için yapılan hesaplamalara montaj bedelinin dâhil edilmediği, malzeme ve montaj bedelleri ile ilgili açıklayıcı belgenin sunulmadığı, analizlerde ve alt analizlerde yer alan birim fiyatların piyasa rayiçlerine uygun olmadığı, işçilik saatlerinin ve ücretlerinin düşürüldüğü, nakliye giderleri ile ilgili yapılan açıklamaların uygun olmadığı, taşıma mesafelerine uyulmadığı ve miktarların belirtilmediği, analiz düzenlenmesi gerekmeyen iş kalemleri/grupları için yapılan belgelendirmelerin de uygun olmadığı, bununla birlikte 27.501/A/MK pozu için analiz düzenlenmesi gerektiği halde analiz sunulmadığı, sunulan proforma faturaların onaylı olup olmadığının ve proforma faturalara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının ilgili meslek mensubundan istenilerek incelenmesi gerektiği, teknik personel ücretlerinin toplam maliyete yansıtılmadığı, öngörülen kâr ile genel giderlerin karşılanamayacağı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1. 4734 sayılı Kanunun 38’inci maddesinde, ihale komisyonunun verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38‘inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

…sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda, teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler vb.dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

…Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğ’in 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

İstekli tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin olarak yapılacak açıklamalarda sadece bu işlere ilişkin fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

…

45.1.13.10. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

45.1.13.11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(45.1.13.6) maddesine ve (45.1.13.7) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanağı mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

45.1.13.12. Maliyet/satış tutarı tespit ve stok tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

45.1.15. İtirazen şikâyet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit ve stok tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanağı mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır…” açıklaması yer almaktadır.

Yapılan incelemede, başvuruya konu ihalenin “ 300 Öğrencilik Pansiyon Binası İnşaatı Yapım İşi ” olduğu, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalede “ İnşaat İmalatları, Makine Tesisatı ile Elektrik Tesisatı” işlerinden oluşan yaklaşık maliyetin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatları ile piyasa fiyatları esas alınarak toplam 3.809.881,44 TL olarak hesaplandığı, bu değerin TÜFE güncelleme katsayısı (1,0227) ile güncellenen değerinin 3.896.365,75 TL olduğu,

24.04.2013 tarihinde yapılan ihaleye 11 isteklinin katıldığı, 1 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, geçerli 10 teklif üzerinden aşırı düşük teklif sınır değerinin 2.849.958,70 TL olarak hesaplandığı, söz konusu değerin altında teklif sunan Şahinler İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.nin ve Mita Mühendislik İnş. San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, Şahinler İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.nin açıklama sunmadığı, Mita Mühendislik İnş. San. Tic. Ltd. Şti.nin sunduğu açıklamanın yeterli kabul edilerek ihalenin anılan istekli üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Didem ŞAM’ın da ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

İdare tarafından, 24.04.2013 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması talep yazısı ekinde, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan açıklama yapılması istenilen toplam 50 iş kaleminin belirtildiği sıralı iş kalemleri listesinin ve örnek analiz formatının anılan isteklilere verildiği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde toplam teklif bedelini oluşturan genel icmal listesinin, hesap cetveli olarak tüm iş kalemlerine ait miktarların ve birim fiyatların gösterildiği tabloların ve 5 adet analizin sunulduğu görülmüştür. Sunulan 5 analiz incelendiğinde;

1- Nakliye 2 numaralı “ Nervürlü Çelik Nakliyesi ”iş kalemi için sunulan analizde,

a) İskenderun Limanı-Erzincan arası taşıma ücreti için TCDD internet sitesinden alınmış “İstasyonlar Arası Mesafe ve Taşıma Ücreti Raporu” çıktısının sunulduğu, bu raporda taşıma ücretinin KDV dâhil 52,17 TL olduğunun belirtildiği, istekli tarafından KDV oranı düşürülerek 44,21 TL fiyat teklif edildiği,

b) TCDD Erzincan İstasyonu ile şantiye alanı arası taşıma maliyetinin tespiti için Karayolları Genel Müdürlüğünün nakliye formülünün kullanıldığı, bu formülde mesafenin 9500 mt olarak belirtildiği, ancak söz konusu mesafeye ilişkin olarak açıklayıcı herhangi bir bilginin/belgenin sunulmadığı,

c) Yükleme ve boşaltma için ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Y.09.012/1 numaralı “ 1 ton her cins betonarme demiri, profil ve lama demiri ile sacların taşıtlara yükleme, boşaltma ve istifi” pozunun kullanıldığı ve bir alt analizin sunulduğu, bu analizde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının2013 yılı kârsız fiyatının kullanıldığı, bu fiyata %3,5 kâr eklenerek teklif fiyatının oluşturulduğu görülmüştür.

2- Nakliye 4 numaralı “ Moloz ve Hafriyat Nakliyesi ”iş kalemi için sunulan analizde,

a) Şantiye alanı ile hafriyat döküm alanı arası taşıma maliyetinin tespiti için de Karayolları Genel Müdürlüğünün nakliye formülünün kullanıldığı, bu formülde mesafenin 2000 mt olarak belirtildiği, ancak söz konusu mesafeye ilişkin olarak açıklayıcı herhangi bir bilginin/belgenin sunulmadığı,

b) Yükleme ve boşaltma için ise Çevre ve Şehircilik BakanlığınınY.09.003/1 poz numaralı “ 1 m 3 kum, çakıl, tuvenan, stabilize, kırmataş, hafif agrega ve mermer pirinci taşıtlara yükleme, boşaltma ve figüresi” pozunun kullanıldığı ve bir alt analizin sunulduğu, bu analizde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2013 yılı fiyatının kullanıldığı görülmüştür.

3-27.501/A/MK poz numaralı “Dış kaba sıva yapılması ” iş kalemi için sunulan analizde, söz konusu analizin Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 27.501/MK poz numaralı “ 250/300 çimento dozlu harçla düz sıva yapılması ” iş kaleminden faydalanılarak düzenlendiğinin belirtildiği görülmüştür.

Analiz girdilerinden biri olan 10.004/MK poz numaralı “ 250 kg çimento dozlu harç yapılması ” girdisi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2012 yılı rayiç fiyatının (50,38 TL) teklif edildiği tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.5’inci maddesinde yer alan açıklama gereğince, ilan tarihinde cari yıl birim fiyatlarının yayımlanmamış olması durumunda, istekliler tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatlarının kullanılması mümkün bulunmaktadır. İnceleme konusu ihalenin ilan tarihinin 26.03.2013 olduğu, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı’nca hazırlanan “2013 Yılı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatları“nın da aynı tarihte (26.03.2013) yayımlandığı dikkate alındığında, ilan tarihinde yayımlanmış olan 2013 yılı birim fiyatlarının kullanılması gerektiği, istekli tarafından 2012 yılı birim fiyatı ile açıklama yapılmasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Analiz girdilerinden olan 01.501 poz numaralı “ Düz işçi (İnşaat işçisi)” girdisi için de Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2012 yılı rayiç fiyatının (4,25 TL) teklif edildiği tespit edilmiştir. Ancak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesi gereğince iş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde teklif edilen işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olmaması gerekmektedir. İhale tarihi itibariyle teklif edilmesi gereken saatlik asgari ücretin 4,35 TL olduğu dikkate alındığında, istekli tarafından saatlik asgari ücretin altında teklif verildiği için yapılan açıklamanın bu yönüyle de uygun olmadığı anlaşılmıştır.

4- Özel P-3 poz numaralı “Eps Üzeri Yalı Baskı 2x2 Fuga Yapılması ” iş kalemi için sunulan analizin malzeme kısmında işin adının yer aldığı, “malzemenin imalâtının, montajının, astar atılması, boyanması ve tüm işçilik giderlerinin dâhil” olduğunun belirtildiği,

Bu iş kaleminin fiyatını tevsik için E-Karpol Ticaret Bahattin Kılıç’tan alınmış 20.04.2013 tarihli bir proforma faturanın sunulduğu, sunulan bu faturanın SMMM tarafından onaylı olduğu ve üzerinde mevzuat gereğince proforma faturada bulunması zorunlu ibarenin yer aldığı, ancak faturada “malzeme, işçilik ve nakliye” giderlerinin ayrı ayrı yer gösterilmediği, tüm giderlerin dâhil olduğunun belirtildiği görülmüştür.

Söz konusu iş kaleminin inşaat imalâtları içinde yer aldığı ve idare tarafından tarifinin “ Eps üzeri yalı baskı 2x2 fuga, müteahhit kârı, nakliye ve genel giderler dahil yapılacaktır. Birimi metredir. Kumlu yapıştırma, boya dâhil.” şeklinde yapıldığı tespit edilmiştir.

Hem sunulan analizde hem de proforma faturada “malzeme, işçilik ve nakliye” giderlerinin ayrı ayrı gösterilmediği anlaşıldığından, sunulan analizin örnekanaliz formatına uygun olmadığı ve yapılan belgelendirmenin mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

5- Özel P-5 poz numaralı “Panik barlı yangın kapısı yapılması” iş kaleminin inşaat imalâtları içinde yer aldığı ve idare tarafından yapılan tarifinde “… Temini ve montajı dâhil 100x210 cm ebadında …” ifadesinin bulunduğu tespit edilmiştir.

Söz konusu iş kaleminin, yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları niteliğinde olduğu, mevzuat gereğince teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulmasının zorunlu olmadığı anlaşılmıştır.

Analiz düzenlenmesi gerekmemekle birlikte, istekli tarafından sunulmuş olan analiz incelendiğinde, analizin malzeme kısmında işin adının yer aldığı, “imalâtın yapılması, montaj yerine nakliyesi, yerine takılması, montajının yapılması için her türlü malzeme ve işçilik dâhil” olduğunun belirtildiği görülmekle birlikte, örnek analiz formatına uygun analiz sunulmadığı anlaşılmıştır.

Bu iş kaleminin fiyatını tevsik için İstanbul Alüminyum Murat Karabina’dan alınmış 22.04.2013 tarihli bir proforma faturanın sunulduğu, sunulan bu faturanın SMMM tarafından onaylı olduğu ve üzerinde mevzuat gereğince proforma faturada bulunması zorunlu ibarenin yer aldığı, ancak faturada “malzeme, işçilik ve nakliye” giderlerinin ayrı ayrı yer gösterilmediği, tüm giderlerin dâhil olduğunun belirtildiği görülmüştür.

Söz konusu proforma faturada “malzeme, işçilik ve nakliye” giderlerinin ayrı ayrı gösterilmediği anlaşıldığından, bu iş kalemi için yapılan belgelendirmenin mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Analiz sunulmayan diğer 45 iş kalemine ilişkin olarak yapılan incelemede, Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olarak teklif edilen birim fiyatlara ilişkin bir listenin sunulduğu, söz konusu listede birim fiyatı alınan kurumun adının (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı), iş kaleminin adının, poz numarasının, kâr ve genel gider dâhil ve hariç birim fiyatın, teklif edilen kâr ve genel gider ile teklif edilen birim fiyatın belirtildiği tespit edilmiştir.

İstekli tarafından ilan tarihinde yayımlanmış olan 2013 yılı birim fiyatlarının kullanılması gerektiği halde, 2012 yılı birim fiyatları esas alınarak oluşturulan fiyatlar ile açıklama yapıldığı, toplam tutarın 2013 yılı TEFE güncelleme katsayısı ile güncellenerek hesaplanan değerin teklif edildiği görülmüştür.

Ancak, aşırı düşük teklif açıklamasının, güncellenen toplam değer üzerinden değil teklif edilen “birim fiyatlar” itibariyle incelenmesi gerekmektedir. Söz konusu 45 iş kalemine ilişkin olarak 2013 yılının birim fiyatları yerine 2012 yılı birim fiyatları esas alınarak oluşturulan fiyatlar ile açıklama yapılması sonucunda, bazı kalemler için teklif edilen fiyatların 2013 yılı kârsız fiyatlarının üzerinde olduğu, ancak birçok kalem için de 2013 yılı kârsız fiyatlarının altında fiyat teklif edilmiş olduğu, 2013 yılı kârsız fiyatlarının altında fiyat teklif edilen kalemler için belgelendirme yapılmadığı görülmüş olup bu şekliyle yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, açıklama istenilen iş kalemleri için idare tarafından yaklaşık maliyetin hesabında esas alınan miktarlar ile ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen miktarların;

Açıklama istenilen
iş kalemleri

İdarenin metrajı

İsteklinin metrajı

Metraj farkı (%)

1

21.017/1

15.888,12

15.471,86

-3

2

Y.23.014

177,55

173,87

-2

3

Y.16.059/A

2.963,81

2.848,79

-4

4

Y.23.015

162,71

155,21

-5

5

27.525/BMK

11.288,28

11.051,33

-2

6

19.055/C1

2.702,50

2.603,20

-4

7

26.008/049A

2.845,38

2.750,55

-3

8

922.584

2,00

2,00

0

9

25.048/3

11.288,75

10.805,74

-4

10

18.466/1

2.558,45

2.436,20

-5

11

18.071/2/MK

707,74

687,64

-3

12

21.210

1.097,11

1.021,63

-7

13

26.210/MK

869,02

839,00

-3

14

919.301

1,00

1,00

0

15

21.054

15.245,50

14.735,10

-3

16

Y.16.057/1A

478,42

456,79

-5

17

26.006/103A

2.023,92

1.969,59

-3

18

501.321

2,00

2,00

0

19

27.558/2

2.702,50

2.627,76

-3

20

18.211/4

1.097,11

1.056,02

-4

21

Y.23.241

5.218,76

4.931,35

-6

22

Y.23.244/E

1.868,00

1.817,33

-3

23

25.036/1

2.702,50

2.504,97

-7

24

27.581/MK

4.011,70

3.880,24

-3

25

22.009/3B

245,96

235,76

-4

26

165.708

175,20

167,00

-5

27

21.066

6.206,03

5.943,16

-4

28

27.528/1A

11.288,28

10.854,86

-4

29

ÖZEL P-3

2.315,08

2.112,03

-9

30

105.615

1,00

1,00

0

31

25.048/1A

2.439,97

2.357,62

-3

32

NAKLİYE 2

355,00

343,82

-3

33

26.622/C

500,00

492,15

-2

34

27.501/A/MK

2.702,50

2.605,17

-4

35

921.504

10,00

10,00

0

36

ÖZEL P-5

22,00

22,00

0

37

923.102

2,00

2,00

0

38

27.531/MK

1.660,24

1.642,47

-1

39

21.067

2.693,59

2.563,91

-5

40

832.106

164,00

157,17

-4

41

18.071/1/MK

1.157,77

1.100,22

-5

42

NAKLİYE 4

7.760,00

7.495,25

-3

43

Y.23.155

2.967,30

2.824,23

-5

44

791.419

200,00

191,56

-4

45

23.243/2

336,85

319,26

-5

46

506.500

2,00

2,00

0

47

Y.23.176

3.149,30

2.996,14

-5

48

193.111

42,00

39,98

-5

49

503.322

1,00

1,00

0

50

26.008/046A

532,68

515,73

-3

Şeklinde olduğu görülmüştür. Anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde, idarenin metrajları ile isteklilerin metrajlarının birebir örtüşmesinin beklenmediği, ancak aradaki metraj farkının da teklif fiyatının esaslı ölçüde düşmesine sebebiyet verecek boyutta olmamasının gerektiği hususları göz önüne alındığında ve yukarıda metrajlara ilişkin olarak yer verilen tablo incelendiğinde, belirtilen pozlardaki miktarlar ile idarenin yaklaşık maliyet hesaplarında yer alan miktarlar arasında işin niteliği itibariyle teklifi etkileyecek boyutta önemli farklılıkların bulunmadığı anlaşılmıştır.

Netice itibariyle, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından ilan tarihinde yayımlanmış olan 2013 yılı birim fiyatları kullanılarak açıklama yapılması gerektiği halde 2012 yılı birim fiyatları ile açıklama yapıldığı, 2013 yılı kârsız fiyatlarının altında fiyat teklif edilen kalemler için belgelendirme yapılmadığı, ihale tarihi itibariyle teklif edilmesi gereken saatlik asgari ücretin altında fiyat teklif edildiği, hem sunulan analizlerde hem de proforma faturalarda “malzeme, işçilik ve nakliye” giderlerinin ayrı ayrı gösterilmediği gerekçeleri ile sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Mita Mühendislik İnş. San. Tic. Ltd. Şti.nin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi