KİK Kararı: 2013/UY.I-3904 (9 Ekim 2013)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/065
Gündem No : 50
Karar Tarihi : 09.10.2013
Karar No : 2013/UY.I-3904
BAŞVURU SAHİBİ:
Süleyman Engin Ünal, SALKIM SÖĞÜT SOKAK NO:19/A DİKMEN ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Orta Doğu Teknik Üniversitesi Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Üniversiteler Mah. Dumlupınar Bulvarı No:1 - Mühendıslık Merkez Bınası Kat:1 112 06800 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/100446 İhale Kayıt Numaralı "Odtü İdari Bilimler, Metalurji, Havacılık, Endüstri, Böte, Myo Ve Rektörlük Binaları Dış Cephe Boya Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Orta Doğu Teknik Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığıtarafından 16.08.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “ODTÜ İdari Bilimler, Metalurji, Havacılık, Endüstri, BÖTE, MYO ve Rektörlük Binaları Dış Cephe Boya Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Süleyman Engin Ünal’ın 04.09.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 16.09.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 18.09.2013tarih ve 29518sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.09.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/3359sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 2013/100446 İKN'li "ODTÜ İdari Bilimler, metalurji, Havacılık, Endüstri, BÖTE, MYO ve Rektörlük Binaları Dış Cephe Boya Yapım İşi" ihalesi ile ilgili tekliflerinin, aşırı düşük teklif savunmasında iş iskelesi imalatı için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının poz analizi kullanılmasına rağmen, rayiçlerin fiyatlarını değiştirdiği halde proforma fatura sunulmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldıkları, oysa Çevre ve Şehircilik Bakanlığının poz analizi kullanılmış olup analiz girdileri malzemelerin fiyatları için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2013 rayiç bedellerinin kullanıldığı, işçilik bedelleri için ise 2013 ikinci altı ay için açıklanan asgari ücret fiyatlarından yüksek olan piyasa fiyatları kullanıldığı, açıklamalarının Tebliğin 45.1.9’uncu maddesine uygun olduğu iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

16.08.2013 tarihinde yapılan ihaleye 14 isteklinin teklif verdiği, Ota İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin Ortaklık Durum Belgesi uygun olmadığından teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmesi üzerine geçerli 13 teklif üzerinden hesaplanan sınır değerin altında teklif veren başvuru sahibi dahil 5 isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, söz konusu istekliler tarafından yapılan açıklamanın yetersiz bulunduğu ve bu gerekçeyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, 02.09.2013 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin sınır değerin üzerinde teklif veren Mehmet Şahin Dokuyucu- Dokuyucu İnş. üzerinde bırakıldığı, kesinleşen ihale kararının tebliği üzerine Ota İnş. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına gerekçe olan ortaklık durum belgesi ile ilgili idareye şikâyet başvurusunda bulunulduğu, idare tarafından itiraz yerinde görülerek 12.09.2013 tarihli düzeltme kararı alındığı ve 13.09.2013 tarihinde onaylandığı, alınan düzeltme kararı ile ihalenin Ota İnş. San. ve Ticaret Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı ve Mehmet Şahin Dokuyucu- Dokuyucu İnş.ın ikinci avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.

İdarece teklifi aşırı düşük bulunan beş istekliye gönderilen 19.08.2013 tarihli aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısında,

“ ODTÜ İdari Bilimler, Metalürji, Havacılık, Endüstri, BÖTE, MYO ve Rektörlük Binaları Dış Cephe Boya Yapım İşi ihalesinde teklifinizin aşırı düşük olduğu tespit edilmiştir.

B una göre vermiş olduğunuz teklifin, 4734 sayılı yasanın 38.maddesi İçeriğine uygun olarak,

a)Yapım yönteminin ekonomik olması,

_b)_Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

_c)_Teklif edilen işin özgünlüğü ve toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizler ile Kamu İhale Genel Tebliğine uygun olarak analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri, idarenin uyguladığı kaliteli malzeme çözümleri için kullanılacak olan malzemelerin katalog ve belgeler hususlarında belgelendirilmek üzere yazılı açıklamanızı, yazımızın tarafınıza tebliği tarihinden itibaren, beş (5) iş günü içerisinde Komisyonumuza bildirmenizi rica ederim.” ifadelerine yer verildiği, yazının ekinde açıklama yapılması istenilen iki adet iş kalemi ile açıklama yapılması istenilen ve istenilmeyen analiz girdilerinin belirtildiği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından 23.08.2013 tarihli yazının ekinde aşırı düşük teklif açıklamasının sunulduğu, açıklama kapsamında hesap cetveline, analizlere ve proforma faturaya yer verildiği tespit edilmiştir.

02.09.2013 tarihli ihale komisyonu kararıyla başvuru sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının; iş iskelesi imalatı için Çevre ve Şehircilik Bakanlığının pozu kullanıldığı halde rayiçlerin fiyatları değiştirilmesine rağmen proforma fatura sunulmadığı gerekçesiyle uygun görülmediği belirlenmiştir.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde ise “….45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz…

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnamey e aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir… ” açıklamaları yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının idarenin yetersiz bulma gerekçeleri ve yukarıda yer alan mevzuat hükümleri çerçevesinde incelenmesi sonucunda,

Başvuru sahibi tarafından açıklama yapılması istenilen ve idarece açıklamanın kabul edilmeyip teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına gerekçe teşkil eden Y.21.051/C01 poz nolu “Çelik borudan tam güvenlikli cephe iş iskelesi yapılması (0,00-51,50 M arası)” iş kalemine ilişkin olarak yapılan açıklama incelendiğinde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2013 yılı için yayımladığı kâr ve genel gider içermeyen birim fiyatın üzerine, kendi belirlediği “kar ve genel gideri” ilave edilerek birim fiyatın oluşturulduğu (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın söz konusu iş kalemi için 2013 yılında belirlediği %25 kâr içeren fiyatın 4,03 TL, %25 kâr içermeyen fiyatın 3,22 ve başvuru sahibi tarafından bu kaleme teklif edilen fiyatın 3,27 TL olduğu belirlenmiştir.) anlaşılmıştır.

Bu kapsamda başvuru sahibi tarafından Çevre Şehircilik Bakanlığının birim fiyatları kullanılmak suretiyle açıklama istenilen söz konusu iş kalemine ait analizin sunulduğu, anılan Kurumun kârsız birim fiyatlarına istekli tarafından belirlenen kâr oranları ilave edilerek teklif fiyatının verildiği, söz konusu analizde yer alan girdilerin ve bu girdilere ilişkin miktarların Çevre ve Şehircilik Bakanlığının miktarlarıyla birebir uyumlu olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.9’uncu maddesinde yer alan açıklama uyarınca analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamayacağından ve başvuru sahibi tarafından öngörülen işçilik giderinin 2013 yılının ikinci altı ayında geçerli saatlik asgari ücretin (4,54TL) altında olmadığı tespit edildiğinden analiz açıklamalarında da herhangi bir aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla başvuru sahibinin şikâyete konu Y.21.051/C01 poz nolu “Çelik borudan tam güvenlikli cephe iş iskelesi yapılması (0,00-51,50 M arası)” iş kalemine ilişkin olarak vermiş olduğu açıklamalarda mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından idarece teklifinin uygun kabul edilmemesi kararının yerinde olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Başvuru sahibi ile birlikte aşırı düşük teklif sorgulaması yapılan ve teklifi aynı iş kaleminde aynı gerekçeyle değerlendirme dışı bırakılan Adem Kartal, Salih Yavuz ve Özkılıçaslan İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.nin de Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 2013 yılı için yayımladığı kâr ve genel gider içermeyen birim fiyatın üzerine, kendi belirlediği “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturdukları ve sunmuş oldukları analizlerde yer alan girdilerin ve bu girdilere ilişkin miktarların Çevre ve Şehircilik Bakanlığının miktarlarıyla birebir uyumlu olduğu, ayrıca öngördükleri işçilik giderinin ise 2013 yılının ikinci altı ayında geçerli saatlik asgari ücretin (4,54 TL) altında olmadığı anlaşılmıştır.

Bu kapsamda şikâyete konu Y.21.051/C01 poz nolu “Çelik borudan tam güvenlikli cephe iş iskelesi yapılması (0,00-51,50 M arası)” iş kalemine ilişkin olarak Adem Kartal, Salih Yavuz ve Özkılıçaslan İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.nin açıklamalarında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Süleyman Engin Ünal, Adem Kartal, Salih Yavuz ve Özkılıçaslan İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.nin tekliflerinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi