KİK Kararı: 2013/UY.II-10

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/001
Gündem No : 10
Karar Tarihi : 03.01.2013
Karar No : 2013/UY.II-10
BAŞVURU SAHİBİ:
Aysoy İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti., HOŞDERE CAD. HAVA SK. 30/13-14 Y.AYRANCI ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Tekirdağ İl Özel İdaresi İmar Ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğü, Ertuğrul Mahallesi Mimar Sinan Caddesi No: 3 59100 TEKİRDAĞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/71506 İhale Kayıt Numaralı "Tekirdağ İli, M. Ereğlisi Ulusal Deniz Emniyeti Ve Acil Müdahale Merkezi Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Tekirdağ İl Özel İdaresi İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğütarafından 19.07.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Tekirdağ İli, M. Ereğlisi Ulusal Deniz Emniyeti Ve Acil Müdahale Merkezi Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Aysoy İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 04.10.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.10.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 19.10.2012 tarih ve 35066 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 19.10.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3860 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalede sunmuş oldukları aşırı düşük teklif açıklamasının:

• NYF.29 ve NYF.30 poz numaralı toprak ve püskü nakillerine ilişkin iş kalemleri için açıklamada öngörülen miktarların, aynı iş kalemlerine ilişkin olarak idarece belirlenen miktarlara göre bariz oranda daha düşük olduğu,
• 23.101 poz numaralı iş kalemi için açıklamada öngörülen miktarın, aynı iş kalemine ilişkin olarak idarece belirlenen miktara göre bariz oranda daha düşük olduğu,
• Bir iş kalemine ilişkin olarak sunulan proforma faturanın renkli fotokopi olduğu,

gerekçeleriyle geçerli görülmediği ancak kazı imalatları sonucunda malzemelerin tamamının nakledilmeyeceği, bu malzemelerin bir kısmının geri dolgu maddesi olarak kullanılacağı, idarece nakliye kalemlerine ilişkin hesaplamalarda geri dolgu maddesinin dikkate alınmadığı, idarece 23.101 poz numaralı iş kalemi için oluşan miktar farklılığının idarenin kendi birim fiyatları dikkate alınarak toplam tutar üzerinden değerlendirildiği, öngörülen birim fiyatın tevsiki amacıyla renkli fotokopisi sunulan proforma faturanın ilgili mala ilişkin piyasa rayicinin üzerinde bir bedel içerdiği ayrıca söz konusu şekil eksikliğin idarece eksik bilgi ve belgelerin tamamlatılması kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, değerlendirme dışı bırakılma gerekçelerini oluşturan söz konusu eksikliklerin toplam tutarının teklif tutarına etkisinin işin yapılmasına engel oluşturmayacak büyüklükte olduğu iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde “ İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz.

Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü,

Aynı Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İ hale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

…

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

…

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(45.1.13.6) maddesine ve (45.1.13.7) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale Konusu İşe İlişkin Bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde “2.1. İhale konusu işin

a) Adı: Ulusal Deniz Emniyeti ve Acil Müdahale Merkezi Yapım İşi

b) Yatırım proje no'su/kodu:-

c) Miktarı ve türü:

25.161,10 m2 Karma ( Betonarme - Çelik ) Yapım İşi
29.181,07 m2 Karma (Betonarme-Çelik) Yapım İşi

ç) Yapılacağı yer: Tekirdağ - Marmara Ereğlisi

d) Bu bent boş bırakılmıştır. ” düzenlemesi,

Yine İdari Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 46’ncı maddesinde “47.1. İhalede uygulanacak sınır değer katsayısı (N) = 1,00” düzenlemesi,

yer almaktadır.

Başvuruya konu ihalede 21 adet ihale dokümanı satın alındığı, 16 isteklinin ihaleye katıldığı, 9 isteklinin teklifinin ilk aşamada değerlendirme dışı bırakıldığı, geçerli 7 teklif üzerinden yapılan sınır değer hesaplamasında aşırı düşük teklif sınır değerinin 28.980.422,52 TL olarak belirlendiği, yapılan hesaplamada söz konusu değerin doğru hesaplandığının anlaşıldığı, ihalede 3 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, yalnızca başvuru sahibi isteklinin istenilen sürede açıklamasını idareye sunduğu, sunulan açıklamanın ise idarece uygun görülmediği anlaşılmıştır.

İddiaya konu hususların incelenebilmesi amacıyla 06.12.2012 tarih ve 3076 sayılı yazısıyla ilgili bilgi ve belgelerin idareden ayrıca istendiği, idarenin 12.12.2012 tarih ve 11252 sayılı cevabi yazısı ve eklerinin 14.12.2012 tarihinde Kurumumuz kayıtlarına alındığı görülmüştür.

İdarenin 09.08.2012 tarihli yazısı ile başvuru sahibi istekliyi aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tuttuğu, söz konusu yazının ekinde açıklanması istenilen iş kalemleri listesine, açıklanması istenmeyen analiz girdileri listesine ve örnek analiz formatına yer verildiği görülmüştür.

Başvuru sahibi Aysoy İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, isteklinin toplam teklif bedelinin 28.406.649,00 TL olduğu, tüm iş kalemlerini gösterir bir hesap cetvelinin sunulduğu, toplam 130 iş kaleminin aşırı düşük teklif açıklamasının konusunu oluşturduğu, söz konusu iş kalemlerinden inşaat imalatlarına ilişkin 77 iş kalemi için kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanmış birim fiyatların esas alındığını gösterir tablo, inşaat imalatlarına ilişkin 17 iş kalemi için ise piyasadan alınan teklif yoluyla açıklama yapıldığını gösterir tablo, mekanik tesisatına ilişkin 6 iş kalemi için kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanmış birim fiyatların esas alındığını gösterir tablo, yine mekanik tesisatına ilişkin 15 iş kalemi için ise piyasadan alınan teklif yoluyla açıklama yapıldığını gösterir tablo, elektrik tesisatına ilişkin 9 iş kalemi için kamu kurum ve kuruluşları tarafından yayımlanmış birim fiyatların esas alındığını gösterir tablo, elektrik tesisatına ilişkin 6 iş kalemi için ise proforma faturalar yoluyla açıklama yapıldığını gösterir tablo sunulduğu görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından itirâzen şikâyet dilekçesinde, sunmuş oldukları aşırı düşük teklif açıklamasında, inşaat imalatları arasında yer alan 15.006/2B ve 15.006/3C poz numaralı kazı imalatları için öngörülen miktarların idarece uygun görüldüğü, bu iki iş kalemi için öngörülen toplam kazı miktarının 61.348,56 m3 olduğu, yapılan hesaplamalara göre kazı sonucunda ortaya çıkacak maddelerin 19.855,56 m3’lük kısmının geri dolgu maddesi olarak kullanılacağı, kalan (61.348,56 m3-19.855,56 m3=) 41.493,00 m3’lük kısmın ise kendileri tarafından nakledileceği, aşırı düşük teklif açıklamasında idarece belirgin oranda düşük bir miktara yer verildiği belirtilen NYF.29 ve NYF.30 poz numaralı toprak ve püskü nakillerine ilişkin iş kalemleri için açıklamada öngörülen toplam miktarın ise 41.493,00 m3’eeşit olduğu özetle idarece 15.006/2B ve 15.006/3C poz numaralı kazı imalatları neticesinde ortaya çıkacak toplam miktarın tamamının nakledileceği gibi bir yanılsamanın içinde olduğu iddia edilmiştir.

Yaklaşık maliyet cetveli eki belgeler, isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması ve idarenin 12.12.2012 tarih ve 11252 sayılı cevabi yazısı ve eklerinin incelenmesi neticesinde; ihale konusu işte, 15.006/1A, 15.006/2B ve 15.006/3C poz numaralı 3 farklı kazı imalatının yer aldığı ancak anılan iş kalemlerinden sadece 2 iş kaleminin (15.006/2B ve 15.006/3C) aşırı düşük teklif sorgulamasına konu edildiği, 15.006/1A poz numaralı iş kaleminin ise sorgulamaya konu edilmediği, söz konusu 3 kazı imalatı için öngörülen toplam miktarın 59.380,38 m3 olduğu, söz konusu miktarın, başvuru sahibinin iddiasının aksine, yalnızca 3.832,30 m3’lük kısmının geri dolgu maddesi olarak kullanılacağı ayrıca kazı yapılacak alandaki arsanın üzerinde yer alan ve herhangi bir kazı imalatını gerektirmeyen 6.949,40 m3’lük bir toprak kütlesi olduğu sonuç olarak nakledilecek toprak ve püskü miktarının [(Kazı sonucunda ortaya çıkan 59.380,38 m3+ Arsadaki mevcut toprak kütlesi 6.949,40 m3)-(Geri dolgu maddesi 3.832,30 m3)=] 62.497,48 m3 olduğu anlaşılmıştır. Başvuru sahibi istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında NYF.29 ve NYF.30 poz numaralı toprak ve püskü nakillerine ilişkin iş kalemlerinden her biri için 20.746,50 m3 olmak üzere toplam 41.493,00 m3 miktar öngörüldüğü, bu miktarın söz konusu iş kalemleri için idarece öngörülen toplam miktardan [(62.497,48 m3- 41.493,00 m3)/ 62.497,48 m3=] %33,61 oranında daha düşük olduğu, sonuç olarak itirâzen şikâyet dilekçesinde yer verilen hususlarda, aşırı düşük teklif sorgulamasına konu edilmeyen 15.006/1A poz numaralı iş kalemine ve kazı yapılacak alandaki arsanın üzerinde yer alan ve herhangi bir kazı imalatını gerektirmeyen toprak kütlesinin dikkate alınmadığı ayrıca geri dolgu maddesi miktarı hesaplamasının idare tarafından yapılan hesaplamalardan büyük oranda farklılık içerdiği tespit edilmiştir. Başvuru sahibi tarafından NYF.29 ve NYF.30 poz numaralı toprak ve püskü nakillerine ilişkin iş kalemleri için açıklamada öngörülen toplam miktarın (41.493,00 m3), idarece yaklaşık maliyetin hazırlanması esnasında belirlenen toplam miktardan (62.497,48 m3) belirgin oranda daha düşük olduğu anlaşılmıştır.

Yine itirâzen şikâyet dilekçesinde başvuru sahibi tarafından, sunmuş oldukları aşırı düşük teklif açıklamasında, 23.101 poz numaralı iş kalemi için açıklamada öngörülen miktarın, aynı iş kalemine ilişkin olarak idarece belirlenen miktara göre bariz oranda daha düşük olduğu gerekçesiyle de aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun bulunmadığı ancak söz konusu iş kalemine ilişkin olarak oluşan miktar farklılığının idarenin kendi birim fiyatları dikkate alınarak toplam tutar üzerinden değerlendirildiği iddia edilmektedir.

Yapılan incelemede, 23.101 poz numaralı “Her çeşit profil, çelik çubuk ve çelik saclarla karkas, (çerçeve) inşaat yapılması, yerine tespiti (yapı karkası, köprülerde profil demirlerinden kirişler, başlıklar, bağlantılar ve benzeri imalatlar)” iş kalemi için idarece, hangar depolama alanının inşaatında 79,242 Ton ve idari bina inşaatında 182,870 Ton olmak üzere toplam 262,112 Ton imalat belirdiği anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında ise hangar depolama alanının inşaatında 43,360 Ton ve idari bina 181,860 Ton inşaatında olmak üzere toplam 225,220 Ton miktar öngörüldüğü, bu miktarın söz konusu iş kalemi için idarece belirlenen toplam miktardan [(262,112 Ton-225,220 Ton)/ 262,112 Ton=] %14,07 oranında daha düşük olduğu, özetle 23.101 poz numaralı iş kalemi için isteklice öngörülen ile idarece belirlenen miktarların, birim fiyatlar dikkate alınmadan, karşılaştırıldığında da isteklice öngörülen miktarın idarece belirlenen miktardan belirgin ölçüde daha düşük olduğu tespit edilmiştir.

Son olarak, itirâzen şikâyet dilekçesinde, aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan “Moto-Pe 10 (10lt/sn) HDPE Toprak Altı GMME Tip Madeni Yağ ve Yakıt Ayırıcı” için öngörülen bedelin tevsiki amacıyla sunulan proforma faturanın renkli fotokopi olması gerekçesiyle teklif açıklamalarının uygun görülmediği ancak sunulan proforma faturada piyasa rayicinin üzerinde bir bedele yer verildiği ayrıca söz konusu şekil eksikliğinin idarece eksik bilgi ve belgelerin tamamlatılması kapsamında değerlendirilmesi gerektiği iddiasına yer verilmiştir.

İdarece, Kurumumuza ihale işlem dosyası kapsamında asıl nüshası gönderilen belgeler üzerinden yapılan incelemede, teklif sorgulamasına konu VZ-ÖZ-01 poz numaralı “Petrol Ayırıcı 10lt/sn” iş kalemi için öngörülen birim fiyatın tevsiki amacıyla Metusan Yapı Elemanları San. ve Tic. Ltd. Şti.’nden alınmış 17.08.2012 tarihli ve SMMM onaylı proforma faturanın renkli fotokopisinin sunulduğu, söz konusu belgenin mevcut haliyle tevsik edici niteliği haiz olmadığı, ilgili mevzuat hükümleri gereğince yapım ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasında öngörülen birim fiyatların ancak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde öngörülen yollarla açıklanabileceği ayrıca 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 37’nci maddesinde eksik bilgi ve belgelerin idarelerce ancak belirli koşullarda tamamlatılabileceğinin belirtildiği bununla birlikte aşırı düşük tekliflere ilişkin aynı Kanunun 38’inci maddesinde, ihale komisyonunun verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceğinin belirtildiği özetle aşırı düşük teklif tespiti ve teklif açıklamalarının değerlendirilmesi aşamasında eksik bilgi ve belgelerin idarelerce tamamlatılmasının öngörülmediği anlaşılmıştır.

Ayrıca idareye yapılan şikâyet başvurusuna verilen cevabi yazıda ve Kurumumuza gönderilen açıklama yazısında anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmeme gerekçeleri arasında, birden fazla sayfadan oluşan No:9 ve No:15 numaralı proforma faturaların yalnızca bir sayfasının imzalanıp kaşelendiği, diğer sayfaların ise imzasız ve kaşesiz olduğu hususuna yer verildiği anlaşılmıştır. İhale işlem dosyası kapsamında Kurumumuza asıl nüshaları sunulan söz konusu proforma faturalar incelendiğinde, EMA Makine ve Yapı Mekanik Sistemleri San. Tic. Ltd. Şti. nden alındığı belirtilen dalga havuzu sistemine ilişkin bila tarihli proforma faturanın (Proforma fatura No:9) 4 sayfadan oluştuğu, proforma faturanın üzerinde ilgili beyan ifadesine yer verildiği, 4 sayfadan oluşan proforma faturanın ilk sayfasının ilgili SMMM tarafından onaylanarak kaşelendiği, proforma faturanın ikinci sayfasında yalnızca ilgili SMMM’nin kaşesinin yer aldığı, üçüncü ve dördüncü sayfasında ise herhangi bir imza veya kaşenin yer almadığı öte yandan proforma faturanın üzerinde, proforma faturayı verdiği belirtilen EMA Makine ve Yapı Mekanik Sistemleri San. Tic. Ltd. Şti.’nin kaşesinin ve herhangi bir yetkilisinin veya çalışanının imzasının yer almadığı, proforma faturanın ilk sayfasında teklif tutarına malın adına ve diğer bilgilere yer verildiği, diğer sayfalarda ise teklif edilen malın donanımının açıklandığı özetle söz konusu proforma faturanın üzerinde herhangi bir tarihin ve proforma faturayı verdiği belirtilen EMA Makine ve Yapı Mekanik Sistemleri San. Tic. Ltd. Şti.’nin kaşesinin ve herhangi bir yetkilisinin veya çalışanının imzasının yer almadığı, 4 sayfadan oluşan proforma faturanın ilk sayfasında ilgili SMMM’nin imzasının ve kaşesinin yer aldığı, ikinci sayfada ise yalnızca ilgili SMMM’nin kaşesinin yer aldığı, üçüncü ve dördüncü sayfasında ise herhangi bir imza veya kaşenin yer almadığı görüldüğünden proforma faturanın ilgili iş kalemi için öngörülen birim fiyatı tevsik edici nitelikte olmadığı anlaşılmıştır. İdarenin, bir diğer değerlendirme dışı bırakma gerekçesi olan proforma fatura (Proforma fatura No:15) incelendiğinde, Gökel Turizm Tesisat İnşaat Taş. San. Tic. Ltd. Şti. nden alınmış 17.07.2012 tarihli proforma faturanın 2 sayfadan oluştuğu, ilgili şirket ile ilgili SMMM’nin imzasının ve kaşesinin proforma faturanın ikinci sayfasında yer aldığı, proforma faturanın ilk sayfasında ise herhangi bir imza veya kaşeye yer verilmediği görüldüğünden, anılan proforma faturanın ilgili iş kalemleri için öngörülen birim fiyatları tevsik edici nitelikte olmadığı anlaşılmıştır.

İhalede teklif türünün anahtar teslimi götürü bedel olduğu, bu durumda, ihale konusu iş kapsamında yer alan imalatlara ait miktarların hesaplanması, işe ait projeler üzerinden birçok ölçüm/sayım yapılmasını ve bu ölçümler neticesinde elde edilen rakamlarla matematiksel işlem yapılmasını gerektirmekte olup, bundan dolayı iki farklı kişinin aynı iş kalemine dair metraj hesaplamasının çoğu zaman birbiri ile örtüşmeyeceği görülmüştür. Ancak başvuruya konu ihalede başvuru sahibi istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasında NYF-29, NYF-30 ve 23.101 poz numaralı iş kalemleri için öngörülen miktarların idarece belirlenmiş miktarlara göre belirgin oranlarda daha düşük olduğu görüldüğünden teklif açıklamasındaki miktar farklılıklarının hesaplama veya ölçüm hatasından kaynaklanmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak: başvuru sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında NYF-29, NYF-30 ve 23.101 poz numaralı iş kalemleri için açıklamada öngörülen miktar ve metrajların, idarece belirlenen miktar ve metrajlara göre belirgin oranda daha düşük olduğu, söz konusu miktar ve metraj farklılıklarının işin doğasından kaynaklanan yanılma payının uzağında olduğu, istekli tarafından da renkli fotokopi olarak sunulduğu kabul edilen, VZ-ÖZ-01 poz numaralı iş kalemine ilişkin proforma faturanın renkli fotokopi olması nedeniyle ilgili mevzuat hükümlerinde öngörülen şartları haiz olmadığı öte yandan istekli tarafından sunulan EMA Makine ve Yapı Mekanik Sistemleri San. Tic. Ltd. Şti. nden alındığı belirtilen 9 numaralı ve Gökel Turizm Tesisat İnşaat Taş. San. Tic. Ltd. Şti. nden alınmış 15 numaralı proforma faturaların ilgili şartları haiz olmadığı görülerek anılan isteklinin teklifinin idarece değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Başvuruya konu ihalenin, Kamu İhale Kurulunun 05.12.2012 tarih ve 2012/UY.II-4652 sayılı kararı ile iptal edildiği anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Karar verilmesine yer olmadığına,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi