KİK Kararı: 2013/UY.I-2170

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/037
Gündem No : 22
Karar Tarihi : 15.05.2013
Karar No : 2013/UY.I-2170
BAŞVURU SAHİBİ:
Taşkıran Yapı Müh. San. Tic. Ltd. Şti., CEVİZLİDERE CAD. NO:44/6 BALGAT ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Abant İzzet Baysal Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı, Izzet Baysal Kampüsü Gölköy 1 14280 BOLU

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/27423 İhale Kayıt Numaralı "Kampüs Altyapısı 2013" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Abant İzzet Baysal Üniversitesi Rektörlüğü Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığıtarafından 03.04.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Kampüs Altyapısı 2013” ihalesine ilişkin olarak Taşkıran Yapı Müh. San. Tic. Ltd. Şti.nin 16.04.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.04.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 24.04.2013tarih ve 14302sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.04.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/1570sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalede ekonomik açıdan en avantajlı fiyat teklifini sunmalarına rağmen idarenin 363 kalem imalat içerisinde 3 kuruşluk bir fark olduğu ve birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata yaptıkları gerekçesiyle tekliflerini değerlendirme dışı bıraktığı, oysaki kendilerinin işlemlerini bilgisayar ortamında yaptıkları buna karşın idarenin dört işlem hesap makinesi kullanarak 3 kuruşluk fark hesapladığı, kendi hesapladıkları tutarın değil idarenin hesapladığı tutarın yanlış olduğu, dört işlem hesap makinesinin yetersiz kaldığı, ayrıca idarenin imalatlar için verdiği miktarlar incelendiğinde kötü niyetli olduğunun anlaşılacağı, isteklileri hataya sevk etmeye yönelik miktarlar tespit edildiği, nitekim ihaleye teklif sunan 9 istekliden 6 tanesinin aritmetik hata yaptığı gerekçe gösterilerek değerlendirme dışı bırakıldığı, bu vesileyle ihalenin kendi verdikleri tekliften 463.000 TL fazla teklif sunan isteklinin üzerinde bırakıldığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nde “Virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilecektir. Ancak toplam teklif tutarı virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılacaktır.” açıklamalarına yer verildiği, bilgisayar ortamının da bu duruma göre çalıştığı, işlemlerini buna göre yaptıkları, Tebliğ’de ayrıca “Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanacak; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmayacaktır.” açıklamalarına yer verildiği ve 3 kuruşluk farkın özellikle 75 inşaat kalemindeki yuvarlamadan kaynaklandığı iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının “Kampüs Altyapısı 2013” olarak belirtildiği, miktarı ve türüne ise şartname ekinde yer alan tabloda yer verilerek ihale konusu iş kapsamında bulunan iş kalemlerinin birimlerinin ve miktarlarının gösterildiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37’nci maddesinde “İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz.

(Değişik ikinci fıkra: 20/11/2008-5812/11 md.) Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmüne,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Başvuruların ve tekliflerin alınması, açılması ve belgelerdeki bilgi eksikliklerinin tamamlatılması” başlıklı 57’nci maddesinin 7’nci fıkrasında “(7) Birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunduğu tespit edilen isteklilere ait teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmüne,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin, “Aritmetik hata ve yuvarlama” başlıklı 16.5.1’inci maddesinde “Birim fiyat teklif cetvelindeki çarpım ve toplamlarda hata olması durumunda aritmetik hata olduğu kabul edilecek ve teklif doğrudan değerlendirme dışı bırakılacaktır. Kısmi teklif verilmesine imkan tanınan ihalelerde, isteklinin aritmetik hata yapılan kısma ilişkin teklifi değerlendirme dışı bırakılarak, teklif verdiği diğer kısımlar üzerinden ihale sonuçlandırılacaktır.” açıklamasına, anılan Tebliğ’in “Yuvarlama ve aritmetik hata” başlıklı 39’uncu maddesinde “ 39.1. (Değişik: 20/4/2011-27911 R.G./ 15. md.)Birim fiyat teklif cetvelinde iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlar ve analizlerdeki rayiç fiyatlar, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilecektir.

39.2. (Değişik: 20/4/2011-27911 R.G./ 15. md.)Birim fiyat teklif cetvelinde, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın çarpımı sonucu bulunan tutar, analizlerde de her bir girdi miktarı ile rayicinin çarpımı sonucu bulunan tutar, virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilecektir. Ancak toplam teklif tutarı, virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılacaktır. Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanacak; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmayacaktır.

39.3. Birim fiyat teklif cetvellerinde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata yapan istekliler değerlendirme dışı bırakılacaktır. Kısmi teklife açık ihalelerde ise isteklinin aritmetik hata yapılan kısma ilişkin teklifi değerlendirme dışı bırakılacaktır.” açıklamasına yer verilmiştir.

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; 03.04.2013 tarihinde yapılan ihaleye 9 isteklinin katıldığı, Taşkıran Yapı Müh. San. Tic. Ltd. Şti., Güvenç Yapı Üretim San. ve Tic. Ltd. Şti., Özak İnş. Taah. ve Tic. A.Ş., Rg İnş. Enerji Tah. San. Tic. Ltd. Şti., Murat Titizoğlu ve San-İş İnş. San. ve Tic. A.Ş.nin tekliflerinin birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata yaptıkları gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, 04.04.2013 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin Gündüz İnş. Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.nin üzerinde bırakıldığı, Aykan İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Suted İnş. Taah. Otom. Nak. ve Müşv. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği görülmüştür.

Başvuru sahibi Taşkıran Yapı Müh. San. Tic. Ltd. Şti.nin idareye sunmuş olduğu birim fiyat teklif mektubu ve eki birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde, teklif cetvelinde yer alan miktarların İdari Şartname’de yer alan 363 iş kalemi için düzenlenen miktarlar ile birebir aynı olduğu, her bir iş kalemi için öngördüğü birim fiyatla belirtilen miktarlar çarpılarak o iş kalemine dair tutarın hesaplandığı ve bu tutarın virgülden sonra iki haneye yuvarlanarak yazıldığı, söz konusu bu çarpım işleminde herhangi bir hatanın bulunmadığı ve 363 iş kalemi için hesaplanan tutarlar toplanarak 4.666.000,00 TL fiyat teklifi sunulduğu tespit edilmiştir.

Ancak her ne kadar başvuru sahibinin birim fiyat teklif cetvelindeki miktarlar ve bu miktarların teklif edilen birim fiyatlarla çarpımı sonucu hesaplanan ilgili iş kalemine dair teklif tutarlarında herhangi bir hata yoksa da anılan cetvelde yazan tutarlar toplandığında başvuru sahibi tarafından hesaplanan 4.666.000,00 TL tutarına değil 4.666.000,03 TL tutarına ulaşıldığı hesaplanmıştır.

Anılan isteklinin teklif mektubunda yazan tutar olan 4.666.000,00 TL ile birim fiyat teklif cetvelindeki her bir iş kalemine ait teklif fiyatlarının toplanması sonucu bulunan tutar olan 4.666.000,03 TL arasındaki 0,03 TL fiyat farkının, her bir iş kaleminin teklif fiyatının virgülden sonra 3 haneli olacak şekilde işlem yapılarak hesaplanmasına ve toplam teklif tutarına ulaşılmasına karşın birim fiyat teklif cetveline virgülden sonra iki haneye yuvarlanarak yazılmasından kaynaklandığı anlaşılmıştır.

Yapılan incelenmede başvuru sahibinin birim fiyat teklif cetvelini hazırlarken, itirazen şikâyet dilekçesinde hesaplamada bilgisayar programı kullanılmıştır şeklinde belirttiği üzere, Microsoft Office Excel programından faydalandığı, anılan programa İdari Şartname’de yazan miktarları girdiği, daha sonra her bir iş kalemi için ilgili kalemlere ait birim fiyatları yazarak birim fiyatlarla miktarları çarptığı, hücreleri biçimlendirme seçeneği yardımıyla virgülden sonraki hane sayısını iki hane olarak belirlediği ve hesaplanan tutarların toplamını aldığı sonucuna varılmıştır. Fakat anılan program vasıtasıyla birim fiyatlarla miktarların çarpımı yapılırken, yuvarlama formülü yazılmadığı için, programın her bir iş kaleminin tutarını virgülden sonra iki haneli olacak şekilde göstermesine (virgülden sonraki basamağı üç hane olan tutarları üçüncü hanesi 5 ve üzerinde olanları yukarıya altında olanları aşağıya yuvarlamak suretiyle) karşın, toplama işlemi esnasında tutarları virgülden sonra üç haneli olacak şekilde (ekranda gözükmemesine rağmen) topladığı ve bahsi geçen 0,03 TL’lik farkın bu işlemden kaynaklandığı tespit edilmiştir.

Yapılan değerlendirmede, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesi gereği idarelerin anılan Kanun’a göre yapılan ihalelerde kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları, incelemeye konu ihalenin idarece tespit edilen yaklaşık maliyetinin 6.304.224,75 TL ve başvuru sahibi tarafından sunulan fiyat teklifinin de 4.666.000,00 TL olduğu da dikkate alındığında, anılan 0,03 TL’lik fiyat farkının işin yapılmasına engel teşkil etmeyeceğinin anlaşıldığı, başvuru sahibi Taşkıran Yapı Müh. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından idareye sunulan birim fiyat teklif cetvelinde iş kalemleri için öngörmüş olduğu tutarlar toplamı olması gerekenden 0,03 TL eksikse de, bu farkın yukarıda değinildiği üzere bilgisayar programındaki işlem hatasından kaynaklandığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yuvarlama ve aritmetik hata” başlıklı 39’uncu maddesinin, birim fiyat teklif cetvelinde, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın çarpımı sonucu bulunan tutarın virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilmesine imkân tanıdığı ve her ne kadar birim fiyat teklif cetvelinde yazan tutarlar virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayı şeklindeyse de virgülden sonra üç ondalık basamaklı sayı şeklinde hesaplandığının aşikâr olduğu ve yapılan incelemede bu durumun tespit edildiği dolayısıyla anılan durumun aritmetik hata olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak; başvuru sahibi tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinde yer alan genel toplamın virgülden sonra 3 haneli olarak hesaplanmasının gerek manuel olarak gerekse Excel ortamında yapılması halinde sonucun değişmediği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.5.2’nci maddesi uyarınca genel toplamın virgülden sonra 2 haneli olacak şekilde yuvarlanması halinde ise 4.666.000,00 TL’ye ulaşıldığı, bu itibarla Taşkıran Yapı Müh. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Özak İnş. Taah. ve Tic. A.Ş. tarafından teklif mektubunda yazan tutar olan 5.465.152,77 TL ile birim fiyat teklif cetvelindeki her bir iş kalemine dair teklif fiyatlarının toplanması sonucu bulunan tutar olan 5.465.152,78 TL arasındaki 0,01 TL fiyat farkının, her bir iş kaleminin teklif fiyatının virgülden sonra 3 haneli olacak şekilde işlem yapılarak hesaplanmasına ve toplam teklif tutarına ulaşılmasına karşın birim fiyat teklif cetveline virgülden sonra iki haneye yuvarlanarak yazılmasından kaynaklandığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yuvarlama ve aritmetik hata” başlıklı 39’uncu maddesinin, birim fiyat teklif cetvelinde, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın çarpımı sonucu bulunan tutarın virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilmesine imkân tanıdığı ve her ne kadar birim fiyat teklif cetvelinde yazan tutarlar virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayı şeklindeyse de virgülden sonra üç ondalık basamaklı sayı şeklinde hesaplandığının aşikâr olduğu tespit edilmiştir. Anılan istekli tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinde yer alan genel toplamın virgülden sonra 3 haneli olarak hesaplanmasının gerek manuel olarak gerekse Excel ortamında yapılması halinde sonucun değişmediği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.5.2’nci maddesi uyarınca genel toplamın virgülden sonra 2 haneli olacak şekilde yuvarlandığında ise 5.465.152,77 TL’ye ulaşıldığı dolayısıyla anılan durumun aritmetik hata olmadığı sonucuna varılmıştır.

San-İş İnş. San. ve Tic. A.Ş. tarafından teklif mektubunda yazan tutar olan 5.737.372,26 TL ile birim fiyat teklif cetvelindeki her bir iş kalemine dair teklif fiyatlarının toplanması sonucu bulunan tutar olan 5.737.372,29 TL arasındaki 0,03 TL fiyat farkının, her bir iş kaleminin teklif fiyatının virgülden sonra 3 haneli olacak şekilde işlem yapılarak hesaplanmasına ve toplam teklif tutarına ulaşılmasına karşın birim fiyat teklif cetveline virgülden sonra iki haneye yuvarlanarak yazılmasından kaynaklandığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yuvarlama ve aritmetik hata” başlıklı 39’uncu maddesinin, birim fiyat teklif cetvelinde, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın çarpımı sonucu bulunan tutarın virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilmesine imkân tanıdığı ve her ne kadar birim fiyat teklif cetvelinde yazan tutarlar virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayı şeklindeyse de virgülden sonra üç ondalık basamaklı sayı şeklinde hesaplandığının aşikâr olduğu tespit edilmiştir. Anılan istekli tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinde yer alan genel toplamın virgülden sonra 3 haneli olarak hesaplanmasının gerek manuel olarak gerekse Excel ortamında yapılması halinde sonucun değişmediği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.5.2’nci maddesi uyarınca genel toplamın virgülden sonra 2 haneli olacak şekilde yuvarlandığında ise 5.737.372,26 TL’ye ulaşıldığı dolayısıyla anılan durumun aritmetik hata olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi Taşkıran Yapı Müh. San. Tic. Ltd. Şti., Özak İnş. Taah. ve Tic. A.Ş. ve San-İş İnş. San. ve Tic. A.Ş.ye ait tekliflerin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İnceleme konusu ihalede,

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde özetle , “ihalede ekonomik açıdan en avantajlı fiyat teklifini sunmalarına rağmen idarenin 363 kalem imalat içerisinde 3 kuruşluk bir fark olduğu ve birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata yaptıkları gerekçesiyle tekliflerini değerlendirme dışı bıraktığı, oysaki kendilerinin işlemlerini bilgisayar ortamında yaptıkları buna karşın idarenin dört işlem hesap makinesi kullanarak 3 kuruşluk fark hesapladığı, kendi hesapladıkları tutarın değil idarenin hesapladığı tutarın yanlış olduğu, dört işlem hesap makinesinin yetersiz kaldığı, ayrıca idarenin imalatlar için verdiği miktarlar incelendiğinde kötü niyetli olduğunun anlaşılacağı, isteklileri hataya sevk etmeye yönelik miktarlar tespit edildiği, nitekim ihaleye teklif sunan 9 istekliden 6 tanesinin aritmetik hata yaptığı gerekçe gösterilerek değerlendirme dışı bırakıldığı, bu vesileyle ihalenin kendi verdikleri tekliften 463.000 TL fazla teklif sunan isteklinin üzerinde bırakıldığı, Kamu İhale Genel Tebliği’nde “Virgülden sonra iki ondalık basamaklı sayıdan fazla olacak şekilde yazılabilecektir. Ancak toplam teklif tutarı virgülden sonra en yakın iki ondalık basamaklı sayıya yuvarlanarak yazılacaktır.” açıklamalarına yer verildiği, bilgisayar ortamının da bu duruma göre çalıştığı, işlemlerini buna göre yaptıkları, Tebliğ’de ayrıca “Yuvarlama işleminde yarım kuruş ve üzerindeki değerler bir kuruşa tamamlanacak; yarım kuruşun altındaki değerler ise dikkate alınmayacaktır.” açıklamalarına yer verildiği ve 3 kuruşluk farkın özellikle 75 inşaat kalemindeki yuvarlamadan kaynaklandığı ” şeklinde belirtilen iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, başvuru sahibi tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinde yer alan genel toplamın virgülden sonra 3 haneli olarak hesaplanmasının gerek manuel olarak gerekse Excel ortamında yapılması halinde sonucun değişmediği, Kamu İhale Genel Tebliğinin 16.5.2 nci maddesi uyarınca genel toplamın virgülden sonra 2 haneli olacak şekilde yuvarlandığında ise 4.666.000,00 TL’ye ulaşıldığı, bu itibarla Taşkıran Yapı Müh. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata bulunmadığı, bu nedenle teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiği yönünde “ düzeltici işlem belirlenmesine ” karar verilmiştir.

Başvuruya konu ihalenin, birim fiyat teklif almak suretiyle gerçekleştirildiği, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda başvuru sahibi ile birlikte altı isteklinin teklifinin birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata yapıldığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrasında “Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerin eksik olması veya belgelerde önemsiz bilgi eksikliği bulunması halinde, idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik belge veya bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede eksik belge veya bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır.

En son aşamada, isteklilerin teklif mektubu eki cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Teklif edilen fiyatları gösteren teklif mektubu eki cetvelde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması halinde, isteklilerce teklif edilen birim fiyatlar esas alınmak kaydıyla, aritmetik hatalar ihale komisyonu tarafından re'sen düzeltilir. Yapılan bu düzeltme sonucu bulunan teklif isteklinin esas teklifi olarak kabul edilir ve bu durum hemen istekliye yazı ile bildirilir. İstekli düzeltilmiş teklifi kabul edip etmediğini tebliğ tarihini izleyen beş gün içinde yazılı olarak bildirmek zorundadır. İsteklinin düzeltilmiş teklifi kabul etmediğini süresinde bildirmesi veya bu süre içinde herhangi bir cevap vermemesi halinde, teklifi değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatı gelir kaydedilir” kuralına yer verilmiştir.

Ancak daha sonra 05.12.2008 tarihli ve 27075 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5812 sayılı Kanunun 11 nci maddesi ile ikinci fıkra “Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır” şeklinde değiştirilmiş ve üçüncü fıkra da yürürlükten kaldırılmıştır.

37 nci maddede yapılan bu değişikliğin gerekçesi, kanun tasarısında “ Uygulamada belge tamamlama konusunda ortaya çıkan problemler ve suiistimallerin ön­lenmesi amacıyla, belge tamamlama yerine sunulan belgelerdeki bilgilerin tamamlanması ve yazılı bildirime rağmen eksiklikleri gidermeyen istekliler hakkında yaptırım uygulanması öngörülmekte­dir. Ayrıca birim fiyat teklif istenen ihalelerde birim fiyat teklif cetvelindeki aritmetik hatanın resen düzeltilmesi uygulamasının Kanunun 36 ncı maddesinde öngörülen isteklilere ait teklif fiyatlarının açıklanması şeklindeki saydamlık anlayışıyla bağdaşmadığı ve uygulamada kötüye kullanılan ör­nekleri görüldüğünden aritmetik hatalı tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması öngörülmektedir.” şeklinde belirtilmiştir.

Görüleceği üzere, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında, isteklilerin teklif mektubu eki cetvellerinde çarpım ve toplamlarda aritmetik hata bulunması durumunda, bunun ihale komisyonu tarafından resen düzeltilmesi ve yapılan bu düzeltmenin istekli tarafından kabul edilmesi durumunda teklifin değerlendirmeye alınarak ihale işlemlerine devam edilmesi imkanı ortadan kaldırılmış; ayrıca, aritmetik hatanın niteliğine ve miktarına, nasıl ortaya çıktığına bakılmaksızın birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan isteklilerin değerlendirme dışı bırakılması tereddüte yer bırakmayacak biçimde açıkça hükme bağlanmış; ne tutarda bir aritmetik hata olursa bunun dikkate alınmayacağı veya aritmetik hata olarak kabul edilmeyeceği hususunda bir istisna tanınmamıştır.

Başvuru sahibinin teklif mektubunda yazan tutar olan 4.666.000,00 TL ile birim fiyat teklif cetvelindeki her bir iş kalemine ait teklif fiyatlarının toplanması sonucu bulunan tutar olan 4.666.000,03 TL arasındaki 0,03 TL tutarındaki farkın, her bir iş kaleminin teklif fiyatının virgülden sonra 3 haneli olacak şekilde işlem yapılarak hesaplanmasına ve toplam teklif tutarına ulaşılmasına karşın birim fiyat teklif cetveline virgülden sonra iki haneye yuvarlanarak yazılmasından kaynaklandığı, hesaplama yapılırken kullanılan Microsoft Office Excel programında yuvarlama formülü yazılmadığı için, programın her bir iş kaleminin tutarını virgülden sonra iki haneli olacak şekilde göstermesine karşın, toplama işlemi esnasında tutarları virgülden sonra üç haneli olacak şekilde topladığı ve bahsi geçen 0,03 TL’lik farkın bu şekilde oluştuğu anlaşılmıştır. Bu durumda ihaleye teklif verecek bir isteklinin teklif fiyatını ve birim fiyat teklif cetvelini oluştururken kullandığı bilgisayar programına yuvarlama formülünü doğru olarak yazdığı takdirde böyle bir hatanın olmayacağı görülmektedir.

Kaldı ki; istekliler tarafından yapılan hesaplama işlemi, ister program yardımıyla ister manuel olarak gerçekleştirilsin, işlemin sonucuna ve yapılan hesaplamaların doğruluğuna ilişkin sorumluluk basiretli tacir olma yükümlülüğü bulunan isteklilere aittir. Teklif cetvelinde virgülden sonra iki haneli olarak verilen birim tutarların toplamının da bu durum dikkate alınarak yapılması ve ulaşılan toplam tutarın doğru şekilde yazılması sorumluluğu isteklidedir.

Yukarıda yer alan hususlar çerçevesinde, başvuru sahibi tarafından birim fiyat teklif cetvelinde, iş kalemlerinin toplam tutarında 0,03 TL’lik bir toplama hatası yapıldığı, söz konusu hatanın 4734 sayılı Kanun’un 37’nci maddesinin ikinci fıkrası gereği aritmetik hata olarak kabul edilmesi gerektiği, aynı durumun teklifleri aritmetik hata gerekçesiyle ihale komisyonunca değerlendirme dışı bırakılan diğer istekliler için de geçerli olduğu, bu nedenle, başvuru sahibinin teklifinin birim fiyat teklif cetvelinde aritmetik hata yaptığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasında ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin iddiası hakkında “itirazen şikayet başvurusunun reddine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle,bu iddia hakkında Kurul çoğunluğunca alınan “ düzeltici işlem belirlenmesine ” niteliğindeki Kurul kararına katılmıyoruz.

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi