KİK Kararı: 2013/UY.I-4696

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/078
Gündem No : 73
Karar Tarihi : 11.12.2013
Karar No : 2013/UY.I-4696
BAŞVURU SAHİBİ:
Çalışkaner İnş.Tur.San.Tic.Ltd.Şti., CAMİ CEDİD MAH. CAMİ KEBRİ SK. NO : 50 NEVŞEHİR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Çevre Ve Şehircilik Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü, Çetin Emeç Bulvarı No:5 06460 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/79342 İhale Kayıt Numaralı "Çorum Merkez Jandarma Personel Lojmanları (50 Daire+Altyapı) İnşaatı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğütarafından 01.08.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Çorum Merkez Jandarma Personel Lojmanları (50 Daire+Altyapı) İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak Çalışkaner İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.nin 23.10.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 11.11.2013tarih ve 34538sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.11.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/3981sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle idareye sunmuş oldukları aşırı düşük teklif açıklamalarının bazı iş kalemlerindeki metraj farklılığının %10’dan fazla olduğu, genel giderler (sözleşme masrafı, KİK payı, SGK vb) dikkate alındığında öngörülmüş olan %5 kâr oranının düşük kaldığı ve tenzilat oranının yaklaşık maliyete göre %33 seviyesinde olduğu, tenzilatın yüksek, kâr oranının ise düşük kaldığı gerekçesiyle açıklamalarının uygun bulunmadığı,

İdare tarafından sorgulamanın doğru yapılmadığı, aşırı düşük açıklama talebi kapsamında yaklaşık maliyeti oluşturan tüm girdi ve imalatların kendilerine verilmediği buna rağmen kendilerince proje, mahal listesi ve şartnamelere göre metrajların belirlendiği, farklı kişiler ve kurumlarca hazırlanan metrajlarda farklılıklar olmasının son derece doğal olduğu, önemli olanın işin doğru olarak yerine getirilmesi olduğu, anahtar teslimi işlerde sadece belirli iş kalemleri baz alınarak sonuca varılmasının hatalı olduğu, fazlalık veya eksiklik tespitinin iş kalemlerinin tutarları üzerinde yapılması gerektiği,

Sözleşme masrafı, KİK payı, SGK gideri vb. kalemler için idare tarafından açıklama istenilmediği, söz konusu kalemlerin kâr ve genel gider içinde değerlendirilmesi gerektiği, açıklama istenilmediği halde sorgulanmasının mevzuata uygun olmadığıiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Şikâyetekonu ihale Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğünün “Çorum Merkez Jandarma Personel Lojmanları (50 Daire + Altyapı) İnşaatı Yapım İşi” olup, ihale01.08.2013tarihinde gerçekleştirilmiştir.

Bahse konu ihaleye 20 isteklinin katıldığı, geçerli 18 teklif dikkate alınarak sınır değerin 4.647.747,24 TL olarak belirlendiği, teklif fiyatı sınır değerin altında kalan Aslantürk İnşaat San. ve Tic. A.Ş., Özgür Aslantürk & Ergen İnş. Turz. Taah. Tic. Ltd. Şti İş Ortaklığı, Çalışkaner İnş. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti., Eskiyapı İnş. Tic. Ltd. Şti. ve Keleşoğlu İnş. Taah. Tic. ve San. A.Ş.den teklifleri ile ilgili olarak aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, Aslantürk İnşaat San. ve Tic. A.Ş., Özgür Aslantürk & Ergen İnş. Turz. Taah. Tic. Ltd. Şti İş Ortaklığı, Eskiyapı İnş. Tic. Ltd. Şti. ile Keleşoğlu İnş. Taah. Tic. ve San. A.Ş.nin teklifleri, aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye sunmadıkları gerekçesiyle, Çalışkaner İnş. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifi ise açıklaması kapsamında sunmuş olduğu metrajlar ile idarenin metrajları arasında farklılık olduğu, sözleşme karar pulu, damga vergisi, noter masrafı, KİK payı, All Risk Sigorta, teknik personel gideri, şantiye kurulum gideri vs.nin teklife dahil edilmediği gerekçesi ile sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmayarak değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin Gürsel Selvi üzerinde bırakıldığı, Öz-Mim İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

“İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.“ hükmü,

Anılan Kanun’un “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40’ıncı maddesinde “ 37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır. ” hükmü yer almaktadır.

Yapım işleri ihalelerinde teklif bedeli sınır değerin altında kalan isteklilerin 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada uyacakları usul ve esaslar Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’inci maddesinde düzenlenmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

…

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.” açıklaması yer almaktadır .

Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle yapılan ihalede idare tarafından 43 adedi inşaat iş kalemi, 10 adedi tesisat iş kalemi olmak üzere toplam 53 adet iş kalemine ilişkin açıklama istenilmiş olup, 31 adet analiz girdisi açıklama istenilmeyen analiz girdileri olarak belirlenmiş ve 13.09.2013 tarih ve 54301327-5886 sayılı yazı ile Çalışkaner İnş. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti.nden tekliflerine açıklık getirilmesi istenilmiş, yazı ekinde “açıklama istenilen iş kalemleri listesi, açıklama istenilmeyen analiz girdileri listesi ve örnek analiz formatı”na yer verilmiştir.

Çalışkaner İnş. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin sunduğu aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmeme gerekçelerine ilişkin şikâyet konuları ile sınırlı incelenmesi sonucu,

Başvuru sahibi tarafından “İdarece sorgulamanın doğru yapılmadığı, aşırı düşük açıklama talebi kapsamında yaklaşık maliyeti oluşturan tüm girdi ve imalatların kendilerine verilmediği” yönünde iddiası ile ilgili olarak yapılan değerlendirme;

İhale işlem dosyası kapsamındaki belgelerin incelenmesinde idare tarafından 13.09.2013 tarih ve 54301327-5886 sayılı yazı ile Çalışkaner İnş. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti.nden tekliflerine açıklık getirilmesinin istendiği, bahse konu talep yazısının 16.09.2013 tarihinde başvuru sahibine gönderildiği, isteklinin 24.09.2013 tarihinde idareye aşırı düşük teklif savunmasını sunduğu, başvuru sahibinin “sorgulamamın doğru yapılmadığı, aşırı düşük talebi kapsamında yaklaşık maliyeti oluşturan tüm girdi ve imalatların kendilerine verilmediği” yönündeki şikâyetini bahse konu aşırı düşük teklif sorgulaması talep yazısını tebellüğ ettiği tarihten itibaren 10 gün içinde yapması gerekirken, aşırı düşük teklif açıklamasında bulunup, açıklaması uygun bulunmayarak teklifi değerlendirme dışı bırakıldıktan sonra 23.10.2013 tarihinde idareye şikâyete başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54’üncü maddesinde “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler…

….

Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak;

…

c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallarına uygun olmaması, usulüne uygun olarak sözleşme imzalanmış olması veya şikâyete konu işlemlerde hukuka aykırılığın tespit edilememesi veya itirazen şikâyet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması hallerinde başvurunun reddine,

karar verilir… ” hükmü,

Anılan Kanun’un “İdareye şikâyet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikâyet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar….” hükmü,

Anılan Yönetmeliğin “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” hükmü,

Anılan Yönetmeliğin “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;

…..

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,

izleyen günden başlar” hükmü yer almaktadır.

Anılan mevzuat hükümleri uyarınca başvuru sahibinin bahse konu iddiasına ilişkin olarak söz konusu durumun farkına varıldığı/varılmış olması gerektiği tarihi izleyen 10 gün içerisinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekmektedir.

Başvuru sahibinin idarenin 13.09.2013 tarihli aşırı düşük sorgulama yazısı üzerine 24.09.2013 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamasında bulunduğu, her ne kadar idare yazısının tebliğ tarihine yönelik bir bilgi ihale işlem dosyası kapsamındaki belgeler arasında bulunmasa da açıklamanın sunulduğu 24.09.2013 tarihi itibarı ile şikâyet konusuna vakıf olduğu kabul edilse dahi bu tarihi izleyen 10 gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunması gerekirken herhangi bir şikâyet başvurusunda bulunmadığı, idarece yapılan açıklamanın uygun bulunmamasına ilişkin 09.10.2013 tarih ve 1 sayılı kesinleşen ihale kararının kendisine tebliğinden sonra bahse konu hususa ilişkin 23.10.2013 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu görüldüğünden başvuru sahibinin “sorgulamamın doğru yapılmadığı, aşırı düşük talebi kapsamında yaklaşık maliyeti oluşturan tüm girdi ve imalatların kendilerine verilmediği” iddiasına yönelik olarak 4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince başvurunun süre yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

İdare tarafından başvuru sahibi Çalışkaner İnş. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 24.09.2013 tarihinde idareye sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklaması, 07.11.2013 tarih ve 1 sayılı ihale komisyonu kararında belirtilen ,

“-Açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin olarak Bakanlığımızca (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından) yayımlanan birim fiyatların kullanıldığı ve bu fiyatları içeren listenin sunulduğu,

-İdarece hazırlanan metraj cetveli ile söz konusu istekli tarafından sunulan metraj cetveli kıyaslaması sonucunda, bazı iş kalemlerinde %10’dan az olmak üzere metraj farklılıklarına rastlandığı, ancak bu iş kalemlerinde 15.140/4, 17.155MK, 25.048/2, 26.005/030A, 27.501/MK/A, 27.528/2, 27.531/MK/A, 27.581/MK, MSB.319/A, Y.15.001/2B, Y.16.050/02, Y.16.050/03, Y.18.001/C04, Y.18.001/C05, Y.23.014, 169.1115, MAK ÖZEL-4 pozlarında %10’u aşan metraj farklılıkları bulunduğu,

-Sözleşme karar pulu, sözleşme damga vergisi, sözleşme noter masrafı, KİK bedeli, All Risk Sigorta, kesin teminat mektubu masrafı, teknik personel gideri, SGK ve muhtasar giderler, şantiye kurumu ve mobilizasyon vs. isteklinin aşırı düşük sorgulama teklifine dahil edilmediği,

-İşin yaklaşık maliyeti (6.692.807,62 TL) ile isteklinin teklifi (4.519.000,00 TL) mukayese edildiğinde %33’e varan tenzilatın yapılmış olduğu, isteklinin de bu işi %5 kar ile yapamayacağı mütalaa edildiği,

-Ayrıca proje, detay ve mahal listesinde bulunan imalatların yapılmasının zorunlu olduğu, istekli teklifinde yer alan imalat miktarlarının yaklaşık maliyet miktarları ile birebir aynı olmasının beklenmediği, ancak bu metraj miktar farklılıklarının kabul edilebilir seviyede olmadığı, uygulama projesindeki miktarların istekli teklif miktarı ile uyumsuz olması ve mahal listesinde tanımlanan imalatların dikkate alınmamış olması halinde işin ikmal edilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.” gerekçesi ile uygun bulunmayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı görülmüştür.

Başvuru sahibi Çalışkaner İnş. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifi ile ilgili olarak sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, 24.09.2013 tarihli teklif cetveli, genel icmal, analiz girdileri listesi, 8 adet tesisat iş kalemlerine ait yayımlanmış fiyatlar esas alınarak oluşturulmuş fiyat listesi, nakliye metrajları, 5 adet proforma fatura ve inşaat iş kalemlerine ait 44 adet, tesisat iş kalemlerine ait 2 adet birim fiyat analizi ile inşaat iş kalemlerine ait 31 adet yardımcı analiz sunulduğu,

Başvuru sahibinin hesap cetvelinde yer alan açıklama istenilen iş kalemlerinin metrajlarının idarenin yaklaşık maliyetinde yer alan metrajlar ile karşılaştırılmasında,

Poz No

Ölçü Birimi

İdarenin Metrajı

İsteklinin Metrajı

Değişim oranı

(%)

İnşaat İş Kalemleri

1

15.140/4

m 3

2.897,87

1822,21

-37,12

2

17.155/MK

m 2

3.355,3

2000

-40,39

3

25.048/2

m 2

13.822,81

11612,38

-15,99

4

26.005/030A

m 2

2.521,88

2249,456

-10,80

5

27.501/MK/A

m 2

6.037,86

5342,216

-11,52

6

27.528/2

m 2

13.822,81

11630,38

-15,86

7

27.531/MK/A

m 2

13.822,81

11630,38

-15,86

8

27.581/MK

m 2

5.774,73

4623,357

-19,94

9

MSB.319/A

mt

583,5

400

-31,45

10

Y.15.001/2B

m 3

8.080,48

7000

-13,37

11

Y.16.050/02

m 3

671,18

550

-18,05

12

Y.16.050/03

m 3

486,63

293

-39,79

13

Y.18.001/C04

m 2

6.281,1

5470,75

-12,90

14

Y.18.001/C5

m 2

2.322,07

1707,825

-26,45

15

Y.23.014

Ton

229,95

200

-13,02

Tesisat İş Kalemleri

1

169.1115

Ad

60

10

-83,33

2

MAK. ÖZEL-4

Ad

120

51

-57,50

Şeklinde farklılıkların olduğu görülmüştür.

Anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde mevzuat uyarınca ihale konusu işe ilişkin uygulama projelerinin idarece hazırlanarak isteklilere verilmesi, isteklilerinde bu uygulama projeleri üzerinden imalat kalemlerine ilişkin metrajları kendilerinin hesaplaması ve tekliflerini oluşturması, imalat aşamasında da işi uygulama projesindeki şekliyle bitirmesi esastır. Anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde idarenin metrajları ile isteklilerin metrajlarının bire bir örtüşmesi beklenmemekle birlikte aradaki metraj farkının makul düzeyde olması gerekmektedir.

Yukarıdaki tablodan da görüldüğü üzere teklifinin önemli bileşeni olan ve açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin idarenin ve isteklinin metrajları arasında farklılığın makul ve ihmal edilebilir düzeyde olmadığı anlaşıldığından, ihale komisyonunca başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının metraj farklılığı olduğu gerekçesi ile uygun bulunmaması işleminde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Diğer taraftan Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.2.1’inci maddesinde yer alan “İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.” açıklaması uyarınca, sorgulamaya tabi tutulan iş kalemleri dışında kalan ve dolayısıyla aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli teklif bileşenleri arasında bulunmayan maliyet girdileri için sorgulama ve değerlendirme yapılması mümkün olmadığı, idare tarafından şantiye gideri, KİK payı, SGK vb. giderlerin önemli teklif bileşeni olarak belirlenmediği de dikkate alındığında, ihale komisyonu tarafından başvuru sahibinin sunmuş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasının “genel giderler (sözleşme masrafı, KİK payı, SGK vb) dikkate alındığında öngörülmüş olan %5 kâr oranının düşük kaldığı” gerekçesi ile uygun bulunmamasının mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle “ İdareye sunmuş oldukları aşırı düşük teklif açıklamalarının bazı iş kalemlerindeki metraj farklılığının %10’dan fazla olduğu, genel giderler (sözleşme masrafı, KİK payı, SGK vb) dikkate alındığında öngörülmüş olan %5 kâr oranının düşük kaldığı ve tenzilat oranının yaklaşık maliyete göre %33 seviyesinde olduğu, tenzilatın yüksek kâr oranının ise düşük kaldığı gerekçesiyle açıklamalarının uygun bulunmadığı, idare tarafından sorgulamanın doğru yapılmadığı, aşırı düşük açıklama talebi kapsamında yaklaşık maliyeti oluşturan tüm girdi ve imalatların kendilerine verilmediği buna rağmen kendilerince proje, mahal listesi ve şartnamelere göre metrajların belirlendiği, farklı kişiler ve kurumlarca hazırlanan metrajlarda farklılıklar olmasının son derece doğal olduğu, önemli olanın işin doğru olarak yerine getirilmesi olduğu, anahtar teslimi işlerde sadece belirli iş kalemleri baz alınarak sonuca varılmasının hatalı olduğu, fazlalık veya eksiklik tespitinin iş kalemlerinin tutarları üzerinde yapılması gerektiği, sözleşme masrafı, KİK payı, SGK gideri vb. kalemler için idare tarafından açıklama istenilmediği, söz konusu kalemlerin kar ve genel gider içinde değerlendirilmesi gerektiği, açıklama istenilmediği halde sorgulanmasının mevzuata uygun olmadığı” şeklinde belirtilen iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca “** İtirazen şikayet başvurusunun reddine”** karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasınınİhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi çerçevesinde esas inceleme raporu ve eki bilgi ve belgelerle sınırlı olarak yapılan inceleme ve hukuki değerlendirmeye göre;

Başvuru sahibi Çalışkaner İnş. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulanaşırı düşük teklif açıklamaların uygun görülmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelikidare gerekçelerinin yerinde olduğuna ilişkin Kurul çoğunluğu kararının gerekçesini oluşturan “ idarece belirlenen metrajlardan farklı metraj önerdikleri ” şeklindeki gerekçeyeaşağıda açıklanan nedenlerle katılmıyorum.

1. Aşırı düşük teklif sorgulaması teklif fiyatı idarece belirlenen sınır değerin altında olan isteklilerin teklif ettikleri bedelle ihale konusu işin sözleşmesine, teknik şartnamesine, mahal listesine ve projesine uygun olarak yapılmasının mümkün olup olmadığının belirlenmesi amacıyla yapılmaktadır. İhale komisyonunca teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin % 80’ini oluşturan iş kalemleri veya gruplarına ilişkin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde yer alan açıklamalara uygun olarak açıklamada bulunmaları istenilmektedir.

İsteklilerden açıklamada bulunmaları istenilen her bir iş kaleminin veya grubunun gerek yaklaşık maliyet içerisindeki ağırlığı gerekse isteklilerin teklif bedeli içerisindeki ağırlığı birbirinden farklılık göstermektedir.

İstekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında teklif bedelini oluşturan imalat miktarlarının bazı iş kalemlerinde idarece yaklaşık maliyetin bulunmasında kullanılan imalat miktarlarından fazla hesaplanması, bazı iş kalemlerinde eşit hesaplanması diğerlerinde ise eksik hesaplanması olağan bir durumdur.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan bir istekli tarafından açıklama istenilen bir iş kaleminin miktarının düşük hesaplanmasının isteklinin teklif bedelinin düşük hesaplanmasına yol açacağı ne kadar açıksa, açıklama istenilen başka bir iş kaleminin miktarının fazla hesaplanmasının da teklif bedelinin yüksek hesaplanmasına yol açacağı o kadar açıktır.

Dolayısıyla bir teklifin aşırı düşük olup olmadığına ilişkin kararın, isteklilerce hesaplanan miktarlar ile idarece hesaplanan miktarlar arasındaki farkın oranına bakılarak değil, açıklama istenilen tüm iş kalemlerine ilişkin miktar farklılıklarının toplam teklif bedeli üzerindeki etkisi dikkate alınarak, miktar farklılıkları nedeniyle teklif bedelinin makul sayılamayacak ölçüde düşük hesaplanıp hesaplanmadığına bakılarak verilmesi gerekmektedir.

2. Anahtar teslimi götürü bedel işlerde idare tarafından hesaplanan miktarların isteklilere ihale dokümanında verilmediği ve her türlü miktarın uygulama proje üzerinden hesabının isteklilerin kendisine bırakıldığı, mühendislik disiplini ve bilimsel hesaplama yöntemlerinin doğasında var olan hassasiyet düzeyi belirsizliği de dikkate alındığında istekliler ve idarelerin her biri tarafından ayrı ayrı yapılan hesaplamalarda aynı sonuçların elde edilmesinin beklenmemesi gerekmektedir.

İhaleye katılan isteklilere idarece verilen uygulama projelerinin detay düzeyi ve somutluğu dikkate alındığında ise bu farklılıkların belirli bir tolerans düzeyinin dışında olmaması gerekmektedir.

Yapım işleri ihalelerinde isteklilerce yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45 inci maddesindeki açıklamalar uyarınca değerlendirilmesi gerekmekte olup, idarece açıklama istenen iş kalemlerinden herhangi birine ilişkin makul farklılığın oranının ne olduğuna ve böyle bir değerlendirmenin işin bütünü dikkate alınmadan yapılmasına ilişkin bir düzenleme bulunmadığından miktar farklılıkları nedeniyle isteklinin işin bütününe vermiş olduğu fiyat teklifinde toplamda maliyet avantajı elde edip etmediği ve bu maliyet avantajının isteklinin teklifinin aşırı düşük olmasına neden olacak ölçüde olup olmadığına bakılarak karar verilmesinin hakkaniyete daha uygun olacağı açıktır.

İncelenen ihalede, yaklaşık maliyetin % 80 ini oluşturan iş kalemlerinden, inşaat işlerine ilişkin 43 iş kalemi ve tesisat işlerine ilişkin olarak ise 10 iş kalemi olmak üzere toplam 53 işkalemine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, aşırı düşük açıklaması idarece uygun görülmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işlemleri Kurul çoğunluğunca yerinde bulunan Çalışkaner İnş. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti.tarafından, 53 iş kaleminden 6 iş kalemine ilişkin metrajların idare metrajları ile bire bir aynı olduğu, 18 adet iş kaleminde önerdiği metrajların idare metrajlarından fazla olduğu ve geriye kalan 27 iş kaleminde ise verilen metrajların idare metrajından daha düşük olduğu, ancak, isteklinin söz konusu 53 iş kalemine ilişkin teklif ettiği fiyatlarla çarpımı sonucunda ise isteklinin bu iş kalemleri bazında miktar farklılığının bütünlüğü yönünden avantaj sağlamadığı, aksine, isteklinin metrajı ile idarenin metrajı arasındaki farklar ile isteklinin bu iş kalemlerine yönelik birim fiyatları çarpıldığında, isteklinin aleyhine toplam 107.307,25TL tutarında bir farkın ortaya çıktığı, diğer bir anlatımla, anahtar teslimi götürü bedel teklif bedelinin miktar farklılığının/fazlalığının bütünlüğü yönünden avantaj sağlamadığı, aksine bu duruma ilişkin metraj farklılığından doğan 107.307,25TL lik tutar fazlalığının isteklinin teklifine olumsuz etki yaptığının değerlendirildiği bu durumda, açıklama istenen iş kalemleri açısından isteklinin teklifinin aşırı düşük olarak kabul edilmesi uygun değildir.

Açıklanan nedenlerle, başvuruya ilişkin olarak yukarıda aktarılan gerekçe üzerinden başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olduğu, bu nedenle adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasını uygun bulmayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde idarece gerçekleştirilen işlemlerin yerinde olmadığı hususlarında “ Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ İtirazen şikayet başvurusunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi