KİK Kararı: 2013/UY.I-3926 (9 Ekim 2013)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/065
Gündem No : 73
Karar Tarihi : 09.10.2013
Karar No : 2013/UY.I-3926
BAŞVURU SAHİBİ:
Agcs Müh.İnş.Mad.Nak.Tic.Ve San.Ltd.Şti., İSTASYON MAH. YUNUS EMRE SOK. NO : 19/2 SAMSUN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Uygulama Ve Araştırma Merkezi Yükseköğretim Kurumları Karadeniz Teknik Üniversitesi, Kanuni Kampüsü TRABZON

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/63970 İhale Kayıt Numaralı "Ktü Tıp Fak.Acil Servis Ve Yoğun Bakım Binası Onr.İnş." İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Karadeniz Teknik Üniversitesi Rektörlüğü Uygulama ve Araştırma Merkezi tarafından 18.06.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “KTÜ Tıp Fak. Acil Servis ve Yoğun Bakım Binası Onarım İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak AGCS Müh. İnş. Mad. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin 07.08.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 20.08.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 27.08.2013tarih ve 27623sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 27.08.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/3094sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. 19, 21, 24, 25, 27 ve 32 numaralı iş kalemlerine yönelik açıklama sunmadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmediği hâlbuki anılan iş kalemlerinin açıklama istenilecek iş kalemleri listesinde yer almadığı, 28, 29 ve 31 numaralı iş kalemleri için birim fiyat işçilik fiyatlarının nasıl temin edildiğinin anlaşılmaması ve 34 numaralı iş kalemi için yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmemesi üzerine teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu,

2. İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmemesi gerekçesinden biri olarak da metrajların büyük bir çoğunluğunun proje ile uyumlu olmadığı tespitine yer verildiği fakat bu şekilde genel bir değerlendirmede bulunmanın mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1 ) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

Yapılan inceleme neticesinde başvuru konusu ihalede anahtar teslimi götürü bedel üzerinden teklif alındığı, yaklaşık maliyetin birim fiyatlar ile piyasa rayiçleri esas alınarak 4.374.769,91 TL olarak hesaplandığı, ihale komisyonu tarafından geçerli teklifler esas alınarak aşırı düşük teklif sınır değerinin 3.014.351,04 TL olarak belirlendiği, idare tarafından ihaleye hazırlık aşamasında sıralı iş kalemleri listesinin hazırlandığı ve yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemlerinin 61 adet olarak belirtildiği tespit edilmiştir.

Söz konusu ihalede idare tarafından bu değerin altında teklif fiyatı sunan AGCS Müh. İnş. Mad. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti. ile Arter İnş. Yat. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nden aşırı düşük teklif açıklamasının talep edildiği, bu yazı ekinde açıklama istenilen iş kalemleri listesi ve bu iş kalemlerine ilişkin analiz formatları ile açıklama istenilmeyecek analiz girdileri listesinin gönderildiği görülmüştür.

İncelemeye konu ihalede 2.949.000,00 TL teklif fiyatı sunmuş olan başvuru sahibi istekli AGCS Müh. İnş. Mad. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklama üst yazısı, aşırı düşük teklif açıklama icmali, inşaat imalatları için kamu kurum ve kuruluşları birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif listesi ile proforma faturalar ve proforma faturalar esas alınarak başvuru sahibi tarafından hazırlanan analizler; sıhhi tesisat imalatları için kamu kurum ve kuruluşları birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif listesi, müşterek tesisat imalatları için kamu kurum ve kuruluşları birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif listesi ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağı; havalandırma tesisatı imalatları maliyet analizleri, medikal gaz tesisat imalatı için kamu kurum ve kuruluşları birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif listesi ile analizler, otomasyon tesisat imalatı için kamu kurum ve kuruluşları birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif listesi ve elektrik tesisatı imalatları için kamu kurum ve kuruluşları birim fiyatları kullanılarak oluşturulan teklif listesi ile proforma faturalar ve proforma faturalar esas alınarak başvuru sahibi tarafından hazırlanan analizlerin sunulduğu tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1. 4734 sayılı Kanunun 38’inci maddesinde, ihale komisyonunun verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin %80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı %80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde %80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38‘inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

…sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

…

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda, teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler vb.dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

…

Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının %80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğ’in 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir…

45.1.13.10. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklaması yer almaktadır.

Başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının inşaat işlerine ilişkin 19 sıra numaralı Analiz 1 poz nolu “Duvar Köşe koruyucu profil (Alüminyum konstrüksiyonlu 75+75 mm kal. h:100 cm)”, 21 sıra numaralı Analiz 11 poz nolu “Yangına dayanıklı duvar ve tavan boyası yapılması”, 24 sıra numaralı Analiz 14 poz nolu “Zebra stor perde”, 25 sıra numaralı Analiz 15 poz nolu “Yangına 120 dk. dayanıklı yangın kapısı yapılması ve yerine monte edilmesi”, 27 sıra numaralı Analiz 17 poz nolu “Islak hacimlere üç kat sürme su yalıtımı yapılması” ve 32 sıra numaralı Analiz 21 poz nolu “4+4 lamine cam şerit kumlamalı yapılması ve yerine monte edilmesi” tanımlı iş kalemlerine ilişkin açıklama sunmadığı gerekçesiyle söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır. Bahse konu ihalede sıralı iş kalemleri listesinin 303 adet iş kaleminden müteşekkil olup, açıklama istenilecek iş kalemleri listesinin 61 kalemden oluştuğu ve anılan iş kalemlerinin de yaklaşık maliyetin %80,31’ine tekabül ettiği hesaplanmıştır. Şikâyete konu olay bağlamında yapılan incelemede, başvuru sahibi isteklinin değerlendirme dışı bırakılmasına gerekçe olarak gösterilen 19, 21, 24, 25, 27 ve 32 numaralı iş kalemlerinin açıklama istenilecek iş kalemleri içerisinde yer almadığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla açıklama istenilecek iş kalemleri içerisinde yer almayan iş kalemlerinin açıklanmamasından ötürü başvuru sahibi isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

28 sıra numaralı Analiz 18 poz nolu “Pleksiglas kutu harf EMERGENCY KTÜ FARABİ HASTANESİ ACİL SERVİS yazılı tabela yapılması”, 29 sıra numaralı Analiz 19 poz nolu “Pleksiglas kutu harf EMERGENCY ACİL SERVİS yazılı tabela yapılması” ve 31 sıra numaralı Analiz 20 poz nolu “Alukobant kasa üzerine plegsiglas tabela yapılması” tanımlı iş kalemleri için birim fiyat işçilik fiyatlarının nasıl temin edildiğinin anlaşılmaması üzerine başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece kabul edilmediği anlaşılmıştır. Somut olayda ihale tarihinin 18.06.2013 olduğu, söz konusu tarihin 2013 yılının birinci altı aylık dönemi olduğu, 2013 yılının ilk altı aylık döneminde de asgari ücretin 978,60 TL olduğu dolayısıyla saatlik ücretin 4,35 TL’ye tekabül ettiği tespit edilmiştir. Başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde 28 sıra numaralı iş kalemi için (İnş. Özel 10) poz nolu “pleksiglas kutu harf EMERGENCY KTÜ FARABİ HASTANESİ ACİL SERVİS yazısı tabela yapılması” tanımlı analiz oluşturduğu, söz konusu analizde alüminyum ustası için 6,40 TL, düz işçi için 4,65 TL ve elektrik ustası için 5,40 TL; 29 numaralı iş kalemi için (İnş. Özel 11) “pleksiglas kutu harf EMERGENCY ACİL SERVİS yazılı tabela yapılması” tanımlı analiz oluşturduğu, söz konusu analizde alüminyum ustası için 6,40 TL, düz işçi için 4,65 TL ve elektrik ustası için 5,40 TL saatlik ücret ön gördüğü görülmektedir. Anılan iş kalemleri için ön görülen saatlik işçilik ücretlerinin saatlik asgari işçilik maliyetinin üzerinde olduğu görülmektedir.

Öte yandan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında 31 numaralı iş kalemi olan “Alukobant kasa üzerine plegsiglas tabela yapılması” tanımlı iş kalemi için işçilik analizinin yapılmadığı tespit edilse de söz konusu iş kalemi açıklama istenilecek iş kalemleri listesinde yer almadığından başvuru sahibi istekli tarafından anılan iş kalemine ilişkin analiz sunma yükümlülüğü bulunmamaktadır. Yapılan açıklamalar çerçevesinde başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının 28, 29 ve 31 numaralı iş kalemlerinin mevzuata uygun açıklanmadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan 34 nolu Analiz 23 poz numaralı “8 cm. kalınlığında KPS (XPS) ısı yalıtım levhaları ile dış duvarların dıştan ısı yalıtım ve ısı yalıtım sıvası yapılarak mantolanması ve alüminyum kompozit cephe kaplaması yapılması” tanımlı iş kalemi ile ilgili olarak başvuru sahibi tarafından hazırlanan analizin, tecrit malzemesi olarak kullanılan malzemenin KPS (XPS) olması gerekirken, taş yünü olduğu gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmediği anlaşılmıştır. Analiz 23 nolu iş kaleminin tanımının “… XPS ısı yalıtım levhaları ile dış duvarların …” olduğu, itirazen şikayet başvuru dilekçesinde başvuru sahibi tarafından söz konusu iş kalemi için PTT Genel Müdürlüğü’nün P-0227D pozu analizinde yer alan 04.734/B16F poz numaralı 8 cm kalınlığındaki taş yünü çıkarılarak yerine Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın 19.055/026 poz numaralı analizini kullanmak suretiyle 8 cm kalınlığında XPS ile yalıtım yapılmasının eklendiğini iddia edilse dahi, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın inşaat ve tesisat analiz ve birim fiyatları incelendiğinde başvuru sahibinin belirttiği 19.055/26 pozunun anılan Bakanlık tarafından açıklanan birim fiyatlar içerisinde yer almadığı, söz konusu Bakanlık tarafından açıklanan birim fiyatlar arasında Y.19.055/026 poz numaralı ve “8 cm kalınlıkta expande polistren levhalar (EPS - 16 kg/m3 yoğunlukta) ile dış duvarlarda dıştan ısı yalıtımı ve üzerine ısı yalıtım sıvası yapılması (Mantolama)” tanımlı analizin yer aldığı tespit edilmiştir. Halbuki ihale konusu işe ilişkin İnşaat Teknik Şartnamesi’nin 34’üncü maddesinde yalıtımın XPS ısı yalıtım levhaları ile yapılacağı açıkça belirtilmesine rağmen Y.19.055/026 poz numaralı analiz incelendiğinde anılan analizin expande polistren levhalar (EPS) ile yalıtım yapılması olduğu görülmektedir. Dolayısıyla aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.8’inci maddesinde yer alan “Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir…” açıklamasına uygun olmadığı tespit edilmiştir. Bu itibarla başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının 34 nolu Analiz 23 poz numaralı “8 cm. kalınlığında KPS (XPS) ısı yalıtım levhaları ile dış duvarların dıştan ısı yalıtım ve ısı yalıtım sıvası yapılarak mantolanması ve alüminyum kompozit cephe kaplaması yapılması” tanımlı iş kaleminin mevzuata uygun açıklanmadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olmadığına karar verilmiştir.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması talep yazısı ekinde, yaklaşık maliyetin %80’lik bölümünü oluşturan açıklama yapılması istenilen toplam 61 iş kaleminin belirtildiği sıralı iş kalemleri listesinin, açıklanması istenmeyen analiz girdileri listesinin ve örnek analiz formatının anılan istekliye verildiği görülmüştür.

Açıklama istenilen iş kalemleri için idare tarafından yaklaşık maliyetin hesabında esas alınan miktarlar ile ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen miktarlar aşağıdaki tabloya aktarılmıştır.

Sıra No

Açıklama istenilen
iş kalemleri

Birim

İdarenin metrajı

İsteklinin metrajı

Metraj farkı (%)

1

…

…

…

…

…

12

Analiz 4

m2

1.945,78

1.795

7,75

13

Özel E 6

adet

60

42

30

14

Özel E 33

adet

600

390

35

…

…

…

…

…

…

20

Analiz 8

adet

11

10

9,1

…

…

…

…

…

…

38

Özel E 34

adet

125

100

20

…

…

…

…

…

…

47

Analiz 13

adet

27

23

14,8

…

…

…

…

…

…

Anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde, isteklilerin metrajlarının birebir örtüşmesinin beklenmediği, ancak yukarıda yer verilen tablo incelendiğinde, bazı pozlarda (Özel E 6, Özel E 33, Özel E 34, Analiz 13) istekli tarafından belirlenen miktarlar ile idarenin yaklaşık maliyet hesaplarında yer alan miktarlar arasındaki % 10’u geçen orandaki farklılığın işin niteliği itibariyle teklifi etkileyecek boyutta olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının, açıklamada belirlenen metrajların idarenin metrajları ile uyuşmadığı gerekçesiyle kabul edilmemesinin mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

GEREKÇEDE KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde “ İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmemesi gerekçesinden biri olarak da metrajların büyük bir çoğunluğunun proje ile uyumlu olmadığı tespitine yer verildiği fakat bu şekilde genel bir değerlendirmede bulunmanın mevzuata aykırı olduğu” şeklinde belirtilen ikinci iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, “** İtirazen şikayet başvurusunun reddine”** karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin birinci iddiası kapsamında Kurulca verilen karar gerekçesine katılmakla birlikte başvuru sahibinin ikinci iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi çerçevesinde esas inceleme raporu ve eki bilgi ve belgelerle sınırlı olarak yapılan inceleme ve hukuki değerlendirmeye göre;

Başvuru sahibinin birinci iddiası kapsamında aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülmeyerek teklifi değerlendirme dışı bırakılan başvuru sahibi isteklinin değerlendirme dışı bırakılmasına yönelik idare gerekçelerinin yerinde olmadığına ilişkin Kurul kararı gerekçelerine katılmakla birlikte, anılan isteklininikinci iddiası kapsamında aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığına yönelik Kurul çoğunluğunca alınan kararın gerekçesini oluşturan “ idarece belirlenen metrajlardan farklı metraj önerdikleri ” gerekçeye aşağıda açıklanan nedenlerle katılmıyorum.

1. Aşırı düşük teklif sorgulaması teklif fiyatı idarece belirlenen sınır değerin altında olan isteklilerin teklif ettikleri bedelle ihale konusu işin sözleşmesine, teknik şartnamesine, mahal listesine ve projesine uygun olarak yapılmasının mümkün olup olmadığının belirlenmesi amacıyla yapılmaktadır. İhale komisyonunca teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin % 80’ini oluşturan iş kalemleri veya gruplarına ilişkin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde yer alan açıklamalara uygun olarak açıklamada bulunmaları istenilmektedir.

İsteklilerden açıklamada bulunmaları istenilen her bir iş kaleminin veya grubunun gerek yaklaşık maliyet içerisindeki ağırlığı gerekse isteklilerin teklif bedeli içerisindeki ağırlığı birbirinden farklılık göstermektedir.

İstekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında teklif bedelini oluşturan imalat miktarlarının bazı iş kalemlerinde idarece yaklaşık maliyetin bulunmasında kullanılan imalat miktarlarından fazla hesaplanması, bazı iş kalemlerinde eşit hesaplanması diğerlerinde ise eksik hesaplanması olağan bir durumdur.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan bir istekli tarafından açıklama istenilen bir iş kaleminin miktarının düşük hesaplanmasının isteklinin teklif bedelinin düşük hesaplanmasına yol açacağı ne kadar açıksa, açıklama istenilen başka bir iş kaleminin miktarının fazla hesaplanmasının da teklif bedelinin yüksek hesaplanmasına yol açacağı o kadar açıktır.

Dolayısıyla bir teklifin aşırı düşük olup olmadığına ilişkin kararın, isteklilerce hesaplanan miktarlar ile idarece hesaplanan miktarlar arasındaki farkın oranına bakılarak değil, açıklama istenilen tüm iş kalemlerine ilişkin miktar farklılıklarının toplam teklif bedeli üzerindeki etkisi dikkate alınarak, miktar farklılıkları nedeniyle teklif bedelinin makul sayılamayacak ölçüde düşük hesaplanıp hesaplanmadığına bakılarak verilmesi gerekmektedir.

2. Anahtar teslimi götürü bedel işlerde idare tarafından hesaplanan miktarların isteklilere ihale dokümanında verilmediği ve her türlü miktarın uygulama proje üzerinden hesabının isteklilerin kendisine bırakıldığı, mühendislik disiplini ve bilimsel hesaplama yöntemlerinin doğasında var olan hassasiyet düzeyi belirsizliği de dikkate alındığında istekliler ve idarelerin her biri tarafından ayrı ayrı yapılan hesaplamalarda aynı sonuçların elde edilmesinin beklenmemesi gerekmektedir.

İhaleye katılan isteklilere idarece verilen uygulama projelerinin detay düzeyi ve somutluğu dikkate alındığında ise bu farklılıkların belirli bir tolerans düzeyinin dışında olmaması gerekmektedir.

Yapım işleri ihalelerinde isteklilerce yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45 inci maddesindeki açıklamalar uyarınca değerlendirilmesi gerekmekte olup, idarece açıklama istenen iş kalemlerinden herhangi birine ilişkin makul farklılığın oranının ne olduğuna ve böyle bir değerlendirmenin işin bütünü dikkate alınmadan yapılmasına ilişkin bir düzenleme bulunmadığından miktar farklılıkları nedeniyle isteklinin işin bütününe vermiş olduğu fiyat teklifinde toplamda maliyet avantajı elde edip etmediği ve bu maliyet avantajının isteklinin teklifinin aşırı düşük olmasına neden olacak ölçüde olup olmadığına bakılarak karar verilmesinin hakkaniyete daha uygun olacağı açıktır.

İncelenen ihalede, yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan61 adet iş kalemine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, aşırı düşük açıklaması idarece uygun görülmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması Kurul çoğunluğunca da yerinde bulunan AGCS Müh. İnş. Mad. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından, 61 iş kaleminden 36 iş kalemine ilişkin metrajın idare metrajı ile bire bir aynı olduğu, 18 iş kalemine ilişkin verilen metrajların idarenin metrajlarından fazla olduğu, geriye kalan 7 iş kaleminde ise verilen metrajların idare metrajından daha düşük olmasına rağmen anahtar teslimi götürü bedel teklif mektubunun metraj fazlalığına ilişkin kısmına karşılık gelen bedelin metraj eksikliğine ilişkin kısmına karşılık gelen bedeli 29.113,66 TL fazlasıyla karşıladığı, diğer bir değişle isteklinin 61 iş kalemine ilişkin verdiği metrajların teklif ettiği fiyatlarla çarpımı sonucunda ise isteklinin bu iş kalemleri bazında miktar farklılığının/fazlalığının bütünlüğü yönünden avantaj sağlamadığının değerlendirildiği bu durumda, açıklama istenen iş kalemleri açısından isteklinin teklifinin aşırı düşük olarak kabul edilmesi uygun değildir.

Açıklanan nedenlerle, aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülerek ihale üzerinde bırakılan AGCS Müh. İnş. Mad. Nak. Tic. ve San. Ltd. Şti’nin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığına yönelik Kurul çoğunluğunca alınan kararın gerekçelerinden birini oluşturan “ idarece belirlenen metrajlardan farklı metraj önerdikleri ” gerekçesi dışındaki diğer gerekçelere katılmakla birlikte, aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülmeyerek teklifinin değerlendirme dışı bırakılması Kurul çoğunluğunca uygun görülen isteklinin, açıklamasında önerdiği metrajlardaki miktar farklılıklarından avantaj sağlamadığının değerlendirildiği bu durumda, anılan isteklininaşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığına ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen kararın gerekçelerinden birini oluşturan “ idarece belirlenen metrajlardan farklı metraj önerdikleri ” gerekçesinin yerinde olmadığı ve anılan gerekçenin de Kurulun çoğunluk karar gerekçeleri içinde yer almaması gerektiği yönündeki düşüncemi ile, bu husus dışındaki Kurulca alınan karara katılıyorum.

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi