KİK Kararı: 2013/UY.I-2841 (10 Temmuz 2013)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/047
Gündem No : 28
Karar Tarihi : 10.07.2013
Karar No : 2013/UY.I-2841
BAŞVURU SAHİBİ:
Murathan Mühendislik İnş. Tur. Pet. Ürün. San. Ve Tic. Ltd. Şti., ÖRNEK SANAYİ STESİ 1261 SOK. NO:16 OSTİM/ ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Gıda, Tarım Ve Hayvancılık Bakanlığı İl Müdürlüğü Gıda, Tarım Ve Hayvancılık Bakanlığı Müsteşarlık, Arpalık Çukuru Mevkıı 71100 KIRIKKALE

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/50928 İhale Kayıt Numaralı "Hizmet Binalarının Kalorifer Yakıtı(Kal-Yak) 1 Adet Doğal Gaz Dönüşüm İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İl Müdürlüğü tarafından 24.05.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Hizmet Binalarının Kalorifer Yakıtı (Kal-Yak) 1 Adet Doğal Gaz Dönüşüm İşi” ihalesine ilişkin olarak Murathan Mühendislik İnş. Tur. Pet. Ürün. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 11.06.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.06.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 26.06.2013 tarih ve 21477 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.06.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/2371 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, açıklama istenmeyecek analiz girdilerinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kaleminde yer alması halinde bu girdilerin her bir analizdeki oranının ayrı ayrı değerlendirilmesi ve %3’ün üzerinde olduğu iş kalemlerinde açıklanması gereken bir girdi olarak belirlenmediği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından inşaat iş kalemleri dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemlerine ait analiz sunulması yerine bu iş kalemlerine ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılmadığı, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu metrajların idarece yaklaşık maliyet hesabında kullanılan metrajlarla uyumsuz olduğu, açıklama istenilen iş kalemleri listesinde yer alan özel pozlara ilişkin sunulan fiyat teklifi veya proforma faturaların malzeme, işçilik ve nakliye giderlerinin ayrı ayrı belirtilmediği, sunulan proforma fatura ve fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden maliyet satış tutarı tespit tutanaklarında mevzuat gereği bulunması gereken ibarenin olmadığı ve tüm sayfalarında imza ve kaşenin bulunmadığı, mali müşavirin iletişim bilgilerinin eksik olduğu, proforma fatura ve fiyat teklifleri ile tevsik edilen fiyatların idarece yaklaşık maliyet hesabında kullanılan fiyatlar ile uyumsuz olması halinde bu fiyatların maliyet satış tutarı tespit tutanakları (Ek-0,5, Ek-0.6, Ek-0.7) ile teyidinin yapılmadığı, proforma faturaların bu işleri yapan ve satan firmalar yerine bu işle alakası olmayan akrabalık ve ticari ilişkisi olan firmalardan teyit edildiği, sonuç olarak anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerin, işçiliklerin, fiyat tekliflerinin, proforma faturaların, hesap cetvellerinin mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

24.05.2013 tarihinde yapılan başvuru konusu ihalede 13 adet ihale dokümanı satın alındığı, 11 isteklinin teklif verdiği ve tekliflerin geçerli kabul edildiği, geçerli teklif sahibi isteklilerin teklif fiyatları dikkate alınarak hesaplanan sınır değerin altında teklif veren 3 istekliden Kamu İhale Kanunu’nun 37-38’nci maddeleri ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’nci maddesine göre açıklama yapmalarının istendiği, idarenin 24.05.2013 tarihli sorgulama yazılarının ekinde “Açıklama İstenen İş Kalemleri ile Açıklama İstenmeyen İş Kalemleri Listesine” yer verildiği, isteklilerin idareye 03.06.2013 tarihli yazılar ile açıklamalarını sunduğu, Yılmazer Müh. - Faruk YILMAZER’in yapmış olduğu açıklamada 1020-182 poz nolu imalatın Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2013 yılı fiyatlarından düşük olduğu, dolayısıyla açıklama (analiz) yapmadığı, analiz olarak sunduğu 192-263, 105-610, 210-709, 210-628, 210-711, 210-708, 210-707 poz nolu imalatların açıklamalarını sunduğu belgelerin içerisinde işçilik giderleri bulunmadığından teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, idarece açıklaması uygun bulunan iki istekliden en düşük teklifi veren Gökalp Müh. - Alparslan ERDAL üzerinde ihalenin bırakılmasına, Yıldırım Müh.-Bülent YILDIRIM’ın ise ekonomik açıdan II. avantajlı teklif olarak belirlenmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının “Hizmet Binalarının Kalorifer Yakıtı (Kal-Yak) 1 Adet Doğal Gaz Dönüşüm İşi” olarak düzenlendiği,

Anılan Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19’uncu maddesinde “İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır. ” düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Kanun’un anılan maddesinde Kuruma aşırı düşük teklif sorgulaması ile ilgili olarak kriter belirleme yetkisi verilmiş olup, söz konusu kriterler Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde düzenlenmiştir.

Buna göre Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz…

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır…

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.10. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

45.1.13.11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(45.1.13.6) maddesine ve (45.1.13.7) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnamey e aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir… ” açıklamasına yer verilmiştir.

İdarece sınır değerin altında teklif veren 3 istekliye gönderilen 24.05.2013 tarihli aşırı düşük teklif sorgulama yazısında, Kamu İhale Kanunu’nun 37-38’nci maddeleri ile Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’nci maddesine göre açıklama yapmalarının belirtildiği, yazı ekinde “Açıklama İstenen İş Kalemleri ile Açıklama İstenmeyen İş Kalemleri Listesine” yer verildiği, Açıklama İstenen İş Kalemleri listesinde 19 iş kalemine yer verildiği, 19 iş kaleminden 17 adedinin doğalgaz tesisatı iş grubu içinde yer aldığı, 2 adedinin ise inşaat imalatları iş grubu içinde yer aldığı anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasına konu iş kalemleri ile ilgili olarak 18 iş kalemi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatları kullanılarak açıklama yapılmış, “192-263 poz numaralı 98.000 kcal/h, duvara asılabilen gaz yakıtlı yoğuşmalı kazan (malzeme +işçilik bedeli)” iş kalemi ile ilgili olarak da sunulan analiz, müteahhit kârı da dahil olmak üzere malzeme ve işçilik bedeli olarak açıklanmış, malzeme ve işçilik+montaj bedelleri ile ilgili olarak da proforma fatura sunulmuştur.

Anılan istekli tarafından açıklama istenilen 18 iş kalemine ilişkin olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatlarının kullanıldığı, söz konusu fiyatlara ayrıca anılan kurumun kârsız birim fiyatlarına istekli tarafından belirlenen kâr oranları ilave edilerek oluşturulan listenin de verildiği, bu anlamda analiz sunmasına gerek olmadığı, buna göre ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan açıklamaların bu haliyle Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer alan 45.1.5 ve 45.1.6’ncı maddelerine uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından, “192-263 poz numaralı 98.000 kcal/h, Duvara asılabilen gaz yakıtlı yoğuşmalı kazan (malzeme +işçilik bedeli)” iş kalemi ile ilgili yapılan açıklamada piyasada o alanda faaliyet gösteren Cemre İnş. Taah. Tic. San. ve Turz. Ltd. Şti.den proforma fatura ile fiyat teklifi alındığı, söz konusu faturada malzeme ve işçilik+montaj bedelinin ayrı ayrı gösterildiği, serbest muhasebeci mali müşavir onaylı olduğu ve proforma fatura üzerinde bulunan beyanın da Tebliğe uygun olduğu, bu haliyle yapılan açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.1’inci maddesine uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde, idarenin miktarları ile isteklilerin miktarlarının birebir örtüşmesinin beklenmediği, ancak aradaki miktar farkının da teklif fiyatının esaslı ölçüde düşmesine sebebiyet verecek boyutta olmamasının gerektiği hususları göz önüne alındığında, açıklama istenilen iş kalemleri için idare tarafından yaklaşık maliyetin hesabında esas alınan miktarlar ile ihale üzerinde bırakılan istekli (Gökalp Müh.-Alparslan ERDAL)tarafından teklif edilen miktarların karşılaştırılması neticesinde, anılan isteklinin 193-110 poz numaralı iş kalemi için açıklamasında belirttiği miktar ile idarenin belirlediği miktar arasında %10’dan fazla fark bulunduğu görüldüğünden, anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

Ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi Yıldırım Müh. - Bülent YILDIRIM tarafından aşırı düşük teklif açıklamasına konu iş kalemleri ile ilgili olarak, 18 iş kalemi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı birim fiyatlarının kullanıldığı, söz konusu fiyatlara ayrıca anılan kurumun kârsız birim fiyatlarına istekli tarafından belirlenen kâr oranları ilave edilerek oluşturulan listenin de verildiği, bu anlamda analiz sunmasına gerek olmadığı, “192-263 poz numaralı 98.000 kcal/h, Duvara asılabilen gaz yakıtlı yoğuşmalı kazan (malzeme +işçilik bedeli)” iş kalemi ile ilgili yapılan açıklamada analiz sunulduğu, bu analiz oluşturulurken ECA’nın 30.05.2013 tarih ve 701-702 nolu tekliflerindeki paket teklif fiyatları alınarak Merkez Bankası Kur değerlerinden dönüştürüldüğü ve montaj işçiliği eklendiği, ancak fiyat teklifi üzerinde serbest muhasebeci mali müşavir onay ve beyanı olmadığı, bu durumun Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.2 hükmüne aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden ihale edilen işlerde, idarenin miktarları ile isteklilerin miktarlarının birebir örtüşmesinin beklenmediği, ancak aradaki miktar farkının da teklif fiyatının esaslı ölçüde düşmesine sebebiyet verecek boyutta olmamasının gerektiği hususları göz önüne alındığında idarenin miktarları ile ikinci avantajlı teklif sahibinin miktarlarının karşılaştırılması neticesinde, 6 iş kaleminde makul ölçüler dışında farklılık olduğu tespit edildiğinden, ikinci teklif sahibi isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

İdare tarafından aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmayan Yılmazer Müh. - Faruk YILMAZER’in, yapmış olduğu 03.06.2013 tarihli açıklamasında, 1020-182 poz nolu imalat için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2012 yılı birim fiyatlarını sunduğu, söz konusu iş kalemi ile ilgili analiz sunmadığı, analiz olarak sunduğu 192-263, 105-610, 210-709, 210-628, 210-711, 210-708, 210-707 poz nolu imalatlarda işçilik giderleri bulunmadığı, ayrıca 8 kalemine ilişkin olarak teklif edilen miktarlar ile idarenin yaklaşık maliyet hesaplarında yer alan miktarlar arasında makul ölçüler dışında farklılık olduğu anlaşıldığından anılan isteklinin idare tarafından değerlendirme dışı bırakılmasının uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan Gökalp Müh.-Alparslan ERDAL ve ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi Yıldırım Müh. - Bülent YILDIRIM’ın değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle, “ açıklama istenmeyecek analiz girdilerinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kaleminde yer alması halinde bu girdilerin her bir analizdeki oranının ayrı ayrı değerlendirilmesi ve %3’ün üzerinde olduğu iş kalemlerinde açıklanması gereken bir girdi olarak belirlenmediği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından inşaat iş kalemleri dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemlerine ait analiz sunulması yerine bu iş kalemlerine ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılmadığı, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu metrajların idarece yaklaşık maliyet hesabında kullanılan metrajlarla uyumsuz olduğu, açıklama istenilen iş kalemleri listesinde yer alan özel pozlara ilişkin sunulan fiyat teklifi veya proforma faturaların malzeme, işçilik ve nakliye giderlerinin ayrı ayrı belirtilmediği, sunulan proforma fatura ve fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden maliyet satış tutarı tespit tutanaklarında mevzuat gereği bulunması gereken ibarenin olmadığı ve tüm sayfalarında imza ve kaşenin bulunmadığı, mali müşavirin iletişim bilgilerinin eksik olduğu, proforma fatura ve fiyat teklifleri ile tevsik edilen fiyatların idarece yaklaşık maliyet hesabında kullanılan fiyatlar ile uyumsuz olması halinde bu fiyatların maliyet satış tutarı tespit tutanakları (Ek-0,5, Ek-0.6, Ek-0.7) ile teyidinin yapılmadığı, proforma faturaların bu işleri yapan ve satan firmalar yerine bu işle alakası olmayan akrabalık ve ticari ilişkisi olan firmalardan teyit edildiği, sonuç olarak anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerin, işçiliklerin, fiyat tekliflerinin, proforma faturaların, hesap cetvellerinin mevzuata uygun olmadığı,” şeklinde yer alan iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak ihale üzerinde bırakılan istekli Gökalp Müh.-Alparslan ERDAL ileekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen Yıldırım Müh.-Bülent YILDIRIM’ın aşırı düşük teklif açıklamalarının metraj farklılığı nedeniyle uygun olmadığı, bu nedenle adı geçen iki isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması hususlarına yönelik “ düzeltici işlem belirlenmesine ”karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi çerçevesinde inceleme raporu ve eki bilgi ve belgelerle sınırlı olarak yapılan inceleme ve hukuki değerlendirmeye göre;

Kurul çoğunluğunca alınan kararda, “ ihale üzerinde bırakılan istekli Gökalp Müh.-Alparslan ERDAL ileekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen Yıldırım Müh.-Bülent YILDIRIM’ın aşırı düşük açıklamalarındaki miktarlar ile idare miktarları arasındaki büyük farkların mevzuata uygun olmadığı ” şeklinde belirtilen gerekçeye aşağıda açıklanan nedenlerle katılmıyoruz:

1. Aşırı düşük teklif sorgulaması teklif fiyatı idarece belirlenen sınır değerin altında olan isteklilerin teklif ettikleri bedelle ihale konusu işin sözleşmesine, teknik şartnamesine, mahal listesine ve projesine uygun olarak yapılmasının mümkün olup olmadığının belirlenmesi amacıyla yapılmaktadır. İhale komisyonunca teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin % 80’ini oluşturan iş kalemleri veya gruplarına ilişkin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesinde yer alan açıklamalara uygun olarak açıklamada bulunmaları istenilmektedir.

İsteklilerden açıklamada bulunmaları istenilen her bir iş kaleminin veya grubunun gerek yaklaşık maliyet içerisindeki ağırlığı gerekse isteklilerin teklif bedeli içerisindeki ağırlığı birbirinden farklılık göstermektedir.

İstekliler tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarında teklif bedelini oluşturan imalat miktarlarının bazı iş kalemlerinde idarece yaklaşık maliyetin bulunmasında kullanılan imalat miktarlarından fazla hesaplanması, bazı iş kalemlerinde eşit hesaplanması diğerlerinde ise eksik hesaplanması olağan bir durumdur.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan bir istekli tarafından açıklama istenilen bir iş kaleminin miktarının düşük hesaplanmasının isteklinin teklif bedelinin düşük hesaplanmasına yol açacağı ne kadar açıksa, açıklama istenilen başka bir iş kaleminin miktarının fazla hesaplanmasının da teklif bedelinin yüksek hesaplanmasına yol açacağı o kadar açıktır.

Dolayısıyla bir teklifin aşırı düşük olup olmadığına ilişkin kararın, isteklilerce hesaplanan miktarlar ile idarece hesaplanan miktarlar arasındaki farkın oranına bakılarak değil, açıklama istenilen tüm iş kalemlerine ilişkin miktar farklılıklarının toplam teklif bedeli üzerindeki etkisi dikkate alınarak, miktar farklılıkları nedeniyle teklif bedelinin makul sayılamayacak ölçüde düşük hesaplanıp hesaplanmadığına bakılarak verilmesi gerekmektedir.

2. Anahtar teslimi götürü bedel işlerde idare tarafından hesaplanan miktarların isteklilere ihale dokümanında verilmediği ve her türlü miktarın uygulama proje üzerinden hesabının isteklilerin kendisine bırakıldığı, mühendislik disiplini ve bilimsel hesaplama yöntemlerinin doğasında var olan hassasiyet düzeyi belirsizliği de dikkate alındığında istekliler ve idarelerin her biri tarafından ayrı ayrı yapılan hesaplamalarda aynı sonuçların elde edilmesinin beklenmemesi gerekmektedir.

İhaleye katılan isteklilere idarece verilen uygulama projelerinin detay düzeyi ve somutluğu dikkate alındığında ise bu farklılıkların belirli bir tolerans düzeyinin dışında olmaması gerekmektedir.

Yapım işleri ihalelerinde isteklilerce yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45 inci maddesindeki açıklamalar uyarınca değerlendirilmesi gerekmekte olup, idarece açıklama istenen iş kalemlerinden herhangi birine ilişkin makul farklılığın oranının ne olduğuna ve böyle bir değerlendirmenin işin bütünü dikkate alınmadan yapılmasına ilişkin bir düzenleme bulunmadığından miktar farklılıkları nedeniyle isteklinin işin bütününe vermiş olduğu fiyat teklifinde toplamda maliyet avantajı elde edip etmediği ve bu maliyet avantajının isteklinin teklifinin aşırı düşük olmasına neden olacak ölçüde olup olmadığına bakılarak karar verilmesinin hakkaniyete daha uygun olacağı açıktır.

İncelenen ihalede, yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan “ s ıralı iş kalemleri listesine ” göre, 19iş kaleminden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği,açıklama istenilen iş kalemlerinden 17 adedinin doğalgaz tesisatı iş grubu içinde yer aldığı, 2 adedinin ise inşaat imalatları iş grubu içinde yer aldığı bu durumda, ihale üzerinde bırakılan isteklinin metrajlarının 14 adedinde isteklinin metrajlarının idare metrajları ile bire bir aynı olduğu, 26.006/103A no’lu iş kaleminde isteklinin metrajının idare metrajından % 6 oranında daha düşük olduğu, 193-110 no’lu iş kaleminde isteklinin metrajının idare metrajından % 11,54 oranında daha düşük olduğu, 193-210 no’lu iş kaleminde isteklinin metrajının idare metrajından % 9,09 oranında daha düşük olduğu ve 201-111 no’lu iş kaleminde isteklinin metrajının idare metrajından % 8,62 oranında daha düşük olduğu, isteklinin söz konusu 19 iş kalemi toplamında teklif ettiği fiyatlarla çarpımı sonucunda ise, miktar farklılığının/fazlalığının bütünlüğü yönünden 1.667,18 TL tutarında bir avantaj sağladığı, ancak bu tutarın isteklinin teklif bedeline eklenmesi durumunda bile sonucun değişmediği, bu nedenle anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu,

Diğer yandan, ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen isteklinin metrajları incelendiğinde, isteklinin metrajlarının 12 adedinde isteklinin metrajlarının idare metrajları ile bire bir aynı olduğu, 26.006/103A no’lu iş kaleminde isteklinin metrajının idare metrajından % 7,46 oranında daha düşük olduğu, 193-110 no’lu iş kaleminde isteklinin metrajının idare metrajından % 15,38 oranında daha yüksek olduğu, 26.005/030A no’lu iş kaleminde isteklinin metrajının idare metrajından % 13,96 oranında daha düşük olduğu, 193-210 no’lu iş kaleminde isteklinin metrajının idare metrajından % 18,18 oranında daha düşük olduğu, 210-628 no’lu iş kaleminde isteklinin metrajının idare metrajından % 33 oranında daha düşük olduğu, 210-707 no’lu iş kaleminde isteklinin metrajının idare metrajından % 40 oranında daha düşük olduğu ve 201-111 no’lu iş kaleminde isteklinin metrajının idare metrajından % 65,52 oranında daha düşük olduğu, isteklinin söz konusu 19 iş kalemi toplamında teklif ettiği fiyatlarla çarpımı sonucunda ise, miktar farklılığının/fazlalığının bütünlüğü yönünden 1.308,54 TL tutarında bir avantaj sağladığı, ancak bu tutarın isteklinin teklif bedeline eklenmesi durumunda bile sonucun değişmediği, bu nedenle anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olduğu,

Değerlendirilen bu durumda, açıklama istenen iş kalemlerinin tümü açısından anılan iki isteklinin teklifinin aşırı düşük olarak kabul edilmesi uygun değildir.

Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin iddiasına ilişkin İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi çerçevesinde inceleme raporu ve eki bilgi ve belgelerle sınırlı olarak yapılan inceleme ve hukuki değerlendirmeye göre, ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin aşırı düşük açıklamaları kapsamında fiyat teklifleri toplamında 1.667,18 TL ve 1.308,54 TL avantaj sağlamalarına rağmen, bu bedellerin anılan isteklilerin teklif bedellerine eklenmesi durumunda bile sonucun değişmediği ve kamu yararının sağlanması açısından metrajlarının tümü açısından bakıldığında, anılan iki isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olduğu yönündeki düşüncem ile, Kurul çoğunluğu karar gerekçelerine katılmıyorum.

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi