KİK Kararı: 2013/UY.III-1589

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/028
Gündem No : 4
Karar Tarihi : 01.04.2013
Karar No : 2013/UY.III-1589
BAŞVURU SAHİBİ:
Muhlis Turan İnş. Müh.-Taşdemirler İnş. Taah. Tic. Tur. Ve San. Ltd. Şti. Ortak Girişim, BAHÇELİEVLER MAH. ÇETİN EMEÇ CAD. NARİN APT. B BLOK KAT : 1 KAT : 5/19 ANTALYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sarıçam Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü, Sahıntepe Mah. Barıs Manço Cad. 27 01250 ADANA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/175649 İhale Kayıt Numaralı "Belediye Hizmet Binası" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Sarıçam Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğütarafından 25.12.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Belediye Hizmet Binası” ihalesine ilişkin olarak Muhlis Turan İnş. Müh.-Taşdemirler İnş. Taah. Tic. Tur. ve San. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin 28.01.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 31.01.2013 tarihli yazısı ile üzerine, başvuru sahibince 18.02.2013 tarih ve 5936 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.02.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/766 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, söz konusu ihalede aşırı düşük teklif açıklamaları idarece uygun görülerek 1'inci ve 2'nci en avantajlı teklif olarak belirlenen firmaların aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliğinin 45'inci maddesine uygun olarak hazırlanmadığı, ihale komisyonunun maliyet analiz raporlarını incelemeden karar verdiği, aşırı düşük savunma dosyalarında özel imalatların fiyatlarının tekliflerine uyumlu olarak düşük gösterildiği, bu nedenle aşırı düşük savunma dosyalarının incelenmesi gerektiği iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Yapılan inceleme neticesinde, ihale komisyonu kararında sınır değerin altında teklif veren 3 istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği hususlarına yer verilerek, Yapı Endüstri İnşaat Harfiyat Turizm PetrolÜrünleri Nakliyat San. ve Tic. A.Ş.nin süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı, Pekgün İnşaat Turizm Temizlik Hizmetleri Taşımacılık Gıda Tarım ve Petrol Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti. ve Özgürtaş İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi - Tuna İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak girişimi firmalarının aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülerek birinci ve ikinci en avantajlı firmalar olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İdarece isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif açıklama yazısı ekinde, açıklama istenilen iş kalemleri listesi ile örnek analiz formatı ve açıklama istenilmeyen sıralı analiz girdileri belirtilmek suretiyle, açıklama istenilen toplam 36 adet iş kalemi listesinin yer aldığı belirlenmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60’ıncı maddesinde de benzer hükümler yer almaktadır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38’ inci maddesinde “ İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır .” açıklaması yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde,

“45.1.2**.** Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

_45.1.2.2**.** İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir. _

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üneeşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

…

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

_Analizlerdeki işçilik girdisi**,** tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz. _

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9.__(Değişik: 20 /8 _/_2011 _-28031 R.G./ 16 md.)_İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

….

45.1.13.2**.** İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

İstekli tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin olarak yapılacak açıklamalarda sadece bu işlere ilişkin fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

…

45.1.13.6**.** İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış olması ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

45.1.13.7**.** İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

45.1.13.8**.** İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır. Bu durumda, Vergi Usul Kanununa göre hesaplanan emsal bedeli gösteren ve istekliyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından hazırlanarak imzalanan ve kaşelenen beyanın verilmesi yeterlidir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya proforma fatura ya da fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

…

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

…

45.1.13.12. Maliyet/satış tutarı tespit ve stok tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.…”__ açıklaması bulunmaktadır.

İhale üzerinde bırakılan Pekgün İnşaat Turizm Temizlik Hizmetleri Taşımacılık Gıda Tarım ve Petrol Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında özel imalatlara ilişkin piyasadan alınan 7 adet proformada yer alan fiyatlar dikkate alınmak suretiyle oluşturulan fiyat teklifinde, proforma faturada yer alan tutarlar ile teklif icmalinde yer alan tutarlar arasında uyumsuzluk bulunmadığı,

Söz konusu ihalede ikinci en avantajlı teklif olarak belirlenen Özgürtaş İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi - Tuna İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak girişimi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında özel imalatlara ilişkin piyasadan alınan 8 adet proformada yer alan fiyatlar dikkate alınmak suretiyle oluşturulan fiyat teklifinde, proforma faturada yer alan tutarlar ile teklif icmalinde yer alan tutarlar arasında uyumsuzluk bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibi isteklinin iddiasının yerinde sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesindeözetle,“söz konusu ihalede aşırı düşük teklif açıklamaları idarece uygun görülerek 1 inci ve 2 nci en avantajlı teklif olarak belirlenen firmaların aşırı düşük teklif açıklamaları Kamu İhale Genel Tebliğinin 45'inci maddesine uygun olarak hazırlanmadığı, ihale komisyonunun maliyet analiz raporlarını incelemeden karar verdiği, aşırı düşük savunma dosyalarında özel imalatların fiyatlarını tekliflerine uyumlu olarak düşük gösterildiği, bu nedenle aşırı düşük savunma dosyalarının incelenmesi gerektiği” şeklinde dile getirilen iddiaları kapsamında Kurul çoğunluğunca, “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasına yönelik iddiaları kapsamında, Kurul çoğunluğunca “ ihale üzerinde bırakılan ve ikinci en avantajlı teklif olarak belirlenen istekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alanözel imalatların tekliflerine uyumlu olarak düşük gösterildiği ifadesinden ; aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında teklif açıklaması istenilen özel imalat kalemlerine ilişkin piyasadan alınan fiyatların, ilgili imalat kalemlerine fiyat teklifi olarak yansıtılması sırasında, proforma fatura veya fiyat teklifinde yer alan tutarların, teklif icmalinde daha düşük gösterildiğinin anlaşılmasınagöre ” anlayışından yola çıkılarak, başvuru sahibinin aşırı düşük açıklamasının tamamı incelenmeyerek sadece özel imalatlara ilişkin iddialar ilesınırlı yönde inceleme yapılarak karara dayanak teşkil edilmiştir.

Kamu ihale mevzuatındaki itirazen şikâyet başvurusu, idarelerin ihale sürecinde tesis ettikleri idari işlemlere yönelik olarak hak kaybı ya da zarara uğrayanların yaptığı başvuru sonucu yapılan bir denetim yöntemidir. Yapılan incelemelerdeki temel unsur, bir kişinin başvurusu olmakla birlikte, içerik yönünden bir idari işlem denetimi olan itirazen şikâyet incelemesinin amacı, kamu hukukuna tabi olarak tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluk denetimidir. Dolayısıyla idareler açısından bir denetim biçimi olan bu yöntem, hukuk özneleri için de bir hak ve özgürlük arama aracıdır. Bu nedenle de hukukun genel ilkeleri çerçevesinden, söz konusu hak arama yolunun genişletici biçimde yorumlanması gerekmektedir.

Konu bu açıdan ele alındığında, Kamu İhale Tebliği açıklaması uyarınca, yapım işi ihalelerinde geçerli teklif olarak belirlenen teklifler üzerinden hesaplanan aşırı düşük sınır değerin altında teklif veren isteklilerden, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde yer alan ve yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmını oluşturan iş kalemleri ile bu iş kalemlerinin her birine ilişkin olarak % 3 lük analiz girdileri hariç olmak üzere aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerekmekte olduğu hususu ile kamu yararı düşüncesiyle konulmuş özel hukuk düzeni olan “ kamu düzeninin” ihale mevzuatı çerçevesinde sağlıklı bir şekilde denetlenmesi hususunda özel Kanunla yetkilendirilmiş Kurumun varlığı ve 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde amir hüküm olarak belirtilen “ temel ilkeler ” hükmü ileitirazen şikayet incelemelerine ilişkin 4734 sayılı Kanunun amir hükmü olan 56 ıncı maddenin ikinci fıkrası hükmü birlikte ele alındığında;

İtirazen şikayet başvurularının, başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından incelenmekte olduğu, iddialar ile sınırlı olarak inceleme hususu teklif mektubu ile verilen ve bütünü itibariyle ihale dosyasını oluşturan yeterlik kriterlerinden biri veya birkaçına itiraz olması halinde sadece bu itiraz konuları açısından sınırlı ve eşit muamele yönünden diğer istekliler nezdinde de Kanunun belirtilen amir hükmü uyarınca inceleme yapıldığı, sınır değerin altındaki aşırı düşük teklif açıklamaya yönelik iddialara ilişkin itiraz olması halinde, imalat sürecine ilişkin girdilerden oluşan iş kalemleri niteliği itibariyle hesap cetvelinde Tebliğ açıklaması yönünden bir bütünlük arzettiğinden, sorgulamaya konu edilen bu işlemin bir parçasına yapılacak nokta itirazın, hukuki anlamda tespiti mümkün olmamakla beraber bir poz veya kalemin iddia konusu olarak ele alınması bu açıdan sağlıklı bir inceleme ve değerlendirme yöntemi olmayacaktır.

Kurumda aşırı düşük teklif açıklamasına yönelik iddialar, iş kalemi bazında sınırlı olarak değil de, açıklamanın Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen temel ilkelerden eşit muamele, güvenirlik ve kamuoyu denetimini ilkelerinin bir arada ön planda çalıştırılmasının temini açısından sorgulamaya konu iş kalemlerinin bir bütünlük içinde incelenerek karar verilmesi gerektiği, şayet itirazen şikayete konu iddiaların tamamına yönelik inceleme yapılmadığında, örneğin, isteklinin aşırı düşük açıklamalarında belirttiği sadece özel pozlara ilişkin iş kalemleri bazında inceleme yapılarak teklifin bu açıdan uygun kabulü durumunda, mevzuat uyarınca aşırı düşük açıklanması gereken diğer iş kalemlerinin de incelenmemiş olacağı, mevzuat anlamında eksik inceleme olarak tanımlanabilecek bu durumun da, aşırı düşük açıklama sunan veya aşırı düşük açıklamanın zor olduğu mantığı ile açıklama sunmayan istekliler nezdinde 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen temel ilkelerden “ eşitlik ” ilkesinin büyük ölçüde zedelenmesine sebep olacağı ve ihale mantığı açısından “ kamu düzeninin ” bu açıdan bozulmasına neden olunacağı durumun oluşturulmasına sebep olunacaktır. Bu yönde yapılan incelemeye dayanak tesis edilen işlemlerin, her zaman idari açıdan sağlıklı bir denetimden yoksun bir şekilde bünyesinde büyük oranda “ eşitsizlik ” içereceği ve içerik yönünden bir idari işlem denetimi olan itirazen şikâyet incelemesindeki kamu hukukuna tabi olarak tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluk denetiminin tam olarak gerçekleşmemesine sebep olacağı değerlendirildiğinden, konunun bu yönde ele alınarak çözüme kavuşturulmasıhukuki bir yaklaşım olamayacağı gibi, kamu düzeni ve sağlığı açısından da son derece kifayetsiz ve sakıncalı bir durum meydana gelmesine sebep olunacağı kanaatine varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle,başvuru sahibinin iddiaları kapsamında, iddialar ile sınırlı yönde yapılan inceleme sonucunda verilen Kurulun çoğunluk kararı uyarınca sınır değerin altında kalan ve aşırı düşük açıklaması uygun kabul edilen ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının, 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen temel ilkelerden eşit muamele, güvenirlik ve kamuoyu denetimini ilkelerinin bir arada ön planda çalıştırılmasının temini açısından iddialar ile sınırlı olarak değil de, bir bütünlük içinde incelenerek karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle,iddialar ile sınırlı yöndeki Kurul çoğunluğunca verilen “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyoruz.

Kazım ÖZKAN

II. BAŞKAN

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesindeözetle,“söz konusu ihalede aşırı düşük teklif açıklamaları idarece uygun görülerek 1 inci ve 2 nci en avantajlı teklif olarak belirlenen firmaların aşırı düşük teklif açıklamaları Kamu İhale Genel Tebliğinin 45'inci maddesine uygun olarak hazırlanmadığı, ihale komisyonunun maliyet analiz raporlarını incelemeden karar verdiği, aşırı düşük savunma dosyalarında özel imalatların fiyatlarını tekliflerine uyumlu olarak düşük gösterildiği, bu nedenle aşırı düşük savunma dosyalarının incelenmesi gerektiği” şeklinde dile getirilen iddiaları kapsamında Kurul çoğunluğunca, “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasına yönelik iddiaları kapsamında, Kurul çoğunluğunca “ ihale üzerinde bırakılan ve ikinci en avantajlı teklif olarak belirlenen istekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında yer alanözel imalatların tekliflerine uyumlu olarak düşük gösterildiği ifadesinden ; aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında teklif açıklaması istenilen özel imalat kalemlerine ilişkin piyasadan alınan fiyatların, ilgili imalat kalemlerine fiyat teklifi olarak yansıtılması sırasında, proforma fatura veya fiyat teklifinde yer alan tutarların, teklif icmalinde daha düşük gösterildiğinin anlaşılmasınagöre ” anlayışından yola çıkılarak, başvuru sahibinin aşırı düşük açıklamasının tamamı incelenmeyerek sadece özel imalatlara ilişkin iddialar ilesınırlı yönde inceleme yapılarak karara dayanak teşkil edilmiştir.

Kamu ihale mevzuatındaki itirazen şikâyet başvurusu, idarelerin ihale sürecinde tesis ettikleri idari işlemlere yönelik olarak hak kaybı ya da zarara uğrayanların yaptığı başvuru sonucu yapılan bir denetim yöntemidir. Yapılan incelemelerdeki temel unsur, bir kişinin başvurusu olmakla birlikte, içerik yönünden bir idari işlem denetimi olan itirazen şikâyet incelemesinin amacı, kamu hukukuna tabi olarak tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluk denetimidir.

İtirazen şikayet başvurularının, başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından incelenmekte olduğu, iddialar ile sınırlı olarak inceleme hususu teklif mektubu ile verilen ve bütünü itibariyle ihale dosyasını oluşturan yeterlik kriterlerinden biri veya birkaçına itiraz olması halinde sadece bu itiraz konuları açısından sınırlı ve eşit muamele yönünden diğer istekliler nezdinde de Kanunun belirtilen amir hükmü uyarınca inceleme yapıldığı, sınır değerin altındaki aşırı düşük teklif açıklamaya yönelik iddialara ilişkin itiraz olması halinde, imalat sürecine ilişkin girdilerden oluşan iş kalemleri niteliği itibariyle hesap cetvelinde Tebliğ açıklaması yönünden bir bütünlük arzettiğinden, sorgulamaya konu edilen bu işlemin bir parçasına yapılacak nokta itirazın, hukuki anlamda tespiti mümkün olmamakla beraber bir poz veya kalemin iddia konusu olarak ele alınması bu açıdan sağlıklı bir inceleme ve değerlendirme yöntemi olmayacaktır.

Aşırı düşük teklif açıklamasına yönelik iddiaların, iş kalemi bazında sınırlı olarak değil de, açıklamanın Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen temel ilkelerden eşit muamele, güvenirlik ve kamuoyu denetimini ilkelerinin bir arada ön planda tutulmasının temini açısından, sorgulamaya konu iş kalemlerinin bir bütünlük içinde incelenerek karar verilmesi gerektiği, şayet itirazen şikayete konu iddiaların tamamına yönelik inceleme yapılmadığında, örneğin, isteklinin aşırı düşük açıklamalarında belirttiği sadece özel pozlara ilişkin iş kalemleri bazında inceleme yapılarak teklifin bu açıdan uygun kabulü durumunda, mevzuat uyarınca aşırı düşük olduğu için açıklanması gereken diğer iş kalemlerinin incelenmemiş olacağı, mevzuat anlamında eksik inceleme olarak tanımlanabilecek bu durumun da, aşırı düşük açıklama sunan veya aşırı düşük açıklamanın zor olduğu mantığı ile açıklama sunmayan istekliler nezdinde 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen temel ilkelerden “ eşitlik ” ilkesinin büyük ölçüde zedelenmesine sebep olacağı ve ihale mantığı açısından “ kamu düzeninin ” bu açıdan bozulmasına neden olunacak durumun oluşturulmasına sebep olunacaktır. Bu yönde yapılan incelemeye dayanak tesis edilen işlemlerin, her zaman idari açıdan sağlıklı bir denetimden yoksun bir şekilde bünyesinde büyük oranda “ eşitsizlik ” içereceği ve içerik yönünden bir idari işlem denetimi olan itirazen şikâyet incelemesindeki kamu hukukuna tabi olarak tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluk denetiminin tam olarak gerçekleşmemesine sebep olacağı değerlendirildiğinden, konunun bu yönde ele alınarak çözüme kavuşturulmasıhukuki bir yaklaşım olamayacağı gibi, kamu düzeni açısından da son derece sakıncalı bir durum meydana gelmesine sebep olunacağı kanaatine varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle,başvuru sahibinin iddiaları kapsamında, iddialar ile sınırlı yönde yapılan inceleme sonucunda verilen Kurulun çoğunluk kararı uyarınca sınır değerin altında kalan ve aşırı düşük açıklaması uygun kabul edilen ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının, 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen temel ilkelerden eşit muamele, güvenirlik ve kamuoyu denetimini ilkelerinin bir arada ön planda uygulanması açısından iddia ve iddianın bulunduğu aşama itibarıyla bir bütünlük içinde incelenerek karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle,Kurul çoğunluğunca verilen “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi