KİK Kararı: 2013/UY.III-1151

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/017
Gündem No : 45
Karar Tarihi : 25.02.2013
Karar No : 2013/UY.III-1151
BAŞVURU SAHİBİ:
Tumalar İnşaat Ve Tic. Ltd. Şti., YILDIZEVLER MAH. TURAN GÜNEŞ BULVARI 713.SOK. NO:9/9 ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Burdur İl Özel İdaresi , Tefenni Yolu Üzeri Tugay Karşısı BURDUR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/159975 İhale Kayıt Numaralı "Gölhisar Anadolu İmam Hatip Lisesi Ve Pansiyonu Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Burdur İl Özel İdaresitarafından 06.12.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Gölhisar Anadolu İmam Hatip Lisesi ve Pansiyonu Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Tumalar İnşaat ve Tic. Ltd. Şti.nin 17.01.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 30.01.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 01.02.2013 tarih ve 4356 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 01.02.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/607 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Azt İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.-Yaşar ATABAY İş Ortaklığı’nın teklifinin, özel ortak olan Yaşar ATABAY’ın iş deneyim belge tutarının yeterli olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, anılan şahsın iş deneyimini tevsik amacıyla 15 yılı geçen mühendislik diplomasını sunduğu, söz konusu diplomanın iş deneyimine esas değerinin şikâyet konusu ihale için yeterli olduğu, ancak idare tarafından belge tutarının yanlış hesaplandığı, bu nedenle anılan İş Ortaklığı’nın teklifinin değerlendirmeye alınması ve sınır değerin yeniden belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği,

2. Aşırı düşük teklif açıklaması yeterli kabul edilen ihale üzerinde bırakılan Kanuni Bülent GÜNDÜZ’ün fiyat avantajı sağlamak için analiz girdi miktarlarını düşürdüğü, kâr oranlarının çok düşük alındığı ve söz konusu kâr tutarları ile sözleşme giderlerinin karşılanamayacağı, analizlerdeki işçilik ücretinin ihale tarihinde yürürlükte bulunan saatlik asgari ücretin altında olduğu, kamu kurum ve kuruluşlarının fiyatlarından daha düşük fiyat teklif edilen analiz girdileri için Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun belgelendirme yapılmadığı, idarenin metrajları ile kıyaslandığında makul sayılamayacak metraj farklılıklarının olduğu, sunulan proforma faturaların ihale mevzuatına uygun olarak hazırlanmadığı, bu nedenle söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun kabul edilmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak;

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde “ İş deneyimi bulunmayan mühendis veya mimarların, aldıkları lisans eğitimine uygun yapım işi ihalelerine başvurularında, toplam süresi onbeş yılı geçmemek kaydıyla mezuniyetlerinden sonra geçen her yıl, yüzyirmiikibinüçyüzseksenyedi Yeni Türk Lirası (yüzellidokuzbin dokuzyüzelliyedi Türk Lirası) olarak hesaplanmak üzere 10’uncu madde kapsamındaki benzer iş deneyimi olarak dikkate alınır. Bu süre iş deneyimi bulunan mimar ve mühendisler için uygulanmaz …” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(1) Aday veya isteklilerden, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt ettikleri, ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimlerini tevsik etmeleri için iş deneyim belgesi istenilmesi zorunludur.

…

(4) Yapım işlerinde iş deneyiminde değerlendirilecek benzer işlerin belirlendiği tebliğde belirtilen esaslara uygun biçimde, hangi nitelikteki iş ya da işlerin benzer iş kabul edileceği idarece tespit edilir ve ihale veya ön yeterlik dokümanı ile ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilanda veya davet mektubunda belirtilir.

…

(6) İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az %80’ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az %20’sini sağlaması zorunludur…

(7) İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının tamamını sağlaması halinde; diğer ortaklar, istenen asgari iş deneyim tutarının %40’ından az olmamak üzere, benzer işe ait olmayan bir yapım işine ilişkin belge sunabilirler…

…

(11) Tüzel kişi tarafından iş deneyimini göstermek üzere, en az beş yıldır en az %51 hissesine sahip mimar veya mühendis ortağının mezuniyet belgesinin sunulması durumunda; ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları veya yeminli mali müşavir ya da serbest muhasebeci mali müşavir tarafından, ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son beş yıldır kesintisiz olarak bu şartın korunduğunu gösteren belgenin sunulması zorunludur.

(12) Mezuniyet belgelerinin iş deneyimini tevsik için sunulması durumunda; mezuniyetten sonra geçen sürenin onbeş yıldan fazlasının değerlendirmeye alınabilmesi için, başvuru veya teklif kapsamında mezuniyet belgesi sahibine ait yapım işine ilişkin bir iş deneyim belgesinin sunulması zorunludur… ” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “İş deneyim belgelerinin verilmesi” başlıklı 47’nci maddesinde “…(6) İş bitirme, iş durum, iş denetleme ve iş yönetme belgeleri, belge sahibi gerçek veya tüzel kişiler dışındaki aday ve istekli tarafından kullanılamaz, devredilemez, kiraya verilemez ve satılamaz. Bu belge sahiplerinin kuracakları veya ortak olacakları tüzel kişiliklerin ihaleye girebilmesinde; en az bir yıldır tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip olmaları ve teminat süresince (kesin kabule kadar) bu oranın muhafaza edilmesi zorunludur.

…

(8) Tüzel kişi tarafından sunulan iş deneyimini gösteren belgenin, tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahip ortağına ait olması halinde, bu ortağa ait iş deneyimini gösteren belgeler teminat süresi sonuna kadar başka bir tüzel kişiye kullandırılamaz.

(9) Tüzel kişi tarafından iş deneyimi olarak sunulan mezuniyet belgesinin, tüzel kişiliğin en az %51 hissesine sahip ortağına ait olması halinde, bu ortağa ait mezuniyet belgesi ve iş deneyim belgeleri teminat süresi sonuna kadar başka bir tüzel kişiye kullandırılamaz …” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “Değerlendirmeye ilişkin esaslar” başlıklı 48’inci maddesinde “(1) Aday ve isteklilerin ihale konusu iş veya benzer işlerle ilgili iş deneyimlerinin değerlendirilmesinde; tek sözleşmeye dayalı olarak alınmış iş deneyim belgeleri dikkate alınır. Birden fazla iş deneyimi toplanarak değerlendirilemez.

(2) İş deneyimini gösteren belgelerde yer alan ancak, ihale konusu iş veya benzer iş kapsamında bulunmayan işlerin tutarları iş deneyiminde değerlendirmeye alınmaz.

(3) İş ortaklığı tarafından gerçekleştirilen işlerden edinilen iş deneyim belgelerindeki tutarlar, aday veya isteklinin belge sahibi iş ortaklığındaki hisse oranları esas alınarak değerlendirilir…

…

(5) İş deneyim belgelerinin değerlendirilmesinde;

…

(8) Mühendis veya mimarların, aldıkları lisans eğitimine uygun yapım işleri ihalelerinde, iş deneyimi olarak mezuniyet belgelerini sunmaları durumunda;

a) İş deneyimi bulunmayan mühendis veya mimarların; toplam süresi onbeş yılı geçmemek kaydıyla mezuniyetlerinden sonra geçen her yıl, Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde belirtilen tutar kadar,

b) İş deneyimi bulunan mühendis veya mimarların; onbeş yıllık sınırlamaya tabi tutulmaksızın, mezuniyetlerinden sonra geçen her yıl Kanun’un 62’nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde belirtilen tutar kadar,

benzer iş deneyimi olarak dikkate alınır. ” hükmü,

İdari Şartname’nin “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin belgeler ve bu belgelerin taşıması gereken kriterler” başlıklı 7.5’inci maddesinde “ 7.5.1. İsteklinin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

b) İlk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,

c) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az %80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen,

ç) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az %80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen işlerde; ilk sözleşme bedelinin en az %80'i oranında denetlenen ya da yönetilen,

d) Devredilen işlerde, devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az %80'inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

işlere ilişkin deneyimini gösteren belgeleri sunması zorunludur. İstekli tarafından teklif edilen bedelin %100'inden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması gerekir.

İş ortaklığında, pilot ortağın istenen asgari iş deneyim tutarının en az %80?ini, diğer ortakların her birinin ise, istenen asgari iş deneyim tutarının en az %20?sini sağlaması zorunludur. Ancak ihaleye katılan iş ortaklığının ortakları tarafından ortaklık oranları ve yapısı aynı olmak kaydıyla daha önce kurulmuş olan iş ortaklığının gerçekleştirdiği bir işten elde ettiği iş deneyim belgesi sunulması halinde pilot ortak ve diğer ortakların her birinin birinci cümledeki oranlara göre asgari iş deneyim tutarını sağlaması koşulu aranmaz. Konsorsiyumda ise, her bir ortağın kendi kısmı için istenen asgari iş deneyim tutarını sağlaması zorunludur…” düzenlemesi ile 7.6’ncı maddesinde “Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler: B III. Grup Bina İşleri

7.6.1. Mezuniyet belgeleri/diplomalar: İnşaat Mühendisliği veya Mimarlık.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale dokümanı incelendiğinde, ihale konusu işin “ Gölhisar Anadolu İmam Hatip Lisesi ve Pansiyonu Yapım İşi ” olduğu, Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Dair Tebliğ'den “B/III grubu işler”in benzer iş olarak belirlendiği, “ İnşaat Mühendisliği veya Mimarlık ” diplomalarının ihale konusu iş veya benzer işlere denk sayılacağı, ihalede teklif sunacak isteklilerden, teklif edilen bedelin %100'ünden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulmasının istenildiği anlaşılmaktadır.

Yapılan incelemede, Azt İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.-Yaşar ATABAY İş Ortaklığı’nın teklif tutarının 6.048.000,00 TL olduğu, mevzuat gereğince pilot ortağın istenen iş deneyim tutarının en az %80’ini, özel ortağın da en az %20’sini karşılaması gerektiği dikkate alındığında, pilot ortak olan Azt İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.nin iş deneyim tutarının en az 4.838.400,00 TL olması gerektiği, özel ortağın iş deneyim tutarının da 1.209.600,00 TL’den az olmaması gerektiği tespit edilmiştir.

Anılan İş Ortaklığı’nın %90 hisseli pilot ortağı olan Azt İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından iş deneyim belgesi kapsamında sunulan belgelerin incelenmesinden;

Şirketin %80 hisse oranına sahip ortağı olan Yaşar ATABAY’a ait 36 yıllık “İnşaat Mühendisliği” diplomasının ve SMMM tarafından ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenen ve düzenlendiği tarihten geriye doğru son beş yıldır kesintisiz olarak adı geçen şahsın şirketin az beş yıldır en az %51 hissesine sahip ortağı olduğunu gösteren “Ortaklık Durum Belgesi”nin sunulduğu, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 39’uncu maddesinin 12’nci fıkrası gereği, iş deneyimi olarak sunulan diplomanın on beş yıldan fazlasının değerlendirilmesi için Yaşar ATABAY adına düzenlenen, uygulanan yapı tekniği “ Betonarme İnşaat Tadilatı ” olan, konusu benzer işe uygun olmayan 01.07.2008 tarihli bir iş bitirme belgesinin sunulduğu görülmüştür.

Söz konusu diplomanın iş deneyimine esas değerinin 5.758.452,00 TL (159.957,00 TL x 36 yıl=5.758.452,00) olduğu, dolayısıyla pilot ortağın iş deneyim tutarının istenilen oranı karşıladığı tespit edilmiştir.

Anılan İş Ortaklığı’nın %10 hisseli özel ortağı olan Yaşar ATABAY’ın da iş deneyimini tevsik için yukarıda bahsedilen “İnşaat Mühendisliği” diplomasının dikkate alınmasını talep ettiği, diplomanın on beş yıldan fazlasının değerlendirilmesi için kendi adına düzenlenen, uygulanan yapı tekniği “ Yeni Su İsale Hattı ve Yangın Hidrant Hattı İnşaatı ile Su Deposu İnşaatı Yapılması ” olan, konusu benzer işe uygun olmayan 13.09.2011 tarihli bir iş bitirme belgesini sunduğu görülmüştür.

İncelenen ihalede, pilot ortak olan Azt İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.nin ve özel ortak Yaşar ATABAY’ın iş deneyimlerini tevsik amacı ile teklifleri ekinde aynı diplomayı sunduğu anlaşılmaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 47’nci maddesinin 9’uncu fıkrasında, tüzel kişi tarafından iş deneyimi olarak sunulan mezuniyet belgesinin, tüzel kişiliğin en az %51 hissesine sahip ortağına ait olması halinde, bu ortağa ait mezuniyet belgesinin ve iş deneyim belgelerinin teminat süresi sonuna kadar başka bir “tüzel kişi”ye kullandırılamayacağı hususu düzenlenmiştir. Belge sahibi “gerçek kişi”nin mezuniyet belgesinin başka bir ihalede veya aynı ihalede iş deneyimini tevsik edici belge olarak kullanılamayacağına ilişkin herhangi bir kısıtlayıcı hüküm bulunmamakta ise de Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 39’uncu maddesinde, iş ortaklığında her ortağın sağlaması gereken asgari iş deneyim tutarına ilişkin düzenleme yapıldığı dikkate alındığında, iş ortaklığının her iki ortağının da belirli oranda iş deneyim koşulunu sağlaması gerektiği, bu nedenle pilot ortak ile özel ortağın iş deneyimlerini aynı mezuniyet belgesi ile tevsik etmelerinin iş ortaklığının her iki ortağından da iş deneyimi istenilmesinin amacına uygun olmadığı, bununla birlikte iş deneyimini tevsik amacıyla aynı diplomanın kullanılmasının, anılan İş Ortaklığı’nın sağlaması gereken 6.048.000,00 TL tutarının 5.758.452,00 TL tutarında iş deneyim değerine sahip tek bir diploma ile karşılanması sonucunu doğuracağı, bu nedenle inceleme konusu ihalede anılan İş Ortaklığı’nın istenilen iş deneyim koşulunu sağlandığının kabul edilemeyeceği anlaşılmıştır.

Sonuç itibariyle, idare tarafından Azt İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.- Yaşar ATABAY İş Ortaklığı’nın teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminde mevzuat aykırılığının bulunmadığı sonucuna varılmış olup başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak;

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1. 4734 sayılı Kanunun 38’inci maddesinde, ihale komisyonunun verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38‘inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

…sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda, teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38’inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler vb.dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır…” açıklaması yer almaktadır.

Yapılan incelemede, başvuruya konu ihalenin “ Gölhisar Anadolu İmam Hatip Lisesi ve Pansiyonu Yapım İşi ” olduğu, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınan ihalede “ Lise İnşaat İmalatları, Lise Makine Tesisatı İmalatları, Lise Elektrik Tesisatı İmalatları, 200 Kişilik Pansiyon İmalatları ile Çevre Düzenlemesi İmalatları ”ndan oluşan yaklaşık maliyetin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatları ile piyasa fiyatları esas alınarak toplam 6.553.798,81 TL olarak belirlendiği,

06.12.2012 tarihinde yapılan ihaleye 9 isteklinin katıldığı, Azt İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.- Yaşar ATABAY İş Ortaklığı’nın teklifinin, özel ortak olan Yaşar ATABAY’ın iş deneyim belge tutarının yeterli olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, diğer 8 isteklinin teklifinin geçerli kabul edildiği, geçerli teklifler üzerinden aşırı düşük teklif sınır değerinin 4.941.682,17 TL olarak hesaplandığı, söz konusu değerin altında teklif sunan 2 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, ancak sadece Kanuni Bülent GÜNDÜZ’ün açıklama sunduğu ve sunulan açıklamanın yeterli kabul edilerek ihalenin anılan istekli üzerinde bırakıldığı, sınır değerin üzerindeki ilk teklif sahibi olan Kartal İnş. San. Tic. Nakl. Ltd. Şti.nin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

İdare tarafından 11.12.2012 tarihli ve 2329-6546 sayılı aşırı düşük teklif açıklaması talep yazısı ekinde yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan açıklama yapılması istenilen toplam 43 adet inşaat iş kalemi ile 13 adet tesisat iş kaleminin yer aldığı listenin, açıklama istenilmeyen analiz girdileri listesinin, örnek analiz formatının ve kazı/moloz nakliye mesafesine ilişkin tutanağın isteklilere verildiği görülmüştür.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemlerine ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetvelinin ve inşaat iş kalemlerine ilişkin 3’ü nakliye analizi olmak üzere 43 analizin sunulduğu tespit edilmiştir.

Açıklanması istenilen 13 adet tesisat iş kalemine ilişkin fiyatların tümünün, kamu kurum ve kuruluşlarınca (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ile TEDAŞ) yayımlanmış 2012 yılı birim fiyatları kullanılarak oluşturulduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olarak kullanılan fiyatlara ilişkin bir tablonun hazırlandığı, söz konusu tabloda birim fiyatı alınan kurum/kuruluşunun adı, poz numarası, iş kaleminin adı, kâr ve genel gider dâhil ve hariç birim fiyat, teklif edilen kâr ve genel gider ile teklif edilen birim fiyatın belirtildiği, sonuç olarak 13 adet tesisat iş kaleminin fiyatını tevsik etmek üzere yapılan açıklamanın yeterli olduğu ve ispatlayıcı başka bilgi veya belge sunulmasına gerek bulunmadığı anlaşılmıştır.

Sunulan 40 analiz incelendiğinde;

1- 17.155/MK poz numaralı “ 8 cm yüksekliğinde normal çimentolu buhar kürlü beton parke taşı ile döşeme kaplaması yapılması (Her renk ve her ebatta)” iş kaleminin;

2-18.071/1/MK poz numaralı “ Yatay delikli fabrika tuğlası (19x19x8,5 cm) ile 250 doz çimento harçlı yarım tuğla duvar yapılması ” iş kaleminin;

3-18.071/2/MK poz numaralı “ Yatay delikli fabrika tuğlası (19x19x13,5cm) ile 200 doz çimento harçlı duvar yapılması ” iş kaleminin;

4- 18.071/3/MK poz numaralı “ Yatay delikli fabrika tuğlası (19x19x13.5cm) ile 250 doz çimento harçlı yarım tuğla duvar yapılması ” iş kaleminin;

5- 18.211 poz numaralı “ Oluklu kiremitle çatı örtüsü yapılması ” iş kaleminin;

6- 18.310 poz numaralı “ Yalıtımlı sandviç hafif kargir yapı elemanı ile duvar yapılması ” iş kaleminin;

7- 18.465/1 poz numaralı “ 3 mm kalınlıkta plastomer esaslı cam tülü taşıyıcılı ve 3 mm kalınlıkta plastomer esaslı polyester keçe taşıyıcılı polimer bitümlü örtülerle iki katlı su yalıtımı yapılması ” iş kaleminin;

8-19.055/C1 poz numaralı “ 5 cm kalınlıkta yüzeyi pürüzlü veya pürüzlü ve kanallı ekstrüde polistren (XPS) köpük ısı yalıtım levhaları ile dış duvarların dıştan ısı yalıtımı ve ısı yalıtım sıvası yapılması ” iş kaleminin;

9-19.055/C2 poz numaralı “ 5 cm kalınlıkta yüzeyi pürüzlü veya pürüzlü ve kanallı ekstrüde polistren (XPS) köpük ısı yalıtım levhaları ile dış duvarların dıştan ısı yalıtımı ve ısı yalıtım sıvası yapılması ” iş kaleminin;

10-19.082 poz numaralı “ Elastomerik reçine esaslı sıvı plastik kaplama ile ıslak hacimlerin, düz çatıların, temel zeminlerinin 1 mm kalınlıkta kaplanarak su yalıtımı yapılması (yatayda) ” iş kaleminin;

11- 21.011 poz numaralı “ Düz yüzeyli beton ve betonarme kalıbı ” iş kaleminin;

12- 21.210 poz numaralı “ Rendesiz ve çatı örtüsünün altı tahta kaplamalı ahşap oturma çatı yapılması ” iş kaleminin;

13- 22.009/3A poz numaralı “ I. sınıf çam kerestesinden lamine levha kaplamalı iki yüzü kontrplak presli iç kapı kanadı yapılması ve yerine konulması ” iş kaleminin;

14- 22.080 poz numaralı “ Tip ahşap gömme dolap yapılması ve yerine monte edilmesi ” iş kaleminin;

15- 23.243/21 poz numaralı “ 60x60cm ebadında 0,70 mm kalınlığında minimum 20 mikron elektrostatik toz boyalı(polyester esaslı) arka yüzü akustik kumaş kaplı delikli alümünyum plakadan (EN AW 3000 serisi) gizli taşıyıcılı sistem asma tavan yapılması ” iş kaleminin;

16- 25.020/1 poz numaralı “ Yeni sıvalı yüzeylere(0,350 kg macun çekilerek) iki kat sentetik boya yapılması ” iş kaleminin;

17- 25.034/2 poz numaralı “ Çıplak beton veya ince sıva üzerine astar çekilerek silikon esaslı grenli cephe malzemesi ile istenilen renkte kaplama yapılması ” iş kaleminin;

18- 25.047 poz numaralı “ Yeni sıva yüzeylerine renkli veya beyaz iki kat tutkallı badana yapılması ” iş kaleminin;

19- 25.048/3 poz numaralı “ Saten alçılı yüzeylere astar çekilerek iki kat yarı mat su bazlı plastik boya yapılması ” iş kaleminin;

20- 26.006/063A poz numaralı “ 20 x 40 cm ebadında düz yüzeyli her renk ve desende seramik duvar karosu ile fugalı duvar ve cephe kaplaması yapılması ” iş kaleminin;

21- 26.007/131A poz numaralı “ 45 x 45 cm ebadında düz yüzeyli, her renk ve desende, sırlı porselen (granit) karolar ile fugalı döşeme kaplaması yapılması ” iş kaleminin;

22- 26.206/C1 poz numaralı “ 3 cm kalınlığında renkli mermer ile döşeme kaplaması yapılması (3x30xserbestboy) ” iş kaleminin;

23-26.215/AMK poz numaralı “ 3 cm kalınlıkta andezit plaklarla duvar kaplaması yapılması (30 cm x serbest boy) ” iş kaleminin;

24- 26.622/C poz numaralı “ Renkli mermer plaklar ile merdiven basamağı kaplaması (basamak 3 cm, rıht 2 cm kalınlığında) yapılması ” iş kaleminin;

25- 27.501/MK poz numaralı “ 250/300 çimento dozlu harçla düz sıva yapılması ” iş kaleminin;

26- 27.525/BMK poz numaralı “ Kireçli kaba sıva ve üzerine alçı sıva yapılması ” iş kaleminin;

27- 27.528/2 poz numaralı “ Kaba sıva vb. yüzeyler üzerine 5 mm kalınlığında saten alçı kaplama yapılması ” iş kaleminin;

28-27.531/MK poz numaralı “ Kireç-çimento karışımı harçla düz sıva
yapılması” iş kaleminin;

29- 27.581/MK poz numaralı “ 200 kg çimento dozlu tesviye tabakası yapılması ” iş kaleminin;

30-28.097 poz numaralı “ Madeni konstrüksiyona profil veya madeni çıta ile çift camlı pencere ünitesi takılması ” iş kaleminin;

31- MSB.608/A poz numaralı “ Kaba Sıva Yapılması ” iş kaleminin;

32- Y.15.006/2B poz numaralı “ Makine ile her derinlik ve her genişlikte yumuşak ve sert küskülük kazılması ” iş kaleminin;

33- Y.16.055/A poz numaralı “ Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 8/10 basınç dayanım sınıfında beton dökülmesi (beton nakli dâhil)” iş kaleminin;

34- Y.16.059/1A poz numaralı “ Beton santralinde üretilen veya satın alınan ve beton pompasıyla basılan, C 30/37 basınç dayanım sınıfında beton dökülmesi (beton nakli dâhil)” iş kaleminin;

35- Y.23.014 poz numaralı “ Ø8-Ø12 mm nervürlü beton çelik çubuğu, çubukların kesilmesi, bükülmesi ve yerine konulması ” iş kaleminin;

36- Y.23.015 poz numaralı “ Ø14-Ø28 mm nervürlü beton çelik çubuğu, çubukların kesilmesi, bükülmesi ve yerine konulması ” iş kaleminin;

37-Y.23.176 poz numaralı “ Lama ve profil demirlerden çeşitli demir işleri yapılması ve yerine konulması ” iş kaleminin;

38-Y.23.241 poz numaralı “ Plastik doğrama imalatı yapılması ve yerine konulması ” iş kaleminin;

39-Y.23.244/A poz numaralı “ Naturel-mat eloksallı profillerle ısı yalıtımsız alüminyum doğrama imalatı yapılması ve yerine konulması ” iş kaleminin;

40- Y.23.244/F poz numaralı “ Naturel-mat ve eloksallı ısı yalıtımlı alüminyum doğrama imalatı yapılması ve yerine konulması ” iş kaleminin;

Tüm analiz/alt analiz girdileri için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2012 yılı kârsız fiyatlarının/rayiç fiyatlarının üzerine istekli tarafından belirlenen kâr oranı eklenerek fiyatların oluşturulduğu, işçilikler için de 2012 yılı saatlik asgari ücretin (4,18 TL) teklif edildiği, analiz girdi miktarlarının azaltılmadığı tespit edilmiştir.

Sunulan 3 nakliye analizi incelendiğinde;

N.03 poz numaralı “ kum nakli ”ne ilişkin iş kaleminin; N.21 poz numaralı “ nervürlü çelik nakli ”ne ilişkin iş kaleminin ve N.25 poz numaralı “ kazı ve moloz nakli ”ne ilişkin iş kaleminin analizlerinde Karayolları Genel Müdürlüğü taşıma formüllerinin kullanıldığı, analizlerde yer alan “ malzemelerin taşıtlara yüklenmesi ve boşaltılması işi ” için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Y.09.005/1, Y.09.003/1 ve Y.09.012/1 poz numaralı iş kalemlerinin 2012 yılı kâr dâhil fiyatlarının kullanıldığı, yapılan açıklamaların uygun olduğu anlaşılmıştır.

Öte yandan, açıklama istenilen iş kalemleri için idare tarafından yaklaşık maliyetin hesabında esas alınan miktarlar ile ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen miktarların;

Açıklama istenilen iş kalemleri

İdarenin metrajı

İsteklinin metrajı

Metraj farkı (%)

1

17.155/MK

6.076,00

6.200,00

2

2

18.071/1/MK

2.035,95

1.879,18

-8

3

18.071/2/MK

439,06

417,11

-5

4

18.071/3/MK

2.455,29

2.406,18

-2

5

18.211

2.100,52

1.950,00

-7

6

18.310

1.019,96

1.047,54

3

7

18.465/1

3.853,34

4.044,00

5

8

19.055/C1

2.601,92

2.385,96

-8

9

19.055/C2

1.839,97

2.001,97

9

10

19.082

844,55

857,21

1

11

21.011

27.805,00

26.073,23

-6

12

21.210

2.091,52

1.950,00

-7

13

22.009/3A

396,81

392,00

-1

14

22.080

216,71

226,00

4

15

23.243/21

731,21

745,54

2

16

25.020/1

2.219,51

2.090,78

-6

17

25.034/2

6.782,00

6.960,80

3

18

25.047

6.523,60

6.021,29

-8

19

25.048/3

13.777,52

12.840,08

-7

20

26.006/063A

4.591,63

4.420,00

-4

21

26.007/131A

7.463,81

7.860,00

5

22

26.206/C1

983,38

1.045,78

6

23

26.215/AMK

336,50

326,40

-3

24

26.622/C

977,30

1.008,25

3

25

27.501/MK

3.908,43

3.666,50

-6

26

27.525/BMK

14.115,94

13.155,08

-7

27

27.528/2

14.117,09

13.155,08

-7

28

27.531/MK

8.407,81

8.047,96

-4

29

27.581/MK

7.968,70

8.164,83

2

30

28.097

766,43

721,35

-6

31

MSB.608/A

2.506,40

2.623,47

5

32

Y.15.006/2B

10.113,48

9.481,39

-6

33

Y.16.055/A

542,58

499,17

-8

34

Y.16.059/1A

5.907,54

5.634,02

-5

35

Y.23.014

258,97

243,82

-6

36

Y.23.015

212,67

202,97

-5

37

Y.23.176

13.252,30

12.400,00

-6

38

Y.23.241

6.614,16

6.150,00

-7

39

Y.23.244/A

3.000,30

3.013,30

0

40

Y.23.244/F

4.148,00

3.830,00

-8

41

N.03

2.281,48

2.126,34

-7

42

N.21

499,02

473,10

-5

43

N.25

3.528,35

3.345,82

-5

44

89.922

113,00

113,00

0

45

105.616

1,00

1,00

0

46

1521.710

3,00

3,00

0

47

165.205

431,20

439,36

2

48

165.708

161,60

167,80

4

49

22.5/006

2,00

2,00

0

50

727.517

360,00

340,00

-6

51

791.418

300,00

285,00

-5

52

832.106

277,00

277,00

0

53

904.224

3,00

3,00

0

54

921.503

15,00

15,00

0

55

923.102

3,00

3,00

0

56

950.117

1,00

1,00

0

Şeklinde olduğu görülmüştür. Anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde, idarenin metrajları ile isteklilerin metrajlarının birebir örtüşmesinin beklenmediği, ancak aradaki metraj farkının da teklif fiyatının esaslı ölçüde düşmesine sebebiyet verecek boyutta olmamasının gerektiği hususları göz önüne alındığında ve yukarıda metrajlara ilişkin olarak yer verilen tablo incelendiğinde, belirtilen pozlardaki miktarlar ile idarenin yaklaşık maliyet hesaplarında yer alan miktarlar arasında işin niteliği itibariyle teklifi etkileyecek boyutta önemli farklılıkların bulunmadığı anlaşılmıştır.

Netice itibariyle, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerin ve yapılan açıklamanın mevzuata uygun olduğu, önemli metraj farklılıklarının da bulunmadığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

Diğer yandan, şikâyete konu ihalenin yaklaşık maliyeti itibariyle 2.675,00 TL yatırılması gerekir iken söz konusu tutarın yanı sıra 2.612,00 TL fazla yatırıldığı anlaşıldığından fazla yatırılan bu tutarın yazılı talebi halinde başvuru sahibine iadesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

1. Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

2. Fazla ödenen başvuru bedelinin başvuru sahibinin yazılı talebi halinde iadesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi