KİK Kararı: 2013/UY.II-2395

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/040
Gündem No : 67
Karar Tarihi : 05.06.2013
Karar No : 2013/UY.II-2395
BAŞVURU SAHİBİ:
Eksan Petrol Ürünleri Madencilik Hayvancılık Emlak Taahhüt İnşaat İnşaat Malzemeleri Gıda Temizlik Nakliye Orman Ürünleri İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, 1. ANAFARTALAR MAH. G.O.P. CAD. NO:48/1 MANİSA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Manisa İl Özel İdaresi Genel Sekreterliği, Akmescıt Mah. Izmır Cad. 311 MANİSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/15222 İhale Kayıt Numaralı "Manisa Turgutlu 19 Mayıs İ.Ö.O. (28 Derslikli B+Z+3) Yapım" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Manisa İl Özel İdaresi Genel Sekreterliğitarafından 08.03.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Manisa Turgutlu 19 Mayıs İ.Ö.O. (28 Derslikli B+Z+3) Yapımİşi” ihalesine ilişkin olarak Eksan Petrol Ürünleri Madencilik Hayvancılık Emlak Taahhüt İnşaat İnşaat Malzemeleri Gıda Temizlik Nakliye Orman Ürünleri İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 26.04.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 26.04.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 10.05.2013tarih ve 16244sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 10.05.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/1762sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, başvuruya konu ihaleye teklif veren Mevlüt Şahin İnş. Turz. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin "sunulan iş deneyim belgesinin dayanağı sözleşmede sözleşme bedelinin belirtilmediği, iş deneyim belgesi tutarı olarak yapı ruhsatında yer alan inşaat maliyetinin esas alındığı, yapı ruhsatındaki bedelin iş deneyim belgesi tutarı olarak kullanılabileceğine ilişkin mevzuat hükmü bulunmadığından, anılan isteklinin iş deneyim belgesinin mevzuata uygun düzenlemediği" gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak söz konusu isteklinin aynı iş deneyim belgesini 2012/89326 İKN'li "Çorum Merkez Bahabey İ.Ö.O. Yapımı İnşaatı" işi ihalesinde de sunduğu, bahse konu belgenin 10.10.2012 tarihli ve 2012/UY.I-3912 sayılı Kurul kararı ile mevzuata uygun bulunmadığı, buna karşın bahse konu Kurul kararının Ankara 12. İdare Mahkemesinin 07.03.2013 tarihli ve E:2012/1552, K: 2013/487 sayılı kararı ile iptal edildiği, bu durumda söz konusu belgenin idarece kabul edilmeyerek, anılan isteklinin teklif bedelinin sınır değer hesabına dahil edilmemesinin mevzuata uygun olmadığı iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin 2.1.(a) maddesinde ihale konusu işin adının “Manisa Turgutlu 19 Mayıs İ.Ö.O (28 Derslikli B + Z +3 ) Yapım işi” şeklinde belirtildiği,

Anılan Şartname’nin 7.5.1’inci maddesinde yer alan düzenlemede istekliler tarafından teklif edilen bedelin % 50’sinden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulmasının istenildiği,

Aynı Şartname’nin 7.6’ncı maddesinde “Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler: Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nde yer alan B/III grubu işler benzer iş olarak kabul edilecektir.” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda, söz konusu ihaleye 15 teklif verildiği, Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin “ iş deneyim belgesine konu işin özel sektöre taahhüt edilen bir iş olduğu, iş deneyim belgesindeki tutarın yapı ruhsatında yer alan yapının inşaat maliyetine göre yazıldığı, yapı ruhsatındaki bedelin iş deneyim belgesi tutarı olarak kullanılabileceğine ilişkin mevzuat hükmü bulunmadığından, anılan isteklinin iş deneyim belgesinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 45’inci maddesine uygun düzenlenmediği" gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılarak, geçerli olduğu tespit edilen 14 teklif üzerinden 1.467.829,39 TL tutarında bir sınır değer hesaplandığı,

Sınır değerin altında teklif verdiği belirlenen Sarı İnşaat Nakliyecilik Gıda Tarım Petrol İthalat İhracat San. Tic. Ltd. Şti. ve Mehmet Şirin Yenen’den aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, anılan isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermemeleri üzerine tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak, 12.04.2013 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Ürfan Söylemez’in üzerinde bırakıldığı, Yıldırım Mühendislik Elektrik Hizmet Montaj İnşaat Malzemeleri Müteahhitlik ve Ticaret Limited Şirketi’nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Teklifi idarece değerlendirme dışı bırakılan Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin teklif dosyası incelendiğinde, söz konusu isteklinin iş deneyimini tevsik etmek için Çankaya Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından “ 27570 Ada 1 Parsel- Konut İnşaatı (A ve B Bloklar 4543 m 2 3/B)” işine ilişkin iş deneyim belgesini sunduğu, iş deneyim belgesinde iş sahibinin “Mehmet Büyük ve Ort.” şeklinde belirtildiği, gerçekleştirilen iş tutarının “(636.020,00 TL-2002 B.B.F.)” , sözleşme tarihinin “05.09.2001/29475” , geçici kabul- iskan tarihinin “29.07.2004-334 ”, iskan tarihine göre güncelleştirilmiş birim fiyatına göre belge tutarının “1.462.846,00 TL (B.B.F 2004)” olarak belirtildiği tespit edilmiştir.

Ayrıca anılan isteklinin teklif dosyası kapsamında 17.01.2013 tarihli ve 2013/MK-23 sayılı Kamu İhale Kurulu kararını sunduğu, söz konusu kararın Kamu İhale Kurulunun 10.10.2012 tarihli ve 2012/UY.I-3912 sayılı kararı hakkında Ankara 12. İdare Mahkemesince verilen yürütmenin durdurulması kararının uygulanmasına ilişkin olduğu görülmüştür.

Kamu İhale Kurulunun 10.10.2012 tarihli ve 2012/UY.I-3912 sayılı kararı incelendiğinde, anılan kararın “Çorum Merkez Bahabey 16 Derslikli İ.Ö.O Yapımı İnşaatı İşi”ne ilişkin olduğu, başvuru sahibi Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. tarafından “teklif dosyasında sunulan iş deneyim belgesinin kat karşılığı yapılmış işe ait olduğu ve sözleşmede bedel öngörülmediği gerekçesiyle idarece uygun görülmemesinin mevzuata uygun olmadığı” nın iddia edildiği,

Bahse konu Kurul kararında “… Başvuru sahibi Mevlüt Şahin İnş. Turz. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin ihaleye 2.104.000,00 TL teklif verdiği, teklif dosyasında iş deneyimini tevsik amacıyla Çankaya Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünce düzenlenen “05.09.2001 tarihli sözleşmeye konu 27570 Ada 1 Parsel –Konut İnşaat (A ve B Bloklar 4543 m2 3/B)” işine ait, 29.07.2004 tarihinde geçici kabulü yapılan, 2002 birim fiyatlarına göre 636.020,00 TL tutarında ilk sözleşme bedeli bulunan iş deneyim belgesinin sunulduğu anlaşılmaktadır.

İdarece Çankaya Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğüne 10.08.2012 tarihinde yazı yazılarak, yapılacak iş karşılığı bedel içeren sözleşmenin, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, ilgili sigorta müdürlüğünden onaylı işyeri bildirgesi, sözleşmeye ilişkin fatura örnekleri ve onaylı suretlerinin gönderilmesinin ve belgeye konu işin bir bedel içermeyen kat karşılığı inşaat sözleşmelerine dayanılarak gerçekleştirilen yapım işi olup olmadığının, belgede belirtilen sözleşme bedeli ve belge tutarının yapı yaklaşık maliyetlerinde yer alan birim fiyatlar üzerinden mi hesaplandığının yoksa sözleşme ve düzenlenen faturalardan mı tespit edildiğinin bildirilmesinin istenildiği görülmüştür.

İsteklinin sunduğu iş deneyim belgesini düzenleyen Çankaya Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünce 17.08.2012 tarihli cevap yazısında; iş bitirme belgesinde belirtilen bedel tutarının yapı kullanma izin belgesinde bulunan toplam metrekare ve maliyet tutarına göre yapıldığı belirtilmiş olup, yazı ekinde idareye gönderilen “Kat Karşılığı İnşaat ve Gayrimenkul Satış Vaadi Sözleşmesi” başlıklı sözleşmenin incelenmesinden; sözleşmenin “Taraflar” başlıklı 1’inci maddesinde “Bir taraftan Ankara ili, Çankaya ilçesi, 27570 ada 1 parsel numaralı 2154 m2 arsanın sahipleri ile diğer taraftan …. Adresinde kaim Ankara Yenimahalle vergi dairesi 6200072771 no ile kayıtlı kurumlar vergisi mükellefi Mevlüt Şahin İnşaat Turizm Gıda San. Tic. Ltd. Şirketi adına yetkili müdürü 1946 doğumlu, İzzet oğlu Mevlüt ŞAHİN arasında aşağıda yazılı şartlar dahilinde sözleşme akdedilmiştir…” düzenlemesinin yer aldığı, “Sözleşmenin konusu” başlıklı 2’nci maddesinin ise “Mülkiyeti arsa sahiplerine ait rayiç bedeli 20.350.000.000 TL olan Ankara ili Çankaya ilçesi 27570 ada 1 parsel numaralı 2154 m2 arsa üzerine müteahhit tarafından belediye imar planları ve diğer yönetmeliklere ve şartnamelere uygun olarak hazırlanıp arsa sahiplerinin de yazılı onayının alınacağı projeye göre toplam olarak yaklaşık 3231 m2 konut inşaatı ve mütemmimlerinin anahtar teslimi olarak yapılmasıdır. Yapılacak işte proje ve detaylarına uymak esastır. Projede yer almayan hususlarda sözleşmeye uymak zorunludur. Müteahhit iş bu maddede belirtilen inşaat işini ve mütemmimlerini anahtar teslimi olarak yapmayı kabul ve taahhüt eder.

Müteahhit, Ankara ili Çankaya ilçesi … ada 1 parsel numaralı … arsa üzerinde inşa edeceği konut inşaatı katlarının aşağıda detayları belirtilen bölümlerini başkaca hiçbir bedel ve menfaat talep etmeksizin yine aşağıda detayları belirtilen bölümlerin kendisine terk edilmesi karşılığında arsa sahiplerine vermeyi kabul ve taahhüt etmiştir.” şeklinde düzenlendiği görülmüştür.

Aktarılan Sözleşmenin başlığı, hükümleri ve 15.02.2002 tarihinde düzenlenen ek sözleşme metninin incelenmesinden, arsanın rayiç bedeli 20.350.000.000 TL olarak tespit edilmiş iken, 15.02.2002 tarihli ek sözleşme ile Belediyece çıkarılan ruhsattaki şekliyle inşaat brüt alanının 5.453 m2 ve arsa rayiç bedelinin 43.080.000.000,00 TL olarak yeniden düzenlendiği, inşaat temel ruhsatında da belirtildiği üzere inşaat yapım maliyetinin 636.020.000.000,00 TL, yapının arsa değerinin 43.080.000.000,00 TL olduğu, müteahhit olarak belirtilen başvuru sahibi Mevlüt Şahin İnşaat Turizm Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin başkaca hiçbir bedel ve menfaat talep etmeksizin belli bölümlerin kendisine terk edilmesi karşılığında arsa sahiplerine karşı taahhüt altına girdiği anlaşılmaktadır.

…

Sonuç olarak yaklaşık maliyete dayalı iş deneyim tutarı, isteklinin gerçek iş deneyimini göstermeyeceğinden ve yapı ruhsatında belirtilen yapı maliyeti üzerinden iş deneyim belgesi düzenlenmesinin uygun olmadığı anlaşıldığından, aktarılan tespit ve açıklamalar ışığında iş bitirme belgesini düzenleyen idarenin cevap yazısında “iş bitirme belgesinde belirtilen bedel tutarının yapı kullanma izin belgesindeki toplam metrekare ve maliyet tutarına göre yapıldığı” hususunun açıkça belirtildiği,yapı ruhsatında 1 metrekare maliyetinin 140.000.000 TL, yapının inşaat maliyetinin 636.020.000.000 TL olarak yer aldığı görüldüğünden başvuru sahibi Mevlüt Şahin İnşaat Turizm Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin sunduğu iş bitirme belgesinde öngörülen 636.020.000.000 TLtutarın, iş deneyim belgesine konu yapım işinin karşılığı olarak belirlenmediği anlaşılmıştır. Bu itibarla belgenin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 42’nci maddesindeki açıklama gereğince 4734 sayılı Kanun kapsamındaki yapım işleri ihalelerinde, iş deneyimini tevsik eden belge olarak kullanılmasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.” şeklinde değerlendirme yapılarak, “4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verildiği,

Bununla birlikte anılan Kurul kararının yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. tarafından açılan davada Ankara 12. İdare Mahkemesinin 19.12.2012 tarihli ve 2012/1552 sayılı kararı ile “… Yukarıda yer verilen Yasa ve Yönetmelik hükümleri ile isteklilerden iş deneyim belgesi istenilerek, daha önce ihale konusu işi veya şartnamede tanımlanmış benzer bir işi yapmak suretiyle, bu türden işlerle ilgili deneyim sahibi olduklarını ortaya koymaları amaçlanmıştır. Diğer bir deyişle, ihalelerde iş deneyim belgesi istenilmesinin temelinde, ilgililerin mesleki ve teknik yeterliğinin tespit edilmesi, ihale konusu işin istekli tarafından yapılabilirliğinin belirlenmesi hususu yatmaktadır.

Bilindiği üzere; konusu belli bir edimin yerine getirilmesi olan sözleşmeler genellikle belli bir bedel içermekte ve kural olarak sözleşme bedeli de yazılı olarak sözleşme metninde yer almaktadır. Bununla birlikte konusu bir edimin yerine getirilmesi olmakla birlikte birtakım sözleşmeler belli bir bedel içermeyebilir. Kat karşılığı inşaat sözleşmeleri ile, yap, işlet devret niteliğindeki yapım işlerine ait sözleşmeler bu nitelikteki sözleşmelerdir. Bu türden sözleşmelerde, sözleşme bedeli bulunmamakta ise de, söz konusu sözleşmeye dayalı olarak düzenlenen bir kısım belgelerde çoğu kez, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından belirlenen yapı sınıfları ve bunlara ilişkin birim fiyatlar esas alınarak sözleşme bedeli tespit edilmekte, bu bedel sözleşmeye ilişkin özel ve resmi iş ve işlemlerde dikkate alınarak kullanılmaktadır.

Bu itibarla, sözleşme metninde bedel bulunmayan bu gibi hallerde de bedeli tespit edilebilir nitelikte olan sözleşmelere dayalı olarak düzenlenmiş bulunan iş deneyim belgelerinin, ilgililerin belli bir işe ilişkin iş deneyimlerini göstereceği, diğer bir deyişle bu türden sözleşmelere dayalı olarak hazırlanmış olan iş deneyim belgelerinin de ilgililerin ihale konusu işi yapabilirliği ile yeterliğini belgeleyen sağlıklı bir veri olarak dikkate alınabileceği açıktır. Dolayısıyla, sözleşme bedelinin açıkça gösterildiği haller gibi, bu bedelin belirlenebilir olduğu hallerde de, bu bedelin ilgili mevzuatın aradığı anlamda ‘belli bir bedel’ olarak kabul edilmesi yukarıda anılan mevzuatın amacına daha uygundur.

Bu durumda; davacı tarafından sunulan iş deneyim belgesinin kat karşılığı inşaat sözleşmesinden kaynaklandığından hareketle tesis olunan davaya konu işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.” şeklinde gerekçe belirtilerek dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği,

Bunun üzerine 17.01.2013 tarihli ve 2013/MK-23 sayılı Kurul kararı ile “1- 10.10.2012 tarih ve 2012/UY.I-3912 sayılı Kurul kararının iptaline,

2- Anılan mahkeme kararında belirtilen gerekçeler doğrultusunda, 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince, başvuru sahibinin teklifinin değerlendirmeye alınması yönünde düzeltici işlem belirlenmesine” karar verildiği anlaşılmıştır.

Diğer yandan ihale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda, Ankara 12. İdare Mahkemesinin 07.03.2013 tarihli ve E:2012/1552, K:2013/487 sayılı kararı ile “dava konusu işlemin iptaline” karar verildiği, bu hususun Kamu İhale Kurumu I. İnceleme Dairesi Başkanlığının 09.04.2013 tarihli ve 7205 sayılı yazısı ile Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.ne bildirildiği görülmüştür.

İtirazen şikâyet başvurusuna konu edilen iş deneyim belgesine ilişkin olarakÇankaya Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünce düzenlenmiş 17.08.2012 tarihli ve 21888 sayılı yazıda _“…03.07.2012 tarih ve 17853 sayı ile iş deneyim (yüklenici iş bitirme) belgesinin Müdürlüğümüz tarafından düzenlendiği, belgede belirtilen bedel tutarının yapı kullanma izin (iskan) belgesindeki toplam m 2 ve maliyet tutarına göre yapıldığı tespit edilmiş olup, tarafınızdan istenilen belgelerin birer adet fotokopisi yazımız ekindedir.” _ifadesine yer verildiği,

Söz konusu yazı ekinde yer alan inşaat ruhsatında, sözleşme tarihi ve numarasının “05.09.2001/29475” , yüzölçümünün “4543 m 2”, 1 m2 maliyetinin “140.000.000 TL” , yapının inşaat maliyetinin “636.020.000.000 TL” , yapının arsa değerinin “43.080.000,00 TL” , yapı sınıfının “3 ”, yapı grubunun “B” olarak belirtildiği,

Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. ile Ankara ili Çankaya ilçesi 27570 ada 1 parsel numaralı 2154 m2 arsanın sahipleri arasından imzalanan 05.09.2001 tarihli düzenleme şeklindeki kat karşılığı inşaat ve gayrimenkul satış vaadi sözleşmesinde, sözleşme konusunun _“mülkiyeti arsa sahiplerine ait rayiç bedeli 20.350.000.000 TL olan Ankara ili Çankaya ilçesi 27570 ada 1 parsel numaralı 2154 m 2 arsa üzerine, müteahhit tarafından belediye imar planları ve diğer yönetmeliklere ve şartnamelere uygun olarak hazırlatılıp, arsa sahiplerinin de yazılı onayının alınacağı projeye göre, toplam olarak yaklaşık 3231 m2 konut inşaatı ve mütemmimlerinin anahtar teslimi olarak yapılmasıdır….Müteahhit, Ankara ili Çankaya ilçesi 27570 ada 1 parsel numaralı 2154 m2 arsa üzerinde inşa edeceği konut inşaatı katlarının aşağıda detayları belirtilen bölümlerini başkaca hiçbir bedel ve menfaat talep etmeksizin, yine aşağıda belirtilen bölümlerin kendisine terk edilmesi karşılığında arsa sahiplerine vermeyi kabul ve taahhüt etmiştir.” _şeklinde düzenlendiği,

Ayrıca 05.09.2001 tarihli sözleşmeye ek olarak Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. ile Ankara ili Çankaya ilçesi 27570 ada 1 parsel numaralı 2154 m2 arsanın sahipleri arasında 15.02.2002 tarihinde imzalanan sözleşmede, Çankaya Belediyesince 05.02.2002 tarihinde düzenlenen ruhsatta toplam inşaat alanının 3231 m2’den 4543 m2’ye çıkmasından dolayı ana sözleşmede belirtilen şartların hiçbir surette değiştirilemeyeceği, toplam inşaat alanındaki artışın daire brüt alanlarının artışında kullanılacağı, sözleşmenin kat karşılığı olması nedeniyle daire taksimleri üzerinde herhangi bir değişiklik yapılmadığının hükme bağlandığı görülmüştür.

16.07.1985 tarihli ve 85/9707 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Mimarlık ve Mühendislik Hizmetleri Şartnamesi’nin 3.2’nci maddesi gereğince, mimarlık ve mühendislik hizmet bedellerinin hesabında kullanılacak 2001 yılı yapı yaklaşık birim maliyetleri, yapının mimarlık hizmetlerine esas olan sınıfı dikkate alınarak inşaat genel giderleri ile yüklenici kârı dahil belirlenerek, 10.02.2001 tarihli ve 24314 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2001 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ’de gösterilmiş olup, anılan Tebliğ’de 3/B grubu yapıların birim maliyeti 140.000.000 TL şeklinde belirtilmiştir.

Bu çerçevede Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan iş deneyim belgesinde gerçekleştirilen iş tutarı olarak ifade edilen “636.020,00 TL (2002 B.B.F)” tutarına, 3/B grubu yapıların birim maliyeti (TL/m2) olan 140.000.000 TL ile yapı yüzölçümünün (4543 m2) çarpılması sonucu ulaşıldığı tespit edilmiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İş deneyimini gösteren belgeler” başlıklı 39’uncu maddesinde “(2) Aday veya istekliler tarafından, iş deneyimlerini tevsik için;

a) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

b) İlk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan işlerde, ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetlenen ya da yönetilen,

c) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen,

ç) Devam eden işlerde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80’ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen işlerde; ilk sözleşme bedelinin en az % 80’i oranında denetlenen ya da yönetilen,

d) Devredilen işlerde, devir öncesindeki veya sonrasındaki dönemde ilk sözleşme bedelinin en az % 80’inin gerçekleştirilmesi şartıyla, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan,

işlerle ilgili deneyimlerini gösteren belgeler sunulur.” hükmü,

Anılan Yönetmelik’in “İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlar” başlıklı 43’üncü maddesinde “ (1) İş deneyim belgeleri; yapılan iş karşılığı bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olarak, Kanun kapsamındaki idareler ile Kanun kapsamı dışındaki diğer kamu kurum ve kuruluşlarına (kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve vakıf yükseköğretim kurumları hariç) gerçekleştirilen işler için, iş sahibi tarafından düzenlenir ve sözleşmeyi yapan yetkili makam tarafından onaylanır.

(2) Gerçek kişilere veya yukarıda belirtilenler dışındaki tüzel kişilere gerçekleştirilen işler için, belediye sınırları veya mücavir alan içinde ilgili belediye tarafından, belediye sınırları veya mücavir alan dışında ilgili bayındırlık ve iskan il müdürlüğü tarafından, ilgili mevzuatı uyarınca yapı denetimi veya kabulü bunların dışındaki kuruluşlar tarafından yapılan işlerde ise bu mevzuat uyarınca yetkilendirilmiş kurumlar tarafından düzenlenir. Belediyenin ilgili birimi tarafından düzenlenen iş deneyim belgeleri belediye başkanı veya yetkili birim amiri tarafından, bayındırlık ve iskan il müdürlüğünce düzenlenenler ise, valilik tarafından onaylanır.” hükmü,

“Belge için başvuru” başlıklı 45’inci maddesinde “(1) İş deneyim belgesi talebinde bulunanlar, yaptıkları işi veya görevi tevsik amacıyla, dilekçelerine aşağıda sayılan belgeleri ekleyerek, belge vermeye yetkili kurum veya kuruluşa başvururlar:

a) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhütte bulunan yükleniciler için; sözleşme, hakediş raporları, biten işlerde geçici kabul tutanağı, varsa; tasfiye tutanağı, kesin hakediş raporu, keşif artış olurları ve devir sözleşmesi.

b) Özel sektöre taahhütte bulunan yükleniciler için; yapılacak iş karşılığı bedel içeren noter onaylı sözleşme, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, ilgili sigorta müdürlüğünden onaylı iş yeri bildirgesi, sözleşmeye ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İş deneyim belgelerine ilişkin diğer hususlar” başlıklı 42’nci maddesinde “42.1. Yapılacak iş karşılığı bir bedel içermeyen kat karşılığı inşaat sözleşmelerine dayanılarak gerçekleştirilen yapım işleri ile sözleşmesinde yapım işine ait bir bedel yer almayan Yap-İşlet-Devret (YİD) modeli ile gerçekleştirilen yapım işleri için düzenlenmiş iş deneyim belgeleri, 4734 sayılı Kanun kapsamındaki yapım işleri ihalelerinde, iş deneyimini tevsik eden belge olarak kullanılamayacaktır.” açıklaması bulunmaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, iş deneyim belgelerinin yapılan bir iş karşılığı bedel içeren tek bir sözleşmeye dayalı olması gerektiği, gerçek kişilere gerçekleştirilen işlere ilişkin iş deneyim belgelerinin belediye sınırları içinde ilgili belediye tarafından düzenleneceği, özel sektöre taahhütte bulunan yüklenicilerin iş deneyim belgesi talebinde bulunmaları için yapılacak iş karşılığı bedel içeren noter onaylı sözleşme, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, ilgili sigorta müdürlüğünden onaylı iş yeri bildirgesi, sözleşmeye ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretlerini dilekçelerine ekleyerek, yaptıkları işi veya görevi tevsik etmeleri gerektiği anlaşılmaktadır.

Diğer yandan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 42’nci maddesinde, sözleşmesinde yapının inşasına ilişkin bir bedel içermeyen kat karşılığı inşaat sözleşmelerine dayanılarak düzenlenen iş deneyim belgelerinin 4734 sayılı Kanun kapsamında gerçekleştirilen yapım işlerinde kullanılamayacağı açıkça ifade edilmiştir.

Bu itibarla Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan iş deneyim belgesine dayanak teşkil eden sözleşmenin bir bedel içermediği, yükleniciye ayni bir ödeme yapılmasının öngörüldüğü, iş deneyim belgesinde yer verilen “gerçekleştirilen iş tutarı”nın hesabında yapı ruhsatında belirtilen yapı maliyetinin esas alındığı, bu maliyetin de Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2001 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ’deki yaklaşık birim maliyet üzerinden hesaplandığı, dolayısıyla iş deneyim tutarının yaklaşık bir maliyeti ifade ettiği, kaldı ki Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yapı yaklaşık birim maliyetlerinin mimar ve mühendislik hizmet bedellerinin hesabında kullanılması için belirlendiği, kamu ihale mevzuatında söz konusu hizmet bedellerinin iş deneyim belgesi tutarında esas alınacağına yönelik bir hüküm bulunmadığı göz önüne alındığında, şikâyete konu iş deneyim belgesinin düzenlemesinde “ yapılacak iş karşılığı bedel içeren noter onaylı sözleşme sunulması” şartının sağlanmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin iş deneyimini mevzuata uygun tevsik etmediği görüldüğünden, anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başka****n

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde “başvuruya konu ihaleye teklif veren Mevlüt Şahin İnş. Turz. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin "sunulan iş deneyim belgesinin dayanağı sözleşmede sözleşme bedelinin belirtilmediği, iş deneyim belgesi tutarı olarak yapı ruhsatında yer alan inşaat maliyetinin esas alındığı, yapı ruhsatındaki bedelin iş deneyim belgesi tutarı olarak kullanılabileceğine ilişkin mevzuat hükmü bulunmadığından, anılan isteklinin iş deneyim belgesinin mevzuata uygun düzenlemediği" gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak söz konusu isteklinin aynı iş deneyim belgesini 2012/89326 İKN'li "Çorum Merkez Bahabey İ.Ö.O. Yapımı İnşaatı" işi ihalesinde de sunduğu, bahse konu belgenin 10.10.2012 tarihli ve 2012/UY.I-3912 sayılı Kurul kararı ile mevzuata uygun bulunmadığı, buna karşın bahse konu Kurul kararının Ankara 12. İdare Mahkemesi'nin 07.03.2013 tarihli ve E:2012/1552, K: 2013/487 sayılı kararı ile iptal edildiği, bu durumda söz konusu belgenin idarece kabul edilmeyerek, anılan isteklinin teklif bedelinin sınır değer hesabına dahil edilmemesinin mevzuata uygun olmadığı” şeklinde dile getirdiği iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin iş deneyimini mevzuata uygun tevsik etmediği, bu nedenle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçelerinde belirttiği iddiasına yönelik yapılan incelemeye göre;

İhale konusu iş “Manisa Turgutlu 19 Mayıs İ.Ö.O (28 Derslikli B + Z +3 ) Yapım işi”dir. İdari Şartname’de istekliler tarafından teklif edilen bedelin % 50’sinden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması istenilmiştir. İdari Şartname’de benzer iş “Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler: Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nde yer alan B/III grubu işler benzer iş olarak kabul edilecektir.” şeklinde düzenlenmiştir.

Başvuru sahibi Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin teklif dosyası incelendiğinde, ihaleye 2.104.000,00 TL teklif verdiği, iş deneyimini tevsik etmek için Çankaya Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından “05.09.2001 tarihli sözleşmeye konu 27570 Ada 1 Parsel- Konut İnşaatı (A ve B Bloklar 4543 m2 3/B)” işine ilişkin iş deneyim belgesini sunduğu, iş deneyim belgesinde iş sahibinin “Mehmet Büyük ve Ort.” şeklinde belirtildiği, gerçekleştirilen iş tutarının “(636.020,00 TL-2002 B.B.F.)”, sözleşme tarihinin “05.09.2001/29475”, geçici kabul- iskân tarihinin “29.07.2004-334”, iskan tarihine göre güncelleştirilmiş birim fiyatına göre belge tutarının “1.462.846,00 TL (B.B.F 2004)” olarak belirtildiği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin teklifinin “iş deneyim belgesine konu işin özel sektöre taahhüt edilen bir iş olduğu, iş deneyim belgesindeki tutarın yapı ruhsatında yer alan yapının inşaat maliyetine göre yazıldığı, yapı ruhsatındaki bedelin iş deneyim belgesi tutarı olarak kullanılabileceğine ilişkin mevzuat hükmü bulunmadığından, anılan isteklinin iş deneyim belgesinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 45’inci maddesine uygun düzenlenmediği" gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

İtirazen şikâyet başvurusuna konu edilen iş deneyim belgesine ilişkin olarak Çankaya Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü’nce düzenlenmiş 17.08.2012 tarihli ve 21888 sayılı yazıda “…03.07.2012 tarih ve 17853 sayı ile iş deneyim (yüklenici iş bitirme) belgesinin Müdürlüğümüz tarafından düzenlendiği, belgede belirtilen bedel tutarının yapı kullanma izin (iskan) belgesindeki toplam m2 ve maliyet tutarına göre yapıldığı tespit edilmiş olup, tarafınızdan istenilen belgelerin birer adet fotokopisi yazımız ekindedir.” ifadesine yer verildiği, söz konusu yazı ekinde yer alan inşaat ruhsatında, sözleşme tarihi ve numarasının “05.09.2001/29475”, yüzölçümünün “4543 m2”, 1 m2 maliyetinin “140.000.000 TL”, yapının inşaat maliyetinin “636.020.000.000 TL”, yapının arsa değerinin “43.080.000,00 TL” , yapı sınıfının “3”, yapı grubunun “B” olarak belirtildiği,

Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. ile Ankara ili Çankaya ilçesi 27570 ada 1 parsel numaralı 2154 m2 arsanın sahipleri arasından imzalanan 05.09.2001 tarihli düzenleme şeklindeki kat karşılığı inşaat ve gayrimenkul satış vaadi sözleşmesinde, sözleşme konusunun “mülkiyeti arsa sahiplerine ait rayiç bedeli 20.350.000.000 TL olan Ankara ili Çankaya ilçesi 27570 ada 1 parsel numaralı 2154 m2 arsa üzerine, müteahhit tarafından belediye imar planları ve diğer yönetmeliklere ve şartnamelere uygun olarak hazırlatılıp, arsa sahiplerinin de yazılı onayının alınacağı projeye göre, toplam olarak yaklaşık 3231 m2 konut inşaatı ve mütemmimlerinin anahtar teslimi olarak yapılmasıdır….Müteahhit, Ankara ili Çankaya ilçesi 27570 ada 1 parsel numaralı 2154 m2 arsa üzerinde inşa edeceği konut inşaatı katlarının aşağıda detayları belirtilen bölümlerini başkaca hiçbir bedel ve menfaat talep etmeksizin, yine aşağıda belirtilen bölümlerin kendisine terk edilmesi karşılığında arsa sahiplerine vermeyi kabul ve taahhüt etmiştir.” şeklinde düzenlendiği,

Ayrıca 05.09.2001 tarihli sözleşmeye ek olarak Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. ile Ankara ili Çankaya ilçesi 27570 ada 1 parsel numaralı 2154 m2 arsanın sahipleri arasında 15.02.2002 tarihinde imzalanan sözleşmede, Çankaya Belediyesince 05.02.2002 tarihinde düzenlenen ruhsatta toplam inşaat alanının 3231 m2’den 4543 m2’ye çıkmasından dolayı ana sözleşmede belirtilen şartların hiçbir surette değiştirilemeyeceği, toplam inşaat alanındaki artışın daire brüt alanlarının artışında kullanılacağı, sözleşmenin kat karşılığı olması nedeniyle daire taksimleri üzerinde herhangi bir değişiklik yapılmadığının hükme bağlandığı görülmektedir.

16.07.1985 tarihli ve 85/9707 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Mimarlık ve Mühendislik Hizmetleri Şartnamesi’nin 3.2’nci maddesi gereğince, Mimarlık ve Mühendislik hizmet bedellerinin hesabında kullanılacak 2001 yılı yapı yaklaşık birim maliyetleri, yapının mimarlık hizmetlerine esas olan sınıfı dikkate alınarak inşaat genel giderleri ile yüklenici kârı dahil belirlenerek, 10.02.2001 tarihli ve 24314 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2001 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ’de gösterilmiş olup, anılan Tebliğ’de 3/B grubu yapıların birim maliyeti 140.000.000 TL şeklinde belirtilmiştir.

Bu çerçevede Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan iş deneyim belgesinde gerçekleştirilen iş tutarı olarak ifade edilen “636.020,00 TL (2002 B.B.F)” tutarına, 3/B grubu yapıların birim maliyeti (TL/m2) olan 140.000.000 TL ile yapı yüzölçümünün (4543 m2) çarpılması sonucu ulaşıldığı tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde, ihaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesi için istenebilecek belgeler sayılmış olup, birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde “İsteklinin ihale konusu iş veya benzer işlerde; mal ve hizmet alımları için son beş yıl içinde, yapım işleri için ise son onbeş yıl içinde kamu veya özel sektörde sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında gerçekleştirdiği veya denetlediği veyahut yönettiği idarece kusursuz kabul edilen benzeri işlerle ilgili deneyimini gösteren belgeler” in, iş deneyiminin tevsikinde istenebileceği hükme bağlanmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinde iş deneyim belgesinin “Adayın veya isteklinin ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimini gösteren; iş bitirme belgesi, iş durum belgesi, iş denetleme belgesi ve iş yönetme belgesini” ifade edeceği kurala bağlanmıştır. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere, iş deneyim belgesi, ilgilinin mesleki tecrübesini temsil etmek üzere düzenlenmekte ve ihalelerde, isteklinin ihale konusu yapım işindeki mesleki ve teknik yeterliğini ölçmekte kullanılan kriterlerden birini oluşturmaktadır.

İhale konusu işle aynı veya benzer olan işleri geçmişte yapan isteklinin, bu iş sebebiyle edindiği mesleki tecrübenin, işe ait sözleşmede bir karşılık bulunmasına rağmen bunun nakdî olmadığından bahisle göz ardı edilmesi, iş deneyim belgesinin yeterlik şartı olarak istenmesindeki amaçla da bağdaşmamaktadır. Bir bedeli olan, ancak bunun nakdi değil de aynî olarak belirtildiği kat karşılığı inşaat sözleşmelerine konu yapım işinin, ihale konusu iş veya benzer işin bütünüyle veya bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik göstermesine, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektirmesine, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri bakımından benzerlik göstermesine, bir diğer ifadeyle söz konusu Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinde tanımlanan “benzer iş” kapsamında bulunmasına rağmen, iş deneyiminin tespitinde dikkate alınmaması, “benzer iş” tanımını da anlamsız hale getirmektedir.

İş deneyiminin tespitinde dikkate alınacak bir yapım işinin tutarı, aynı zamanda iş deneyim belgesi tutarını da oluşturduğundan, kat karşılığı inşaat sözleşmesi çerçevesinde yapılan bir yapının, değerinin gerçeği yansıtacak şekilde belirlenmesi gerektiği de açıktır. Bu değerin, arsa hariç inşaatın toplam maliyetini gösteren ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığının belirlediği ölçülere göre tespit edilip yapı ruhsatında yazılan resmi değere göre belirlenmesi de mümkündür.

Uyuşmazlık konusu ihalede, başvuru sahibinin iş deneyimini tevsik amacıyla sunduğu iş deneyim belgesinin, başvuru sahibi ile Mehmet Büyük ve Ortakları arasında imzalanan “05.09.2001 tarihli sözleşmeye konu 27570 Ada 1 Parsel- Konut İnşaatı (A ve B Bloklar 4543 m2 3/B)” sözleşmesine dayandığı, sözleşme kapsamında 4543 m2 konut yapıldığı, sözleşmenin karşılığının 2001 yılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkındaki Tebliğinde 3/B grubu belirlenen m2 birim maliyeti esas alınarak belirlendiği, dolayısıyla resmi bir değer olduğu, bu değer esas alınarak da iş deneyim belgesinin Çankaya Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünce düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Bu duruma göre, sunulan iş deneyim belgesinin, kat karşılığı inşaat sözleşmesine dayalı olarak düzenlendiği, dolayısıyla 4734 sayılı Kanuna göre yapılan ihalelerde iş deneyiminin tevsikinde kullanılabileceği, bu nedenle Mevlüt Şahin İnş. Turz. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, iş deneyim belgesinin kat karşılığı inşaat sözleşmesi üzerine düzenlenmesi nedeniyle teklifi değerlendirme dışı bırakılan bir isteklinin, itirazen şikâyet başvurusunun Kamu İhale Kurulunca reddi üzerine açılan davada, Ankara 4. İdare Mahkemesi’nce 03.10.2007 tarih ve E:2006/2157, K:2007/1870 sayılı kararla, “olayda, uyuşmazlığın davacı şirketin ihaleye katılırken sunmuş olduğu iş deneyim belgesinin geçerli olup olmadığından kaynaklandığı, davacı şirket tarafından sunulan iş deneyim belgesinin 23.08.2004 tarihinde Ankara İl Özel İdare Müdürlüğü tarafından düzenlendiği, Ankara Valiliği İl Özel İdare Müdürlüğü ile davacı şirket arasında 05.06.2000 tarihinde imzalanan sözleşme nedeniyle düzenlenen kat karşılığı inşaat işine ilişkin olduğu, belge tutarı olarak belirtilen 484.005,22 TL’nin kat karşılığı inşaat yapılacak yer için Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından verilen yapı ruhsatında gösterilen arsa hariç inşaatın toplam maliyeti olduğunun anlaşıldığı, sözleşme karşılığı kamudan iş alan ve idarece kusursuz kabul edilerek teslim alınan kat karşılığı inşaat işini yapmış olan yapım müteahhidinin iş deneyim belgesinin kabul edilmemesinin iş deneyimi ile ilgili düzenlemelere aykırı olduğu, bakılan davada, Ankara İl Özel İdare Müdürlüğü’ne kat karşılığı bina inşaatı yapan davacı şirketin iş deneyim belgesinin sözleşmede bedel bulunmaması ve işin kat karşılığı inşaat işine ilişkin olması nedeniyle kabul edilmemesi işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı, kaldı ki, iş deneyim belgesinde belge tutarı olarak gösterilen rakamın, yapı ruhsatındaki arsa hariç inşaatın toplam maliyeti olduğu, bu maliyetin Bayındırlık ve İskan Bakanlığı verilerine göre hazırlanmış resmi bir değer olduğunun anlaşıldığı” gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş, anılan karar Danıştay Onüçüncü Dairesince temyizen incelenerek 18.06.2010 tarih ve E:2007/15270, K:2010/5138 sayılı kararla onanmıştır.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede “ düzeltici işlem belirlenmesine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, “ itirazen şikâyet başvurusunun reddine,” ilişkin karara katılmıyoruz.

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde “başvuruya konu ihaleye teklif veren Mevlüt Şahin İnş. Turz. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin "sunulan iş deneyim belgesinin dayanağı sözleşmede sözleşme bedelinin belirtilmediği, iş deneyim belgesi tutarı olarak yapı ruhsatında yer alan inşaat maliyetinin esas alındığı, yapı ruhsatındaki bedelin iş deneyim belgesi tutarı olarak kullanılabileceğine ilişkin mevzuat hükmü bulunmadığından, anılan isteklinin iş deneyim belgesinin mevzuata uygun düzenlemediği" gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak söz konusu isteklinin aynı iş deneyim belgesini 2012/89326 İKN'li "Çorum Merkez Bahabey İ.Ö.O. Yapımı İnşaatı" işi ihalesinde de sunduğu, bahse konu belgenin 10.10.2012 tarihli ve 2012/UY.I-3912 sayılı Kurul kararı ile mevzuata uygun bulunmadığı, buna karşın bahse konu Kurul kararının Ankara 12. İdare Mahkemesi'nin 07.03.2013 tarihli ve E:2012/1552, K: 2013/487 sayılı kararı ile iptal edildiği, bu durumda söz konusu belgenin idarece kabul edilmeyerek, anılan isteklinin teklif bedelinin sınır değer hesabına dahil edilmemesinin mevzuata uygun olmadığı” şeklinde dile getirdiği iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin iş deneyimini mevzuata uygun tevsik etmediği, bu nedenle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçelerinde belirttiği iddiasına yönelik yapılan incelemeye göre;

İhale konusu iş “Manisa Turgutlu 19 Mayıs İ.Ö.O (28 Derslikli B + Z +3 ) Yapım işi”dir. İdari Şartname’de istekliler tarafından teklif edilen bedelin % 50’sinden az olmamak üzere, ihale konusu iş veya benzer işlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyimini gösteren belgelerin sunulması istenilmiştir. İdari Şartname’de benzer iş “Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler: Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nde yer alan B/III grubu işler benzer iş olarak kabul edilecektir.” şeklinde düzenlenmiştir.

Başvuru sahibi Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin teklif dosyası incelendiğinde, ihaleye 2.104.000,00 TL teklif verdiği, iş deneyimini tevsik etmek için Çankaya Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından “05.09.2001 tarihli sözleşmeye konu 27570 Ada 1 Parsel- Konut İnşaatı (A ve B Bloklar 4543 m2 3/B)” işine ilişkin iş deneyim belgesini sunduğu, iş deneyim belgesinde iş sahibinin “Mehmet Büyük ve Ort.” şeklinde belirtildiği, gerçekleştirilen iş tutarının “(636.020,00 TL-2002 B.B.F.)”, sözleşme tarihinin “05.09.2001/29475”, geçici kabul- iskân tarihinin “29.07.2004-334”, iskan tarihine göre güncelleştirilmiş birim fiyatına göre belge tutarının “1.462.846,00 TL (B.B.F 2004)” olarak belirtildiği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin teklifinin “iş deneyim belgesine konu işin özel sektöre taahhüt edilen bir iş olduğu, iş deneyim belgesindeki tutarın yapı ruhsatında yer alan yapının inşaat maliyetine göre yazıldığı, yapı ruhsatındaki bedelin iş deneyim belgesi tutarı olarak kullanılabileceğine ilişkin mevzuat hükmü bulunmadığından, anılan isteklinin iş deneyim belgesinin Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 45’inci maddesine uygun düzenlenmediği" gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

İtirazen şikâyet başvurusuna konu edilen iş deneyim belgesine ilişkin olarak Çankaya Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü’nce düzenlenmiş 17.08.2012 tarihli ve 21888 sayılı yazıda “…03.07.2012 tarih ve 17853 sayı ile iş deneyim (yüklenici iş bitirme) belgesinin Müdürlüğümüz tarafından düzenlendiği, belgede belirtilen bedel tutarının yapı kullanma izin (iskan) belgesindeki toplam m2 ve maliyet tutarına göre yapıldığı tespit edilmiş olup, tarafınızdan istenilen belgelerin birer adet fotokopisi yazımız ekindedir.” ifadesine yer verildiği, söz konusu yazı ekinde yer alan inşaat ruhsatında, sözleşme tarihi ve numarasının “05.09.2001/29475”, yüzölçümünün “4543 m2”, 1 m2 maliyetinin “140.000.000 TL”, yapının inşaat maliyetinin “636.020.000.000 TL”, yapının arsa değerinin “43.080.000,00 TL” , yapı sınıfının “3”, yapı grubunun “B” olarak belirtildiği,

Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. ile Ankara ili Çankaya ilçesi 27570 ada 1 parsel numaralı 2154 m2 arsanın sahipleri arasından imzalanan 05.09.2001 tarihli düzenleme şeklindeki kat karşılığı inşaat ve gayrimenkul satış vaadi sözleşmesinde, sözleşme konusunun “mülkiyeti arsa sahiplerine ait rayiç bedeli 20.350.000.000 TL olan Ankara ili Çankaya ilçesi 27570 ada 1 parsel numaralı 2154 m2 arsa üzerine, müteahhit tarafından belediye imar planları ve diğer yönetmeliklere ve şartnamelere uygun olarak hazırlatılıp, arsa sahiplerinin de yazılı onayının alınacağı projeye göre, toplam olarak yaklaşık 3231 m2 konut inşaatı ve mütemmimlerinin anahtar teslimi olarak yapılmasıdır….Müteahhit, Ankara ili Çankaya ilçesi 27570 ada 1 parsel numaralı 2154 m2 arsa üzerinde inşa edeceği konut inşaatı katlarının aşağıda detayları belirtilen bölümlerini başkaca hiçbir bedel ve menfaat talep etmeksizin, yine aşağıda belirtilen bölümlerin kendisine terk edilmesi karşılığında arsa sahiplerine vermeyi kabul ve taahhüt etmiştir.” şeklinde düzenlendiği,

Ayrıca 05.09.2001 tarihli sözleşmeye ek olarak Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. ile Ankara ili Çankaya ilçesi 27570 ada 1 parsel numaralı 2154 m2 arsanın sahipleri arasında 15.02.2002 tarihinde imzalanan sözleşmede, Çankaya Belediyesince 05.02.2002 tarihinde düzenlenen ruhsatta toplam inşaat alanının 3231 m2’den 4543 m2’ye çıkmasından dolayı ana sözleşmede belirtilen şartların hiçbir surette değiştirilemeyeceği, toplam inşaat alanındaki artışın daire brüt alanlarının artışında kullanılacağı, sözleşmenin kat karşılığı olması nedeniyle daire taksimleri üzerinde herhangi bir değişiklik yapılmadığının hükme bağlandığı görülmektedir.

16.07.1985 tarihli ve 85/9707 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Mimarlık ve Mühendislik Hizmetleri Şartnamesi’nin 3.2’nci maddesi gereğince, Mimarlık ve Mühendislik hizmet bedellerinin hesabında kullanılacak 2001 yılı yapı yaklaşık birim maliyetleri, yapının mimarlık hizmetlerine esas olan sınıfı dikkate alınarak inşaat genel giderleri ile yüklenici kârı dahil belirlenerek, 10.02.2001 tarihli ve 24314 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2001 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ’de gösterilmiş olup, anılan Tebliğ’de 3/B grubu yapıların birim maliyeti 140.000.000 TL şeklinde belirtilmiştir.

Bu çerçevede Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan iş deneyim belgesinde gerçekleştirilen iş tutarı olarak ifade edilen “636.020,00 TL (2002 B.B.F)” tutarına, 3/B grubu yapıların birim maliyeti (TL/m2) olan 140.000.000 TL ile yapı yüzölçümünün (4543 m2) çarpılması sonucu ulaşıldığı tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde, ihaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesi için istenebilecek belgeler sayılmış olup, birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde “İsteklinin ihale konusu iş veya benzer işlerde; mal ve hizmet alımları için son beş yıl içinde, yapım işleri için ise son onbeş yıl içinde kamu veya özel sektörde sözleşme bedelinin en az % 70'i oranında gerçekleştirdiği veya denetlediği veyahut yönettiği idarece kusursuz kabul edilen benzeri işlerle ilgili deneyimini gösteren belgeler” in, iş deneyiminin tevsikinde istenebileceği hükme bağlanmıştır.

Bu maddenin gerekçesinde, “Mevcut uygulamada Kanunda yer almaması nedeniyle şeffaf olarak uygulanmadığı gerekçesi ile uluslararası alanda eleştiri konusu edilen ihalelere katılımda yeterlik kriterleri ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. İşi yapabilecek nitelikteki isteklilerin ihalelere katılımını sağlamak amacıyla, isteklilerin ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesi için gerekli olan bilgi ve belgeler sayılmıştır. Uluslararası ihale mevzuatına uygun olarak belirlenen bu belge ve bilgilerden hangilerinin kullanılacağının işin niteliğine göre belirlenerek ihale dokümanında ve ilan veya davet belgelerinde belirtilmesi gerekli görülmüştür.

İhalelerde, bu maddede sayılan bilgi ve belgeler dışında herhangi bir belge istenilmesi mümkün bulunmamaktadır. Bu nedenle, yapım işlerinde isteklilerin yeterliğini belirlemede aranılan müteahhitlik karnesi uygulamasından da vazgeçilmiştir.

Ayrıca, Avrupa Birliği mevzuatına uygun olarak isteklilerin yeterlik değerlendirmesi aşamasında ihale dışı bırakılabileceği haller belirlenmiştir” açıklaması yer almaktadır.

Daha sonra, 30/07/2003 tarihli ve 4964 sayılı Kanunun 7 nci maddesi ile söz konusu bent “İsteklinin ihale konusu iş veya benzer işlerde; mal ve hizmet alımları için son beş yıl içinde, yapım işleri için ise son on beş yıl içinde kamu veya özel sektörde o işe ait sözleşme bedelinin en az % 70'i oranında gerçekleştirdiği veya % 50'si oranında denetlediği veyahut yönettiği idarece kusursuz kabul edilen benzeri işlerle ilgili deneyimini gösteren belgeler” şeklinde; 20/11/2008 tarihli ve 5812 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi ile de “2) İstekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;

a) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleriyle ilgili deneyimi gösteren belgeler,

b) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işlerinde sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler,

c) Devam eden yapım ve yapımla ilgili hizmet işlerinde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen, denetlenen veya yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler,

d) Son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan mal ve hizmet alımlarına ilişkin deneyimi gösteren belgeler,

e) Devredilen işlerde sözleşme bedelinin en az % 80’inin tamamlanması şartıyla, son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleri ve son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan mal ve hizmet alımlarıyla ilgili deneyimi gösteren belgeler” şeklinde değiştirilmiştir.

Bu bent hükmüne yürürlükte bulunan son şeklini veren 5812 sayılı Kanunun ilgili madde gerekçesinde de, “Öngörülen değişiklikle yapım ve yapımla ilgili hizmet işlerinde ihale veya ön yeterlik tarihinden itibaren son onbeş yıl, mal ve hizmet işlerinde ise son beş yıl içinde bedel içeren bir sözleşmeye bağlı olarak gerçekleştirilen işler yönünden, gerçekleştirme miktarına bağlı oransal uygulamadan vazgeçilerek, biten ve devam eden işler için ayrı ayrı düzenleme yapılmaktadır. Denetim ve yönetim faaliyetleri nedeniyle alınacak belgelerin düzenlenmesi ve değerlendirilmesi esaslarında değişiklik yapılarak iş deneyim belgeleri bakımından uygulamada ortaya çıkan ve rekabet ortamını bozan sonuçların ortadan kaldırılması amaçlanmaktadır” denilmiştir.

Görüleceği üzere; 4734 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 01/01/2003 tarihinden günümüze kadar geçen sürede, iş deneyim belgesiyle ilgili kanuni düzenleme iki defa değiştirilmiş olup, Kanunun ilk metninde “kamu veya özel sektörde sözleşme bedelinin”, 4964 sayılı Kanun ile değişik metninde “kamu veya özel sektörde o işe ait sözleşme bedelinin” ve halen yürürlükte bulunan 5812 sayılı Kanun ile değişik metninde de “kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme” ibarelerine yer verilmek suretiyle, iş deneyim belgesine konu işlerin sözleşmeye dayanması ve sözleşmelerin de bedelinin bulunması gerektiği ifade edilmiştir. Ancak bu bedelin nakdî mi, aynî mi olacağı hususu belirtilmemiş, bedelin nakdî olacağına ilişkin Kanunun lafzında veya gerekçesinde bir sınırlamadan bahsedilmemiştir. Dolayısıyla ortada iş deneyiminde dikkate alınacak bir yapım işi var ve bu işin de dayanağı olarak sözleşme bulunmakta, ayrıca bu iş yüklenici tarafından aynî veya nakdî bir bedel karşılığında yapılmış ise, o yapım işi sebebiyle edinilen tecrübenin kamu ihalelerinde dikkate alınmasını Kanun engellememektedir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinde iş deneyim belgesinin “Adayın veya isteklinin ihale konusu iş veya benzer işlerdeki deneyimini gösteren; iş bitirme belgesi, iş durum belgesi, iş denetleme belgesi ve iş yönetme belgesini” ifade edeceği kurala bağlanmıştır. Bu tanımdan da anlaşılacağı üzere, iş deneyim belgesi, ilgilinin mesleki tecrübesini temsil etmek üzere düzenlenmekte ve ihalelerde, isteklinin ihale konusu yapım işindeki mesleki ve teknik yeterliğini ölçmekte kullanılan kriterlerden birini oluşturmaktadır.

İhale konusu işle aynı veya benzer olan işleri geçmişte yapan isteklinin, bu iş sebebiyle edindiği mesleki tecrübenin, işe ait sözleşmede bir karşılık bulunmasına rağmen bunun nakdî olmadığından bahisle göz ardı edilmesi, iş deneyim belgesinin yeterlik şartı olarak istenmesindeki amaçla da bağdaşmamaktadır. Bir bedeli olan, ancak bunun nakdi değil de aynî olarak belirtildiği kat karşılığı inşaat sözleşmelerine konu yapım işinin, ihale konusu iş veya benzer işin bütünüyle veya bölümleriyle nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik göstermesine, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektirmesine, tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipman ile mali güç, ihtisas ve organizasyon gerekleri bakımından benzerlik göstermesine, bir diğer ifadeyle söz konusu Yönetmeliğinin 3 üncü maddesinde tanımlanan “benzer iş” kapsamında bulunmasına rağmen, iş deneyiminin tespitinde dikkate alınmaması, “benzer iş” tanımını da anlamsız hale getirmektedir.

İş deneyiminin tespitinde dikkate alınacak bir yapım işinin tutarı, aynı zamanda iş deneyim belgesi tutarını da oluşturduğundan, kat karşılığı inşaat sözleşmesi çerçevesinde yapılan bir yapının, değerinin gerçeği yansıtacak şekilde belirlenmesi gerektiği de açıktır. Bu değerin, arsa hariç inşaatın toplam maliyetini gösteren ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığının belirlediği ölçülere göre tespit edilip yapı ruhsatında yazılan resmi değere göre belirlenmesi de mümkündür.

Uyuşmazlık konusu ihalede, başvuru sahibinin iş deneyimini tevsik amacıyla sunduğu iş deneyim belgesinin, başvuru sahibi ile Mehmet Büyük ve Ortakları arasında imzalanan “05.09.2001 tarihli sözleşmeye konu 27570 Ada 1 Parsel- Konut İnşaatı (A ve B Bloklar 4543 m2 3/B)” sözleşmesine dayandığı, sözleşme kapsamında 4543 m2 konut yapıldığı, sözleşmenin karşılığının 2001 yılı Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkındaki Tebliğinde 3/B grubu belirlenen m2 birim maliyeti esas alınarak belirlendiği, dolayısıyla resmi bir değer olduğu, bu değer esas alınarak da iş deneyim belgesinin Çankaya Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünce düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Bu duruma göre, sunulan iş deneyim belgesinin, kat karşılığı inşaat sözleşmesine dayalı olarak düzenlendiği, dolayısıyla 4734 sayılı Kanuna göre yapılan ihalelerde iş deneyiminin tevsikinde kullanılabileceği, bu nedenle Mevlüt Şahin İnşaat Turizm ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede “ düzeltici işlem belirlenmesine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, “ itirazen şikâyet başvurusunun reddine,” ilişkin karara katılmıyoruz.

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi