KİK Kararı: 2013/UY.II-808

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/011
Gündem No : 86
Karar Tarihi : 04.02.2013
Karar No : 2013/UY.II-808
BAŞVURU SAHİBİ:
Mis Temizlik İnşaat Taş.Tuha. Dan. San Ve Tic. Ltd. Şti.- Okumuş İnş. Müh. Müş. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, YENİ HÜKÜMET CAD. MERT İŞ HANI KAT : 4 NO : 16 KAHRAMANMARAŞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 20. Bölge Müdürlüğü, Erkenez Mahallesi Mevkii Recep Tayyip Erdoğan Bulvarı No:157 46100 KAHRAMANMARAŞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/88764 İhale Kayıt Numaralı "Kahramanmaraş-Andırın Hapisağzı Göleti Ve Sulaması" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 20. Bölge Müdürlüğütarafından 16.08.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Kahramanmaraş-Andırın Hapisağzı Göleti Ve Sulaması” ihalesine ilişkin olarak Mis Temizlik İnşaat Taş. Tuha. Dan. San ve Tic. Ltd. Şti.- Okumuş İnş. Müh. Müş. San. ve Tic. Ltd. Şti.İş Ortaklığı’nın 06.12.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 14.12.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 27.12.2012tarih ve 43310sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 27.12.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/5147sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, başvuruya konu ihaleye ilişkin tekliflerinin "birim fiyat teklif cetvelinde AHS-30 ve AHS-151 arasında yer alan 122 adet poza ilişkin olarak teklif ettikleri fiyatların yaklaşık maliyet ile kıyaslandığında teklif birim fiyatın ruhuna aykırı olduğu, gerçekçi teklif olmadığı, gölet ve sulama işinin birlikte ihale edilmesine rağmen uygulama iş bütünlüğünün bozulacağı" gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 38'inci maddesi hükmü çerçevesinde ihale komisyonunun aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alması gerektiği, teklif fiyatının sınır değerin altında olması halinde sorgulamanın nasıl yapılacağının Kamu İhale Genel Tebliği'nde ayrıntılı olarak açıklandığı, buna göre 6.984.002,20 TL tutarındaki tekliflerinin sınır değerin üzerinde olması halinde birim fiyat teklif cetvelindeki iş kalemlerinin tek tek sorgulanmasının ve teklifleri ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmemesine rağmen birim fiyat teklif cetvelindeki bazı iş kalemlerinin aşırı düşük olduğu gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu, ihale komisyonu tarafından sınır değerin 6.447.051,34 TL olarak hesaplandığı, 6.984.002,20 TL tutarındaki tekliflerinin geçerli teklif olarak değerlendirilmesi halinde de sınır değerin 6.301.355,77 TL olacağı ve her iki durumda da tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak nitelendirilemeyeceğinden tekliflerinin değerlendirmeye alınması gerektiği iddia edilmektedir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuruya konu ihaleye ait idari şartnamenin 2.1.(a) maddesinde ihale konusu işin adının “Kahramanmaraş-Andırın Hapisağzı Göleti ve Sulaması” şeklinde belirlendiği,

Anılan şartnamenin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19 uncu maddesinde yer alan düzenlemede ise, isteklilerin tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden verecekleri ve ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat sözleşme imzalanacağının belirtildiği görülmüştür.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda, incelemeye konu ihaleye 15 teklif verildiği, Kaya Yapı Grup Elk. İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin teklifinin “teklif dosyasında iki adet teklif mektubu bulunduğu, bunlardan birinin ekinde birim fiyat teklif cetvelinin yer aldığı diğerinde ise yer almadığı, sonuç olarak teklif mektubu uygun olmadığı” gerekçesiyle, Kayahan Müh. Müşv. İnş. San. ve Tic.Ltd. Şti. nin teklifinin “birim fiyat teklif cetvellerinde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata olduğu ve anahtar teknik personele ilişkin oda kayıt belgesi sunulmadığı” gerekçesiyle,Akbaş Proje Müteahhitlik İnşaat San. ve Tic.Ltd. Şti.nin teklifinin “birim fiyat teklif cetvellerinde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata olduğu” gerekçesiyle, Vi Yapı Mad. Tarım Orm. ve Hayv. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin “teklif dosyasında ticaret odası sicil kayıt belgesi olmadığı, bilanço rasyolarına ilişkin tablonun Kamu İhale Genel Tebliği’nin 36.2’nci maddesine uygun olmadığı, iş hacmine ilişkin belgeler ÜFE oranlarına göre güncellendiğinde istenilen kriterleri sağlamadığı” gerekçesiyle, Ak-Eli İnş.Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin “birim fiyat teklif cetvelinde AHS-030 ve AHS-151 arasındaki pozlarda, poz isimlerindeki kilometreler yanlış yazıldığı(AHS-072 Hava vanası yapısı S0 hattı Km: 0+055.56 olması gerekirken teklif cetvelinde Km: 0+05556 olarak yazıldığı” gerekçesiyle, Onur İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin teklifinin “iş deneyim belgesi tutarının istenilen koşulu sağlamadığı ve birim fiyat teklif cetvelinde AHS-30 ve AHS-151 122 adet sulama pozuna 50 TL teklif verdiği” ve başvuru sahibi Mis Tem. İnş. Taş. Dan. San ve Tic. Ltd. Şti.-Okumuş İnş. Müh. Müşv. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifinin “birim fiyat teklif cetvelinde AHS-30 ve AHS-151 arasındaki 122 adet sulama pozuna 1 TL teklif verdiği” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, idarece geçerli teklif olarak belirlenen 8 isteklinin teklifi esas alınarak 6.447.051,34 TL tutarında bir sınır değerin hesaplandığı, bu çerçevede Adil Gülseren İnş. Mad. İm. San. ve Dış Tic. Ltd.Şti. ve Kent Yapı İnş. Tes. San. ve Tic. Ltd.Şti.- Ekrem Sakıcı İş Ortaklığı’nın sınır değerin altında teklif verdiğinin tespit edildiği,

İdarece belirlenen sınır değerin altında teklif verdiği tespit edilen söz konusu isteklilere gönderilen 31.10.2012 tarihli yazılarda “…Kamu İhale Genel Teblği 45.1.13 maddesinde belirtildiği üzere ‘Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.’ Bu kapsamında Kamu İhale Genel Tebliği 45.1.2.1 maddesine göre İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren; AHG-01, AHG-02, AHG-04, AHG-06, AHG-08, AHG-09, AHG-10, AHG-11, AHG-16, AHG-19, AHG-20, AHG-22, AHG-23, AHG-29, AHS-001, AHS-010, AHS-012, AHS-152 pozları için analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmanız gerekmektedir. Yukarıda belirtilen hususlar kapsamında a) Yapım yönteminin ekonomik olması, b)Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar, c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü, göz önünde bulundurularak yukarıda adı geçen iş için vermiş olduğunuz teklif, aşırı düşük teklif kapsamında olduğundan, işin yapımını nasıl gerçekleştireceğiniz hususunda,4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 65.maddesinin (a) bendi uyarınca bu yazıyı tebliğ tarihini izleyen 5 (beş) iş günü içerisinde yukarıda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde açıklama yapmanız gerekmektedir.” ifadesine yer verilerek aşırı düşük teklif açıklaması sunulması istenildiği,

Adil Gülseren İnş. Mad. İm. San. ve Dış Tic. Ltd.Şti. ile Kent Yapı İnş. Tes. San. ve Tic. Ltd.Şti.- Ekrem Sakıcı İş Ortaklığı tarafından idarece belirlenen süre içerisinde aşırı düşük teklif açıklaması sunulmadığı, bu çerçevede bahsi geçen iki isteklinin teklifinin “aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılarak Bedirhanoğlu Ecza Dep. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi ve Turken Yapı Yatırım. San. ve Tic. A.Ş.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde,

“İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz.

Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü,

“Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde,

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun yukarıda yer verilen 38’inci maddesinde, ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanun’un 37’nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer teklifleri veya yaklaşık maliyeti baz alarak aşırı düşük teklifleri tespit edeceği ve aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı ile Kurumun bu maddenin uygulanmasında aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.

Bu çerçevede Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde yer alan,

“45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

45.1.1. (Değişik: 29/12/2010-27800-6.m. R.G./ 1 md.) Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi uyarınca geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır.

_Tort1 : Geçerli tekliflerin (Tn) aritmetik ortalaması (Tort1 =) _

σ : Geçerli tekliflerin standart sapması (σ =)

Aritmetik ortalamadan standart sapma çıkartılır ve eklenir.

Tort1- σ

Tort1+ σ

Aritmetik ortalama değerinin standart sapma kadar aşağısı ve standart sapma kadar yukarısı arasında kalan bölgede yer alan tekliflerin tekrar ortalaması alınmak suretiyle, ikinci aritmetik ortalama bulunur.

Ti : Standart sapma aralığında kalan teklifler : { Ti: (Tort1- σ ≤ Ti ≤ Tort1+ σ)}

Tort2 : Standart sapma aralığında kalan tekliflerin (Ti) aritmetik ortalaması (Tort2=)

Hesaplanan ikinci aritmetik ortalama yaklaşık maliyete bölünmek suretiyle (C) değeri elde edilir.

C : Tort2/YM

(C) değeri aşağıdaki eşitliklerin ilgili olanında yerine konularak (K) değeri bulunur.

_C < 0,60 → _

0,60 ≤ C ≤ 1,00 →

_C > 1,00 → _

Sınır değer aşağıdaki eşitlikten bulunur:

_SD (Sınır değer) = _

45.1.1.1. (Değişik: 20/8/2011-28031 R.G./ 15 md.) Sınır değer eşitliğinde yer alan (N), “sınır değer katsayısı”nı temsil etmekte olup bu katsayı, 11/06/2011 tarihli ve 27961 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği”nde yer alan “B-Üstyapı (Bina) İşleri”, “C-Sıhhi Tesisat ve Mekanik Tesisat İşleri”, “D-Elektrik İşleri”, “E-Elektronik ve İletişim İşleri” grubundaki yapım işleri ile bu işlerle ilgili tamamlama, onarım, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işlerinde (1,00), diğer yapım işlerinde (1,20)’dir. İhale konusu yapım işinin kapsamında farklı katsayılara tabi iş kısımlarının bulunması durumunda; sınır değer katsayısı, söz konusu kısımlardan toplam yaklaşık maliyeti içindeki ağırlık oranı en fazla olana göre belirlenir.”

45.1.1.2. (Ek: 29/12/2010-27800-6.m. R.G./ 1 md.) Gerekli görülmesi durumunda, (45.1.1.1.) maddesi uyarınca belirlenen sınır değer katsayıları yerine;

a) Mevzuatı uyarınca kendisine yapım işi yaptırma yetkisi verilen bakanlıklar tarafından, bakanlık merkez ve taşra teşkilatı ile bağlı, ilgili veya ilişkili olan idareleri için,

b) Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından, (a) bendinde sayılan idareler dışındaki idareler için,

(1,00) den küçük, (1,20)’den büyük olmamak üzere (N) sınır değer katsayıları belirlenebilir. Bakanlıklar tarafından farklı nitelikteki yapım işleri için (1,00) den küçük, (1,20)’den büyük olmamak kaydıyla farklı katsayılar belirlenmesi de mümkündür. Belirlenen katsayılar, ilanı veya duyurusu 30 Nisan 2011 tarihinden sonra yapılacak ihaleler için geçerli olmak üzere 1-31 Mart 2011 tarihleri arasında Resmî Gazete’de ilan edilir. Gerek görülmesi halinde bu katsayılar, ilanı veya duyurusu ilgili yılın 30 Nisan tarihinden sonra yapılacak ihaleler için geçerli olmak üzere değiştirilerek o yılın 1-31 Mart tarihleri arasında Resmî Gazete’de ilan edilir.

45.1.1.3. (Ek: 29/12/2010-27800-6.m. R.G./ 1 md.) İhalede uygulanacak sınır değer katsayısı, ihale ilanı veya davet mektubu ile idari şartnamenin “Diğer hususlar” başlıklı bölümünde belirtilir.

45.1.1.4. (Ek: 29/12/2010-27800-6.m. R.G./ 1 md.) Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerinde ve % 40’ının altındaki teklifler dışında tek geçerli teklif bulunması durumunda; “Tort2” değeri tek geçerli teklife eşittir. Yaklaşık maliyetin % 40 - % 120 aralığında geçerli teklif bulunmaması durumunda; sınır değer yaklaşık maliyetin % 40’ıdır. (45.1.1.) maddesine göre yapılan hesaplama sonucunda sınır değerin yaklaşık maliyetin % 40’ının altında çıkması durumunda sınır değer yaklaşık maliyetin % 40’ı olarak belirlenir.

_Sınır değer hesaplanmasında idarelerin faydalanmasına yönelik olarak hazırlanan “Yapım işlerinde sınır değer hesaplama aracı” programına Kurumun (_www.kik.gov.tr ) internet sayfasından erişilebilir.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.” açıklaması çerçevesinde, yapım işleri ihalelerinde 4734 sayılı Kanun’un 37’nci maddesi uyarınca geçerli teklifler tespit edildikten sonra, yaklaşık maliyetin %120’sinin üzerindeki ve %40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, anılan Tebliğ’in yukarıda yer verilen 45.1.1’inci maddesindeki formüle uygun olarak bir “sınır değer” hesaplanması, bu hesaplama yapıldıktan sonra sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden anılan maddedeki açıklamalara uygun olarak ayrıntıların yazılı olarak istenilmesi, bu çerçevede istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Yukarıda yer verinle mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, İdare tarafından 4734 sayılı Kanun’un 37’nci maddesi çerçevesinde yapılan değerlendirme neticesinde, teklifleri yeterlilik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirlenen şartlara uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılacağı ve bu çerçevede geçerli teklifler belirlendikten sonra anılan Tebliğ’de yer alan açıklamalar çerçevesinde sınır değer hesabı yapılıp söz konusu tutara göre teklifi aşırı düşük teklif olarak belirlenen isteklilerden açıklama istenilmesi gerektiği anlaşılmış olup, idarece sınır değer hesabından ve bu değere göre teklifi aşırı düşük teklif olarak nitelendirilecek isteklilerin tespitinden önceki aşamada, başvuru sahibi isteklinin “birim fiyat teklif cetvelindeki 122 adet sulama pozuna 1 TL teklif verdiği” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması işleminin mevzuata uygun olmadığı kanaatine varıldığından, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve tespitler çerçevesinde, idarece sınır değer tespiti ve bunun sonucunda aşırı düşük teklif sorgulaması yapılacak isteklilerin belirlenmesi aşamasından önce, Mis Tem. İnş. Taş. Dan. San ve Tic. Ltd. Şti.-Okumuş İnş. Müh. Müşv. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifinin “ birim fiyat teklif cetvelindeki 122 adet sulama pozuna 1 TL teklif verdiği” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması işlemi mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından, Mis Tem. İnş. Taş. Dan. San ve Tic. Ltd. Şti.-Okumuş İnş. Müh. Müşv. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla başvuruya konu ihalede hesaplanan yeni sınır değer 6.301.355,77 TL olmakta ve bu tutar, idarece belirlenen 6.447.051,34 TL tutarındaki sınır değerden farklı olmakla birlikte, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gereken isteklileri değiştirmemektedir.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Başvuru sahibinin iddiaları bakımından eşit muamele ilkesi çerçevesinde yapılan inceleme neticesinde, idarece 4734 sayılı Kanun’un 37’nci maddesine göre yapılan değerlendirme sonucunda Onur İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin teklifinin “iş deneyim belgesi tutarının istenilen koşulu sağlamadığı ve birim fiyat teklif cetvelinde AHS-30 ve AHS-151 122 adet sulama pozuna 50 TL teklif verdiği” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı görülmüştür.

Kararın (A) bölümünde yer verilen tespitler neticesinde, Onur İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin teklifinin “ birim fiyat teklif cetvelinde AHS-30 ve AHS-151 122 adet sulama pozuna 50 TL teklif verdiği” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması işlemi mevzuata uygun bulunmamıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Mis Tem. İnş. Taş. Dan. San ve Tic. Ltd.Şti.-Okumuş İnş. Müh. Müşv. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde, “ başvuruya konu ihaleye ilişkin tekliflerinin "birim fiyat teklif cetvelinde AHS-30 ve AHS-151 arasında yer alan 122 adet poza ilişkin olarak teklif ettikleri fiyatların yaklaşık maliyet ile kıyaslandığında teklif birim fiyatın ruhuna aykırı olduğu, gerçekçi teklif olmadığı, gölet ve sulama işinin birlikte ihale edilmesine rağmen uygulama iş bütünlüğünün bozulacağı" gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 38'inci maddesi hükmü çerçevesinde ihale komisyonunun aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alması gerektiği, teklif fiyatının sınır değerin altında olması halinde sorgulamanın nasıl yapılacağının Kamu İhale Genel Tebliği'nde ayrıntılı olarak açıklandığı, buna göre 6.984.002,20 TL tutarındaki tekliflerinin sınır değerin üzerinde olması halinde birim fiyat teklif cetvelindeki iş kalemlerinin iş kalemlerinin tek tek sorgulanmasının ve teklifleri ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmemesine rağmen birim fiyat teklif cetvelindeki bazı iş kalemlerinin aşırı düşük olduğu gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu, ihale komisyonu tarafından sınır değerin 6.447.051,34 TL olarak hesaplandığı, 6.984.002,20 TL tutarındaki tekliflerinin geçerli teklif olarak değerlendirilmesi halinde de sınır değerin 6.301.355,77 Tl olacağı ve her iki durumda da tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak nitelendirilemeyeceğinden tekliflerinin değerlendirmeye alınması gerektiği ” şeklinde yer alan iddiaları hakkında Kurulca, Mis Tem. İnş. Taş. Dan. San ve Tic. Ltd. Şti.-Okumuş İnş. Müh. Müşv. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususunda “ düzeltici işlem belirlenmesine ”ilişkin karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi çerçevesinde inceleme raporu ve eki bilgi ve belgelerle sınırlı olarak yapılan inceleme ve hukuki değerlendirmeye göre;

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 20. Bölge Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ Kahramanmaraş-Andırın Hapisağzı Göleti ve Sulaması Yapım İşi ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin DSİ birim fiyatları ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatları esas alınarak toplam 11.889.387,13 TL olarak hesaplandığı,

Yaklaşık maliyetin “ AHG-01 ve AHG-29 ” pozları ile “ AHS-001 ve AHS-152 ” pozları arasında belirlenen toplam 181 iş kaleminden oluştuğu,

Bahse konu ihalede 20 adet ihale dokümanı satın alındığı, 16.08.2012 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 15 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece yapılan teklif değerlendirmesine göre, Kaya Yapı Grup Elk. İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin teklifinin “teklif dosyasında iki adet teklif mektubu bulunduğu, bunlardan birinin ekinde birim fiyat teklif cetvelinin yer aldığı diğerinde ise yer almadığı, sonuç olarak teklif mektubu uygun olmadığı” gerekçesiyle, Kayahan Müh. Müşv. İnş. San. ve Tic.Ltd. Şti.’nin teklifinin “birim fiyat teklif cetvellerinde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata olduğu ve anahtar teknik personele ilişkin oda kayıt belgesi sunulmadığı” gerekçesiyle,Akbaş Proje Müteahhitlik İnşaat San. ve Tic.Ltd. Şti.’nin teklifinin “birim fiyat teklif cetvellerinde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata olduğu” gerekçesiyle, Vi Yapı Mad. Tarım Orm. ve Hayv. San. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin “teklif dosyasında ticaret odası sicil kayıt belgesi olmadığı, bilanço rasyolarına ilişkin tablonun Kamu İhale Genel Tebliği’nin 36.2’nci maddesine uygun olmadığı, iş hacmine ilişkin belgeler ÜFE oranlarına göre güncellendiğinde istenilen kriterleri sağlamadığı” gerekçesiyle, Ak-Eli İnş.Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin “birim fiyat teklif cetvelinde AHS-030 ve AHS-151 arasındaki pozlarda, poz isimlerindeki kilometreler yanlış yazıldığı (AHS-072 Hava vanası yapısı S0 hattı Km: 0+055.56 olması gerekirken teklif cetvelinde Km: 0+05556 olarak yazıldığı” gerekçesiyle, Onur İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin teklifinin “iş deneyim belgesi tutarının istenilen koşulu sağlamadığı ve birim fiyat teklif cetvelinde AHS-30 ve AHS-151 122 adet sulama pozuna 50 TL teklif verdiği” ve başvuru sahibi Mis Tem. İnş. Taş. Dan. San ve Tic. Ltd. Şti.-Okumuş İnş. Müh. Müşv. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifinin “birim fiyat teklif cetvelinde AHS-30 ve AHS-151 arasındaki 122 adet sulama pozuna 1 TL teklif verdiği ” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı,

İdarece geçerli teklif olarak belirlenen 8 isteklinin teklifi esas alınarak 6.447.051,34 TL tutarında bir sınır değerin hesaplandığı, bu çerçevede, Adil Gülseren İnş. Mad. İm. San. ve Dış Tic. Ltd.Şti. ve Kent Yapı İnş. Tes. San. ve Tic. Ltd.Şti.- Ekrem Sakıcı İş Ortaklığı’nın sınır değerin altında teklif verdiğinin tespit edildiği,

İdarece belirlenen sınır değerin altında teklif verdiği tespit edilen söz konusu isteklilerden, idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren; AHG-01, AHG-02, AHG-04, AHG-06, AHG-08, AHG-09, AHG-10, AHG-11, AHG-16, AHG-19, AHG-20, AHG-22, AHG-23, AHG-29, AHS-001, AHS-010, AHS-012, AHS-152 pozları için analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri üzerinden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği,

Adil Gülseren İnş. Mad. İm. San. ve Dış Tic. Ltd.Şti. ile Kent Yapı İnş. Tes. San. ve Tic. Ltd.Şti.- Ekrem Sakıcı İş Ortaklığı tarafından idarece belirlenen süre içerisinde aşırı düşük teklif açıklaması sunulmadığı, bu çerçevede bahsi geçen iki isteklinin teklifinin “aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılarak Bedirhanoğlu Ecza Dep. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi ve Turken Yapı Yatırım. San. ve Tic. A.Ş.’nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlenerek ihalenin sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

İdarece sınır değer hesabından ve bu değere göre teklifi aşırı düşük teklif olarak nitelendirilecek isteklilerin tespitinden önceki aşamada, başvuru sahibi istekli olan Mis Tem. İnş. Taş. Dan. San ve Tic. Ltd. Şti.-Okumuş İnş. Müh. Müşv. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifinin, birim fiyat teklif cetvelininaçıklama istenilmeyen iş kalemlerinden AHS-30 ve AHS-151 pozlar arasındaki122 adet sulama pozuna ilişkin olarak “birim fiyat teklif cetvelinde 1 TL teklif verdiği ” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 7 nolu eki olan “ Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme ” nin “ Ödeme yeri ve şartları ” başlıklı 11.3. maddesinde;

“ Yukarıda belirtilen yılı ödenekleri, toplam sözleşme bedeli içinde kalmak kaydıyla Yüklenicinin de görüşü alınarak artırılabilir. Yüklenici artırılan ödenekleri, onaylanan revize iş programına uygun şekilde yılı içinde imalat olarak gerçekleştirmek zorundadır.” hükmü,

Aynı Tip Sözleşmenin devam eden 29.2 maddesinin teklif birim fiyat sözleşmeler için olan dip notunda;

“ 29.2.İş kalemi miktarının değişmesi

_29.2.1._Sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her hangi bir iş kaleminin miktarında, işin devamı sırasında % 20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve toplam artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır. ” hükmü ile,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 nolu eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “ İş Programı ” başlıklı 17 inci maddesinin (1), (6) ve (7) bendlerinde;

“ (1) Yüklenici, sözleşme veya eklerinde belirlenen süre içinde, idarece verilen örneklere uygun bir iş programını hazırlayarak, onaylanmak üzere idareye teslim edecektir.

(6)Yüklenici idarece onaylanmış iş programına aynen uymak zorundadır. Ancak zorunlu hallerde idarenin uygun görüşü ile iş programında değişiklik yapılabilir.

(7) İşte idarece onaylanan bir süre uzatımı bulunduğu takdirde, yüklenici bu hususun kendisine tebliği tarihinden başlamak üzere yedi gün içinde yeni süreye göre revize iş programı düzenleyerek idarenin onayına sunmak zorundadır. ” hükümleri yer almakta olup,

Diğer yandan ise teklif birim fiyat üzerinden imzalanacak sözleşmelerde fiyat farkı verilmesi durumunda bunun nasıl uygulanacağının idarelerce uygulamalarına ilişkin İdari Şartnamelerin ilgili kısımlarında yapılacak düzenlemeler ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

Yukarıda aktarılan Yönetmelik eki mevzuat düzenlemeleri uyarınca, isteklilerin tekliflerini hazırlarken basiretli tacir mantığı ile hareket ederek, işin bütününü bitirecek şekilde hesaplamalar yapılarak teklif hazırlamaları, ihale dokümanında ve eki projesinde belirtilen kriterlerin dışına çıkılmadan, idarece onaylanan ve işin yapım süresini kapsayan iş programına paralel olarak, iş programında belirtilen imalatlara ilişkin idarece öngörülen uygulama ayına düşen ödenek dilimleri üzerinden toplam sözleşme bedeli içinde kalmak şartıyla fen ve sanat kurallarına uygun ve zorunlu olarak yüklenici tarafından hazırlanan teklif ile gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

İdarelerin ihale ettikleri işlerin sağlıklı bir şekilde bitirilmesinin sağlamakla yükümlü oldukları açısından konu ele alındığında, yapım işi ihalesinde iş programı önceliğine göre imalata girecek iş kalemlerine yüksek birim fiyat verip, iş programına göre sonraki iş kalemlerine idarece kabul edilen fiyatın çok çok altında teklif verilmesi ile idareler, işin fen ve sanat kuralarına uygun bir şekilde bitirilmesi hususunda ciddi sıkıntıya düşmektedirler. Şöyle ki, birim fiyat esaslı olarak gerçekleştirilen yapım projelerinde, yüklenici projenin ilk iş kalemlerine yüksek fiyat verdiği için ödeneğin büyük bir kısmını burada bitirmekte, işin son kalemlerinde imalat için fazla ödenek kalmadığı için, işin projesi ile fen ve sanat kurallarına uygun gerçekleştirilemediğinde idareler ciddi sıkıntıya düşmüşlerdir.

Yüklenicinin, teklifini hazırlarken teklif bedelini oluşturan işi kalemlerine ilişkin yapılacak fiyatlandırmanın iş programına uygun olarak sözleşme tasarısında belirtilen ödenek diliminin toplam sözleşme bedeli içinde kalacak şekilde hazırlamasının gerekmekte olduğu hususu ile,

Teklif birim fiyat üzerinden düzenlenen sözleşmede, iş artışının en fazla bu kısımlara ilişkin sözleşme bedelinin % 20’si kadar olabileceği, iş artışının yapıldığı iş kaleminin bir noktadan sonra bedelinin düşürüldüğü revize fiyat uygulamasının da, sözleşmede yer aldığı, diğer yandan da fiyat farkı verilmesi halinde iş programının aksaması ile bu unsurun fazla çalışacağı ve bu yönden de Kamunun-Hazinenin zarara uğratılacağı hususları birlikte ele alındığında, yaklaşık maliyetin parasal tutarının fazla olduğu iş programına göre yapılması öncelikli olan iş kalemlerine ilişkin idarece belirlenen miktarlarda fen ve sanat kurallarına uygun olarak artış yapılması gerektiğinin idarece kabul edilmesi durumunda, imzalanacak birim fiyat sözleşmede iş kalemlerine ilişkin miktar artışının ve buna ilişkin oluşan parasal tutarın makul ölçüler dışında yapılması ile ödemeye ilişkin nakdi gerçekleştirme oranının projede öngörülen fiziki gerçekleşme oranının üzerinde oluşacağı nedeniyle, işin planlanan süresinde ve ödenek dilimi üzerinden bitirilemeyeceği ve kamu zararının ortaya çıkmasına neden olacağı düşüncesiyle, teklif birim fiyat hesap cetvelinde idarece verilen miktarların istekliler tarafından değiştirilemeyeceği hususu da göz önüne alındığında, isteklilerin teklif bedelinin iş programına uygun olarak verilen ödenek dilimlerini göz ardı ederek düşük tutulması ile imalata önce girecek iş kalemi bedellerinin yüksek tutulması şeklinde teklif hazırlanması durumunda, hem aşırı düşük sınır değerin altında kalmaları durumunda teklif bedelinin % 80 lik kısmının birim fiyatların üzerinde çıkması nedeni ile analiz sunmalarının zorunluluğunun ortadan kalmasına neden olacak, hem de sözleşmenin uygulanması sırasında, bu iş kalemlerinin fiziki gerçekleşme oranına karşılık nakdi gerçekleşme oranının çok üstünde çıkmasına ve işin planlanan ödenekler üzerinden yürütülmesinin aksamasına neden olacaktır.

İsteklilerin tekliflerini hazırlarken basiretli tacir mantığı ile hareket ederek, ihale dokümanında projesinde belirtilen kriterlerin dışına mevzuatın öngördüğü ölçüler aşılmadan, idarece onaylanan ve işin yapım süresini kapsayan iş programına paralel olarak, idarece onaylanan iş programının öngördüğü dilimlerde yapılacak imalat bedellerinin idarece verilen birim fiyat tariflerine göre fiyatlandırarak yerine getirilmesinde sorumlu oldukları hususları mevzuatta açıkça yazılmamasına rağmen, mevzuatın gerekçesinden bu hususların açık anlaşıldığı bu durumda, isteklinin teklifinin sorgulamaya konu edilen iş kalemlerinde idareye oranla yüksek, malzeme girdisi ile yapılan imalatlara ilişkin diğer üst yapı imalatlarına düşük fiyat verilmesinin, teklifte bir nevi dolaylı manüplasyon yapıldığı sonucunu doğurduğu, böyle bir teklif ile sözleşmenin yürütülmesi sonucunda, işin belirlenen süresi içinde, sözleşmede belirtilen ilk sözleşme bedeli ve yasal iş artışları çerçevesinde tamamlanamayacağının açık olduğunun öngörülmesine rağmen, ihale işlemlerinin bu tür teklif veren istekliler nezdinde bırakılmasının 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesindeki temelilkelerden kaynakların verimli kullanılması ve ihtiyacın uygun şartlarla zamanında karşılanması ilkelerinin ön planda açık olarak zedelendiği değerlendirilmiştir.

Yukarıda yer alan tespitler çerçevesinde, başvuru sahibi isteklinin teklifinin uygun olmadığı, bu nedenle anılan isteklinin teklifin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, incelemeye konu ihalede, başvuru sahibi tarafından, sorgulamaya konu edilmeyen 122 iş kalemine ilişkin çok düşük fiyat teklif edilmesinin yukarıda açıklanan nedenlerle mevzuata uygun olmadığı, bu nedenle anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olduğu hususunda “ itirazen şikayet başvurusunun reddine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ düzeltici işlem belirlenmesine ” niteliğindeki karara katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi