KİK Kararı: 2013/UY.II-2160

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/037
Gündem No : 45
Karar Tarihi : 15.05.2013
Karar No : 2013/UY.II-2160
BAŞVURU SAHİBİ:
Makyol İnşaat San. Tur. Ve Tic. A.Ş. - Cengiz İnşaat San. Ve Tic. A.Ş. , TEPECİK CAD. MELODİ SOK. İTÜ BLOKLARI E BLOK ETİLER/ İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
T.C Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü, Tcdd İşletmesi Genel Müdürlüğü 06280 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/8833 İhale Kayıt Numaralı "Sincan-Ankara-Kayaş Hattının Yeniden İnşaa Edilmesi İşi (Başkent Ray)" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğütarafından 25.04.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Sincan-Ankara-Kayaş Hattının Yeniden İnşaa Edilmesi İşi (Başkent Ray)” ihalesine ilişkin olarak Makyol İnşaat San. Tur. ve Tic. A.Ş. & Cengiz İnşaat San. ve Tic. A.Ş. İş Ortaklığı’nın 06.03.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 15.03.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 22.03.2013tarih ve 10423sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.03.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/1196sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından 23.015/AN, MSB.805/A/AN ile 23.101/AN poz numaralı iş kalemleri gibi demir imalatı gerektiren iş kalemlerinde piyasa fiyatının çok altında teklif verildiği, söz konusu iş kalemleri için fiyat teklifi alınmak suretiyle aşırı düşük teklif açıklamasının yapıldığı, böylece Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde yer alan analiz sunulması zorunluluğunun ihlal edildiği,

23.176/AN, 23.202/AN poz numaralı iş kalemlerine ilişkin olarak sunulan analizlerde yer alan işçilik miktarlarının resmi analizlerde belirtilen işçilik miktarlarından düşük belirlenerek kamu ihale mevzuatına uygun olmayan açıklamanın yapıldığı,

1. İhale üzerinde bırakılan isteklinin kazı, demir ve çimento nakliye maliyetlerini piyasadan teklif alma yoluyla açıkladığı, ancak, bu yöntemin kamu ihale mevzuatına ve istikrar kazanmış Kurul kararlarına uygun bir yöntem olmadığı, nakliye fiyatı taşınan malzemenin cinsine, yol koşullarına göre değişiklik gösterdiği için standart bir nakliye maliyetinin çıkarılması mümkün olmamakla birlikte nakliye giderlerinin mevcut muhasebe sistemine göre muhasebeleştirilmesi imkanı da bulunmadığından proforma faturanın dayanağı olan maliyet/satış tutarı tespit tutanağının düzenlenmesinin mümkün olmadığı,

2. İhale üzerinde bırakılan isteklinin 2200/AN, 2202/AN ile 14.110/AN poz numaralı iş kalemleri gibi kazı maliyetlerini piyasadan teklif alma yoluyla açıkladığı, ancak, bu yöntemin kamu ihale mevzuatına ve istikrar kazanmış Kurul kararlarına uygun bir yöntem olmadığı, kazı fiyatı kazılan zeminin cinsine göre değişiklik gösterdiği için standart bir kazı maliyetinin çıkarılması mümkün olmamakla birlikte kazı giderlerinin mevcut muhasebe sistemine göre muhasebeleştirilmesi imkanı da bulunmadığından proforma faturanın dayanağı olan maliyet/satış tutarı tespit tutanağının düzenlenmesinin mümkün olmadığı,

3. Anılan istekli tarafından sunulan analizlerde yer alan işçilik miktarlarının kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanan analizlerdeki işçilik miktarlarından düşük belirlendiği, ayrıca, işçilik maliyetleri için asgari ücretin altında fiyat öngörüldüğü,

4. Anılan istekli tarafından İhata Analiz 1 pozuna ilişkin olarak yapılan açıklamada işin projesine göre olması gereken miktarların kullanılmadığı, 1 metre ihata yapılması imalatına giren beton, demir ve kalıp işlerine ait miktarların çok düşük tutulduğu, söz konusu iş kalemi için fiyat teklifi alınarak açıklamanın yapıldığı, bu çerçevede, aşırı düşük teklifine piyasadan fiyat teklifi ve proforma fatura alma yöntemiyle veya kendi firmalarının muhasebe kayıtlarını, yevmiye ve envanter defterlerini kanıt gösterme yöntemiyle açıklama getiren ihale üzerinde bırakılan isteklinin söz konusu poza ait analizdeki rayiçlerin veya iş kalemlerinin maliyetlerinin teknik özellikleri bakımından teklif aldıkları diğer firmaların muhasebe kayıtları, yevmiye ve envanter defterlerinden belirlenebilir olup olmadığının incelenmesi gerektiği,

5. Anılan istekli tarafından 2200/AN ile 2202/AN poz numaralı iş kalemleri için sunulan analizlerde, birim fiyat tariflerine göre bu poza dahil olan “serme” imalatına ait rayiç ve iş kalemlerine yer verilmediği, anılan istekli tarafından birim fiyat tarifine uygun olmayan analiz verilmesinin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu,

6. 6100/3/AN ile 6100/2/AN poz numaralı iş kalemleri için malzeme, nakliye ve işçilik dahil fiyat teklifinin alındığı, ancak bu şekilde yapılan açıklamanın mevzuata aykırı olduğu, zira, Kamu İhale Kurulunun yerleşik kararlarına göre poz kapsamında bulunan kırmataş malzemesinin fiyatının çıkarıldığı taş ocağının zeminine, çalışma koşullarına, iklim koşullarına bağlı olarak, nakliye fiyatının taşınan yolun durumuna ve taşınan malzemenin cinsine göre farklılık göstermesinden ötürü fiyatının piyasadan teklif alınması suretiyle açıklanmasının mümkün olmadığı, kaldı ki Porr Bau Gmbh firması tarafından alınan fiyat teklifine baz olan nakliye mesafelerinin gerçekçi olmadığı, İdarenin yaklaşık maliyetine esas mesafelerinden düşük olduğu ve projenin özellikle şehir içinde ve yoğun bir trafik altında gerçekleştirileceği düşünüldüğünde öngörülen nakliye mesafelerinde herhangi bir taş ocağı bulunmadığı, anılan isteklinin olmayan taş ocaklarını esas alan ve böylece düşük nakliye mesafesi ile fiyatı düşürülmüş bir teklife dayanarak açıklamasını yaptığı,

7. Sinyalizasyon ve Telekomünikasyon işi içerisinde yer alan “Yol boyu Sinyal Ekipmanları”, “Anklaşman Sistemleri”, “Otomatik Tren Kontrol ve Koruma Sistemleri” vb için sunulan proforma fatura ve fiyat tekliflerinin kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı, söz konusu imalatlar için sinyalizasyon firmasından temin edilen proforma faturalar ve fiyat tekliflerinin bu işlere ait birim fiyat tariflerine uygun olmadığı, teklife dahil edilmeyen imalatların bulunduğu, ayrıca söz konusu fiyat tekliflerinde öngörülen miktarların gerçekçi olmadığı, toplam fiyatı düşürmek amacıyla olması gerektiğinden daha az belirlendiği,

Diğer taraftan söz konusu imalatlara yönelik proforma fatura ve fiyat tekliflerinde bulunan malzemelerin işbu proje kapsamında kullanılması gerekli malzemeler olmayıp sinyalizasyon firmasının daha önce Türkiye'de başka işlere temin ettiği başka malzemeler üzerine hazırlandığı, bu malzemelerin muhasebeleştirilmesinin mümkün olmadığı, ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği açıklamaları gereği hazırlanması gereken Ek-O.5, O.6 ve O.­7 maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

25.04.2012 tarihinde yapılan ihalede ilk ihale komisyonu kararının 23.05.2012 tarihinde alındığı, bu komisyon kararı uyarınca yapılan değerlendirme sonucunda geçerli teklifler üzerinden hesaplanan sınır değerin altında hiçbir isteklinin bulunmadığı ve dolayısıyla aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılmadığı, bu tarihten sonra muhtelif zamanlarda istekliler tarafından tekliflerin değerlendirmesine yönelik iddialarla idareye şikâyet ve Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, bu süreçte alınan Kurul kararlarıyla bazı isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına bazı isteklilerin tekliflerinin ise değerlendirmeye alınmasına karar verildiği, gelinen noktada Porr Bau GmbH’nin teklifinin geçerli teklifler üzerinden hesaplanan sınır değerin altında kaldığı, bu itibarla adı geçen istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, anılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının idarece yeterli bulunarak ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı görülmüş olup, başvuru sahibi tarafından ise Porr Bau GmbH tarafından yapılan açıklamanın mevzuata aykırı olduğu iddiasıyla itirazen şikâyet başvurunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının “ Sincan-Ankara-Kayaş Hattının Yeniden İnşaa Edilmesi işi (Başkent Ray)” şeklinde belirtildiği, yapım işi kapsamında 863 iş kaleminin bulunduğu ve 155.615 m. yol yapılmasının öngörüldüğü, 19’uncu maddesinden teklif ve sözleşme türünün birim fiyat teklif ve sözleşme olacağı, Sözleşme Tasarısı’nın 9’uncu maddesinden, işe sözleşmenin imzalanmasından itibaren 15 gün içinde yer teslimi yapılarak başlanacağı ve işin süresinin 540 gün olduğu görülmüştür.

Öte yandan, idarece 05.03.2012, 29.03.2012 ve 12.04.2012 tarihlerinde yapılan zeyilnameler ile 20 iş kaleminin birim fiyat teklif cetvelinden çıkartıldığı, 3 yeni iş kalemine anılan cetvelde yer verildiği ve bazı iş kalemlerinin miktarlarında değişiklik yapıldığı tespit edilmiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60’ıncı maddesinde; “İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri,

yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmü bulunmaktadır.

Yönetmeliğin zikredilen maddesinden, ihale komisyonunca, yapılan değerlendirme neticesinde geçerli olduğu tespit edilen tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklilerin tespit edileceği ve tespit edilen bu tekliflerin reddedilmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlere ilişkin olarak sorgulamaya tabi tutulacağı; bu kapsamda Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizlerin, ayrıca analiz girdi maliyetlerini tevsik eden belgelerin istenileceği, idarelerce aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi konularında Kurumca hazırlanan düzenlemelerin esas alınacağı anlaşılmaktadır.

Öte yandan, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinin 45.1.1’inci alt maddesinde yapım işi ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin, yine madde metninde belirtilen hesaplamalar neticesinde bulunacak sınır değere göre tespit edileceği belirtilmektedir.

Bu bağlamda, idarece geçerli teklifler üzerinden yapılan hesaplama sonucunda; aşırı düşük teklif sınır değerin 467.730.839,71 TL olarak hesaplandığı (yapılan incelemede idarece sınırı değer hesabında ilk yaklaşık maliyet tutarının dikkate alındığı tespit edilmiş olup, zeyilnameler sonrasındaki nihai yaklaşık maliyet tutarı üzerinden yapılan hesaplama sonucunda ise sınır değer 476.061.091,62 TL olarak hesaplanmıştır), sınır değerin altında teklif vermiş olan Porr Bau GmbH’nin sorgulamaya tabi tutulduğu, bunun üzerine anılan isteklinin süresi içerisinde aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye sunduğu ve idarece yapılan değerlendirme neticesinde, ihalenin, aşırı düşük teklif açıklaması yeterli bulunan Porr Bau GmbH’nin üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

İdarenin sorgulama yazısı incelendiğinde; yazı ekinde Açıklama İstenilecek İş Kalemleri / Grupları Listesi ile Açıklama İstenilmeyecek Analiz Girdileri Listesi’nin ve Açıklama İstenilecek Analiz Girdileri Listesi’nin bulunduğu görülmüş olup, istekliden aşağıda yer verilen 53 iş kalemine ilişkin açıklamaların istenildiği anlaşılmıştır.

Sıra No

Poz No

İmalatın Cinsi

1

202

Hat serilmesi

2

YOL BOYU SİNYAL EKİPMANLARI

3

OTOMATİK TREN KONTROL ve KORUMA SİSTEMLERİ

4

3790/AN

NERVÜRLÜ DEMİR ZATİ BEDELİ

5

ANKLAŞMAN SİSTEMLERİ

6

6100/3/AN

Plent-miks temel yapılması (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile)

7

İhata Analiz 1

Manisa Tipi İhata Yapılması

8

16.134/1/AN

Kutu menfezlerde kuruda veya suda her dozda demirli beton(beton santrali ile)

9

201

Balast temini ve serilmesi

10

EÖBF-012

YÜRÜYEN MERDİVEN

11

23.015/AN

Ø 14- Ø 28 mm nervürlü lik beton çelik çubuğunun bükülmesi, yerine konulması

12

203

Makas serilmesi-1/9 R=300 Basit Makas(Mangan Göbekli)

13

2200/AN

Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması

14

6010/AN

Elenmiş çakıllı malzeme ile alttemel yapılması

15

16.062/2/MK/AN

Ø 80 cm çapında fore kazık yapılması 16-24 m arası (16 m hariç-24 m dahil)

16

10.1

STANDART KONSOL - HOBAN TAKIMI DONANIMI

17

16.131/K-1/AN

Her türlü inşaatta (Kirişili ve kutu menfezler, köprüler ve betonarme kazık hariç; plak ve kompozit menfezler dahil) kuruda veya suda her türlü demirli beton(beton santrali ile)

18

16.059/A

Satın alınan ve beton pompasıyla basılan, basınç dayanım sınıfı C 25/30 (BS 25 B 300) olan hazır beton dökülmesi (beton nakli dahil)

19

Özel 01

Gürültü Perdesi

20

16.071/K-1B/AN

Köprülerde 80 cm iç çapında yerinde dökme kazık yapılması (0-16 m (16 m dahil) boydaki kazıklar için)(beton santrali ile)

21

14.110/AN

Her derinlikte, her cins ve klastaki zeminde, kuruda direnaj, kanalizasyon hendeği ve duvar temelinin kazılması (Heyelan etmiş sahada yapılacak drenaj hendeği ile duvar temelinin kazılması hariç)

22

23.015/K

Betonarme için 14-32 mm'lik ince nervürlü çelik işçiliği

23

3000/AN

İnşaat bünyesine giren çimento

24

23.101/AN

Her çeşit profil, çelik çubuk ve çelik saclarla karkas, (çerçeve) inşaat yapılması, yerine tespiti (yapı karkası, köprülerde profil demirlerinden kirişler, başlıklar, bağlantılar ve benzeri imalatlar)

25

18.460/ 3/AN

Ø 300 mm çapında spiral sarımlı PVC esaslı borularının temini ve yerine döşenmesi (drenaj, yağmur suyu ve kanalizasyon için) Tip 3

26

23.176/AN

Çeşitli demir işleri yapılması ve yerine konulması (her çeşit merdiven, balkon, köprü, korkuluklar, pencere ve bahçe parmaklıkları, çatıya çıkma, fosseptik ve benzeri yerlere yapılan merdivenler, ızgara ve benzeri işler)

27

İÖBF-013

6+6 MM TEMPERLİ LAMİNE REFLEKTE CAM + BAĞLANTI SİSTEMİ

28

7.1

İZOLESİZ PORTÖR TELİ

29

2202/AN

Her cins ve klastaki zeminde ocak ariyeti kazısı yapılması ve kullanılması

30

203.2

Makas Serilmesi-1/24 R=1500 (OYNAR GÖBEKLİ)

31

TEKERLEK DEDEKTÖR SİSTEMLERİ

32

23.014/AN

Ø 8- Ø 12 mm nervürlü beton çelik çubuğunun bükülmesi, yerine konulması

33

CAB RADIO

34

2204/AN

Her cins ve klastaki zeminde bitkisel toprak kazılması ve kullanılması

35

3.2

3 YOLLU PORTAL YAPILAR

36

2022/ANL

Tünelde su yalıtımı yapılması (Geotekstil ve membran ile)

37

6.3

SEYİR TELİ (150 mm2)

38

15.006/2B/AN

Makine ile her derinlikte yumuşak ve sert küskülük zeminin kazılması (sert kil, yumuşak marn ve tüf, sıkışık gravye, kazı güçlüğü benzerliğinden dolayı çamur, ayrışmış ve çatlaklı kaya, ayrışmış yapıdaki gre, şist, taşlaşmış marn ve kil, 0-0,400 m³ büyükl

39

26.210/MK/ANL/AN

6 CM ANDEZİT PLAKLARLA DÖŞEME KAPLAMASI YAPILMASI (30 cm x Serbest Boy)

40

5.0

TEMELLER

41

6.2

SEYİR TELİ (120 mm2)

42

26.215/AMK/AN

3 cm kalınlıkta andezit plaklarla duvar kaplaması yapılması (30 cmxserbest boy)

43

16.132/K-2/AN

Köprülerde (Plak, kompozit ve 1 kirişli köprülerin tabliyeleri hariç)öngerilmeli(önçekim-artçekim)kirişli köprülerin döşeme betonlrı dahil) kuruda veya suda her dozda demirli beton(beton santrali ile)

44

922-601

2 Duraklı, 1.0 m/sn hızlı makine dairesiz Sınıf I Asansörü, 1000 kg

45

23.202/AN

İşlenerek dekore edilmiş her çeşit demirden parmaklık, korkuluk v.b. dekoratif (perforje) imalat yapılması ve yerine konulması (her çeşit demirlerden merdiven, balkon, köprü korkulukları çeşitli parmaklıklar, kaplamalar, bölmeler ve benzeri)

46

204

Mevcut Hattın Kaldırılması

47

18.468/2

Beton yüzey üzerine 2,00 mm kalınlığında PVC esaslı jeomembran düz tip her renk malzeme ile su yalıtımı yapılması (temel, çatı ve benzeri yerlerde)

48

18.185/1/AN

Makina ile demirli ve demirsiz beton inşaatın yıkılması

49

3.3

4 YOLLU PORTALYAPILAR

50

KABLO DÖŞEME VE İNŞAAT İŞLERİ (Teknolojik nedenlerden dolayı her isteklinin çözüm önerisi, farklı olabileceğinden idare olarak detaylı, sıralı analiz girdileri teknik olarak tespit edilemediğinden, istekliler kendi proje detayını açılma olacak şekilde sunacaklardır)

51

SİNYAL KABLOLARI VE EKLERİ (Teknolojik nedenlerden dolayı her isteklinin çözüm önerisi, farklı olabileceğinden idare olarak detaylı, sıralı analiz girdileri teknik olarak tespit edilemediğinden, istekliler kendi proje detayını açılma olacak şekilde sunacaklardır)

52

6100/2/AN

Plent-miks temel yapılması (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile astarlı)

53

MSB.805/A/AN

Paslanmaz Çelik Merdiven Korkuluğu ve Küpeştesi Yapılması

İdarece gönderilen Sıralı İş Kalemleri Listesi’ne bakıldığında, idarece sorgulamaya tabi tutulan 6100/2/AN ve MSB.805/A/AN poz numaralı iş kalemlerinin yaklaşık maliyet tutarının %80’ini oluşturan iş kalemleri arasında bulunmadığı, dolayısıyla sorgulamaya tabi tutulmamış olması gerektiği, öte yandan, Özel 2 poz numaralı “Şeffaf gürültü perdesi” iş kaleminin yaklaşık maliyet tutarının %80’ini oluşturan iş kalemleri arasında yer aldığı, bu nedenle anılan iş kaleminin sorgulamaya tabi tutulması gerektiği tespit edilmiştir.

Öte yandan, sorgulama yazısı ekinde bulunan Açıklama İstenilecek İş Kalemleri / Grupları Listesi’nde, Yol Boyu Sinyal Ekipmanları, Otomatik Tren Kontrol ve Koruma Sistemleri, Anklaşman Sistemleri, Tekerlek Dedektör Sistemleri, Cab Radıo, Kablo Döşeme ve İnşaat İşleri ve Sinyal Kabloları ve Ekleri iş kalemlerine ilişkin olarak “Teknolojik nedenlerden dolayı her isteklinin çözüm önerisi, farklı olabileceğinden idare olarak detaylı, sıralı analiz girdileri teknik olarak tespit edilemediğinden, istekliler kendi proje detayını açılma olacak şekilde sunacaklardır.” şeklinde yer verilen ifadeden, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2’nci maddesine aykırı olarak, söz konusu iş kalemlerine ilişkin olarak açıklama istenilmeyecek analiz girdilerine sorgulama yazısı ekinde yer verilmediği anlaşılmıştır.

Dolayısıyla, idarece sorgulamaya tabi tutulacak iş kalemleri ile açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin tam olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2’nci maddesine uygun bir şekilde belirlenmediği, aslında sorgulanmaması gereken iş kalemlerinin (6100/2/AN ve MSB.805/A/AN poz numaralı iş kalemleri) sorgulanmış olduğu, sorgulanması gereken Özel 2 poz numaralı “Şeffaf gürültü perdesi” iş kalemi için ise istekliden açıklama istenilmemiş olduğu, son olarak, yukarıda sayılan iş kalemlerine ilişkin olarak açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirtilmediği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında; sorgulamaya tabi tutulmuş olan iş kalemlerine ait fiyat analizleri ve alt analizler ile analiz/alt analiz girdilerinin fiyatlarını tevsik etmek üzere piyasada faaliyet gösteren kişilerden alınmış proforma fatura/fiyat tekliflerini sunmuştur.

Yaklaşık maliyetin %80’lik kısmını oluşturan iş kalemleri arasında bulunan ve istekli tarafından açıklama sunulmuş 51 adet iş kalemine ilişkin olarak, iddia konuları ile sınırlı bir şekilde yapılan inceleme neticesinde aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

İddia konusu edilen iş kalemlerinden MSB.805/A/AN poz numaralı iş kalemi yaklaşık maliyet tutarının %80’ini oluşturan iş kalemleri arasında bulunmadığından, diğer bir ifadeyle, aslında sorgulamaya tabi tutulmaması gerekirken idarece anılan Tebliğ maddesine aykırı bir şekilde sorgulanmış olduğundan, bu iş kalemine ilişkin açıklamalar incelenmemiştir. Öte yandan, iddia konusu diğer iş kalemlerine ilişkin olarak ihale uhdesinde kalan isteklinin açıklamalarına bakıldığında;

1. 23.015/AN poz numaralı “Ø 14- Ø 28 mm nervürlü lik beton çelik çubuğunun bükülmesi, yerine konulması” iş kalemi için 585,59 €/ton birim fiyat teklif etmiş olan istekli tarafından, bu fiyatın düzenlenmiş olan analiz vasıtasıyla açıklandığı, analizdeki malzeme (Beton çelik çubuğu, projesine göre kesilip bükülmüş firesiz olarak iş başına teslim) maliyetini tevsik etmek üzere HVK İntek İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.den proforma fatura alındığı, proforma faturada teklif edilen tutarın malzemenin projesine göre kesilip bükülmüş firesiz olarak iş başına teslim fiyatı olduğu, proforma faturanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddesine uygun bir şekilde hazırlanmış olduğu, öte yandan, analizdeki işçilik tür ve miktarlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığının aynı poz analizindeki tür ve miktarlar ile aynı olduğu, işçilik birim fiyatlarının ise 2012 yılı ilk 6 aylık dönemde geçerli olan brüt asgari ücret üzerinden hesaplanan saatlik ücretin altında olmadığı tespit edilmiştir.

2. 23.101/AN poz numaralı “Her çeşit profil, çelik çubuk ve çelik saclarla karkas, (çerçeve) inşaat yapılması, yerine tespiti (yapı karkası, köprülerde profil demirlerinden kirişler, başlıklar, bağlantılar ve benzeri imalatlar)” iş kalemi, 23.176/AN poz numaralı “Çeşitli demir işleri yapılması ve yerine konulması (her çeşit merdiven, balkon, köprü, korkuluklar, pencere ve bahçe parmaklıkları, çatıya çıkma, fosseptik ve benzeri yerlere yapılan merdivenler, ızgara ve benzeri işler)” iş kalemi ve 23.202/AN poz numaralı “İşlenerek dekore edilmiş her çeşit demirden parmaklık, korkuluk v.b. dekoratif (perforje) imalat yapılması ve yerine konulması (her çeşit demirlerden merdiven, balkon, köprü korkulukları çeşitli parmaklıklar, kaplamalar, bölmeler ve benzeri)” iş kalemi için sırasıyla 885,42 €/ton, 0,84 €/kg ve 1,31 €/kg birim fiyat teklif etmiş olan istekli tarafından, bu fiyatların düzenlenmiş olan analizler vasıtasıyla açıklandığı, analizlerdeki malzemelerin (Sıcak haddelenmiş profil demirler (S235 JR) (ı-u-t-omega) (TS 910,911,912, TS 911 EN 10055), Lamalar (TS EN 10058) ve İşlenerek dekore edilmiş çeşitli demirler) maliyeti ile imalat ve montaj işçiliği maliyetlerini (sırasıyla 300 €/ton, 0,38 €/kg ve 0,38 €/kg) tevsik etmek üzere Karataş Çelik Yapı İm. ve Montaj San. Tic. Ltd. Şti.den 3 adet proforma fatura alındığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddesine uygun bir şekilde hazırlanmış olan proforma faturalarda teklif edilen malzeme tutarlarının nakliye dahil fiyatlar olduğu, neticede proforma faturalarda yer alan birim malzeme ve işçilik giderlerine kâr ve genel gider eklenerek iş kalemlerinin analizinin oluşturulduğu tespit edilmiştir.

Bununla birlikte,

1. Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 23.101 numaralı resmi poz analizinde toplam 370 saat işçilik (200 saat sıcak demirci ustası, 170 saat düz işçi) çalışması öngörüldüğü, açıklama kapsamında işçilik miktarının düşürülemeyeceği ve 2012 yılı ilk 6 aylık dönemde geçerli olan brüt asgari ücret üzerinden hesaplanan saatlik ücretin (1 €=2,3433 TL kabulü halinde 3,94 TL=1,69 €) altında işçilik ücreti öngörülemeyeceği hususları birlikte dikkate alındığında, bahse konu iş kaleminin birim imalatında gerekli olan işçiliğin asgari maliyetinin (1,69 x 370 sa=) 625,3 € hesaplanmaktadır. Bu durumda, 23.101AN poz numaralı iş kaleminin imalat ve yerine montaj işçiliği için 300 €/ton gider öngörmüş olan isteklinin almış olduğu proforma faturaya dayanarak iş kalemi analizinde işçilik miktarını düşürdüğü ve/veya işçilik için brüt asgari ücret üzerinden hesaplanmış saatlik asgari ücretin altında ücret öngördüğü anlaşılmıştır.
2. Anılan Bakanlığın 23.176 numaralı resmi poz analizinde toplam 0,65 saat işçilik (0,25 saat sıcak demirci ustası, 0,10 saat duvarcı ustası, 0,30 saat düz işçi) çalışması öngörüldüğü, açıklama kapsamında işçilik miktarının düşürülemeyeceği ve 2012 yılı ilk 6 aylık dönemde geçerli olan brüt asgari ücret üzerinden hesaplanan saatlik ücretin (1 €=2,3433 TL kabulü halinde 3,94 TL=1,69 €) altında işçilik ücreti öngörülemeyeceği hususları birlikte dikkate alındığında, bahse konu iş kaleminin birim imalatında gerekli olan işçiliğin asgari maliyetinin (1,69 x 0,65 sa=) 1,10 € hesaplanmaktadır. Bu durumda, 23.176/AN poz numaralı iş kaleminin imalat ve yerine montaj işçiliği için 0,38 €/kg gider öngörmüş olan isteklinin almış olduğu proforma faturaya dayanarak iş kalemi analizinde işçilik miktarını düşürdüğü ve/veya işçilik için brüt asgari ücret üzerinden hesaplanmış saatlik asgari ücretin altında ücret öngördüğü anlaşılmıştır.
3. Anılan Bakanlığın 23.202 numaralı resmi poz analizinde toplam 1,15 saat işçilik (0,50 saat sıcak demirci ustası, 0,10 saat duvarcı ustası, 0,55 saat düz işçi) çalışması öngörüldüğü, açıklama kapsamında işçilik miktarının düşürülemeyeceği ve 2012 yılı ilk 6 aylık dönemde geçerli olan brüt asgari ücret üzerinden hesaplanan saatlik ücretin (1 €=2,3433 TL kabulü halinde 3,94 TL=1,69 €) altında işçilik ücreti öngörülemeyeceği hususları birlikte dikkate alındığında, bahse konu iş kaleminin birim imalatında gerekli olan işçiliğin asgari maliyeti (1,69 x 1,15 sa=) 1,94 € hesaplanmaktadır. Bu durumda, 23.202/AN poz numaralı iş kaleminin imalat ve yerine montaj işçiliği için 0,38 €/kg gider öngörmüş olan isteklinin almış olduğu proforma faturaya dayanarak iş kalemi analizinde işçilik miktarını düşürdüğü ve/veya işçilik için brüt asgari ücret üzerinden hesaplanmış saatlik asgari ücretin altında ücret öngördüğü anlaşılmıştır.

Neticede, gerçekçi olmayan söz konusu proforma faturalara dayanılarak yapılmış açıklamaların kabulünün mümkün olamayacağı sonucuna varılmıştır.

1. Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına yönelik inceleme ve hukuki değerlendirmede belirtildiği üzere 23.015/AN ile 23.101/AN, 23.176/AN ve 23.202/AN poz numaralı, demir imalatına ilişkin iş kalemleri için ihale uhdesinde kalan isteklinin açıklamalarından, bahse konu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatları tevsik etmek üzere Ankara merkezli firmalardan alınmış proforma faturaların sunulmuş olup, bahse konu proforma faturalarda teklif edilen malzeme birim fiyatları nakliye dahil (işyeri teslimi) verilmiştir. 23.014/AN poz numaralı iş kalemi için de bahse konu durum söz konusudur. Öte yandan, 3790/AN poz numaralı “Nervürlü demir zati bedeli” iş kalemi kapsamında bulunan demir nakli için DSİ’nin 2011 yılı 07.006/46 “Her cins malz.250 km mesaf.taşın.için ödenecek taşıma bedeli” poz fiyatı kullanılmıştır.

Kazı işlerine yönelik 2200/AN, 2202/AN, 2204/AN ve 14.110/AN poz numaralı iş kalemlerinin açıklamalarına bakıldığında, söz konusu iş kalemlerinin bünyesinde yer alan kazı nakil maliyetlerinin taşıma formülleri kullanılarak hesaplandığı görülmüştür. Ayrıca, İhata Analiz 1 poz numaralı “Manisa tipi ihata yapılması” iş kaleminde bulunan kazı nakil gideri hesabı için de taşıma formülleri kullanılmıştır.

Son olarak, 3000/AN poz numaralı “İnşaat bünyesine giren çimento” iş kalemi için ihale uhdesinde kalan isteklinin açıklamalarından, bahse konu iş kalemi için teklif edilen birim fiyatları tevsik etmek üzere Ankara merkezli Eryapı San. ve Tic. Ltd. Şti.’den alınmış proforma fatura sunulmuş olup, bahse konu proforma faturada teklif edilen çimento fiyatı nakliye dahil (işyeri teslimi) verilmiştir.

Neticede, ihale uhdesinde kalan isteklinin açıklamasında, kazı nakil giderlerinin hesaplanmasında taşıma formüllerini kullandığı, 3790/AN poz numaralı “Nervürlü demir zati bedeli” iş kalemi kapsamında bulunan demir nakli için ise DSİ birim fiyatını kullandığı anlaşılmıştır. Öte yandan, çimento teminine ve demir imalatına dair diğer iş kalemlerinde ise Ankara merkezli olması nedeniyle inşaat yerine yakın olan firmalardan nakliye dahil malzeme fiyatları içeren proforma faturalar ile söz konusu iş kalemlerine dair açıklamanın yapılmaya çalışıldığı görülmüştür.

Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

1. Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:

İddia konusu edilen kazı iş kalemlerine ilişkin olarak ihale uhdesinde kalan isteklinin açıklamalarına bakıldığında, 2200/AN poz numaralı “Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması” iş kalemi, 2202/AN poz numaralı “Her cins ve klastaki zeminde ocak ariyeti kazısı yapılması ve kullanılması” iş kalemi ve 14.110/AN poz numaralı “Her derinlikte, her cins ve klastaki zeminde, kuruda direnaj, kanalizasyon hendeği ve duvar temelinin kazılması (Heyelan etmiş sahada yapılacak drenaj hendeği ile duvar temelinin kazılması hariç)” iş kalemi için teklif edilmiş fiyatların kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış pozlar üzerinden analiz yapılmak suretiyle açıklandığı görülmüştür. Dolayısıyla, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

1. Başvuru sahibinin 4’üncü iddiasına ilişkin olarak:

Yapılan inceleme neticesinde, 2022/ANL poz numaralı “Tünelde su yalıtımı yapılması (Geotekstil ve membran ile)” iş kalemi için 6,97 €/kg birim fiyat teklif etmiş olan istekli tarafından, bu fiyatın düzenlenmiş olan analiz vasıtasıyla açıklandığı, analizdeki nakliye dahil malzeme maliyetini tevsik etmek üzere Pandam İnş. San. Tic. Ltd. Şti.den proforma fatura alındığı, proforma faturada teklif edilen malzeme tutarı dikkate alınarak hazırlanan analizdeki malzeme toplam tutarının 4,89 € olduğu, öte yandan, iş kaleminin işçilik gideri (geotekstil ve membran işçiliği) için aynı firmadan bahse konu proforma fatura kapsamında m2 başına toplam 1,71 € işçilik teklifi alındığı, proforma faturanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddesine uygun bir şekilde hazırlanmış olduğu, neticede proforma faturada yer alan birim malzeme ve işçilik giderlerine kâr ve genel gider eklenerek iş kalemi analizinin oluşturulduğu tespit edilmiştir.

Bununla birlikte, anılan iş kaleminin resmi poz analizinde toplam 6,50 saat işçilik (2’şer saat yalıtımcı ustası, yalıtımcı usta yardımcısı ve düz işçi ile 0,50 saat formen) çalışması öngörüldüğü, açıklama kapsamında işçilik miktarının düşürülemeyeceği ve 2012 yılı ilk 6 aylık dönemde geçerli olan brüt asgari ücret üzerinden hesaplanan saatlik ücretin (1 €=2,3433 TL kabulü halinde 3,94 TL=1,69 €) altında işçilik ücreti öngörülemeyeceği hususları birlikte dikkate alındığında, bahse konu iş kaleminin birim imalatında gerekli olan işçiliğin asgari maliyetinin (1,69 x 6,50 sa=) 10,99 €/ m2 hesaplanmaktadır. Bu durumda, bahse konu iş kalemi için 6,97 €/ m2 fiyat öngörmüş olan isteklinin almış olduğu proforma faturaya dayanarak iş kalemi analizinde işçilik miktarını düşürdüğü ve/veya işçilik için brüt asgari ücret üzerinden hesaplanmış saatlik asgari ücretin altında ücret öngördüğü anlaşılmıştır.

Ayrıca, başvuru sahibinin 1’inci iddiasına yönelik yapılan incelemede de belirtildiği üzere, ihale uhdesinde kalan isteklinin 23.101/AN, 23.176/AN ve 23.202/AN poz numaralı iş kalemlerine yönelik açıklamasını piyasadan almış olduğu malzeme, işçilik ve nakliye dahil fiyat tekliflerine dayandırdığı, ancak bahse konu fiyat tekliflerinde bulunan imalat ve yerine montaj işçiliği tutarları ile anılan iş kalemlerine ait resmi poz analizlerindeki işçilik miktar ve tutarları mukayese edildiğinde, iş kalemi analizlerinde işçilik miktarının düşürüldüğü ve/veya işçilik için brüt asgari ücret üzerinden hesaplanmış saatlik asgari ücretin altında ücret öngörüldüğü anlaşılmıştır.

Bu nedenle, iddianın yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

1. Başvuru sahibinin 5’inci iddiasına ilişkin olarak:

İhale uhdesinde kalan isteklinin 40,50 €/m birim fiyat öngördüğü, İhata Analiz 1 poz numaralı “Manisa Tipi İhata Yapılması” iş kalemine ilişkin açıklaması tetkik edildiğinde,

1. Söz konusu iş kaleminin bir bütün halinde piyasadan alınmış bir fiyat teklifi ile açıklanmadığı, bunun yerine kazı, beton harcı, kalıp ve demir imalatları (beton çelik çubuğu ve demir parmaklık/korkuluk imalatları) ile kazı nakli girdilerini içeren bir analiz yapıldığı, beton harcı (hazır beton) ve demir parmaklık/korkuluk imalatları için fiyat teklifi alındığı, diğer imalatlar için ise resmi poz tanımları üzerinden analiz yapıldığı, sunulan fiyat tekliflerinin Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddesine uygun düzenlendiği,
2. 1 m imalat için, 0,36 m3 beton harcı, 10,79 kg çelik çubuk, 2,00 m2 kalıp ve 0,69 m3 kazı yapılmasının öngörüldüğü, imalata ait çizimler ve idarenin analizi dikkate alındığında, beton harcı miktarı ile çelik çubuk miktarının eksik hesaplandığı (projeye göre 1 m duvar için 0,48 m3 beton harcı, 20 kg çelik çubuk gerekmekte) diğer imalatların ise projelere uygun belirlendiği,

Tespit edilmiştir. Neticede, isteklinin 1 m ihata duvarı imalatı için gerekli beton harcı ile çelik çubuk miktarını eksik hesapladığı (eksik hesaplanmış beton harcının tutarının iş kalemi için teklif edilen fiyatın yaklaşık %20’sine tekabül etmekte olduğu) anlaşıldığından, bahse konu iş kalemine yönelik açıklamasının yeterli olmadığı sonucuna varılmıştır.

1. Başvuru sahibinin 6’ncı iddiasına ilişkin olarak:

Birim fiyat tariflerinde serme imalatı bulunan, iddia konusu kazı iş kalemlerine ilişkin olarak ihale uhdesinde kalan isteklinin açıklamalarına bakıldığında, 2200/AN poz numaralı “Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması” iş kaleminin alt analizlerinde (15.001, 15.004, 15.006, 15.009, 15.010, 15.013, 15.014, 15.017 poz numaralı alt analizlerde) traktör buldozer çalıştırılması (03.511 poz numaralı girdi) maliyet kalemine yer verilmek suretiyle serme ve düzeltme işlerinin gerçekleştirilmesinin poz fiyatı kapsamında dikkate alındığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, 2202/AN poz numaralı “Her cins ve klastaki zeminde ocak ariyeti kazısı yapılması ve kullanılması” iş kalemine yönelik açıklama kapsamında bulunan alt analizde serme işlerinin gerçekleştirilmesi işlerinin dikkate alınmadığı görülmüştür. Bu durumda, 2202/AN poz numaralı iş kalemine yönelik açıklamanın poz tarifine uygun olmadığı, yani iş kalemi kapsamında bulunan tüm maliyet girdilerini içermediği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

1. Başvuru sahibinin 7’inci iddiasına ilişkin olarak:

İddia konusu edilen iş kalemlerinden 6100/2/AN poz numaralı “Plent-miks temel yapılması (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile astarlı)” iş kalemi yaklaşık maliyet tutarının %80’ini oluşturan iş kalemleri arasında bulunmadığından, diğer bir ifadeyle, aslında sorgulamaya tabi tutulmaması gerekirken idarece anılan Tebliğ maddesine aykırı bir şekilde sorgulanmış olduğundan, bu iş kalemine ilişkin açıklamalar incelenmemiştir.

Öte yandan, iddia konusu diğer iş kalemine ilişkin olarak ihale uhdesinde kalan isteklinin açıklamalarına bakıldığında; 6100/3/AN poz numaralı “Plent-miks temel yapılması (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile)” iş kalemi için 8,54 €/ton birim fiyat teklif etmiş olan istekli tarafından, bu fiyatın düzenlenmiş olan analizler vasıtasıyla açıklandığı, analizdeki malzemelerin (ocak taşından konkasörle kırılmış ve elenmiş istenilen büyüklükte agrega) maliyetini tevsik etmek üzere Eryapı San. ve Tic. Ltd. Şti.den proforma fatura alındığı, proforma faturanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddesine uygun bir şekilde hazırlanmış olduğu, öte yandan, analizdeki makine çalıştırılması ve işçilik girdilerinin alt analizler yapılarak hesaplandığı, alt analizlerde yer alan girdilerin tür ve miktarlarının resmi poz analizlerindeki tür ve miktarlar ile aynı olduğu, işçilik birim fiyatlarının ise 2012 yılı ilk 6 aylık dönemde geçerli olan brüt asgari ücret üzerinden hesaplanan saatlik ücretin altında olmadığı tespit edilmiştir.

Öte yandan, istekli tarafından malzemelerin Kırıkkale-Karacaali Mevkii’nde bulunan ocaktan tedarik edileceği ve bahse konu ocağın şantiye mahalline mesafesinin 40 km olduğu hususları belirtilerek, malzemenin 40 km mesafeden naklinin öngörüldüğü ve nakliye giderinin ilgili taşıma formülüne uygun bir şekilde hesaplandığı tespit edilmiştir.

Ancak, nakliye mesafesine yönelik yapılan incelemede, sadece Kırıkkale-Karacaali Mevkii’nin ihale konusu işin doğu yönündeki ucunun bulunduğu Kayaş’a mesafesinin yaklaşık 65 km olduğu, söz konusu imalatların batıda Sincan’dan doğuda Kayaş’a kadar uzanan yaklaşık 35 km’lik bir hatta gerçekleştirileceği hususları birlikte göz önünde bulundurulduğunda, ortalama malzeme nakli mesafesinin (65 + 35 / 2=) 82,5 km olması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durumda, isteklinin hesaplamalarında malzeme nakli mesafesini düşük aldığı anlaşılmaktadır.

Neticede, isteklinin 6100/3/AN poz numaralı iş kalemi kapsamındaki malzeme nakline yönelik açıklamasının yeterli olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenle, başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

1. Başvuru sahibinin 8’inci iddiasına ilişkin olarak:

İdarece götürü fiyat istenilen “Yol Boyu Sinyal Ekipmanları” , “Anklaşman Sistemleri” ve “Otomatik Tren Kontrol ve Koruma Sistemleri” iş kalemlerine ilişkin olarak ihale uhdesinde kalan istekli tarafından açıklaması kapsamında, her bir iş kalemi için, Sincan-Ankara ve Ankara-Kayaş hat kısımları için ayrıma gidilerek, ayrı ayrı malzeme cinsi (söz konusu iş kalemlerinin imalatında sırasıyla 40, 15 ve 28 farklı türde malzeme kullanılması öngörülmüş), miktarı ve tutarları ile malzeme montajına dair işçilik tutarlarını gösteren analiz ve alt analizleri, söz konusu analizlerde kullanılan malzeme ve işçilik birim tutarlarını belgelendirmek üzere İspanya merkezli Thales Espana GRP S. A.U firmasından alınmış 3 adet proforma fatura ile anılan faturaların noter onaylı yeminli tercümelerini sunmuştur. Şeklen mevzuata uygun düzenlenmiş olduğu değerlendirilen söz konusu proforma faturalarda teklif edilen birim fiyatların nakliye dahil fiyatlar olduğu görülmüştür.

İddia kapsamında yapılan inceleme neticesinde, aşağıda aktarılan sebeplerle söz konusu iş kalemlerine ilişkinolarak ihale uhdesinde kalan isteklininaşırı düşük teklif açıklamalarının sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesinin mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır.

Şöyle ki, idarenin sorgulama yazısı ekinde yer alan “Açıklama İstenilecek İş Kalemleri/Grupları Listesi” nde söz konusu 3 iş kaleminin bulunduğu satırlarda “Teknolojik nedenlerden dolayı her isteklinin çözüm önerisi farklı olabileceğinden idare olarak detaylı sıralı analiz girdileri teknik olarak tespit edilemediğinden, istekliler kendi proje detayını açılma olacak şekilde sunacaklardır.” ifadesinin bulunduğu görülmüştür. Ayrıca, esasen idari şartnamede ihale konusu işin tümü itibariyle birim fiyat teklif alınmak suretiyle ihale edildiği belirtilse de Birim Fiyat Teklif Cetveli Standart Formundan, iddia konusu 3 iş kalemi için götürü bedel esasına göre teklif istenildiği tespit edilmiştir. Buna ek olarak, ihale dokümanında isteklilerin söz konusu 3 iş kalemi için teklif ettikleri fiyatların yanında iş kalemi bünyesinde olan ana girdiler ile alt girdilerine ihale dokümanı kapsamında bulunan sırasıyla “Genel İş Kalemi Ayrıntı Listesi” ile “Alt İş Kalemi Ayrıntı Listesi”nde belirtmeleri istenmektedir. Son olarak, iddia konusu iş kalemlerine ait birim fiyat tariflerinin,

“02- Anklaşman Sistemleri:

Teknik şartnamesinde ve ihale dokümanlarında belirtildiği şekilde yapılacak olup, istasyon ve ait olduğu hat kesimine ait tüm kumanda bilgilerinin alınması, izleme bilgilerinin iletilmesi, değerlendirilmesi ve sunulması amacıyla istasyon ve yol boyu kontrol sistemlerini içerir.

Teknik şartnamede ve ihale dokümanlarında belirtildiği şekilde işin gerçekleştirilmesi için gerekli Birim Fiyat Teklif Cetvelini oluşturan tüm Genel İş Kalemlerinin ölçü birimleri ile birlikte detayları “Genel İş Kalemi Ayrıntı Listesi” ne ayrıntılı olarak yapılacaktır.

Genel İş Kalemlerinin birim fiyatlarının detaylandırıldığı “Alt İş Kalemi Ayrıntı Listesi”ne ise Genel İş Kalemini oluşturan tüm kalemlerin ayrıntılı birim fiyat detaylandırılması yapılacaktır. Genel İş Kalemi Ayrıntı Listesinde ölçü birimi olarak verilen set, takım gibi birimlerin Alt İş Kalemi Ayrıntı Listesin’de ayrıntıları birim fiyatı içerecek şekilde belirtilecektir.

Ödeme şekli: Yüklenicinin teklifinde bu işe ait belirttiği Genel İş Kalemi ve Alt İş Kalemi Ayrıntı Listesinde belirtilen miktarları aşmamak kaydıyla listelerde belirtilen fiyatlar üzerinden iş gerçekleştirme miktarı kadar ödeme yapılacaktır.

03- Yol Boyu Sinyal Ekipmanları:

Teknik şartnamesinde, ihale dokümanlarında ve ön projelerde belirtildiği şekilde yapılacak olup, yol boyunda bulunan sinyal evleri, sinyaller,ray devreleri, makas motorları, makas dili elektrikli ısıtma sistemleri, istasyon kumanda konsolları, bağlantı dolapları v.b. ekipmanları ile bunların montajı ve işletmeye alınmasını kapsar.

Teknik şartnamede ve ihale dokümanlarında belirtildiği şekilde işin gerçekleştirilmesi için gerekli Birim Fiyat Teklif Cetvelini oluşturan tüm Genel İş Kalemlerinin ölçü birimleri ile birlikte detayları “Genel İş Kalemi Ayrıntı Listesi” ne ayrıntılı olarak yapılacaktır.

Genel İş Kalemlerinin birim fiyatlarının detaylandırıldığı “Alt İş Kalemi Ayrıntı Listesi”ne ise Genel İş Kalemini oluşturan tüm kalemlerin ayrıntılı birim fiyat detaylandırılması yapılacaktır. Genel İş Kalemi Ayrıntı Listesinde ölçü birimi olarak verilen set, takım gibi birimlerin Alt İş Kalemi Ayrıntı Listesin’de ayrıntıları birim fiyatı içerecek şekilde belirtilecektir.

Ödeme şekli: Yüklenicinin teklifinde bu işe ait belirttiği Genel İş Kalemi ve Alt İş Kalemi Ayrıntı Listesinde belirtilen miktarları aşmamak kaydıyla listelerde belirtilen fiyatlar üzerinden iş gerçekleştirme miktarı kadar ödeme yapılacaktır.

04- Otomatik Tren Kontrol ve Koruma Sistemleri:

Teknik şartnamesinde ve ihale dokümanlarında belirtildiği şekilde yapılacak olup, bu sistem personel hatalarından dolayı meydana gelebilecek hataları önler. Sistem trenin gerçek hızını sürekli kontrol eder ve trenin gitmesi gereken maksimum hızla karşılaştırır. Eğer trenin hızı maksimum güvenli hızdan yüksek ise bu sistem makinisti hızı düşürmesi konusunda uyarır, eğer hız düşürülmez ise treni frenlemeye geçirir. Ayrıca kırmızı geçişlerde treni frenlemeye geçirir.

Teknik şartnamede ve ihale dokümanlarında belirtildiği şekilde işin gerçekleştirilmesi için gerekli Birim Fiyat Teklif Cetvelini oluşturan tüm Genel İş Kalemlerinin ölçü birimleri ile birlikte detayları “Genel İş Kalemi Ayrıntı Listesi” ne ayrıntılı olarak yapılacaktır.

Genel İş Kalemlerinin birim fiyatlarının detaylandırıldığı “Alt İş Kalemi Ayrıntı Listesi”ne ise Genel İş Kalemini oluşturan tüm kalemlerin ayrıntılı birim fiyat detaylandırılması yapılacaktır. Genel İş Kalemi Ayrıntı Listesinde ölçü birimi olarak verilen set, takım gibi birimlerin Alt İş Kalemi Ayrıntı Listesin’de ayrıntıları birim fiyatı içerecek şekilde belirtilecektir.

Ödeme şekli: Yüklenicinin teklifinde bu işe ait belirttiği Genel İş Kalemi ve Alt İş Kalemi Ayrıntı Listesinde belirtilen miktarları aşmamak kaydıyla listelerde belirtilen fiyatlar üzerinden iş gerçekleştirme miktarı kadar ödeme yapılacaktır.” şeklinde olduğu, Sözleşme Tasarısı’nın 16.2’nci maddesinde, “16.2 Sinyalizasyon ve Telekomünikasyon İçin:

Projeler

Altyapı işleri ile ilgili uygulama projelerinde işin gereği proje değişikliği yapılma zorunluğu oluştuğunda ve üstyapı, elektrifikasyon, sinyalizasyon ve telekomunikasyon işlerine ait uygulama projeleri Yüklenici tarafından bedelsiz olarak yapılacaktır.

Yüklenicinin hazırladığı projeler İdare tarafından onaylandıktan sonra uygulama için geçerli olacaktır. Ancak bu projelerin İdare tarafından onaylanması, yüklenicinin işin doğru uygulanmasının yanısıra sistemin uygun kalite ve iyi performansının sağlanması hususlarındaki garanti ve sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

İdare gerek gördüğünde uygulama aşamasında, yapılacak işe ait revizyon veya ilave iş isteğinde bulunabilir. Bu tür işler sözleşme birim fiyatlarından yapılacaktır. Eğer bu işler sözleşme süresini etkiler ise iş programı bu doğrultuda karşılıklı mutabakat ile değiştirilecektir.” düzenlemesinin bulunduğu görülmüştür.

Yukarıda aktarılanlardan, her ne kadar idari şartnamede ihale konusu işin tümü itibariyle birim fiyat teklif alınmak suretiyle ihale edildiği belirtilse de, iddia konusu 3 iş kalemi için götürü bedel esasına göre teklif istenildiği ve isteklilerin her bir iş kalemi için toplam teklif bedelini oluşturan alt iş kalemlerine ait miktarları ve bunlara ait birim fiyatları gösteren hesap cetveli mahiyetindeki belgeleri sunmaları gerektiğine dair ihale dokümanında düzenleme yapıldığı, bununla birlikte, anılan iş kalemlerine ait uygulama projelerinin bulunmadığı (Uygulama projelerinin yüklenici tarafından hazırlanacağı), yerine ön projeler ile ihale ihaleye çıkıldığı ve isteklilerce bahse konu iş kalemlerine ilişkin olarak kendilerine özgü teknik çözümleri dahilinde teklif verilmesinin istenildiği, bu nedenle de idarece söz konusu iş kalemlerinin analiz girdilerinin (iş kalemi bünyesinde olan imalat tür ve miktarlarının) belirlenemediği anlaşılmıştır.

Nitekim bahse konu hususa dair bilgi ve belge istenilen yazımıza idarenin vermiş olduğu cevabi yazıda “Sinyalizasyon projelerinde çözümler; teknolojik nedenlerden dolayı firmalara göre farklılıklar gösterdiğinden, çözümlerde ayrıntılara girildiğinde Firma tanımı algısı oluşabilmektedir. Çözüm farklılıklarına göre fiyat analizlerinde de firmalara göre farklılıklar olmaktadır. Bu nedenle Kuruluşumuzca yapılan ihalelerde hattın durumuna ait ön projeler oluşturularak teknik şartnamelerin ekinde verilmekte ve Firmalar teknik şartnamede tanımlanan isterler ve iş tanımlarını da dikkate alarak verilen ön projelere göre dizayn kriterleri oluşturmakta ve ihalede teklif edilecek çözümü belirlemektedir.” şeklinde yer alan cevap, aktarılan durumu teyit eder niteliktedir.

4734 sayılı Kanun’un “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’nci maddesinin (c) bendinde; “Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. İhale konusu yapım işinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunludur. Ancak, doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan yapım işlerinde ön veya kesin proje üzerinden, her türlü onarım işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Bu işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımlar için anahtar teslimi götürü bedel, uygulama projesi yapılamayan kısımlarda ise her bir kalem iş için birim fiyat teklif almak suretiyle ihale yapılabilir…” hükmü bulunmaktadır.

Anılan Kanun hükmünden, yapım işlerinde kural olarak uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamayacağı, ancak, madde metninde yer alan durumların varlığı halinde bu kuralın istisnasının söz konusu olacağı, bununla birlikte, bahse konu istisnai durumlarda dahi ihale öncesinde idarelerce yapım işine ait ön veya kesin projenin hazırlanması gerektiği, anahtar teslim götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihaleye çıkılabilmesi için ise uygulama projelerinin hazırlanmasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.

Söz konusu Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; ön proje; belli bir yapının kesin ihtiyaç programına göre; gerekli arazi ve zemin araştırmaları yapılmadan, bilgilerin halihazır haritalardan alındığı, çevresel etki değerlendirme ve fizibilite raporları dahil elde edilen verilere dayanılarak hazırlanan plân, kesit, görünüş ve profillerin belirtildiği bir veya birkaç çözümü içeren proje; kesin proje; belli bir yapının onaylanmış ön projesine göre; mümkün olan arazi ve zemin araştırmaları yapılmış olan, yapı elemanlarının ölçülendirilip boyutlandırıldığı, inşaat sistem ve gereçleri ile teknik özelliklerinin belirtildiği proje ve uygulama projesi ise; belli bir yapının onaylanmış kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği proje olarak tarif edilmiştir.

Diğer yandan, 4735 sayılı Kanun’un “Sözleşme türleri” başlıklı 6’ncı maddesinde, yapım işlerinde birim fiyat sözleşme, ön veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine dayalı olarak idarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden bağıtlanan sözleşme olarak tarif edilmiştir.

Anılan mevzuat hükümleri göz önünde bulundurulduğunda, ihale dokümanında inceleme konusu işin birim fiyat teklif alınmak suretiyle ihaleye çıkarıldığı belirtilmesine karşın, iddia konusu iş kalemleri için götürü bedel teklif alınarak ihaleye çıkıldığı anlaşılmıştır. Hal böyleyken, ihale dokümanı kapsamında işe ait uygulama projesine yer verilmediği, esasen ihale dokümanı kapsamında ön projelere yer verildiği ve isteklilerden kendi özgün teknik çözümlerine göre teklif vermelerinin istenildiği görülmüş olup, idarece, iddia konusu iş kalemleri için herhangi bir ortak uygulama projesi olmadan götürü bedel teklif almak suretiyle ihaleye çıkılmasının, ihaleye katılan her bir isteklinin kendine has teknik çözümleri çerçevesinde iş kalemleri bünyesindeki imalat tür ve miktarlarını belirlemesine ve buna göre tekliflerini oluşturmasına sebep olduğu, bu durumun da, ihale konusu işin imalat tür ve miktarları gibi teknik detaylarının mümkün olduğunca ihaleye çıkılmadan önce belirlenmesini amaçlayan Kanun’un 62’nci maddesini (c) bendine aykırı olduğu anlaşılmıştır.

Ayrıca, söz konusu iş kalemlerine ilişkin olarak uygulama projeleri hazırlanmadan ihaleye çıkıldığı ve idare tarafından anılan iş kalemleri bünyesinde bulunan alt iş kalemleri ile bu iş kalemlerindeki malzeme, nakliye ve işçilik girdi miktar ve fiyatlarının önceden belirlenmediği dikkate alındığında, ihale uhdesinde kalan isteklininaşırı düşük teklif açıklamalarının sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı görülmüş ve söz konusu aykırılığın düzeltici işlemle giderilemeyeceği anlaşıldığından, ihalenin iptal edilmesinin uygun olacağı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmekte ise de başka bir isteklinin itirazen şikâyet başvurusu üzerine yapılan inceleme neticesinde incelemeye konu ihale 15.05.2013 tarih ve 2013/UY.II-2159 sayılı Kurul kararıyla iptal edildiğinden yeniden ihalenin iptaline karar verilmesine yer olmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Karar verilmesine yer olmadığına,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi