KİK Kararı: 2013/UY.I-2560

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/043
Gündem No : 30
Karar Tarihi : 19.06.2013
Karar No : 2013/UY.I-2560
BAŞVURU SAHİBİ:
Ali Özmen İnşaat Taahhüt Turizm Gıda Madencilik Sanayi Ve Dış Ticaret Limited Şirketi, GAZİCELAL MAH. 455. SOK. ÖZMEN İŞHANI NO:6 BALIKESİR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Balıkesir İl Özel İdaresi Yatırım Ve İnşaat Müdürlüğü, Eski Kuyumcular Mah. Mekik Sk. (Özmerkez) Kat:1 10100 BALIKESİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/13190 İhale Kayıt Numaralı "Balıkesir Merkez İmam Hatip Lisesi (2000-10 Tip Proje 24 Derslik) İnşaatı Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Balıkesir İl Özel İdaresi Yatırım ve İnşaat Müdürlüğütarafından 27.02.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Balıkesir Merkez İmam Hatip Lisesi (2000-10 Tip Proje 24 Derslik) İnşaatı Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Ali Özmen İnşaat Taahhüt Turizm Gıda Madencilik Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketinin 02.05.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 09.05.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 22.05.2013tarih ve 17706sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.05.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/1909sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, 29.04.2013 tarihinde tebliğ edilen kesinleşen ihale kararında taraflarınca hazırlanmış olan aşırı düşük teklif açıklamasının “ Kamu İhale Genel Tebliği’ndeki 45.1.13.11’nci maddesine uygun olmadığı, (“45.1.13.11’nci maddesinde “Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanakları ve Stok Tespit Tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.” ifadesiyle, bütün bu tutanakların her sayfasına kaşe atılmadığı ve imzalanmadığı) tespit edilmiş ve savunma reddedilmiştir” gerekçesiyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı,

İdareye verilmiş olan aşırı düşük teklif açıklamasının konusunda ihtisas sahibi inşaat mühendisi ve SMMM tarafından hazırlandığı, proforma fatura ve fiyat tekliflerinin doğruluğunun Maliyet/ Satış Tutarı Tespit Tutanakları (EK-O.5. EK-O.6) ile teyit edildiğinden ilgili meslek mensuplarından bilgi maksadıyla alınan ve idareye verilmesi zorunlu olmayan bir belge olduğu, savunmayı hazırlayan inşaat mühendisi ve SMMM tarafından belgelerin bütünlüğünün görülebilmesi (incelenmesi ve kontrolü) için dosyaya koyulan vasıfsız bir evrak olup ilgili komisyon kararınca numaratörle sayfalandırıldığı ve idareye sunulan ilgili Tutanakların asıl evrak olarak öngörüldüğü, Tebliğin 45.1.13.11’nci maddesinin 2’nci bendinde; söz konusu Tutanakların meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşeleneceği ancak bu Tutanakların proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyeceği, düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edileceğinin belirtildiği açıklamasının olmasına rağmen ilgili meslek mensuplarınca muhafaza edilmesi gereken bu Tutanakların asıllarının taraflarına verilmesinin olanaksız olduğu, idarece Tebliğin 45.1.13.11’nci maddesinin 5’nci bendine göre gerekli görülmesi durumunda söz konusu Tutanakların incelenmek üzere muhafaza eden meslek mensubundan istenebileceği, İdarenin Tebliğ’in 45.1.13.11’nci maddesinin 2 ve 5’nci bentlerini göz ardı edilerek Maliyet/ Satış Tutarı Tespit Tutanaklarının ilgili meslek mensuplarından istenilmeden karar verildiği,

Sonuç olarak,

Aşırı düşük teklif açıklamasında sunulan proforma fatura ve fiyat teklifinin Tebliğ’in 45.1.13.1 ve 45.1.13.2’nci maddelerine uygun olarak düzenlendiği, düzenlenen proforma faturalar ve fiyat teklifi ekleri olan Satış Tutarı Tespit Tutanaklarının (EK-O.5 ve EK:O-6) ilgili meslek mensuplarınca 45.1.13.11’nci maddesinin birinci bendine göre düzenlendiği ve Tebliğ’in 45.1.13.11’nci maddesinin ikinci paragrafında bu Tutanakların proforma fatura ve fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyeceği ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edileceği açıklaması yer aldığından asıl olan Tutanakların meslek mensubunda bulunduğu, Tebliğin 45.1.13.11’nci maddesinin 5’nci bendine göre söz konusu tutanakların istenilmeden karar verildiği,

Numaratörle sayfalandırılıp idareye sunulmuş olan belgelerin bir bütünlük arzetmesi için numaralandırıldığı, ancak evrakların bir bütün olarak incelenmesi ve irdelenmesi hususunun Tebliğ’in 45.1.13.11’nci maddesinin 2 ve 5’nci bentlerine aykırı olduğuiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin yapım işlerinde “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde;

“45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

...

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)(Ek: 20/8/2011-28031 R.G./ 17 md.) Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

İstekli tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin olarak yapılacak açıklamalarda sadece bu işlere ilişkin fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

…

45.1.13.10. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

45.1.13.11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(45.1.13.6) maddesine ve (45.1.13.7) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanağı mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

45.1.13.12. Maliyet/satış tutarı tespit ve stok tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklaması yer almaktadır.

Anılan Tebliğ’in 45’inci maddesinde yapım işlerinde aşırı düşük teklifin belirlenmesine ilişkin sınır değerin nasıl tespit edileceği, idarece sorgulamaya tabi iş kalemlerinin/gruplarının nasıl belirleneceği ve aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarını nasıl yapacakları, hangi belgelerle tevsik edecekleri ve söz konusu belgelerin nasıl olması gerektiğine ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.

Bahse konu ihale Balıkesir Merkez İmam Hatip Lisesi (2000-10 tip proje 24 derslik) inşaatı yapım işi olup 27.02.2013 tarihinde yapılan ihaleye (14) istekli teklif vermiş, geçerli teklifler üzerinden sınır değer belirlenerek sınır değerin altında teklif sunan 3 isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olduğu tespiti yapılarak bu isteklilerden 13.03.2013 tarihli yazı ile 30 iş kaleminde tekliflerine açıklama getirmesi istenilmiştir.

Bu isteklilerden İsmet Yargıcı ve Engin Çelik İnş. San. Tic. Ltd. Şti. aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadığından, başvuru sahibi Ali Özmen İnş. Taah. Turizm Gıda Maden. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. ise yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45.1.13.11’nci maddesine uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmış, 25.04.2013 tarihli ihale komisyon kararı ile ihale Kemal Turan firması üzerinde bırakılmış, ikinci en avantajlı teklif sahibi olarak İsmail Karapınar firması belirlenmiştir.

Ali Özmen İnş. Taah. Turizm Gıda Maden. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesinde,

Anılan istekli açıklaması ekinde; maliyet icmalinin, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemlerinin miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetvelinin, açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analiz ve alt analizlerin, açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analiz ve alt analiz girdilerinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış birim fiyat ve rayiçlerin kullanıldığını gösterir poz numaralarının belirtildiği listenin sunulduğu, açıklamanın kamu kurumlarınca yayımlanmış birim fiyatlar ve rayiçler dışındaki fiyatlarla tevsiki haricinde diğer girdilerin proforma fatura ve teklif alma yazılarıyla yapıldığı, proforma faturaların ve fiyat teklifinin ilgili meslek mensubu tarafından Tebliğ’de belirtilen beyana yer verilerek imzalandığı ve kaşelendiği, proforma faturalar ve fiyat teklifi ekinde söz konusu girdilere ilişkin olarak Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanakları (Tedarikçiden Alınan Proforma Faturayla Açıklama) EK-O.5 ile Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanakları (Fiyat Teklifi Sunulması Suretiyle Açıklama) EK-O.6’nın, proforma faturaları ve fiyat teklifinin düzenleyen firma yetkilisine ilişkin imza sirküleri ile SMMM’ye ilişkin TÜRMOB Oda Faaliyet Belgelerinin sunulduğu, söz konusu analizlerde işçilik maliyetlerinin ihale tarihi itibarıyla yürürlükte olan asgari ücret düzeyinde olduğu görülmüştür.

Ancak;

Anılan Tebliğ’in 45.1.13.11’nci maddesi uyarınca Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’na göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının proforma faturayı/fiyat teklifini veren kişiler tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekirken bahse konu Tutanakların büyük kısmının her sayfası yerine sadece son sayfalarının proforma faturayı/ fiyat teklifini veren kişi ve meslek mensubu tarafından imzalanarak kaşelendiği, bu haliyle yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’nci maddesine uygun olmaması nedeniyle anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine göre aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan isteklilerin Tebliğin 45.1.13.1 ve 45.1.13.2’nci maddesine göre düzenlenen Tutanakların bu Tutanakları düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edileceği belirtilmekte ise de başvuru sahibi tarafından söz konusu Tutanakların aşırı düşük teklif açıklaması ekinde açıklamayı tevsik etmek için sunulduğu, idare tarafından anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin sunduğu belgelerin tamamı dikkate alınarak söz konusu belgeler üzerinden açıklamanın değerlendirildiği, aşırı düşük teklif açıklaması ekinde yer alan belgelerin ilgili meslek mensubunun imza ve kaşesini taşıması ve belgelerde yer alan bilgilerin idarece veya Kamu İhale Kurumu tarafından tekrar istenilmesi halinde de “Vergi Beyan dönemine ilişkin” bir değişiklik yapılmasının mümkün olamayacağı, uygun olmayan bir belgenin uygun hale getirilmesinin mümkün olamayacağı hususları bir arada değerlendirildiğinde söz konusu Tutanakların bir kez daha tutanakları düzenleyen ilgili meslek mensuplarından istenilmesine gerek olmadığı sonucuna varıldığından idarece anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının Tebliğe uygun olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması işleminde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KISMEN KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde, “Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasında sunduğu Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanaklarının Kamu İhale Genel Tebliği’ndeki 45.1.13.11’nci maddesine uygun olmadığı, bütün bu tutanakların her sayfasına kaşe atılmadığı ve imzalanmadığı gerekçesiyle açıklamasının uygun bulunmayarak teklifini değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu, Tebliğin 45.1.13.11’nci maddesinin 5’nci bendine göre söz konusu tutanakların istenilmeden karar verildiği” şeklinde belirtilen iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca, “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan incelenmesi sonucunda;

Başvuru sahibinin 02.05.2013 tarihli şikayet başvurusuna idarece verilen 09.05.2013 tarih ve 5849 sayılı cevabi yazısı ekinde yer alan 07.05.2013 tarihli yazıda “Açıklamanın “Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.11 maddesine uygun olmadığı, 45.1.13.11. maddesi “Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanakları ve Stok Tespit Tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.” ibaresi gereği savunma dosyası red edilmiş ancak başvuru sahibinin 02.05.2013 tarih ve 7218 sayılı itiraz dilekçesi incelendiğinde Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanaklarının birden fazla sayfadan oluştuğu ve bu sayfaların bazılarının sadece son sayfalarının imzalandığı, ön sayfalarının imzalanmadığı gözlemlenmiştir.

Ayrıca başvuru sahibinin 25.03.2013 tarih ve 5099 sayı ile vermiş olduğu savunma dosyasında, proforma fatura ve fiyat tekliflerini destekleyici belge olarak savunma içinde sunulan Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanaklarının incelenmesinde başvuru sahibinin 25.03.2013 tarih ve 5099 sayı ile vermiş olduğu savunma dosyasının bir bütün olarak değerlendirildiği, her ne kadar 45.1.13.11 maddesinin ikinci bendinde yer alan 45.1.13.1-45.1.13.2 maddesine göre düzenlenen tutanaklar meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifi ve proforma fatura veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar idareye verilmeyecek ve düzenlenen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecek ibaresi yer alması, 45.1.13.11 maddesinin beşinci bendinde yer alan gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanaklarının incelenmek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir ibaresine karşın başvuru sahibinin 25.03.2013 tarih ve 5009 sayı ile vermiş olduğu savunma dosyasında proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanaklarını eklemek zorunda olmadıkları halde hazırlanan analizlerde kullanılan proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanakları numaratörle sayfalandırılıp idareye sunduklarından dolayı dosyanın bir bütün olarak incelenip değerlendirilmesi ve değerlendirme sonucunda itirazın reddedilmesine komisyonca oy birliği ile karar verilmiştir” ifadesine yer verilmiştir.

İtirazen şikayet başvurularının, başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından incelenmekte olduğu, iddialar ile sınırlı olarak inceleme hususu teklif mektubu ile verilen ve bütünü itibariyle ihale dosyasını oluşturan yeterlik kriterlerinden biri veya birkaçına itiraz olması halinde sadece bu itiraz konuları açısından sınırlı ve eşit muamele yönünden diğer istekliler nezdinde de Kanunun belirtilen amir hükmü uyarınca inceleme yapıldığı, sınır değerin altındaki aşırı düşük teklif açıklamaya yönelik iddialara ilişkin itiraz olması halinde, aşırı düşük teklif açıklaması Tebliğ gereği bir bütünlük arzettiğinden, sorgulama kapsamında sunulan belgelerin uygunluğunun tamamının incelenmesi sağlıklı bir inceleme ve değerlendirme yapma imkanı sağlayacaktır.

Kurumda aşırı düşük teklif açıklamasına yönelik iddiaların, sunulan belgelerde iddia edilen uygunsuzlukla sınırlı olarak değil de, açıklamanın Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen temel ilkelerden eşit muamele, güvenirlik ve kamuoyu denetimini ilkelerinin bir arada ön planda çalıştırılmasının temini açısından sorgulamaya konu iş kalemlerinin bir bütünlük içinde incelenerek karar verilmesi gerektiği, şayet itirazen şikayete konu iddiaların tamamına yönelik inceleme yapılmadığında, örneğin, sunulan proforma faturada iş isteklinin aşırı düşük açıklamalarında belirttiği sadece özel pozlara ilişkin iş kalemleri bazında inceleme yapılarak teklifin bu açıdan uygun kabulü durumunda, mevzuat uyarınca aşırı düşük açıklanması gereken diğer iş kalemlerinin de incelenmemiş olacağı, mevzuat anlamında eksik inceleme olarak tanımlanabilecek bu durumun da, aşırı düşük açıklama sunan veya aşırı düşük açıklamanın zor olduğu mantığı ile açıklama sunmayan istekliler nezdinde 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde belirtilen temel ilkelerden “eşitlik” ilkesinin büyük ölçüde zedelenmesine sebep olacağı ve ihale mantığı açısından “kamu düzeninin” bu açıdan bozulmasına neden olunacağı durumun oluşturulmasına sebep olunacağı düşünülmektedir.

Bu yönde yapılan incelemeye dayanak tesis edilen işlemlerin, her zaman idari açıdan sağlıklı bir denetimden yoksun bir şekilde bünyesinde büyük oranda “eşitsizlik” içereceği ve içerik yönünden bir idari işlem denetimi olan itirazen şikâyet incelemesindeki kamu hukukuna tabi olarak tesis edilen işlemlerin hukuka uygunluk denetiminin tam olarak gerçekleşmemesine sebep olacağından, konunun bu yönde ele alınarak çözüme kavuşturulması hukuki bir yaklaşım olamayacağı gibi, kamu düzeni ve sağlığı açısından da son derece kifayetsiz ve sakıncalı bir durum meydana gelmesine sebep olunacağı değerlendirilmiştir.

Bu bağlamda, başvurunun aşırı düşük açıklamasının uygun bulunmamasına ilişkin olduğu dikkate alındığında, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında yaptığı açıklamanın, açıklama yapılması istenilen bütün iş kalemlerine yapılan açıklamalar ve açıklama kapsamında sunulan belgelerin usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediği hususu dikkate alınarak incelenmesi gerekmektedir.

Buna göre; anılan Tebliğ’in 45.1.13.11’nci maddesi uyarınca Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’na göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve Tutanakların her sayfasının proforma faturayı/fiyat teklifini veren kişiler tarafından imzalanarak kaşelenmesi ayrıca bahse konu Tebliğ’in 45.1.13.12’nci maddesi uyarınca Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine veya bir önceki beyan dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi gerekirken bahse konu Tutanakların büyük kısmının her sayfası yerine sadece son sayfalarının proforma faturayı/ fiyat teklifini veren kişi ve meslek mensubu tarafından imzalanarak kaşelendiği, bununla birlikte ihale tarihinin 27.02.2013 olduğu dikkate alındığında söz konusu Tutanakların 2012 yılı 3 veya 4. Geçici Vergi Beyan Dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi gerekirken Tutanaklarda vergi beyan döneminin 2012 olarak belirtildiği dolayısıyla söz konusu Tutanakların hangi geçici vergi beyan dönemine ilişkin olduğu bilgisine yer verilmediği görülmüştür. Bu haliyle yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 45’nci maddesine uygun olmaması nedeniyle anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında yaptığı açıklamanın, açıklama yapılması istenilen bütün iş kalemlerine yapılan açıklamalar ve her bir belgenin usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediği dikkate alınarak incelenmesi gerektiği, bu kapsamda da başvuru sahibinin açıklamasının Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanaklarının ihale tarihinin 27.02.2013 olduğu dikkate alındığında 2012 yılı 3 veya 4. Geçici Vergi Beyan Dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi gerekirken Tutanaklarda vergi beyan döneminin 2012 olarak belirtildiği dolayısıyla söz konusu Tutanakların hangi geçici vergi beyan dönemine ilişkin olduğu bilgisine yer verilmediği hususunun da incelemede dikkate alınması gerektiği yönündeki düşünmemizle Kurul çoğunluğunca verilen “itirazen şikayet başvurusunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyoruz.

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi