KİK Kararı: 2013/UY.III-1234

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/019
Gündem No : 50
Karar Tarihi : 04.03.2013
Karar No : 2013/UY.III-1234
BAŞVURU SAHİBİ:
Rasim İnanç, ALPASLAN MAH. 5551 SOK. NO:51/A DENİZLİ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Türk Standartları Enstitüsü İdari İşler Daire Başkanlığı, Necatibey Cad. 112 06100 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/89910 İhale Kayıt Numaralı "Tse Denizli Hizmet Binası Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Türk Standartları Enstitüsü İdari İşler Daire Başkanlığıtarafından 06.08.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “TSE Denizli Hizmet Binası Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Rasim İnanç’ın 18.12.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 27.12.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 04.01.2013tarih ve 383sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.01.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/73sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, başvuruya konu ihalede, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından belirtilen iş kalemleri miktarları ile idarenin miktarları arasında makul sayılmayacak ve haksız rekabete yol açacak düzeyde fark bulunduğu, ayrıca hesap cetvelinde bazı iş kalemlerine yer verilmediği ve aritmetik hata yapıldığı, aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulan proforma fatura ve fiyat teklifleri ile meslek mensubu tarafından muhafaza edilen Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları arasında uyumsuzlukların bulunduğu, fiyat tekliflerinde meslek mensubu tarafından onaylanan maliyetlerin son veya bir önceki geçici vergi beyannamesi döneminde (Ocak-Haziran 2012) yasal defter ve belgelerde açıklama konusu hizmetlerle ilgili işlem bulunmadığı, açıklamada yer alan proforma fatura ve fiyat teklifleri belgelerini veren mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannameleri imzalamaya yetkili olan meslek mensupları tarafından onaylanmadığı, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan açıklamalarda, açıklama istenen kalemler ile açıklama istenmeyen benzer nitelikli kalemlere verilen tekliflerin birbiri ile uyumlu olmadığı ve haksız maliyet avantajı sağladığı, açıklama istenmeyen iş kalemlerinde asgari ücretin altında işçi çalıştırılacağı anlamına geldiği ve bu durumun iş mevzuatına aykırı olduğu, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerin ve diğer belgelerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yer alan hususlara aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Yapılan incelemede, başvuruya konu ihaleye ilişkin olarak, başvuru sahibi Rasim İnanç- İnşaat Mühendisi tarafından 28.09.2012 tarih ve 32774 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.09.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, söz konusu itirazen şikayet başvurusunun incelenmesi neticesinde Kurulun 17.10.2012 tarih ve 2012/UY.III-3982 sayılı kararı ile “ İsteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekindeki analizi istenen iş kalemleri listesinde 135 adet iş kalemi yer alıyor iken Kurumumuza gönderilen cevap yazısı ekinde analizi istenen iş kalemleri listesinde 53 adet iş kaleminin yer aldığı tespit edilmiş olup, aşırı düşük teklif açıklaması istenen iş kalemlerinin sağlıklı şekilde oluşturulmadığı anlaşılmıştır. Diğer taraftan isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısı ekinde açıklama istenilmeyen analiz girdileri tablosuna da yer verilmediği tespit edilmiş olup, anılan Tebliğ açıklamaları uyarınca aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ekinde açıklama istenilmeyen analiz girdileri tablosunun da yer alması gerekmektedir. Bu nedenle açıklama istenen iş kalemleri listesinin Kamu İhale Genel Tebliğinin 38 inci ve 45 inci maddelerindeki açıklamalara uygun olarak yeniden belirlenmesi ve açıklama istenilmeyen analiz girdileri tablosunun aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısına eklenerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

Sonuç olarak yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38 ve 45 inci maddelerinde yer verilen açıklamalar doğrultusunda, teklifleri aşırı düşük teklif sınır değerinin altında kalan isteklilere aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ekinde, açıklama istenilecek iş kalemleri listesi ve açıklama istenilmeyecek analiz girdileri tablosunun gönderilmesi suretiyle yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.” denilerek “ düzeltici işlem belirlenmesine ” karar verilmiştir.

Bu defa idarece söz konusu Kurul kararının uygulanmasını teminen Kırlangıç İnşaat’a gönderilen 07.11.2012 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazısının ekine 50 adet iş kaleminden oluşan açıklama istenilecek iş kalemleri listesi ile açıklama istenilmeyecek analiz girdileri tablosunun eklendiği, açıklama istenilen tüm iş kalemlerine ait analizlerde girdilerin yer aldığı, açıklama istenmeyecek girdilerin gösterildiği, miktarların belirtilmediği analizlerin yazı ekinde istekliye gönderildiği görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin, yapım işi ihalelerinde aşırı düşük teklif değerlendirilmesine ilişkin 45’inci maddesinde,

“45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.) Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(45.1.13.6) maddesine ve (45.1.13.7) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir." açıklamaları yer almaktadır.

Kırlangıç İnşaat tarafından 26.11.2012 tarihli yazı ekinde sunulan açıklamalar incelendiğinde, idarece açıklanması istenen mekanik ve tesisat iş kalemlerine ilişkin fiyatlarını Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2012 yılı birim fiyatlarının kar ve genel gider hariç tutarına kendi kar ve genel giderini ekleyerek oluşturduğu ve bu fiyatları açıklamaları kapsamında liste halinde sunduğu, açıklama istenen diğer iş kalemleri için ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyatlara ait analizler esas alınarak ve analiz girdilerinin fiyatlarının 2012 yılı rayiç bedelleri esas alınarak oluşturulduğu, her bir iş kalemi için hesaplanan fiyatlar üzerine %3 kar ve genel gider eklendiği, sunulan analizlerde, usta için saat ücretinin 5,85 TL, düz işçinin saat ücretinin 4,25 TL usta yardımcısının ise 4,40 TL olarak yer aldığı tespit edilmiştir.

İdarece açıklanması istenen iş kalemlerinden, Ahşap Tekstürlü Çimentolu Yonga Levha Cephe Sistemi (Ahşap Tekstürlü), Çimentolu Yonga Levha Cephe Sistemi (Taş Dokumalı), Giydirme Cephe, Çim Tohumu Karışımı Hazırlanması Elle Serilmesi ve Düzeltilmesi, Yanmış Elenmiş Sığır Gübresi, Elle Serilmesi ve Düzeltilmesi, Özl1-4 14W Armatür, 187,5 KVAR Harmonik Filtreli 12 Kademeli Oto. Kompansazyon Panosu ve Otomatik Kapı iş kalemleri için piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan proforma faturalar ile tevsik edildiği, söz konusu proforma faturaların nakliye, malzeme, montaj ve işçilik dahil fiyatları içerdiği, proforma faturaların SMMM tarafından onaylanmış oldukları ve üzerlerinde “ Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim. ” ibaresi yazılarak imzalanmış ve iletişim bilgilerinin belirtilmiş olduğu görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından açıklamaları kapsamında sunulan hesap cetvelleri incelendiğinde, söz konusu istekli tarafından her bir iş kalemi için öngörülen miktarların idarece belirlenmiş olan ve yaklaşık maliyet hesabına esas miktarlarla karşılaştırıldığında birbirleri ile uyumlu olduğu görülmüştür.

Yukarıda yer alan Tebliğ açıklamaları ve yapılan tespitler birlikte değerlendirildiğinde, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında ön görülen fiyatın proforma fatura ile tevsik edildiği anlaşılan, Ahşap Tekstürlü Çimentolu Yonga Levha Cephe Sistemi (Ahşap Tekstürlü), Çimentolu Yonga Levha Cephe Sistemi (Taş Dokumalı), Giydirme Cephe, Çim Tohumu Karışımı Hazırlanması Elle Serilmesi ve Düzeltilmesi, Yanmış Elenmiş Sığır Gübresi, Elle Serilmesi ve Düzeltilmesi, Özl1-4 14W Armatür, 187,5 KVAR Harmonik Filtreli 12 Kademeli Oto. Kompansazyon Panosu ve Otomatik Kapı iş kalemleri için sunulan analizlerin, analiz girdilerinin malzeme, işçilik vb. şekilde analiz mantığına uygun şekilde düzenlenmediği, yukarıda yer alan Tebliğ açıklamaları gereğince söz konusu iş kalemlerinin yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları olarak değerlendirilse dahi teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi gerektiği anlaşıldığından ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Kırlangıç İnşaat’ın teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi