KİK Kararı: 2013/UY.III-1705

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/029
Gündem No : 58
Karar Tarihi : 08.04.2013
Karar No : 2013/UY.III-1705 Mahkeme Kararını Göster
BAŞVURU SAHİBİ:
2008 Yapı İnş. Nak. Taah. Gıda Oto. Orman Ürünleri İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. - Olgun Gür Ortak Girişimi, KARAKÖSE MAH. Y.MUMCU CAD. AKÇAY APT. KAT : 2/7 ERZURUM

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Erzurum İl Özel İdaresi İmar İnşaat İşleri Daire Başkanlığı, Atalar Mahallesi Dr. Refik Saydam Cad. No: 1 25100 ERZURUM

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/149 İhale Kayıt Numaralı "Tekman 16 Derslikli Kız Meslek Lisesi Proje No Meb.2000.14 Ve Proje No Meb 2004.56-200 Öğrencilik Pansiyon Binasının Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Erzurum İl Özel İdaresi İmar İnşaat İşleri Daire Başkanlığıtarafından 04.02.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Tekman 16 Derslikli Kız Meslek Lisesi Proje No MEB.2000.14 ve Proje No MEB 2004.56-200 Öğrencilik Pansiyon Binasının Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak 2008 Yapı İnş. Nak. Taah. Gıda Oto. Orman Ürünleri İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.& Olgun Gür Ortak Girişimi’nin 04.03.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 07.03.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 11.03.2013tarih ve 8925sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.03.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/1039sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,Erzurum İl Özel İdaresi İmar İnşaat İşleri Daire Başkanlığı tarafından 2013/149 İhale Kayıt Numaralı “Tekman 16 Derslikli Kız Meslek Lisesi Proje No: MEB 2004.56-200 Öğrencilik Pansiyon Binasının Yapım İşi” ihalesinin 04.02.2013 tarihinde yapıldığı, söz konusu ihalede ortak girişimlerinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği ve aşırı düşük açıklamalarının idareye sunulduğu, idarenin üç gerekçe ile açıklamalarını kabul etmediği ve tekliflerini değerlendirme dışı bıraktığı, açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden ilkinin, iş kalemlerine ait miktarların % 7 oranında aşağı çekilerek fiyat avantajı sağlanması olarak belirtildiği, ancak ortak girişimlerinin iş kalemlerine ait miktarları ileidarenin miktarları arasında işin yapımı etkileyecek boyutta miktar farkı bulunmadığı, iş kalemleri arasında %3-% 4 artı eksi farklılıklar bulunduğu, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde bu ölçüde metraj farkının makul olduğu ve kabul edilmesi gerektiği,

Açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden ikincisinin, verilen analizlerdeki işçilik girdisine ilişkin verilen birim fiyatın Bayındırlık Bakanlığı birim fiyatlarından aşağıda olması olarak belirtildiği, kullanılan işçilik ücretinin asgari işçilik ücrete esas alınarak yazıldığı, bu durumun mevzuata aykırı olmadığı, bu konuya ilişkin çok sayıda KİK kararı bulunduğu,

Açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden üçüncüsünün ÖZEL 5 olarak tanımlanan her renkte PVC yapılması iş kalemine ilişkin düzenlenen analizin uygun olmaması olarak belirtildiği, bu pozun karşılığının kamu kurumlarında bulunmaması nedeniyle bu poz için Bayındırlık Bakanlığının Y.23.241 nolu pozu olan plastik doğrama imalatına ilişkin analizin kullanılarak uyarlandığı, analiz girdileri arasında yer alan metal takviyeli her renkte sert PVC doğrama profili için piyasadan proforma fatura alındığı ve EK-O5 nolu tutanağın mevzuata uygun şekilde sunulduğu, dolayısıyla bu poza ilişkin belgelendirmenin ve analizin uygun olduğu,

Ortak girişimleri ile sınır değerin üzerinde teklif vermiş istekli arasındaki fiyat farkının 1.276.000 TL olduğu, kamu yararının göz önüne alınarak ihalenin ortak girişimleri üzerinde bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Şikâyet konusu ile ilgili olarak idareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idarenin cevap yazısında,iş kalemlerine ait miktarların aşağı çekilerek fiyat avantajı sağlandığı konusunda yapılan açıklamaların yeterli görülmediği, analizlerdeki işçilik fiyatlarının Bayındırlık Bakanlığı birim fiyatları ile uyuşmadığı, Özel 05 analizinde Y.23.241 pozunun enterpole edilerek kullanıldığı, ancak uyumlaştırılan analizde işçilik fiyatları uygun olmadığından açıklamaların kabul edilmediği ifade edilerek başvuru reddedilmiştir.

Anahtar teslim götürü bedel teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen başvuruya konu “Tekman 16 Derslikli Kız Meslek Lisesi Proje No MEB 2000.14 ve Proje No MEB 2004.56-200 Öğrencilik Pansiyon Binasının Yapım İşi” ihalesine 7 isteklinin teklif verdiği, yeterlik kriterlerini karşıladığı anlaşılan 7 isteklinin teklif fiyatları üzerinden aşırı düşük teklif sorgulamasına esas sınır değerin 6.515.666,12 TL olarak hesaplandığı, bu değerin altında teklif verdiği tespit edilen 2008 Yapı İnş. Nak. Taah. Gıda Oto. Orman Ürünleri İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.& Olgun Gür Ortak Girişiminden 04.02.2013 tarihli yazı ile aşırı düşük teklif sorgulamalarının sunulmasının istenildiği, sunulan açıklamaların ihale komisyonu tarafından incelendiği, açıklamaların kabul edilmeyerek anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve 26.02.2013 tarihli kesinleşen ihale kararı ile Taşırsan İnşaat San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif, Transmat Transit Taş. ve Mot. Araç. Tic. San. Ltd. Şti. & Kopal Tur. İnş. Tic San. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almakta olup, benzer hükümler Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ncı maddesinde de yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

… 45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kâr ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kâr ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kâr ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kâr ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

...

45.1.13…

Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir….” açıklamaları bulunmaktadır.

İdarece, aşırı düşük teklif olarak belirlenen istekliye gönderilen 04.02.2013 tarihli yazıdateklifinin aşırı düşük bulunduğu ifade edilerek bahse konu yazı ekinde “açıklama istenilen inşaat ve tesisat iş kalemleri listesi, açıklama istenilen analiz girdileri” nin gönderildiği belirlenmiş olup açıklama istenilen iş kalemlerinin, inşaat iş grubu içinde yer alan 49 ve tesisat iş grubu kapsamında bulunan 12 olmak üzere toplam 61 adet iş kaleminden oluştuğu anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetin % 79’una tekabül ettiği belirlenmiştir.

Aşırı düşük teklif olarak belirlenen başvuru sahibinin açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden ilki, iş kalemlerine ait miktarların % 7 oranında aşağı çekilerek fiyat avantajı sağlanması olarak belirtilmiştir.

Açıklama istenilen ve teklifinin önemli bileşenlerini oluşturan iş kalemleri için idarenin yaklaşık maliyete esas miktarları ile isteklinin bu kalemlere ilişkin metrajları karşılaştırıldığında, açıklama istenen 61 adet iş kaleminden 20’sinde isteklinin metrajlarının anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işler için kabul edilebilir limitler üzerinde düşük hesaplandığı belirlenmiştir.

İhale konusu yapım işi, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale edilmiş olup, bu tür ihalelerde idarece iş kapsamındaki imalat miktarları istekli olabileceklere verilmemekte, bunun yerine katılımcıların ihale dokümanı kapsamında verilen uygulama projeleri ve mahal listelerini kullanarak imalat miktarlarını hesaplamaları gerekmektedir. İhale konusu iş kapsamında yer alan imalatlara ait miktarların (metrajların) hesaplanması işi, işe ait projeler üzerinden birçok ölçüm/sayım yapılmasını ve bu ölçümler neticesinde elde edilen rakamlarla matematiksel işlem yapılmasını gerektirmektedir. Bu nedenle, iki farklı kişinin aynı iş kalemine dair metraj hesaplaması çoğu zaman birbiri ile örtüşmemektedir. Bu durum, ölçme yönteminden ve hassasiyetinden veya ölçme sonrası yapılan matematiksel işlemler neticesinde elde edilen miktarlar üzerinde yapılan yuvarlamalardan ya da makul karşılanabilir hesap hatalarından kaynaklanabilir. Bununla birlikte, metraj hesaplamalarındaki farklılıkların da makul ve kabul edilebilir mertebelerde olması, işin yapılabilirliğini menfi yönde etkilememesi, teklifin aşırı düşük olmasının açıklama istenilen iş kalemlerine ait miktarların eksik hesaplanmasından kaynaklanmaması gerekmektedir.

Söz konusu ihalede özellikle açıklama istenilen bazı kalemlerde isteklinin metrajının idarenin metrajından oldukça düşük olduğu görülmüştür. Örneğin 18.242/1 poz numaralı iş kalemi için idarenin metrajı 3.303,852 m2 iken isteklinin metrajının 1.225,502 m2 olduğu (% 62,9 fark), 25.034/2 poz nolu kalemde idarenin metrajı 4.613,63 m2 iken, isteklinin metrajının 1.851,99 m2 olduğu (% 59,86 fark), 26.206/C1 poz nolu kalemde idarenin metrajı 563,125 m2 iken, isteklinin metrajının 397,855 m2 olduğu (% 29,35 fark) belirlenmiştir. Dolayısıyla isteklinin metraj farklılığından kaynaklanan maliyet farkının kabul edilebilir mertebe dahilinde olmadığı belirlenmiş olup, isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının bu gerekçe ile kabul edilmemesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden ikincisi, verilen analizlerdeki işçilik girdisine ilişkin verilen birim fiyatın Bayındırlık Bakanlığı birim fiyatlarından aşağıda olması olarak belirtilmiştir. Bu açıdan yapılan incelemede, isteklinin açıklama istenilen ve kamu kurum ve kuruluşlarının birim fiyatlarını kullanmadığı iş kalemlerinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının bu iş kalemleri için hazırlanan analiz formatlarını kullandığı, bazı malzeme girdileri için proforma fatura ile teklif alındığının belirtildiği, ancak analiz girdilerinin bire bir Çevre ve Şehircilik Bakanlığının analiz formatından alındığı, sadece işçilik saat ücretinde 2013 yılı ilk altı ayı için belirlenmiş olan saatlik asgari ücret rakamı olan 4,35 TL’nin (=978,60 TL/30/7,5) kullanıldığı tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde iş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatlarının ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamayacağı belirtilmiştir. İsteklinin saatlik asgari ücretin altında işçilik ücreti öngörmediği belirlendiğinden, bu gerekçe ile aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmemesinin mevzuata aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçelerinden üçüncüsü, ÖZEL 5 olarak tanımlanan her renkte PVC yapılması iş kalemine ilişkin düzenlenen analizin uygun olmaması olarak ifade edilmiştir. İhale dokümanında yapılan düzenlemelerden ÖZEL 5 nolu iş kaleminin “ Her renkte plastik doğrama imalatı yapılması ve yerine konulması (Sert PVC doğrama profillerinden her çeşit kapı, pencere, kaplama ve benzeri imalat) (PVC hammaddesi kurşun ihtiva etmeyen) Not:Tüm ana profiller ile ilave profiller, pencere kapalı iken görülmeyen ve dikkat çekmeyen bir yerde, en az 1 m aralıklarla okunaklı ve görünür şekilde profil uzunluğu boyunca işaretlenmelidir.” şeklinde tanımlandığı, bu iş kalemi için kamu kurum ve kuruluşlarında birim fiyat analizi bulunmadığından isteklinin bu iş kalemi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Y.23.241 nolu plastik doğrama imalatı yapılması ve yerine konulması (Sert PVC doğrama profillerinden her çeşit kapı, pencere, kaplama ve benzeri imalat) (PVC hammaddesi kurşun ihtiva etmeyen) iş kalemi için bulunan analizin kullanıldığı, sadece malzeme girdisi olarak metal takviyeli her renkte sert PVC doğrama profilleri ve metal takviyesiz her renkte sert PVC doğrama profilleri girdisinin kullanıldığı, malzeme girdisi için piyasadan proforma fatura alındığı, işçilik ücretleri için 2013 yılı ilk yarısı için belirlenmiş saatlik asgari ücret olan 4,35 TL’nin kullanıldığı tespit edilmiştir. Analiz içerisindeki girdilerin miktarlarının birebirY.23.241 nolu plastik doğrama imalatı yapılması analizindeki miktarlarla örtüştüğü, malzeme girdisi için Kardeşler Pencere Bühranettin Narin’den alınan proforma faturanın sunulduğu, proforma faturanın ilgili SMMM tarafından imzalandığı ve onaylandığı, proforma faturanın üzerinde satışlar üzerinden açıklama yapılması durumunda bulunması gereken ifadenin bulunduğu, proforma faturanın ekinde maliyet/satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.5) sunulduğu, tutanakta bulunan fiyatların proforma faturada belirtilen fiyatlarla uyumlu olduğu belirlenmiştir. Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeme gerekçesi olarak belirtilen üçüncü gerekçenin yerinde olmadığı tespit edilmiştir.

Yukarıda yapılan tespitler, iddia konusu husus ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, başvuru sahibinin metraj hesaplamalarındaki farklılığın makul ve kabul edilebilir mertebelerde olmadığı belirlendiğinden, söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edilmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle, “ aşırı düşük açıklamalarının uygun olduğu, bu nedenle açıklamaların kabul edilmesi gerektiği…” şeklinde yer alan iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olduğuna ilişkin “ itirazen şikayet başvurusunun reddine ”karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi çerçevesinde inceleme raporu ve eki bilgi ve belgelerle sınırlı olarak yapılan inceleme ve hukuki değerlendirmeye göre;

Kurul çoğunluğunun, anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde idarece gerçekleştirilen işlemlerin yerinde olduğuna ilişkin kararına aşağıda açıklanan nedenlerle katılmıyorum:

1. Aşırı düşük teklif sorgulaması teklif fiyatı idarece belirlenen sınır değerin altında olan isteklilerin teklif ettikleri bedelle ihale konusu işin sözleşmesine, teknik şartnamesine, mahal listesine ve projesine uygun olarak yapılmasının mümkün olup olmadığının belirlenmesi amacıyla yapılmaktadır. İhale komisyonunca teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin % 80’ini oluşturan iş kalemleri veya gruplarına ilişkin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde yer alan açıklamalara uygun olarak açıklamada bulunmaları istenilmektedir.

İsteklilerden açıklamada bulunmaları istenilen her bir iş kaleminin veya grubunun gerek yaklaşık maliyet içerisindeki ağırlığı gerekse isteklilerin teklif bedeli içerisindeki ağırlığı birbirinden farklılık göstermektedir.

İstekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında teklif bedelini oluşturan imalat miktarlarının bazı iş kalemlerinde idarece yaklaşık maliyetin bulunmasında kullanılan imalat miktarlarından fazla hesaplanması, bazı iş kalemlerinde eşit hesaplanması diğerlerinde ise eksik hesaplanması olağan bir durumdur.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan bir istekli tarafından açıklama istenilen bir iş kaleminin miktarının düşük hesaplanmasının isteklinin teklif bedelinin düşük hesaplanmasına yol açacağı ne kadar açıksa, açıklama istenilen başka bir iş kaleminin miktarının fazla hesaplanmasının da teklif bedelinin yüksek hesaplanmasına yol açacağı o kadar açıktır.

Dolayısıyla bir teklifin aşırı düşük olup olmadığına ilişkin kararın, isteklilerce hesaplanan miktarlar ile idarece hesaplanan miktarlar arasındaki farkın oranına bakılarak değil, açıklama istenilen tüm iş kalemlerine ilişkin miktar farklılıklarının toplam teklif bedeli üzerindeki etkisi dikkate alınarak, miktar farklılıkları nedeniyle teklif bedelinin makul sayılamayacak ölçüde düşük hesaplanıp hesaplanmadığına bakılarak verilmesi gerekmektedir.

2. Anahtar teslimi götürü bedel işlerde idare tarafından hesaplanan miktarların isteklilere ihale dokümanında verilmediği ve her türlü miktarın uygulama proje üzerinden hesabının isteklilerin kendisine bırakıldığı, mühendislik disiplini ve bilimsel hesaplama yöntemlerinin doğasında var olan hassasiyet düzeyi belirsizliği de dikkate alındığında istekliler ve idarelerin her biri tarafından ayrı ayrı yapılan hesaplamalarda aynı sonuçların elde edilmesinin beklenmemesi gerekmektedir.

İhaleye katılan isteklilere idarece verilen uygulama projelerinin detay düzeyi ve somutluğu dikkate alındığında ise bu farklılıkların belirli bir tolerans düzeyinin dışında olmaması gerekmektedir.

Yapım işleri ihalelerinde isteklilerce yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45 inci maddesindeki açıklamalar uyarınca değerlendirilmesi gerekmekte olup, idarece açıklama istenen iş kalemlerinden herhangi birine ilişkin makul farklılığın oranının ne olduğuna ve böyle bir değerlendirmenin işin bütünü dikkate alınmadan yapılmasına ilişkin bir düzenleme bulunmadığından miktar farklılıkları nedeniyle isteklinin işin bütününe vermiş olduğu fiyat teklifinde toplamda maliyet avantajı elde edip etmediği ve bu maliyet avantajının isteklinin teklifinin aşırı düşük olmasına neden olacak ölçüde olup olmadığına bakılarak karar verilmesinin hakkaniyete daha uygun olacağı açıktır.

İncelenen ihalede, yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan, inşaat iş grubu içinde yer alan 49 adet ve tesisat iş grubu kapsamında bulunan 12 adet olmak üzere toplam 61 adet iş kalemine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, aşırı düşük açıklaması idarece uygun görülmeyen başvuru sahibi istekli tarafından, inşaat iş grubu içinde yer alan 49 adet iş kaleminin 11 adedi ile tesisat iş grubu kapsamında bulunan 12 adet iş kalemin 10 adedine ilişkin verilen metrajların idare metrajları ile bire bir aynı olduğu, inşaat iş kalemleri olan 49 adet iş kalemi ile 12 adet tesisat iş kalemlerinden geriye kalan 40 iş kaleminden 6 adet iş kaleminin metrajları idare metrajlarına göre fazla olduğu, geriye kalan 34 iş kaleminde ise, başvuru sahibi isteklinin metrajlarının idare metrajlarından daha düşük olduğu, ancak, isteklinin söz konusu iş kalemlerine ilişkin teklif ettiği fiyatlarla çarpımı sonucunda ise isteklinin 40 iş kalemi bazında miktar farklılığının/fazlalığının bütünlüğü yönünden avantaj sağlamadığı, aksine, isteklinin metrajı ile idarenin metrajı arasındaki 40 iş kalemi bazındaki farklar ile isteklinin birim fiyatları çarpıldığında, isteklinin lehine toplam 882.004,33TL tutarında bir farkın ortaya çıktığı, diğer bir anlatımla, istekli tarafından idarenin öngördüğü metrajlar esas alınarak teklif verildiği takdirde, teklif bedelinin 882.004,33TL daha yüksek olacağı, metraj değerlendirmesi sonucunda isteklinin lehine çıkan 882.004,33TL tutarındaki farkın isteklinin teklif tutarına eklenmesi halinde 7.356.004,33 TL’ye ulaşıldığı, metraj farkından oluşan maliyet farkının isteklinin toplam teklif bedelinin % 13,62 sine tekabül ettiği bu durumun, isteklilerin teklif sıralaması ile sonucu değiştirmediği değerlendirildiğinden, açıklama istenen iş kalemleri açısından başvuru sahibi isteklinin teklifinin aşırı düşük olarak kabul edilmesi uygun değildir.

Açıklanan nedenlerle, aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülmeyen başvuru sahibinin,açıklamasında önerdiği metrajlardaki miktar farklılıklarından avantaj sağlamadığı, aksine, sorgulamaya konu iş kalemlerinin tümüne ilişkin metraj farkından oluşan maliyet farkının isteklinin toplam teklif bedelinin % 13,62 sine tekabül ettiği bu durumun, isteklilerin teklif sıralaması ile sonucu değiştirmediği değerlendirildiğinden, anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “ düzeltici işlem belirlenmesine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca alınan “ itirazen şikayet başvurusunun reddine ” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Mahmut GÜRSES

BAŞKAN