KİK Kararı: 2013/UY.II-4321

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/074
Gündem No : 25
Karar Tarihi : 20.11.2013
Karar No : 2013/UY.II-4321
BAŞVURU SAHİBİ:
Yazıcıoğlu Nakliyat İnş.A.Ş., ÖVEÇLER 1065. CAD. NO:32/8 ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 11.Bölge Müdürlüğü, Eski Terminal Yanı 22100 EDİRNE

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/108031 İhale Kayıt Numaralı "Göl-Su 4.Grup Göletler (Tekirdağ-Merkez-Ferhedanlı + Tekirdağ-Karacahalil Gazi)" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Su İşleri 11.Bölge Müdürlüğütarafından 09.09.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Göl-Su 4.Grup Göletler (Tekirdağ-Merkez-Ferhedanlı + Tekirdağ-Karacahalil Gazi)” ihalesine ilişkin olarak Yazıcıoğlu Nakliyat İnş. A.Ş.nin 02.10.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 08.10.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.10.2013 tarih ve 32258 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.10.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/3730 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle başvuruya konu ihaleye ilişkin olarak idarece hesaplanan sınır değerin altında hiçbir teklifin olmadığı, kendilerinin de ekonomik açıdan en avantajlı teklifi verdiği, ancak 4734 sayılı Kanun’un 37’nci maddesi çerçevesinde kendilerinden teklifleri ile ilgili açıklama istenildiği ve sundukları açıklamanın yeterli görülmediğinden bahisle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, idarece yapılan fiyat değerlendirmesinde birim fiyat teklif mektubunda bulunan ve sözleşme bedelini oluşturacak olan toplam teklif fiyatına göre değerlendirme bir yana bırakılarak her bir iş kalemine ilişkin teklif fiyatlarının göz önünde bulundurulduğu, aşırı düşük teklif açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği hususunun anılan Kanun’un 38’inci maddesinde düzenlendiği ki bu durumun da aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ile ilgili olduğu, bu çerçevede idarece yapılan değerlendirmenin mevzuata aykırı olduğu ve tekliflerinin değerlendirmeye alınarak ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenmeleri gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin 2.1.(a) maddesinde ihale konusu işin adının “GÖL-SU 4.Grup Göletler (Tekirdağ-Merkez-Ferhedanlı + Tekirdağ-Karacahalil Gazi)” olarak belirlendiği,

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde yer alan düzenlemede ise, isteklilerin tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden verecekleri ve ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat sözleşme imzalanacağının belirtildiği görülmüştür.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda, incelemeye konu ihaleye 6 teklif verildiği, söz konusu tekliflerin tümünün geçerli kabul edilerek idarece 6.880.903,97 TLtutarında bir sınır değer hesaplandığı ve bu çerçevede sınır değerin altında teklif veren isteklinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

İdarece başvuru sahibi Yazıcıoğlu Nakliyat İnş. A.Ş.ye idarece 11.09.2013 tarihinde gönderilen yazıda, ihale konusu işe ilişkin birim fiyat teklif cetveli standart formunda yer alanG-04, NK-03, NK-01, NK-02, NK-04, NK-05 ve NK-06 poz numaralı iş kalemlerine bahsi geçen istekli tarafından teklif edilen fiyatlar ile söz konusu iş kalemlerinin yaklaşık maliyet tutarları ve isteklinin bahsi geçen iş kalemleri için teklif ettiği fiyatların yaklaşık maliyete göre % kaç oranında artış ya da azalış gösterdiğini belirtir tabloya yer verildiği ve 4734 sayılı Kanun’un 37’nci maddesi gereğince ihale komisyonu tarafından fahiş fiyat/aşırı düşük fiyat olarak değerlendirilen bahsi geçen pozlara ait teklifler hakkında yapılacak yazılı açıklamanın 16.09.2013 tarihine kadar yapılmasının istenildiği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından idarenin bahsi geçen yazısına ilişkin olarak idareye sunduğu 16.09.2013 tarihli cevap yazısında, idarece G-04 ve NK-03 iş kalemlerine fahiş fiyat, NK-01, NK-02, NK-04, NK-05 ve NK-06 iş kalemlerinde aşırı düşük fiyat değerlendirmesinde bulunulduğu ancak başvuruya konu ihaleye ilişkin teklif fiyatı 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi hükmü çerçevesinde aşırı düşük teklif sınır değerinin altında kalmadığı göz önünde bulundurulduğunda söz konusu iş kalemlerine ilişkin olarak teklif edilen fiyatlarla ilgili yazılı açıklama, analiz vb. belgelerin 4734 sayılı Kanun’un 37’nci maddesine göre istenilemeyeceği, bu çerçevede her bir iş kalemine ilişkin fiyatların yerine birim fiyat teklif mektubu ile cetvelinde bulunan ve sözleşme bedelini oluşturacak olan toplam teklif fiyatına göre ihalenin sonuçlandırılması gerektiği yönünde açıklama yapıldığı ve idarece söz konusu açıklamanın yeterli görülmeyerek anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un 37’nci maddesinin birinci fıkrasında, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında ihale komisyonunun talebi üzerine idarece tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarının istenebileceği, ancak bu açıklamanın hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmeyeceği ve yapılamayacağı, anılan maddenin devamında ise tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı anılan Kanun’un 36’ncı maddesine göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı, bu ilk değerlendirme sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçileceği, bu aşamada isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığının inceleneceği, uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılacağı hükme bağlanmıştır.

Anılan Kanun’un 38’inci maddesinde ise ihale komisyonunun verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.

Bu çerçevede 4734 sayılı Kanun’un 37’nci maddesi çerçevesinde isteklilerden teklifleri ile ilgili yazılı açıklamanın, idarece tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere ve tekliflerinde net olmayan hususlarla ilgili olarak istenebileceği, anılan madde çerçevesinde idarece yapılacak açıklama talebinin isteklilerin teklif fiyatlarının yüksekliğine ya da düşüklüğüne yönelik hususlara ilişkin olamayacağı, kaldı ki isteklilerin teklif fiyatının diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olması durumunda bahsi geçen isteklilerden tekliflerinin reddedilmesinden önce idarece belirlenen süre içerisinde teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği ve ayrıca aşırı düşük tekliflerin tespitinde de idareler tarafından değil de Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağının hükme bağlandığı ve başvuru sahibinin teklifinin idarece hesaplanan sınır değerin üzerinde olduğu göz önünde bulundurulduğunda, idarece anılan Kanun’un 37’nci maddesinin yukarıda bahsedilen birinci fıkrası hükmü dayanak gösterilerek bazı iş kalemlerine ilişkin olarak teklif fiyatlarının aşırı düşük/fahiş fiyat olduğu gerkeçesiyle yazılı açıklama istenilmesi ve bahsi geçen istekli tarafından söz konusu açıklama talebine verdiği cevabın yeterli görülmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibi isteklinin teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Diğer yandan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım işlerine ilişkin diğer hususlar” başlıklı 53’üncü maddesine, 23.08.2013 tarih ve 28744 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Kamu İhale Genel Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ” ile eklenen “53.3. Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenmesi ile ilgili hususlar.

53.3.1. Kanunun 40 ıncı maddesi uyarınca, ekonomik açıdan en avantajlı teklif; sadece fiyat esasına göre belirlenebileceği gibi fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınarak belirlenebilmektedir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin hangi yöntem kullanılarak belirlenebileceği hususu tamamen idarenin takdirinde olup fiyat dışı unsurlar kullanılarak belirlenmesi durumunda aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir.

53.3.2. Fiyat dışı unsurların, Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen ilkelere halel getirmeyecek bir biçimde idari şartnamede açık ve net olarak düzenlenmesi gerekmektedir.

53.3.3. İdari şartnamede fiyat dışı unsur olarak belirlenen hususların parasal değerlerinin veya nispi ağırlıklarının belirlenmesi gerekmektedir.

53.3.4. Fiyat dışı unsur olarak yalnızca niceliksel unsurların belirlenmesi zorunlu olmayıp bu kapsamda niteliksel belirlemeler de yapılabilir. Bu bağlamda, ihale konusu işin beklenen kaliteye uygun olarak gerçekleştirilmesini sağlamaya yönelik parametreler, kamuya karşı yükleniminde bulunan işlerin miktarı veya tutarı bakımından kapasite durumu ya da ihale konusu işi oluşturan bileşenler itibariyle isteklinin teklifi ile yaklaşık maliyet yapısının birbiri ile uyumu gibi hususlar fiyat dışı unsur olarak belirlenebilecektir.” açıklamaları gereğince isteklilerin teklif fiyatları ile yaklaşık maliyet yapısının birbiri ile uyumu hususunun idarece fiyat dışı unsur olarak belirlenebilmesi mümkün olmakla birlikte idarece yapılan söz konusu değerlendirmeye ilişkin durumun fiyat dışı unsur olarak ihale dokümanında düzenlenmediği, her ne kadar söz konusu değişikliğin yürürlük tarihi 23.08.2013 ve başvuruya konu ihalenin ilan tarihi 12.08.2013 olsa da idarece zeyilname düzenlenmek suretiyle fiyat dışı unsura ilişkin düzenleme yapılma imkânının bulunduğu göz önüne alındığında, idarece yapılan değerlendirmenin bu yönüyle de mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Başvuru sahibinin iddiaları bakımından eşit muamele ilkesi çerçevesinde yapılan inceleme neticesinde, Arsel Enerji Çev. Tel. İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin teklifinin de başvuru sahibi ile aynı gerekçe ile değerlendirme dışı bırakıldığı tespit edilmiştir.

Bu çerçevede anılan istekliye idarece 11.09.2013 tarihinde gönderilen yazıda, ihale konusu işe ilişkin birim fiyat teklif cetveli standart formunda yer alan G-04, NK-03, NK-01, NK-02, NK-04, NK-05 ve NK-06 poz numaralı iş kalemlerine bahsi geçen istekli tarafından teklif edilen fiyatlar ile söz konusu iş kalemlerinin yaklaşık maliyet tutarları ve isteklinin söz konusu iş kalemleri için teklif ettiği fiyatların yaklaşık maliyete göre % kaç oranında artış ya da azalış gösterdiğinin belirtir tabloya yer verildiği ve 4734 sayılı Kanun’un 37’nci maddesi gereğince ihale komisyonu tarafından fahiş fiyat/aşırı düşük fiyat olarak değerlendirilen bahsi geçen pozlara ait teklifler hakkında yapılacak yazılı açıklamanın 16.09.2013 tarihine kadar yapılmasının istenildiği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından idarenin söz konusu yazısına ilişkin olarak idareye sunduğu 16.09.2013 tarihli cevap yazısında, G-04 poz adlı iş kalemi için verilen teklifin, nakliye fiyatlarının söz konusu poza ait imalata dahil edildiği için aşırı yüksek olarak öngörüldüğü, diğer iş kalemleri için teklif edilen fiyatların ise yine nakliyeye ilişkin giderlerin imalata dahil edildiği için aşırı düşük olarak öngörüldüğü şeklinde açıklama yapıldığı ve idarece söz konusu açıklamanın yeterli görülmeyerek anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı görülmüştür.

Kararın (A) bölümünde yer verilen tespit ve değerlendirmeler neticesinde Arsel Enerji Çev. Tel. İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin teklifinin idarece istenilen söz konusu açıklamanın yeterli görülmediği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması işleminin mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından, anılan isteklinin teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Yazıcıoğlu Nakliyat İnş. A.Ş.ve Arsel Enerji Çev. Tel. İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi