KİK Kararı: 2013/UY.II-1861

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/032
Gündem No : 3
Karar Tarihi : 24.04.2013
Karar No : 2013/UY.II-1861
BAŞVURU SAHİBİ:
Be-Ma İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. - Temelkon Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, KEMERBURGAZ CAD. MEZİYET İŞHANI NO:2 KAT:2 İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sarıyer Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü, Çayirbasi Mahallesi Bahçeköy Caddesi 56 34453 İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/192866 İhale Kayıt Numaralı "Sarıyer Belediyesi Hizmet Binası Ve Kültür Merkezi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Sarıyer Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğütarafından 30.01.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Sarıyer Belediyesi Hizmet Binası ve Kültür Merkezi” ihalesine ilişkin olarak Be-Ma İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. - Temelkon Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığının 08.02.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 15.02.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 28.02.2013tarih ve 7475sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.02.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/903sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. Söz konusu ihaleye ilişkin imalat kalemleri tetkik edildiğinde, elektrik ve mekanik imalat kalemlerinin, toplam imalat içerisindeki payının %40’ı aştığı ve Breeam Sertifikasyonu alınacağına ilişkin koşulların ihale dokümanında belirtildiği, Kamu İhale Kanunu’nun 6’ncı maddesine göre ihale komisyonu üyelerinden ikisinin ihale konusu işin uzmanı olması gerektiği, ancak başvuru konusu ihaleye ilişkin komisyon üyelerinin uzmanlık alanlarının incelenmesinden, ilgili üyelerin akıllı ve yeşil bina konseptine uygun Breeam Sertifikasyonunda istenen uzmanlığı taşımadıklarının düşünüldüğü, bu nedenle bahsi geçen durumun Kamu İhale Kanunu’nun 6’ncı maddesine aykırı olması sebebiyle ihalenin iptal edilmesi gerektiği,

2. İtirazen şikâyet başvurusunda belirtilen sebeplerle başvuru konusu ihalenin yaklaşık maliyetinin hatalı olarak hesaplandığı ve yaklaşık maliyetin yükselmesi durumunda sınır değerin de değişeceği, bundan dolayı hatalı olarak hesaplanan yaklaşık maliyet nedeniyle ihalenin iptal edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1 ) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru konusu ihale hakkında İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde,

“2.1. İhale konusu işin

a) Adı: Sarıyer Belediyesi Hizmet Binası ve Kültür Merkezi

b) Yatırım proje no'su/kodu:

c) Miktarı ve türü:

78.341 m2 betonarme-karkas bina yapım işi

ç) Yapılacağı yer: İstanbul-Sarıyer İlçesi Pınar Mahallesi…” düzenlemesi bulunmaktadır.

Başvuru sahibinin iddiası ile ilgili olarak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İhale Komisyonu”başlıklı 6’ncı maddesinde “İhale yetkilisi, biri başkan olmak üzere, ikisinin ihale konusu işin uzmanı olması şartıyla, ilgili idare personelinden en az dört kişinin ve muhasebe veya malî işlerden sorumlu bir personelin katılımıyla kurulacak en az beş ve tek sayıda kişiden oluşan ihale komisyonunu, yedek üyeler de dahil olmak üzere görevlendirir…” hükmü yer almaktadır.

Başvuru konusu ihaleyi gerçekleştiren ihale komisyonu üyelerine bakıldığında, ihale komisyonu başkanının mimar, muhasip üye dışında kalan diğer üyelerin ise inşaat, elektrik ve makine mühendisi oldukları görülmektedir.

Sözleşme Tasarısı’nın “Diğer hususlar”başlıklı 33’üncü maddesinde “…İşbu sözleşmeye esas olarak belirlenen yaklaşık maliyet keşfi içerisinde yapımı tariflenen imalatlar ile kullanılması öngörülen malzemeler, İdare tarafından bu bina için alınması hedeflenen ve merkezi Londra'da bulunan Breeam Kuruluşu tarafından denetlenerek verilen Yeşil bina Sertifikası alınması için gerekli ve Breeam Asesörü tarafından talep edilen belge ve dokümanın hazırlanması ve Yüklenici tarafından uyulması gereken kuralların yerine getirilmesi için yapılması gereken tüm hizmetlere dair koordinasyon çalışmaları Yüklenici tarafından verilecektir. İdare tarafından görevlendirilmiş bulunan Breeam Asesörü ile keza İdare tarafından yetkilendirilebilecek olan Proje Yönetim Ekibi tarafından bu kapsamda talep edilen edilecek ilgili kurumlarla koordinasyon hususları da Yüklenici tarafından yerine getirilecektir.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İdarece Kuruma gönderilen ihale işlem dosyasında bulunan _“SBHB &KM2 İhalesi ile İlgili Zeyilname-1” _başlıklı belgede, Sözleşme Tasarısı’nın yukarıda aktarılan düzenlemesinde yer almayan, ancak söz konusu düzenlemede belirtilen hususlarla ilgili olarak yüklenici tarafından yapılması gereken çalışmalara ilişkin bilgiler daha detaylı olarak verilmiştir.

İhale işlem dosyası dâhilinde bulunan CD kapsamında yer alan “Proje tanıtım, ihale kapsam & yapım metodolojisi” başlıklı belgede de, belediye hizmet binasının yeşil bina olarak tasarlanmasının öngörüldüğü, dünyadaki yeşil bina değerlendirme kriterlerinin araştırıldığı ve bu değerlendirme sertifikasyon oluşumları içerisinden Avrupa’da yaygın olarak kullanılan ve yapılacak binaların bulundukları ülkeye veya coğrafi koşullarına göre değerlendirme yapan BREEAM sertifikalandırma sisteminin daha uygun olacağı kanısına varılarak yapım işlerinin adı geçen sistem dikkate alınarak yürütüldüğü ifade edilmiş olup, idarenin ihale konusu bina ile ilgili nihai amacının, yeşil bina standartlarına uygun bir yapı inşa edilmesi ve bu konudaki ilgili sertifikanın alınması olduğu anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla, idarece öngörülen amacın gerçekleştirilmesi, ancak söz konusu yapının ilgili kriterlere uygun olarak tamamlanmasının ardından mümkün olabilecektir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun yukarıda aktarılan “İhale Komisyonu”başlıklı 6’ncı maddesi uyarınca iki uzman üyenin komisyonda görevlendirilmesindeki amaç ihale konusu işin ifasının denetlenmesi olmayıp, isteklilerce sunulan tekliflerin ihale dokümanında belirtilen kriterlere uygunluğunun ihale aşamasında sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesinin sağlanmasıdır.

Başvuru konusu ihalenin bir yapım işi, beş adet ihale komisyonu üyesinden dördünün ise inşaat işleri ile alakalı meslek mensupları olduğu görüldüğünden, ihale komisyonunun kamu ihale mevzuatına uygun olarak oluşturulduğu ve başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Başvuru sahibince idareye verilen 08.02.2013 tarihli şikâyet dilekçesinde,

“…Yukarıda bahsi geçen saptamalar ve idare hesaplarının Ortak Girişimimiz teklif çalışmalarıyla mukayeselerinden:

i. Mekanik ve elektrik imalatları içerisindeki özel poz maliyetlerinin analizlere dayalı olarak hazırlandığı, özellikli imalat kalemlerinin uzman firmalardan teklif alınarak ve mer’i mevzuata göre işlem yapılarak hesaplanmadığı, % 25 müteahhitlik karı ve genel gider payı eklenmediği,

ii. Yaklaşık maliyet inşaat imalat kalemleri içinde yer alan özel imalat kalemleri yaklaşık maliyetinin mer’i mevzuata uygun olarak hazırlanmadığı, sadece analizlere dayandırıldığı, örneğin a) 3,40 mt çapında ana giriş döner kapılarının pursantaj tablosunda yer almadığı, alüminyum imalatı olarak değerlendirildiği, b) Skylight imalat hesaplarındaki silikon bonding uygulamalarına ait maliyetlerde büyük farklar çıktığından hareketle idarenin hesaplarının hatalı olduğu,

iii. Kesin hesabı yapılmamış kazı ve iksa ihalesi sonuçlanıp tutanağa bağlanmadan üst yapı ihalesi miktarlarının doğru hesaplanamayacağı, özellikle nihai plankote alınmadan kazı ve nakliye miktarlarının netleştirilemeyeceği,

Nedenleriyle yaklaşık maliyetin düşük ve hatalı tespit edildiği saptanmıştır…” şeklinde ifade edilen iddialara yer verildiği görülmüştür.

Kuruma sunulan itirazen şikâyet dilekçesinde ise, söz konusu ihalenin yaklaşık maliyetinin hatalı olarak hesaplandığı yönündeki iddia kapsamında yukarıda aktarılan iddialara ilaveten, yaklaşık maliyet hesabına esas metrajlarla ilgili olarak,

1 ) İmalat grubu K15, poz numarası 23.176 olan “Çeşitli demir işleri (1,500 Kg/Birim m2 inşaat alanı)” imalat kaleminin miktarının inşaat metrekaresi baz alınarak ampirik olarak hesaplandığı,

2 ) B3 imalat gruplu, İÖ-03 poz numaralı “Çelik profillerinin yangına dayanıklı boya ile boyanması” imalat keleminde metrajın çelik imalat plan metrekaresi olarak hesaplandığı, ancak benzer resmi kurum pozlarında ölçü esasının boyanan yüzey metrekaresi olarak tarif edildiği,

3 ) TAM7 imalat gruplu, İÖ-41 poz nolu “Sifonik sistem yağmur suyu toplama sistemi ve yağmur iniş boruları imalat ve montajı” kaleminin yaklaşık maliyet içerisindeki pursantaj oranının bir keşif ve metraja dayalı olarak değil, inşaat metrekaresine dayalı ortalama bir rakamdan hesaplandığının düşünüldüğü,

4 ) D imalat grubu “Harçlı ve kuru duvar işleri”, TK imalat grubu “Tavan kaplamaları”, S imalat grubu “Sıva işleri”, B imalat grubu “Boya işleri”, DK imalat grubu “Duvar kaplamaları” ve ZK imalat grubu “Zemin kaplama işleri” ne yönelik metrajların bir keşif çalışmasına dayanmadığı, inşaat mahal alanlarının % ampirik çarpanlar ile çarpılarak elde edildiği,

5 ) İdarece hesaplanan yaklaşık maliyet cetveli ile firmalarınca hazırlanan yaklaşık maliyet cetveli ve bunların metraj miktar farkları ile tutar farklarını gösteren mukayese tablosu incelendiğinde, sadece inşaat kalemleri içerisinde 130 adet imalat kaleminin bulunduğu, bu kalemlerin 49 tanesindeki miktarların idarece eksik hesaplandığı, dolayısıyla, yalnızca inşaat imalat kalemlerindeki yaklaşık maliyet tutar farkının 4.440.083,00 TL olduğu dikkate alındığında mekanik ve elektrik özel pozlarından da gelecek farklarla yaklaşık maliyetin 90.000.000,00 TL’nin altında çıkmaması gerektiği,

İddialarının yer aldığı tespit edilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8’inci maddesinin onuncu fıkrasında “İdarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikayet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikayet başvurusuna konu edilemez.” hükmü yer almaktadır.

Buna göre, yaklaşık maliyet hesabına esas metrajlara ilişkin yukarıda aktarılan 5 iddianın idareye verilen şikâyet dilekçesine konu edilmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin söz konusu iddialarına ilişkin olarak 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun şekil yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularında ortak olan ve yaklaşık maliyetin hesaplanmasına yönelik üç iddiaya ilişkin inceleme aşağıda yapılmıştır.

a) Buna göre, başvuru sahibinin incelemeye konu edilen ilk iddiası, mekanik ve elektrik tesisatına ilişkin imalatlar kapsamında bulunan özel birim fiyatların analizlere dayalı olarak hazırlandığı, özellikli imalat kalemlerine ilişkin birim fiyatların uzman firmalardan teklif alınarak ve meri mevzuata göre işlem yapılarak tespit edilmediği ve %25 müteahhitlik kârı ile genel gider payının eklenmediği şeklindedir.

İdarece Kuruma gönderilen ihale işlem dosyasında bulunan yaklaşık maliyet cetvelindeki bilgilere göre, ihale konusu iş, 123 adet inşaat kalemi, 499 adet mekanik tesisat kalemi ve 532 adet elektrik tesisatı kaleminden oluşmaktadır.

İnşaat, mekanik ve elektrik tesisatı imalatlarına ilişkin yaklaşık maliyet cetvelinde, kamu kurumlarınca belirlenen birim fiyatlara yer verildiği gibi piyasa araştırması sonucunda tespit edilen özel birim fiyatlara da yer verildiği görülmektedir.

İdarece 06.03.2013 tarihli yazı ekinde Kuruma gönderilen ve 07.03.2013 tarihinde Kurum kayıtlarına giren ihale işlem dosyasında bulunan yaklaşık maliyet hesabına ilişkin belgeler arasında inşaat imalatlarına ilişkin özel birim fiyatlara ait analizlerin yer aldığı, buna karşın mekanik ve elektrik tesisatı imalatlarına ilişkin özel birim fiyatların nasıl tespit edildiğine ilişkin dayanak teşkil eden hiçbir belgenin bulunmadığı belirlenmiştir.

Konuyla ilgili olarak 13.03.2013 tarih ve 643-4672 sayılı yazı ile idareden bilgi-belge talep edilmiştir. Söz konusu yazıda,

“1) Yaklaşık maliyet hesabında kullanılan özel birim fiyatların nasıl tespit edildiğine (dayanaklarına) ilişkin olarak idarenizde bulunan bilgi ve belgeler ile mevcut ise sözü edilen birim fiyatların analizlerine,

…

İhtiyaç duyulmuştur.” ifadeleri bulunmaktadır.

Bahsi geçen bilgi-belge talebine cevaben idarece gönderilen yazı ve ekindeki belgeler 21.03.2013 tarihinde Kurum kayıtlarına girmiştir. Söz konusu yazıda,

“1) Yaklaşık maliyet hesabında özel birim fiyat olarak gösterilmiş olan kalemlerin belirlenmesinde resmi kurum fiyat ve analizleri dikkate alınmıştır. Kurumunuza gönderilen dosyalar ekinde analizler tek tek verilmiştir. Analizin yapımında resmi kurumların analizlerinden yararlanılmış olup ekte tekrar verilmiş olan analizleri incelediğimizde görülmektedir ki binden fazla olan iş kalemleri resmi kurum birim fiyatlarını içermektedir. Resmi kurum birim fiyatında bulunmayan malzemelere ait fiyat ise yapılan fiyat araştırmasıyla tespit edilmiştir. Tedarikçilerden piyasa araştırması ile elde edilen fiyatlar, analizlerdeki iş kalemleri içindeki sayısal oranı ihmal edilebilecek kadar az olmasına rağmen binlerle ifade edilen kalem arasında resmi kurum fiyatı bulunmayan az miktardaki iş kalemleri bedelleri piyasa araştırması ile tespit edilerek analizlere aktarılmakla yasal mevzuatın gerekleri yerine getirilmiştir. (Ek1 Özel birim fiyat analizleri)…” ifadeleri bulunmaktadır.

Ancak, idarece 06.03.2013 tarihli yazı ekinde Kuruma gönderilen ve 07.03.2013 tarihinde Kurum kayıtlarına giren ihale işlem dosyasında bulunan inşaat imalatlarına ilişkin özel birim fiyatlara ait analizlerin 15.03.2013 tarihli yazı ekinde tekrar gönderildiği görülmesine karşın mekanik ve elektrik tesisatı imalatlarına ilişkin özel birim fiyatların nasıl tespit edildiğine ilişkin dayanak teşkil eden hiçbir belgenin mezkûr yazı ekinde bulunmadığı belirlenmiştir.

Bunun üzerine 28.03.2013 tarih ve 643-4672 sayılı yazı ile konuyla ilgili olarak idareden tekrar bilgi-belge talep edilmiştir. Söz konusu yazıda,

“1) İlgi (c)’de kayıtlı yazımızda, yaklaşık maliyet hesabında kullanılan özel birim fiyatların nasıl tespit edildiği hususunda idarenizde bulunan bilgi ve belgeler talep edilmiştir.

İlgi (d)’de kayıtlı yazınızın 1’inci maddesinde, kamu kurumlarınca belirlenen birim fiyatlar arasında bulunmayan ilgili iş kalemlerine ait birim fiyatların piyasa araştırmasıyla tespit edildiği ifade edilmekte, ancak yazınız ekinde söz konusu piyasa araştırmalarına dayanak teşkil eden belgelerin bulunmadığı, sadece inşaat işlerin ilişkin özel pozların analizlerinin bulunduğu görülmektedir. Dolayısıyla bahsi geçen piyasa araştırmalarına dayanak teşkil eden belgelere (fiyat teklifi vb.) ihtiyaç duyulmuştur…” ifadeleri bulunmaktadır.

Bahsi geçen bilgi-belge talebine cevaben idarece gönderilen yazı ve ekindeki belgeler 04.04.2013 tarihinde Kurum kayıtlarına girmiştir.

Sözü edilen yazı ekinde bulunan belgeler arasında, inşaat, mekanik tesisat ve elektrik tesisatına ilişkin özel birim fiyatların tespitinde kullanılan piyasa araştırmasına ilişkin fiyat teklifleri bulunmaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 9’uncu maddesinde, yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyetin belirleneceği ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10’uncu maddesinde,

“(1) İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,

b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler,

c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,

ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,

d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,

esas alınır.

(2) İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(3) İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar Katma Değer Vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan fiyat bildirimleri ve proforma faturaları dikkate alınmaz.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 11’inci maddesinde ise,

“(1) İş kalemi ve/veya iş grubu şeklinde tespit edilen imalat miktarlarının, Yönetmeliğin 10 uncu maddesine göre belirlenen ve yüklenici karı ve genel gider ihtiva etmeyen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutar KDV hariç olarak hesaplanır ve bulunan bu tutara % 25 oranında yüklenici kar ve genel gider karşılığı eklenmek suretiyle yaklaşık maliyet tespit edilir.

(2) Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin hesap cetveli ve icmal tablosu hazırlayanlarca imzalanmak suretiyle ihale onay belgesine eklenir.

(3) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda yaklaşık maliyeti oluşturan unsurlar, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan ilgili endeksler üzerinden güncellenir.” hükmü yer almaktadır.

Mekanik tesisat ve elektrik tesisatına ilişkin özel birim fiyatların tespiti amacıyla mekanik tesisat için iki firmadan, elektrik tesisatı için iki firmadan ve klima santralleri ve konfor modülleri için de iki firmadan fiyat teklifi alındığı ve söz konusu tekliflerin 2012 yılına ait olduğu görülmektedir.

Konuyla ilgili olarak, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 11’inci maddesinin birinci fıkrasında, iş kalemi ve/veya iş grubu şeklinde tespit edilen imalat miktarlarının, Yönetmeliğin 10’uncu maddesine göre belirlenen ve yüklenici kârı ve genel gider ihtiva etmeyen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarın KDV hariç olarak hesaplanacağı ve bulunan bu tutara % 25 oranında yüklenici kâr ve genel gider karşılığı eklenmek suretiyle yaklaşık maliyetin tespit edileceği ifade edilmektedir.

Yukarıda aktarılan Yönetmelik hükmü doğrultusunda yaklaşık maliyet cetvelindeki mekanik ve elektrik tesisatına ilişkin kısımlarda bulunan özel birim fiyatlar ile idarece Kuruma gönderilen piyasa araştırmasına ilişkin fiyat tekliflerindeki ilgili birim fiyatlar karşılaştırıldığında, piyasa araştırması ile elde edilen fiyatların idare tarafından birim fiyatın tespitinde ne şekilde kullanıldığı (birim fiyatın, teklif edilen fiyatların ortalamalarının alınması suretiyle mi hesaplandığı veya bazı teklifler değerlendirmeye alınmaksızın belirli bir teklifin kabul edilmesi suretiyle mi belirlendiği vb.) ve % 25 oranında kâr ve genel gider karşılığı ilave edilip edilmediği tespit edilememiştir.

Konu hakkında örnek olarak aşağıdaki tablolarda mekanik ve elektrik tesisatına ilişkin bazı özel birim fiyatlar için idarece tespit edilen yaklaşık maliyet ile ilgili firmalarca teklif edilen fiyatlar karşılaştırılmıştır.

Makine Tesisatı ile İlgili Karşılaştırmalı Tablo

Poz no:

Isı Ltd. Şti.nin teklifi

Arde A.Ş.nin teklifi

İki firmanın tekliflerinin ortalaması

Ortalama tutara %25 oranında kâr ilave edildiğinde elde edilen meblağ

Yaklaşık birim fiyat

MÖ-1 veya YNG30

197.750,00

65.427,80

131.588,90

164.486,13

150.989,00

MÖ-2 veya YNG31

30,00

488,99

259,50

324,38

595,00

MÖ-3 veya YNG32

59,00

1.233,28

646,14

807,68

1.619,00

MÖ-4 veya YNG33

8,00

175,51

91,76

114,70

195,00

MÖ-6 veya YNG35

38,00

173,15

105,58

131,98

218,00

MÖ-7 veya YNG36

216,00

13.115,70

6.665,85

8.332,31

10.434,00

MÖ-8 veya YNG37

33.740,00

125.000,00

79.370,00

99.212,50

26.375,00

MÖ-9 veya YNG38

2.150,00

2.807,00

2.478,50

3.098,13

2.580,00

MÖ-17 veya YNG46

63,00

66,17

64,59

80,74

56,00

MÖ-27 veya ST36

8.000,00

5.712,12

6.856,06

8.570,08

6.938,28

MÖ-28 veya ST37

13.500,00

10.211,72

11.855,86

14.819,83

12.420,93

Elektrik Tesisatı ile İlgili Karşılaştırmalı Tablo

Poz no:

Mnt Ltd. Şti.nin teklifi

Isı Ltd. Şti.nin teklifi

İki firmanın tekliflerinin ortalaması

Ortalama tutara %25 oranında kâr ilave edildiğinde elde edilen meblağ

Yaklaşık birim fiyat

Ş-34 veya 716.120özel1

7.458,85

7.682,62

7.570,74

9.463,43

7.500,00

Ş-35 veya 716.120özel2

10.914,30

11.241,76

11.078,03

13.847,54

11.000,00

AA-3 veya EAÖ-ÖZ3

73,02

78,86

75,94

94,93

115,00

AA-4 veya EAÖ-ÖZ4

70,00

75,06

72,53

90,66

155,00

AA-5 veya EAÖ-ÖZ5

59,05

63,77

61,41

76,76

55,00

AA-6 veya EAÖ-ÖZ6

70,00

75,60

72,80

91,00

175,00

AA-20 veya EAÖ-ÖZ20

73,35

79,22

76,29

95,36

139,20

İdarece Kuruma gönderilen belgeler üzerinden yapılan inceleme sonucunda, mekanik ve elektrik tesisatına ilişkin yukarıda aktarılan örnek kalemlerden görüleceği üzere, yaklaşık maliyet tespitinde kullanılan özel birim fiyatların idarece nasıl tespit edildiği hususu belirsizlik teşkil etmektedir. Çünkü, idarece tespit edilen özel birim fiyatlar, ne iki firma tarafından teklif edilen birim fiyatların ortalaması ne de bu firmalardan herhangi birinin teklif ettiği birim fiyatlardır.

Bunun dışında, idarece tespit edilen bazı birim fiyatların, iki firma tarafından teklif edilen birim fiyatların ortalamalarına %25 oranında yüklenici kârı eklenmiş hâllerinden çok daha düşük veya çok daha yüksek olduğu (Örnek: MÖ-1 veya YNG30, MÖ-8 veya YNG37, MÖ-27 veya ST36, Ş-34 veya 716.120özel1, Ş-35 veya 716.120özel2), bazı birim fiyatların ise ne ortalama tutarla ne de herhangi bir firmanın teklifi ile ilgisinin olmadığı (Örnek: MÖ-3 veya YNG32, MÖ-8 veya YNG37, AA-4 veya EAÖ-ÖZ4, AA-6 veya EAÖ-ÖZ6) görülmektedir.

Birim fiyatların tespit edilme yöntemleri hususunda idarece Kuruma gönderilen belgeler üzerinden bir bilgi elde edilemediğinden, yaklaşık maliyetin tespit edilmesi maksadıyla Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10’uncu maddesinin birinci fıkrasına uygun bir şekilde piyasa araştırması yapıldığı görülmesine karşın, söz konusu piyasa araştırması sonucunda elde edilen birim fiyatların, yukarıda tespit edilen çelişkili hususlar sebebiyle, yaklaşık maliyetin tespitinde nasıl kullanıldıklarının belirsizlik oluşturduğu ve bu durumun kamu ihale mevzuatı açısından aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

b) Başvuru sahibinin incelemeye konu edilen ikinci iddiası, inşaat imalat kalemleri içinde yer alan özel birim fiyatların meri mevzuata uygun olarak hazırlanmadığı, sadece analizlere dayandırıldığı, örneğin,

? 3,40 mt çapında ana giriş döner kapılarının pursantaj tablosunda yer almadığı, alüminyum imalatı olarak değerlendirildiği, motor gruplarının, otomasyon sensörlerinin ve diğer ekipmanların maliyetlerde yer almadığı,

? Skylight imalat hesaplarındaki silikon bonding uygulamalarına ait maliyetlerde büyük farklar çıktığından hareketle idarenin hesaplarının hatalı olduğu şeklindedir.

Söz konusu iddiayla ilgili olarak idarece yapılan yaklaşık maliyet hesabına ilişkin belgeler incelendiğinde, inşaat işlerine ilişkin özel birim fiyatların, idarece yapılan analizler vasıtasıyla oluşturulduğu görülmektedir.

Bahsi geçen özel birim fiyat analizlerinde, analizi oluşturan girdilerden büyük bir kısmının kamu kurumlarınca belirlenen pozlardan oluştuğu, geriye kalan girdilerin birim fiyatlarının ise piyasadan teklif alınmak suretiyle belirlendiği görülmektedir.

Piyasadan teklif alınmak suretiyle birim fiyatları belirlenen girdilerden büyük bölümüne ilişkin dayanak teşkil eden fiyat teklifi vb. belgeler, Kurumca 28.03.2013 tarihinde yapılan ikinci bilgi-belge talebi üzerinde idare tarafından gönderilen ve 04.04.2013 tarihinde Kurum kayıtlarına giren evrak arasında yer almaktadır.

Ancak, İÖ-16 pozunda yer alan “Boya ve yapıştırıcılar” girdisi, İÖ-18 pozunda yer alan “Özel fitiller”, “Panik bar” ve Hidrolik kapı kapatıcı pompa” girdileri, İÖ-25 pozunda yer alan “Madeni aksam” girdisi, İÖ-Kepenk pozunda yer alan “Kepenk düşey hareket ve sarım motoru” girdisi, İÖ-16 pozunda yer alan “Boya ve yapıştırıcılar” girdisi ve İÖ-26 pozunda yer alan “Su yalıtım membranı” girdileri için tespit edilen birim fiyatların nasıl tespit edildiğini gösteren dayanak belgelerin Kurumca ikinci kez yapılan bilgi-belge talebi üzerinde idare tarafından gönderilen ve 04.04.2013 tarihinde Kurum kayıtlarına giren evrak arasında yer almadığı görülmüştür.

Gerek 13.03.2013 tarihinde gerekse 28.03.2013 tarihinde Kurum tarafından idareye tebliğ edilen yazılarda, yaklaşık maliyet hesabında kullanılan özel birim fiyatların nasıl tespit edildiğine dair dayanak teşkil eden tüm bilgi ve belgeler talep edildiğinden, yapılan son bilgi-belge talebi sonrasında idarece Kuruma gönderilen belgeler arasında da yukarıda zikredilen girdilerin birim fiyatlarının tespitine ilişkin dayanaklar tespit edilmediğinden, zikredilen pozlarla ilgili olarak piyasa araştırması yapılmadığı ve bu durumun kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmıştır.

Bunun dışında, başvuru konusu ihaleden önce yapılan 2012/122391 İKN’li Sarıyer Belediyesi Hizmet Binası ve Kültür Merkezi Yapım İşi ihalesinin, 29.11.2012 tarihinde iptal edildiği anlaşılmıştır.

İhale işlem dosyasında bulunan 18.12.2012 tarih ve 6156 sayılı yazıdan, söz konusu ihalenin, Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nunda yapılan değişiklik neticesinde Sarıyer ilçe sınırlarının değişmesi ve nüfus artışı olması sebebiyle hizmet binası ve kültür merkezinin yapımında dikkate alınması gereken zorunlu değişiklikler nedeniyle ihale dokümanlarının yeni duruma uygun bir şekilde revize edilmesi gerekliliği gerekçesiyle iptal edildiği anlaşılmaktadır.

18.12.2012 tarih ve 6156 sayılı bahis konusu yazının ilgi kısmında bulunan dört adet yazı, bilgi-belge talebi üzerine idarece gönderilen ve 21.03.2013 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan evrak dâhilinde yer almaktadır.

Bahsi geçen dört adet yazı arasında bulunan 30.11.2012 tarih ve 32675 sayılı belgede, idarece teknik şartname, metraj ve keşiflerin hazırlanmasından sorumlu firmadan, iptal edilen ihale sonrası yapılması gereken zorunlu teknik değişikliklerin acilen gerçekleştirilmesi istenmektedir.

Sözü edilen yazıdan beş gün sonra, ilgili danışman firmadan idareye hitaben yazılan 05.12.2012 tarihli yazıda, revize edilen yapım metodolojisi ve yaklaşık maliyet keşif özeti çalışmasının yazı ekinde sunulduğu belirtilmektedir.

Bu doğrultuda yaklaşık maliyet hesabına ilişkin belgeler arasında yer alan özel birim fiyatların tespitine ilişkin piyasadan alınan fiyat teklifleri incelendiğinde, inşaat işlerine ilişkin fiyat tekliflerinin 2011 yılına oldukları görülmektedir.

Türk Lirası üzerinden alınan fiyat teklifleri arasında bulunan “İÖ-38” pozuna ilişkin 15.11.2011 tarihli teklif üzerinde yer alan notta, teklif edilen tutarın 1,15 ile çarpılarak 2012 yılına tahvil edildiği ifade edilmektedir.

Buna karşın, “İÖ-39” pozuna ilişkin 03.11.2011 tarihli teklif üzerinde bulunan notta, teklif edilen tutarın 2012 yılı için güncellendiğine dair bir bilgi yoktur.

Yine Türk Lirası üzerinden alınan fiyat teklifleri arasında bulunan 08.11.2011 tarihli teklifte, “İÖ-30” poz numaralı “Çift camlı ısıcam panelleri” iş kalemi analizinde yer alan “Spandrel panel camların temini” girdisi için teklif edilen birim fiyat 223,00 TL’dir.

Mezkûr fiyat teklifi üzerinde, 223,00 TL’lik birim fiyatın yanında el ile yazılmış “220,00 TL” notu bulunmaktadır. Bu bilgi doğrultusunda “İÖ-30” poz numaralı “Çift camlı ısıcam panelleri” iş kalemi analizine tekrar bakıldığında, “Spandrel panel camların temini” girdisinin birim fiyatının “220,00 TL” olarak belirlendiği görülmektedir. Bu durumda, söz konusu girdinin birim fiyatına ilişkin olarak da herhangi bir güncelleme yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Özetle, inşaat işlerine ilişkin özel birim fiyatların güncellenmesi işlemlerinde izlenen yöntemlerde tutarsızlık olduğu ve bu durumun kamu ihale mevzuatına aykırılık teşkil ettiği sonucuna varılmaktadır.

? Başvuru sahibinin söz konusu iddiasının 3,40 mt çapında ana giriş döner kapılarının pursantaj tablosunda yer almadığı, alüminyum imalatı olarak değerlendirildiği, motor gruplarının, otomasyon sensörlerinin ve diğer ekipmanların maliyetlerde yer almadığına ilişkin kısmı ile ilgili olarak proje üzerinden yapılan incelemede, biri zemin katta ±0,00 kotunda, diğeri birinci katta +4,20 kotunda olmak üzere iki adet döner kapı olduğu belirlenmiştir.

Döner kapıya ilişkin özelliklerin, Teknik Şartname’nin (Mimari Şartname) 84’üncü sayfasında düzenlendiği görülmektedir. Söz konusu düzenlemede, bahsi geçen kapının tam otomatik olarak çalışacağı, motor tipi vs. gibi hususlara yer verilmiştir.

Konuyla ilgili olarak, 28.03.2013 tarih ve 643-4672 sayılı yazı ile idareden bilgi-belge talep edilmiştir. Söz konusu yazıda,

_“…
2 ) Başvuru sahibinin iddiasında belirtilmesi nedeniyle incelenen döner kapıyla ilgili olarak, Teknik Şartname’nin 84’üncü sayfasında döner kapı ile ilgili bir düzenlemenin olduğu görülmektedir. _

Söz konusu düzenlemede, “R=3,00 m” ibaresi yer almakta, altında ise 340 cm çapındaki kapılardan bahsedilmektedir. Projede, zemin katta bir adet döner kapı olduğu görülmüş, kapının çapının ise 3,00 m olduğu belirlenmiştir. Yaklaşık maliyet cetvelinde ise söz konusu döner kapının poz numarası ise yukarıda zikredilen çap ölçülerini içeren bir kalem tespit edilememesi sebebiyle anlaşılamamıştır.

Dolayısıyla, bahsi geçen döner kapının poz numarası, sayısı, projedeki yerleri ve analizine ilişkin bilgi-belge ile başvuru sahibinin iddiasına belirtilen, döner kapının motor grubu, otomasyon sensörü vb. maliyet kalemlerinin yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınıp alınmadığına ilişkin bilgi-belgeye ihtiyaç duyulmuştur…” ifadeleri bulunmaktadır.

Bahsi geçen bilgi-belge talebine cevaben idarece gönderilen yazı ve ekindeki belgeler 04.04.2013 tarihinde Kurum kayıtlarına girmiştir. Söz konusu yazıda,

“2) Hizmet binasının döner kapısı mimari şartnamede ve projede belirtilmiş olup net 3 m çaplı ve 1 adettir. Yaklaşık maliyet hesaplarında giydirme cephe içerisinde değerlendirilerek maliyet hesaplarına aktarılmıştır. Bahse konu döner kapı ile ilgili olarak ihale öncesinde, Kurumunuza itirazen şikâyette bulunan istekli ve diğer isteklilerden yazılı açıklama talebinde bulunulmamıştır. Bu nedenle isteklileri tereddüde düşürecek bir durum olmadığı açıktır. Ayrıca söz konusu 1 adet döner kapı yaklaşık maliyet hesabı içerisinde ihmal edilebilecek oranda bir imalat kalemidir. İdarelerin yaklaşık maliyetinden çok isteklilerin proje, teknik şartname ve ihale dokümanındaki diğer evraklara göre hesapladıkları teklif fiyatının etkin olacağı açıktır…” ifadeleri bulunmaktadır.

İdarece verilen cevaptan, döner kapının ayrı bir maliyet kalemi olarak değerlendirilmediği, imalatın giydirme cephe içerisinde ele alındığı anlaşılmaktadır.

Ancak Teknik Şartname’ye göre söz konusu imalat kapsamında motor, hareket sensörü gibi girdiler de mevcuttur ve idarece yapılan mezkûr açıklamadan bahsi geçen girdilerin imalat kapsamı dâhilinde bulunup bulunmadığı belirsizdir.

Konuya diğer bir açıdan bakıldığında, yaklaşık maliyet cetvelindeki “Kapı+Pencere+Cam İşleri” kısmında, fotoselli kayar kapıların ayrı imalat kalemleri olarak ele alındığı dikkate alındığında, motor, hareket sensörü vb. girdileri olan döner kapı imalatının alüminyum cephe içerisinde kabul edilmesi çelişki oluşturmaktadır.

İdare tarafından döner kapı imalatının yaklaşık maliyet hesabı içerisinde ihmal edilebilecek oranda bir imalat kalemi olmadığı ifade edilmekle birlikte, konuya, yukarıda belirtilen, makine ve elektrik tesisatına ilişkin diğer imalat kalemlerinin yaklaşık birim fiyatlarının tespit edilmesi işleminde bulunan mevzuata aykırı durum ile birlikte bakıldığında, yaklaşık maliyet hesabına ilişkin belgeler arasında döner kapı imalatına ilişkin olarak herhangi bir bilgi bulunmaması kamu ihale mevzuatına aykırı bulunmuştur.

? Başvuru sahibinin söz konusu iddiasının, Skylight imalat hesaplarındaki silikon bonding uygulamalarına ait maliyetlerde büyük farklar çıktığından hareketle idarenin hesaplarının hatalı olduğuna ilişkin kısmı ile ilgili olarak, başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesi incelendiğinde, dilekçede bahsi geçen iddia ile ilgili dayanak teşkil eden herhangi bir bilgi tespit edilmemiştir.

Dolayısıyla, silikon bonding uygulamalarına ait hangi maliyetler arasında ne kadarlık bir fark çıktığı hususu belirsiz olduğundan, sözü edilen iddianın somut delillere dayanmadığı sonucuna varılmış ve bu durumun İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuruların şekil unsurları”başlıklı 8’inci maddesinin ikinci fıkrasının (ç) bendine aykırılık oluşturması sebebiyle başvuru sahibinin iddiasının bu kısmının şekil yönünden reddinin gerektiği neticesine ulaşılmıştır.

c) Başvuru sahibinin incelemeye konu edilen üçüncü iddiası, başvuru sahibi Ortak Girişimin özel ortağı konumundaki Temelkon Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ihale konusu işle bağlantılı 2011/140327 İKN’li kazı ve iksa ihalesi işini yürüten iş ortaklığı bünyesinde yer aldığı, söz konusu işte henüz gerçekleştirilmemiş kazı miktarının 17.000 m³ olduğu, başvuru konusu ihaleye ait pursantaj tablosuna göre ihale konusu işte gerçekleştirilmesi gereken kazı miktarının ise 60.000 m³ olduğu, bu miktarın başvuru konusu ihaleye ait doküman arasında yer alan plankote vasıtasıyla elde edildiği, buna karşın 2011/140327 İKN’li kazı ve iksa ihalesindeki kazılar tamamlandıktan sonra plankotenin alınması durumunda söz konusu miktarın 60.000 m³ değil 43.000 m³ olacağı, dolasıyla kesin hesabı yapılmamış 2011/140327 İKN’li kazı ve iksa ihalesi sonuçlanıp tutanağa bağlanmadan üst yapı ihalesi miktarlarının doğru hesaplanamayacağı, özellikle nihai plankote alınmadan kazı ve nakliye miktarlarının netleştirilemeyeceği hakkındadır.

Yaklaşık maliyet cetvelinde yer alan “15.006/2B” poz numaralı “Makine ile her derinlik ve her genişlikte yumuşak ve sert küskülük kazılması (derin kazı)” iş kaleminin miktarının 59.233,56 m³ olduğu, “SNBF 27” poz numaralı “Şantiye dışına kamyonla kazı malzemesi ve moloz nakli” iş kaleminin miktarının ise 118.467,12 ton olduğu görülmektedir.

Başvuru konusu ihaleye ilişkin plankotenin ihale dokümanı kapsamında isteklilere verildiği belirlenmiştir.

Konuyla ilgili olarak idarece şikâyet başvurusuna verilen cevapta “Kazı ve iksa ihalesi sonuçlanmadığından bahisle yapmış olduğunuz itirazda yerinde değildir. Sözü edilen yere ait nihai plankote ihale dosyası ile verilmiştir. Ayrıca kazı işlerinin geçici kabul tutanağı ekte olup yüklenicisine işi bitirildiğine dair yazı kopyasından da görüleceği gibi işin tamamlanmasının üzerinden bir yıla yakın bir süre geçmiştir.” ifadeleri bulunmaktadır.

Şikâyet başvurusuna verilen bahsi geçen cevabın ekinde yer alan Temelkon Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Abdulkadir Oruç İş Ortaklığı’na ait 25.06.2012 tarihli dilekçede, adı geçen İş Ortaklığı, idare tarafından geçici kabul yapılmasını talep etmektedir.

Aynı cevap yazısının ekinde yer alan 28.07.2012 tarihli geçici kabul tutanağında, sözü edilen 2011/140327 İKN’li Sarıyer Belediyesi Hizmet Binası ve Kültür Merkezi Temel Çukuru Kazma ve İksa İşinin 24.06.2013 tarihinde tamamlandığı, yapılan işin sözleşme ve eklerine uygun olduğu, işin geçici kabulü için eksik, kusur ve arızaların bulunmadığının görüldüğü ifade edilmektedir.

Ancak, başvuru sahibince Kuruma verilen itirazen şikâyet dilekçesi ekinde bulunan, başvuru konusu ihaleyi yapan idare tarafından Temelkon Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Abdulkadir Oruç İş Ortaklığı’na hitaben yazılan 09.02.2013 tarih ve 4229 sayılı yazıda, 17.000 m³ hafriyatın alandan uzaklaştırılmasının talep edildiği görülmektedir.

Yukarıda zikredilen 28.07.2012 tarihli geçici kabul tutanağında, temel çukuru kazma ve iksa yapımı işinin sözleşme ve eklerine uygun olduğu, işin geçici kabulü için eksik, kusur ve arızaların bulunmadığının görüldüğü ifade edilmesine karşın, 09.02.2013 tarih ve 4229 sayılı yazı ile 17.000 m³ hafriyatın alandan uzaklaştırılmasının talep edildiği görüldüğünden, bu iki durum arasında çelişki bulunduğu kanaatine varılması sebebiyle başvuru konusu ihalede yapılacak derin kazı işleri hakkında 13.03.2013 tarih ve 643-4672 sayılı yazı ile idareden bilgi-belge talep edilmiştir. Söz konusu yazıda,

“…7) Şikâyet başvurusuna verilen cevapta, 2011/140327 İKN’li ihaleye ilişkin temel çukuru, kazı ve iksa yapımı işinin geçici kabulünün yapıldığı belirtilmekle birlikte, idarenizce Temelkon Ltd. Şti.-Abdulkadir Oruç İş Ortaklığına hitaben yazılan 09.02.2013 tarih ve 4229 sayılı yazıda 17.000 m³ hafriyatın alandan uzaklaştırılması talep edilmektedir. Bu doğrultuda söz konusu talebin yerine getirilip getirilmediğine ve eğer yerine getirilmedi ise söz konusu hafriyatın yapılması işinin başvuru konusu ihalenin kalemleri arasında (örneğin 15.006/2B poz numaralı kaleme ilişkin imalat) yer alıp almadığına ilişkin bilgi ve belgeye,

İhtiyaç duyulmuştur.” ifadeleri bulunmaktadır.

Bahsi geçen bilgi-belge talebine cevaben idarece gönderilen yazı ve ekindeki belgeler 21.03.2013 tarihinde Kurum kayıtlarına girmiştir. Söz konusu yazıda,

“…7- Belediye Hizmet Binası alanındaki kazı ve iksa işlerinin yüklenicisine ait geçici kabul yapıldığından söz konusu alanın plankoteleri gerçek durumuna göre alınıp yaklaşık maliyete gerçekteki hali ile yansıtılmıştır. İhale dokümanı içinde verilen plankotede de bu husus görülmektedir. Söz konusu kazı ve iksa müteahhidinin kaldırmadığı 17000 m3 lük kazı fazlası hesaplarda da plankotede de vardır. Bu fazlalığın bırakılmış olması tamamen kazı ve iksa işi müteahhidinin eksik imalatı ile ilgili olup o konudaki yasal işlem olan yapılmayan kazının yüklenicisinin kesin hesabında dikkate alınacaktır. İhaleye teklif veren istekliler ise mevcut plankoteye göre davranacağından orada var olan 17000 m3 lük idare yaklaşık maliyetinde dikkate alındığı gibi plankote kullanılarak kazı miktarı hesaplanacağından isteklilerin teklifleri içinde de yer alacaktır bu konuda mevcut dokümanlar ve plankote nedeniyle herhangi bir tereddüt yoktur.” ifadeleri bulunmaktadır.

Kurum tarafından yapılan bilgi-belge talebine cevaben idarece gönderilen yazıda, 2011/140327 İKN’li ihaleye konu temel çukuru kazma kazı ve iksa yapımı işinin yüklenicisi durumundaki Temelkon Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Abdulkadir Oruç İş Ortaklığı tarafından 17.000 m³ kazı malzemesinin hafriyat alanından uzaklaştırılmadığı, bu durumun söz konusu işe ilişkin kesin hesaplarda dikkate alınacağı ve adı geçen İş Ortaklığı tarafından temel alanından alınmayan 17.000 m³ kazı malzemesinin başvuru konusu ihale kapsamında yapılacak işler kapsamında ele alındığı açık bir şekilde ifade edildiğinden, 17.000 m³’lük kazı işinin, artık 2011/140327 İKN’li ihaleye konu temel çukuru kazma kazı ve iksa yapımı işi kapsamında değil başvuru konusu 2012/192866 İKN’li Sarıyer Belediyesi Hizmet Binası ve Kültür Merkezi Yapım İşine ilişkin imalatlar kapsamında yer aldığı sonucuna varılarak başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde görülmemiştir.

Yukarıda aktarılan bilgiler derlendiğinde, inşaat işlerine ilişkin bir kısım özel birim fiyatların tespit edilmesine dair işlemlerde bulunan mevzuata aykırılık ve tutarsızlık içeren hususlar ile makine ve elektrik tesisatına ilişkin özel birim fiyatların tespit edilmesi işleminde bulunduğu görülen mevzuata aykırılıktan dolayı, başvuru konusu ihaleye ilişkin yaklaşık maliyetin kamu ihale mevzuatına uygun olarak yeniden hesaplanması gerektiği neticesine ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İnceleme konusu ihalede;

Başvuru sahibinin itirazen şikâyet dilekçesinde özetle; “ İtirazen şikâyet başvurusunda belirtilen sebeplerle başvuru konusu ihalenin yaklaşık maliyetinin hatalı olarak hesaplandığı ve yaklaşık maliyetin yükselmesi durumunda sınır değerin de değişeceği, bundan dolayı hatalı olarak hesaplanan yaklaşık maliyet nedeniyle ihalenin iptal edilmesi gerektiği ”şeklinde belirtilen ikinci iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca verilen kararda, “..inşaat işlerine ilişkin bir kısım özel birim fiyatların tespit edilmesine dair işlemlerde bulunan mevzuata aykırılık ve tutarsızlık içeren hususlar ile makine ve elektrik tesisatına ilişkin özel birim fiyatların tespit edilmesi işleminde bulunduğu görülen mevzuata aykırılıktan dolayı, başvuru konusu ihaleye ilişkin yaklaşık maliyetin kamu ihale mevzuatına uygun olarak yeniden hesaplanması gerektiği neticesine ulaşılmıştır. ” şeklinde belirtilen gerekçe üzerinden “ ihalenin iptaline ” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin ikinci iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Sarıyer Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ Sarıyer Belediyesi Hizmet Binası ve Kültür Merkezi Yapım İşi ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyatlar ile idarece tespit edilen özel birim fiyatlar esas alınarak toplam 84.244.816,56 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede 18 adet ihale dokümanı satın alındığı, 30.01.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 6 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece tekliflerin denetimine ilişkin yapılan incelemede, tüm tekliflerin geçerli teklif olarak kabul edildiği, geçerli teklifler üzerinden yapım işlerinde aşırı düşük teklif açıklaması için hesaplanan sınır değerin verilen tekliflerin altında kalması nedeni ile idarece aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden ihalenin en düşük teklif veren istekli üzerinde bırakılarak sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “ Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti ” başlıklı 10 uncu maddesinde ;

“ (1) İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,

b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler,

c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,

ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,

d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,

esas alınır.

(2) İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(3) İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar Katma Değer Vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan fiyat bildirimleri ve proforma faturaları dikkate alınmaz.” hükmü yer almaktadır.

Ülkemizde Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca her yıl hazırlanıp yayınlanmakta olan birim fiyatlar, gerek kamu gerek özel sektörde sıklıkla kullanılmaktadır. Söz konusu fiyatlar, anılan Bakanlığa ait fiyat analizlerinde yer alan işçilik, makine, yakıt ve malzeme miktarları esas alınarak belirlenmektedir. Bakanlık analizlerinin pek çoğu, güncelleme işlemi yapılmadığı için eski teknoloji ve o zamanın şartlarında verimli olmayan iş gücü değerlendirmelerini yansıtmaktadır. Bu nedenle, inşaat sektöründe, analizlerde yer alan girdi miktarları ve bunlara göre belirlenen birim fiyatların, gerçek piyasa değerlerini yansıtmadığı yönünde yaygın bir kanaat bulunduğundan, Bakanlık analizlerinde yer alan makine ve iş gücü miktarlarının; iş makinesi alanında gelişen teknolojik veriler ve bunların sağladığı avantajların (daha az yakıt, kapasite vb) dikkate alınmak suretiyle gerçek uygulama koşullarını yansıtan şantiyelerde iş ölçümleri yapılarak bulunan sonuçlar üzerinden teklif bedelleri oluşturulmaktadır.

Bu açıdan, ihaleye verilen teklif bedelleri incelendiğinde, teklif yelpazesinin; 71.900.000,00 TL ile 78.191.919,00 TL arasında değiştiği ve geçerli teklif bedellerinin düşükten yüksek bedelli teklife doğru sırasıyla, % 7,16, % 3,41, % 2,5, % 0,84 ve % 1,50 oranlarında düşük olarak nitelendirilebilecek fark bulunduğu, teklif bedellerinin birbirine yakın şekilde anlamlı grup bütünlüğü oluşturmasının da, isteklilerin tekliflerini rasyonel olarak hesaplandığını ortaya koyduğu hususları ile, ihale konusu yapım işini daha önce yapmış ve konusunda faaliyet göstererek benzer iş kapsamında deneyim elde eden yüklenicilerin ihalede verdikleri tekliflerin ortalamasının da işin yapılabilirliği açısından önemli olduğu ve bu ortalamanın da hesaplanan yaklaşık maliyetin yaklaşık olarak % 25 altında oluştuğu, bu yaklaşık maliyet bedelinin de, Kurum tarafından yayınlanan 2012 yılı istatistik verilerindeki İhale Usulü ve İhale Türüne Göre Sözleşme Bedeli-Yaklaşık Maliyet Oranları tablosunun yapım işleri için belirlenen oranının bir hayli altında kaldığı hususları göz önüne alındığında, gerek yapı yaklaşık maliyetleri ve gerekse resmi kurum birim fiyatları ocak ayı verileri üzerinden hazırlanarak tespit edilen yaklaşık maliyetin piyasa fiyatlarının üzerinde olmasının doğal bir sonuç olduğu, aksi düşünüldüğünde yaklaşık maliyet bedeli ile verilen teklif bedellerinin çakışması gerektiği, bu durumun hiçbir ihalede gerçekleşmediği,

Diğer yandan, aşırı düşük uygulamasında yaklaşık maliyetin tekliflerin denetiminde önemli olduğu düşüncesinden hareketle, aşırı düşük teklif sorgulaması uygulamasının yapılmadığı bu durumda, yaklaşık maliyetin öneminin işin yapılabilirliği açısından ikincil olduğu, işin yapılabilirliğinde önceliğin bu konuda deneyimli isteklilerin teklif bedelleri olduğu, ihale bedelinin de bu tekliflerden birini oluşturacağı, sözleşmenin yönetiminin de bu tekliflerden birini oluşturan teklif fiyatları üzerinden gerçekleştirileceğinden bu yönde herhangi bir kamu zararının oluşmayacağı, ayrıca hesaplanan yaklaşık maliyetin teklifleri haksız yönde aşırı düşük konuma getirmediği hususları bir arada ele alındığında, idarece Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan birim fiyatlar ile idarece tespit edilen özel birim fiyatlar esas alınarak Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesi hükmü çerçevesinde hesaplanan yaklaşık maliyet içindeki bazı imalat kalemlerine ilişkin dayanak belgelerin sunulmamış olmasının bu hususa ilişkin belge tevsikinin yapılmadığı şeklinde yorumlanarak, yaklaşık maliyetin mevzuata uygun olarak yeniden hesaplanması gerektiğine ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen kararın ihalenin sonucuna etkili olmadığı,

Değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, şikayete konu ihaleye ilişkin olarak, hesaplanan yaklaşık maliyet içindeki bazı imalat kalemlerine ilişkin dayanak belgelerin sunulmamış olmasının belge tevsikinin yapılmadığına dayandırılmasının ihalenin sonucuna etkili olmadığı değerlendirildiğinden, söz konusu ihale hakkında “ itirazen şikayet başvurusunun reddine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle birlikte, Kurul çoğunluğunun bu iddiaya ilişkin “ ihalenin iptaline ” niteliğindeki kararına katılmıyoruz.

Mahmut GÜRSES

BAŞKAN

Kazım ÖZKAN

II. BAŞKAN

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi