KİK Kararı: 2013/UY.II-2535

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/043
Gündem No : 23
Karar Tarihi : 19.06.2013
Karar No : 2013/UY.II-2535
BAŞVURU SAHİBİ:
Cengiz Yıldırım , PAPUÇÇULAR MAH. VASFİYE AŞOĞLU İŞ MERKEZİ DEĞİRMENHAN SOK. NO:19 KAT:1 SAKARYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Tavşanlı Belediye Başkanlığı, Yenı Mahalle Cumhurıyet Meydanı No:2 KÜTAHYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/6804 İhale Kayıt Numaralı "Muhtelif Cadde Ve Sokaklarda Kanalizasyon-Yağmursuyu Islahı İnşaatı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Tavşanlı Belediye Başkanlığıtarafından 15.02.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Muhtelif Cadde ve Sokaklarda Kanalizasyon-Yağmursuyu Islahı İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Cengiz Yıldırım’ın 16.04.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 24.04.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 02.05.2013tarih ve 15208sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 02.05.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/1657sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, fiyat tekliflerinin içeriği ile idarenin hazırladığı ve yaklaşık maliyetin hazırlanması sırasında yararlandığı birim fiyat analizlerinin miktar ve fiyat girdileri itibariyle uyuşmadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmediği ancak, aşırı düşük teklif açıklamalarında fiyat teklifine dayandırılan analizlerdeki girdilerin, yaklaşık maliyet hazırlanırken faydalanılan pozların analiz girdileri ile kıyaslanarak tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı, zira Kamu İhale Genel Tebliği’ne göre fiyat teklifi ile açıklanan bir hizmete ilişkin fiyat teklifinde işçilik, makine ve nakliye giderinin belirtilmesi durumunda analiz düzenlenmesinin bile zorunlu olmadığı, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçesi olarak kâr ve genel gider tutarının yetersiz olduğu belirtilmesine karşılık, kamu ihale mevzuatında kâr ve genel gider hesabının nasıl yapılacağına ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, söz konusu giderlerin bir kısmının sözleşme öncesi harçlar ve vergiler, bir kısmının ise sözleşmenin yürütülmesi esnasında çıkabilecek giderler olduğu, örneğin SGK’nın alacağı pay açıklamada sehven eksik hesaplanmış olsa dahi idarelerin hakediş öncesi resen sorgulama ile borç varsa yüklenicinin hakedişinden kesinti yapabileceği, yüklenici borçlu kalsa bile kesin teminattan bu borcun tahsil edilebileceği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru konusu ihale, açık ihale usulü ile birim fiyat teklif almak suretiyle kısmi teklife kapalı olarak gerçekleştirilen “Muhtelif cadde ve sokaklarda kanalizasyon-yağmursuyu ıslahı inşaatı” ihalesidir.

İdare tarafından Kuruma gönderilen ihale işlem dosyası içerisinde yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde, ihaleye 5 isteklinin katıldığı, KİK Yapım İşlerinde Sınır Değer Hesaplama Aracı kullanılarak 2.379.970,97 TL olarak belirlenen sınır değerin altında teklif veren tek istekli konumundaki başvuru sahibinin 12.03.2013 tarihli ve 113 sayılı yazı ile aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, bahse konu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarını 18.03.2013 tarihinde idareye sunduğu, 11.04.2013 tarihli ihale komisyonu kararında söz konusu isteklinin teklifinin, aşırı düşük teklif açıklamalarının Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 60’ıncı maddesi ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesine uygun olmadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı görülmektedir.

10.04.2013 tarihli inceleme tutanağına göre idarenin, başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarını genel olarak uygun görmeme gerekçesi; imalat analizlerinde ayrıntılı malzeme, makine ve işçilik girdilerini içerecek şekilde analiz sunulmaması, bu kalemler için sunulan proforma faturaların da analiz girdilerini içermemesi, birim imalat için maliyet girdilerinin (makine, işçilik vs.) neler olduğuna dair bilgilerin gerek analizlerde gerekse proforma faturalarda bulunmaması, hesaplama yapılırken ölçü birimi değiştirilmesinin uygun olmaması, idare malı malzemelerle yapılan imalatlara ilişkin analizlerde malzeme için bedel yazılmadan hesaplama yapılarak analizde miktar sütununda belirtilmesinin gerekmesi, analizlerde resmi kurum ve kuruluşların birim fiyat analizlerinde öngörülen miktardan daha az miktar kullanılmasının gerekçesi olarak analiz girdilerinin miktarlarının azaltılmasını sağlayan avantajlı koşulları veya teknik çözümleri içeren bilgi ve belgelerin sunulmaması, bazı analiz girdilerinin imalat miktarlarının eksik hesaplanması, iki imalat kaleminin birleştirilerek tek bir birim fiyata dönüştürülmesinin uygun olmaması, genel gider ve kâr hesabında damga vergisi, karar pulu tutarlarının ve teknik personel giderinin yanlış hesaplanmasıdır.

Konuyla ilgili olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde, “İ hale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

(Ek fıkra: 20/11/2008-5812/12 md.) İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde, “ (1) (Değişik:RG-26/6/2010-27623) İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri,

yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler” başlıklı 38’inci maddesinde, “İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır…” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “…45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

…” açıklaması yer almaktadır.

İdarece yaklaşık maliyetin hazırlanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere sıralı iş kalemleri listesi düzenlendiği ancak Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 38’inci maddesine aykırı olarak sıralı analiz girdileri tablosu düzenlenmediği ve aşırı düşük teklif sorgulama yazısının ekinde açıklama istenilen iş kalemleri belirtilmesine karşın Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 45.1.2.3’üncü maddesine aykırı olarak açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdilerine açıklama getirilmediği, yalnızca sorgulanan iş kalemlerine ilişkin analiz girdilerinin tamamını içeren analizlerin verildiği görülmektedir.

Bu itibarla, Kamu İhale Kurulu’nun istikrar kazanmış kararları doğrultusunda sıralı analiz girdileri listesi hazırlanarak, açıklama istenilecek ve istenilmeyecek analiz girdileri belirtilmek suretiyle yeniden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması yönünde düzeltici işlem tesisi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, sıralı analiz girdileri tablosu hazırlanması ve açıklama istenilecek analiz girdileri ile açıklama istenilmeyecek analiz girdileri belirtilmek suretiyle yeniden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi