KİK Kararı: 2013/UY.I-1484
Hukuk Asistanı ile Kararları Analiz Edin
Bu karara ve binlerce benzer karara sorunuzu sorun. Kaynak atıflı detaylı yanıtlar alın.
Karar Bilgileri
Kamu İhale Kurumu Kararı
2013/UY.I-1484
25 Mart 2013
2012/112666 İhale Kayıt Numaralı "Sancaktepe Belediyesi Hizmet Binası Yapılması Yapım İşi" İhalesi
KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/025
Gündem No : 22
Karar Tarihi : 25.03.2013
Karar No : 2013/UY.I-1484
BAŞVURU SAHİBİ:
Hisar İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti., ÇINAR MAH. YEŞİLTEPE SK. HİSAR İŞ MERKEZİ NO:21 KÜÇÜKYALI İSTANBUL
İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sancaktepe Belediye Başkanlığı (Destek Hizmetleri Müdürlüğü), Meclis Mah. Atatürk Cad. No:111 İSTANBUL
BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/112666 İhale Kayıt Numaralı "Sancaktepe Belediyesi Hizmet Binası Yapılması Yapım İşi" İhalesi
KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:
Sancaktepe Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Müdürlüğütarafından 03.10.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Sancaktepe Belediyesi Hizmet Binası Yapılması Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Hisar İnşaat Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 01.11.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.11.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine başvuru sahibince 19.11.2012 tarih ve 37938 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 19.11.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.
Başvuruya ilişkin olarak 2012/4256 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.
KARAR:
Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.
İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,
-
İhale üzerinde bırakılan istekli olan Gürtaş Yapı Endüstri ve Tic. A.Ş.nin anahtar teknik personel olarak gösterdiği kişiye ilişkin SGK hizmet dökümü incelendiğinde, anılan kişinin şirketin merkezinde çalışmadığı, şantiyelerinde çalıştığı ve 2012 yılının belli dönemlerinde ise başka firmalarda çalışmasının bulunduğu, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 40’ıncı maddesi uyarınca anahtar teknik personel olarak gösterilen kişinin Gürtaş Yapı Endüstri ve Tic. A.Ş.nin ticari faaliyette bulunduğu yerde çalışması ve anılan firmada çalıştığı süre boyunca başka bir gerçek veya tüzel kişilikte çalışmaması gerektiği, konuya ilişkin 2011/UY-I-1883, 2012/UY.III-780 ve 2012/UY.III-121 sayılı benzer Kurul kararlarının bulunduğu,
-
Başvuruya konu ihale ilanının 4.4.1’inci maddesinde benzer işin “B II Grubu İşler” olarak belirlendiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu iş deneyim belgesinin benzer iş koşulunu sağlamadığı, 11.06.2011 tarih ve 27961 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nin 2.11’inci maddesinde yer alan “BII grubu işlerin benzer iş olarak belirlendiği ihalelerde, sunulacak iş deneyim belgesinden yapım işinin BII grubunda belirtilen fiziki kriterleri sağlayıp sağlamadığının anlaşılamaması durumunda, bu hususa ilişkin tevsik edici belgenin teklif kapsamında sunulması zorunludur. Bu kapsamda yapı inşaat alanını tevsik etmek üzere, yapı kullanma izin belgesi veya yapı ruhsatının başvuru veya teklif kapsamında sunulması gerekmektedir.” açıklaması uyarınca ihale üzerinde bırakılan isteklinin yapı inşaat alanını tevsik etmek üzere iş deneyim belgesi ile birlikte sunması gereken yapı kullanma izin belgesi ya da yapı ruhsatını sunmadığı,
3 ) Yapım İşleri İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 34’üncü maddesi uyarınca banka referans mektubunun ihale ilan tarihinden sonra düzenlenmesi zorunluluğunun bulunduğu, ihale üzerinde bırakılan istekli olan Gürtaş Yapı Endüstri ve Tic. A.Ş.nin ihale dosyasında sunmuş olduğu banka referans mektubunun ihale ilan tarihinden önce düzenlendiği yönünde şüphelerinin bulunduğu, söz konusu banka referans mektubun ihale ilan tarihinden sonra düzenlenip düzenlenmediğinin kontrol edilmesi gerektiğiiddialarına yer verilmiştir.
Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
- Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:
Başvuruya konu ihaleye ait İdari Şartname’nin 2.1.(a) maddesinde ihale konusu işin adının “Sancaktepe Belediyesi Hizmet Binası Yapılması Yapım İşi” olarak belirtildiği,
Anılan Şartname’nin 7.5.1’inci maddesinde, isteklilerin, yurt içinde veya yurt dışında kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak; teklif edilen bedelin % 50’sinden az olmamak üzere iş deneyimini gösteren belgeleri sunmalarının istenildiği,
7.5.2’nci maddesinde ise “İhale konusu işte 1 adet İnşaat mühendisi (En az 5 yıl deneyimli) Anahtar Teknik Personel olarak bulundurulacaktır.” düzenlemesinin yer aldığı,
Aynı Şartname’nin 7.6’ncı maddesinde**,** benzer iş olarak kabul edilecek işlerin “B II Grubu İşler benzer iş olarak değerlendirilecektir.” şeklinde belirlendiği görülmüştür.
İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi sonucunda başvuruya konu ihaleye 5 teklif verildiği, Özbek İnş. Turizm Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmadığı, Atlas İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin teklifinin sunmuş olduğu iş bitirme belgesinin İdari Şartname’de benzer iş olarak belirlenen “B II Grubu İşler” kapsamında olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, 23.10.2012 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin Gürtaş Yapı Endüstri ve Tic. A.Ş. üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibi Hisar İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği anlaşılmıştır.
İhale ilan tarihi olan 17.08.2012 tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İsteklinin organizasyon yapısı ve personel durumuna ilişkin belgeler” başlıklı 40’ıncı maddesinde,
“ (1) İdarece yeterlik kriteri olarak anahtar teknik personele ilişkin belgelerin istenildiği hallerde, ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru en az bir yıl boyunca gerçek veya tüzel kişiliğin ticari faaliyette bulunduğu yerde kesintisiz şekilde ve işin niteliğine uygun olarak idarece öngörülen sayıda mühendis veya mimar çalıştırması ve bu durumun belgelendirilmesi şartı aranır. Bu şart aynı pozisyon için tek bir mühendis veya mimar ile tevsik edilebileceği gibi farklı mühendis veya mimarlarla da tevsik edilebilir. Yıl içinde toplam olarak otuz günü aşmayan kesintiler, kesinti olarak kabul edilmez.
(2) İhale konusu işin yaklaşık maliyetinin % 30’undan daha az tutarda olan işlerle ilgili meslek alanlarından anahtar teknik personel istenemez. Aynı mimarlık ve mühendislik alanı için sadece bir anahtar teknik personel istenebilir.
(3) İdarece yeterlik kriteri olarak anahtar teknik personele ilişkin belgelerin istenildiği hallerde, öngörülebilecek mimar veya mühendis anahtar teknik personelin sayısı, yaklaşık maliyeti eşik değerin;
a) Onda biri ile eşik değerin yarısına kadar olan işlerde en fazla bir,
b) Yarısı ile eşik değer arasında olan işlerde en fazla iki,
c) Üzerinde olan işler ile yeterlikleri tespit edilenler arasından belli sayıda adayın davet edilmesinin öngörüldüğü belli istekliler arasında ihale usulüyle yapılan ihalelerde en fazla üç,
olarak istenebilir.
(4) Anahtar teknik personelin ilgili meslek odasına kayıtlı olması zorunludur. Bu personelin mezuniyetinden itibaren geçecek süre en fazla beş yıl olarak öngörülebilir. Bu sürenin sağlandığı hususu mezuniyet belgesi ile, odaya kayıtlı olduğu hususu ilgili meslek odası üye kayıt belgesiyle,aday veya isteklinin bünyesinde çalıştığı hususu ise Sosyal Güvenlik Kurumu onaylı “Hizmet Bildirimi” ile tevsik edilir. Anahtar teknik personel şartının aynı meslek alanına ilişkin farklı kişiler bildirilmek suretiyle karşılanması halinde, bu kişilerin tamamının mezuniyet belgelerinin sunulması zorunludur.
(5) Anahtar teknik personel olarak bildirilenlerden, başvuru veya ihale tarihi itibarıyla aday veya istekli bünyesinde çalışmakta olan mimar ve mühendisler, aday veya isteklinin bünyesinde çalıştıklarına ve ihale konusu işte isteklinin anahtar teknik personeli olarak çalışacaklarına ilişkin yazılı beyanlarını verirler.
_(6)_Anahtar teknik personel olarak bildirilenlerden, başvuru veya ihale tarihi itibarıyla aday veya istekli bünyesinde çalışmakta olanlar, aday veya isteklinin bünyesinde görev yaptıkları süre boyunca, başka bir gerçek veya tüzel kişide çalışamazlar.
(7) Yukarıda belirtilen niteliklere sahip gerçek kişi istekliler, şahıs şirketi ortakları, limited şirketlerde müdürlük görevini yürüten ortaklar, anonim şirketlerin yönetim kurulu başkanı, yönetim kurulu üyeleri, murahhas müdür ve genel müdür ortakları, ortak girişimlerin ise gerçek kişi ortakları ve tüzel kişi ortaklarının yukarıda sayılan unvanları taşıyan gerçek kişi ortaklarının, anahtar teknik personel olarak bildirilmesi durumunda, isteklinin bünyesinde çalıştığına dair belge aranmaz. Gerçek kişi istekliler hariç, bu kişilerin tüzel kişilikteki görev ve/veya ortaklık süreleri, ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından düzenlenen belge ile tevsik edilir.
(8) İş ortaklığında, ortaklık oranına bakılmaksızın, pilot ve diğer ortaklara ait anahtar teknik personelin tamamı değerlendirilir.” hükmü,
İhale ilan tarihi olan 17.08.2012 tarihi itibarıyla yürürlükte olan Kamu İhale Genel Tebliği’nin “İsteklinin organizasyon yapısına ve personel durumuna ilişkin belgeler” başlıklı 37’nci maddesinde,
_“37.1._Uygulama Yönetmeliğinin “İsteklinin organizasyon yapısına ve personel durumuna ilişkin belgeler” başlıklı 40 ıncı maddesi uyarınca, aday veya isteklilerden anahtar teknik personel istenilmesi durumunda aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir.
_37.1.1._İsteklilerin/Adayların, teklifleri/başvuruları kapsamında, ilk ilan/davet tarihinden geriye doğru en az bir yıl boyunca ticari faaliyette bulundukları yerde kesintisiz şekilde ve işin niteliğine uygun olarak idarece öngörülen sayıda mühendis veya mimar çalıştırdıklarını belgelendirmeleri gerekmektedir. Anahtar teknik personelin, ilk ilan/davet tarihinden geriye doğru bir yıl içinde, sigortalı hizmet listesindeki eksik gün sayısı toplamı otuz günü aşamaz.
_37.1.2._Anahtar teknik personel bakımından, ticari faaliyette bulunulan yer olarak, ticari işletmelerde ticaret sicilinde kayıtlı merkez veya şube adresi, esnaf ve sanatkârlar için ise sicilde kayıtlı adres kabul edilecektir.
_37.1.3._İstekliler/Adaylar, teklifleri/başvuruları kapsamında; ihale/ön yeterlik tarihi itibari ile ticari faaliyette bulundukları yerde çalıştırdıkları anahtar teknik personelin listesini (Standart Form-KİK025.3/Y) sunacaklardır. Ayrıca adı geçen standart formun ekinde, ilk ilan/davet tarihinden geriye doğru en az bir yıl boyunca ticari faaliyette bulunulan yerde çalıştırılan anahtar teknik personele ilişkin “Geriye Doğru Bir Yıllık Dönem İçinde Çalıştırılan Anahtar Teknik Personel Listesi” (Standart Form-KİK025.4/Y) ve anahtar teknik personel listesinde (Standart Form-KİK025.3/Y) bildirilen mühendis/mimar tarafından düzenlenen, Anahtar Teknik Personel Beyannamesi (Standart Form-KİK025.2/Y) yer alacaktır.
_37.1.4._Anahtar teknik personel listesinde (Standart Form-KİK025.3/Y) bildirilen mühendis/mimarların; mezuniyet belgelerinin, ilgili meslek odasına kayıtlı olduklarını gösterir üye kayıt belgelerinin, ilgisine göre Sosyal Güvenlik Kurumu onaylı; “Hizmet Bildirimi” veya personelin işe alındığını gösteren belgelerin adı geçen liste ekinde sunulması gerekmektedir.
37.1.5.__“Geriye Doğru Bir Yıllık Dönem İçinde Çalıştırılan Anahtar Teknik Personel Listesi” (Standart Form-KİK025.4/Y) ekinde, listedeki personele ilişkin mezuniyet belgeleri ve Sosyal Güvenlik Kurumu onaylı “Hizmet Bildirimi”nin yer alması gereklidir.
_37.1.6._Anahtar teknik personelin mezuniyetinden itibaren geçecek süre en fazla beş yıl olarak öngörülebilecek olup, idarelerce bu süreden daha az bir süre de öngörülebilir. Anahtar teknik personelde, belli bir süre benzer işte çalışma ve lisansüstü eğitim yapmış olma koşulunun aranmaması gerekmektedir. Anahtar teknik personelin mezuniyetinde itibaren geçecek süre belirlenirken kıst olarak (ay ve gün) hesaplama yapılmayacaktır. Örneğin 1/9/2011 tarihinde yapılan bir ihalede, dokümanda anahtar teknik personel için mezuniyetinden itibaren geçecek sürenin 5 yıl olarak öngörülmesi durumunda, 1/10/2006 tarihinde mezun olan bir mühendis anahtar teknik personel olarak bildirilebilecektir.
_37.1.7._Yönetmeliğin 40 ıncı maddesinin yedinci fıkrasındaki; “Yukarıda belirtilen niteliklere sahip gerçek kişi istekliler, şahıs şirketi ortakları, limited şirketlerde müdürlük görevini yürüten ortaklar, anonim şirketlerin yönetim kurulu başkanı, yönetim kurulu üyeleri, murahhas müdür ve genel müdür ortakları, ortak girişimlerin ise gerçek kişi ortakları ve tüzel kişi ortaklarının yukarıda sayılan unvanları taşıyan gerçek kişi ortaklarının, anahtar teknik personel olarak bildirilmesi durumunda, isteklinin bünyesinde çalıştığına dair belge aranmaz. Gerçek kişi istekliler hariç, bu kişilerin tüzel kişilikteki görev ve/veya ortaklık süreleri, ticaret ve sanayi odası/ticaret odası bünyesinde bulunan ticaret sicil memurlukları, yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından düzenlenen belge ile tevsik edilir.” hükmünde yer alan, “limited şirketlerde müdürlük görevini yürüten ortaklar” ibaresinden, temsil yetkisi verilen müdür veya müdürler anlaşılması gerekmektedir. Tüzel kişilerin yukarıda sayılan görev veye unvandaki kişiler dışındaki mühendis veya mimar ortakların anahtar teknik personel olarak gösterilebilmesi için bu kişilerin isteklinin bünyesinde çalıştığının sosyal güvenlik kurumu onaylı belgeler ile tevsik edilmesi zorunludur. Anahtar teknik personel olarak şahıs şirketi ortakları, limited şirketlerde müdürlük görevini yürüten ortaklar, anonim şirketlerin yönetim kurulu başkanı, yönetim kurulu üyeleri, murahhas müdür ve genel müdür ortakların bildirilmesi durumunda; ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru en az bir yıldır, ilgisine göre söz konusu görevlerde bulunan ve/veya ortak olan kişilerin, anahtar teknik personel niteliğini haiz olduklarının ve görev ve/veya ortaklık sürelerinin belgelendirilmesi zorunlu olup ayrıca bu kişilerin Anahtar Teknik Personel Beyannamesi (Standart Form-KİK025.2/Y) sunmaları gerekmektedir.
_37.1.8._Gerçek kişi aday veya isteklinin, anahtar teknik personel listesinde kendisini bildirmesi durumunda, liste ekinde mezuniyet belgesi ve ilgili meslek odasına kayıtlı olduklarını gösterir üye kayıt belgesi yer alacak olup kendisi için Anahtar Teknik Personel Beyannamesi (Standart Form-KİK025.2/Y) sunmasına gerek bulunmamaktadır. Ancak bu durumda da anahtar teknik personel olan gerçek kişi istekliler, Yönetmeliğin 40 ıncı maddesinin altıncı fıkrası uyarınca anahtar teknik personel olarak görev yaptıkları süre boyunca başka gerçek veya tüzel kişi bünyesinde çalışamayacaklardır. Ayrıca, bir adet anahtar teknik personel istenen ihalelerde, gerçek kişinin anahtar teknik personel olarak kendisini bildirmesi durumunda, “Geriye Doğru Bir Yıllık Dönem İçinde Çalıştırılan Anahtar Teknik Personel Listesi”ni de sunmasına gerek bulunmamaktadır.
_37.1.9._Anahtar teknik personel istenen ihalelerde, aday veya isteklilerce başvuru veya tekliflerinde sunmaları gereken belgelere ilişkin olarak hazırlanan örnek durum aşağıda verilmektedir:
Örnek durum:
İhale ilanı: 10.8.2011
İhale tarihi: 10.9.2011
İstenen anahtar teknik personel: 1 inşaat mühendisi ve 1 makine mühendisi
X şirketinde 10.9.2011 tarihi itibarıyla çalışan anahtar teknik personel: inşaat mühendisi A ve makine mühendisi B
İnşaat mühendisi A’nın işe giriş tarihi 1.6.2011
Makine mühendisi B’nin işe giriş tarihi: 1.4.2007
İnşaat mühendisi A’dan önce çalışan inşaat yüksek mühendisi D’nin çalıştığı tarihler: 12.4.2009-17.5.2011
Sözkonusu örnek duruma göre X şirketi teklifi kapsamında aşağıdaki belgeleri sunacaktır:
1- İhale tarihi itibari ile merkezinde çalıştırdığı anahtar teknik personelin listesi, (Standart Form-KİK025.3/Y) (Bu listede inşaat mühendisi A ve makine mühendisi B bildirilecektir.)
2-Anahtar teknik personel listesi ekinde; inşaat mühendisi A ve makine mühendisi B’nin mezuniyet belgeleri, oda kayıt belgeleri, inşaat mühendisi A’nın Haziran 2011 ile Temmuz 2011 aylarına ait ve düzenlenmiş ise Ağustos 2011 ayına ait hizmet bildirimi, makine mühendisi B’nin Ağustos 2010 ayından Temmuz 2011 ayına kadar (Ağustos 2010 ayı ve Temmuz 2011 ayı dahil) ve düzenlenmiş ise Ağustos 2011 ayına ait hizmet bildirimleri ile bu kişilerin anahtar teknik personel beyannameleri (Standart Form-KİK025.2/Y)
3- “Geriye Doğru Bir Yıllık Dönem İçinde Çalıştırılan Anahtar Teknik Personel Listesi” (Standart Form-KİK025.4/Y) (Bu listede inşaat mühendisi A, inşaat yüksek mühendisi D ve makine mühendisi B bildirilecektir.)
4- “Geriye Doğru Bir Yıllık Dönem İçinde Çalıştırılan Anahtar Teknik Personel Listesi” ekinde inşaat yüksek mühendisi D’nin mezuniyet belgesi ve bu kişiye ait Ağustos 2010 ayından Mayıs 2011 ayına kadar olan ( Ağustos 2010 ve Mayıs 2011 ayları dahil) hizmet bildirimleri.” açıklaması bulunmaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat uyarınca anahtar teknik personel olarak gösterilen kişinin ilk ilan veya davet tarihinden geriye doğru en az bir yıl boyunca gerçek veya tüzel kişiliğin ticari faaliyette bulunduğu yerde kesintisiz olarak ve anılan isteklinin bünyesinde çalışması ve ayrıca başka bir gerçek veya tüzel kişi bünyesinde çalışmaması gerekmektedir.
İhale üzerinde bırakılan istekli Gürtaş Yapı Endüstri ve Tic. A.Ş.nin teklif dosyası incelendiğinde; inşaat mühendisi Kürşat Korkmaz’ın anahtar teknik personel olarak gösterildiği, teklif dosyası kapsamında anahtar teknik personel listesi formu (Standart Form-KİK.025.1/Y), anahtar teknik personel listesi (Standart Form KİK025.3/Y), anahtar teknik personel beyannamesi (Standart Form- KİK025.2/Y) ve geriye doğru bir yıllık dönem içinde çalıştırılan anahtar teknik personel listesinin (Standart Form- KİK025.4/Y) sunulduğu görülmüştür.
Ayrıca, teklif dosyası kapsamında Kürşat Korkmaz’a ait TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi tarafından düzenlenmiş oda kayıt belgesi ve anılan kişiye ait mezuniyet belgesinin sunulduğu görülmüştür.
Söz konusu isteklinin teklif ekinde sunmuş olduğu sigortalı hizmet listelerinden (2012/8-2011/8 dönemleri arası) Kürşat Korkmaz’ın ilan tarihinden geriye doğru bir yıllık dönem içerisinde Gürtaş Yapı Endüstri ve Tic. A.Ş.nin bünyesinde, 270220707118542603410-000 sicil numaralı işyeri ve “ Uzunçayır Cd. Konak İş Merkezi N:30 A Blok D:54 Kadıköy/İstanbul” adresinde ve 270220101124901703433-000 sicil numaralı işyeri ve “Oruçreis Mah. Giyim Konfeksiyon Sitesi Yeşildirek Sk. Dış kapı 2/A, İç kapı 239 Güngören/İstanbul” adresinde çalıştığı görülmüştür.
Anılan isteklinin teklif dosyası kapsamında sunduğu 28.02.2012 tarih ve 8015 sayılı Ticaret Sicili Gazetesi ile 25.06.2012 tarih ve 8097 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi’nde merkez adresinin “Atışalanı Oruç Reis Mah. Giyimkent Sitesi Yeşildirek Sok. No: 2-A Esenler/İstanbul” olduğu, www.ticaretsicil.gov.tr adresinden yapılan sorgulamada da 28.07.2012 tarih ve 7868 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi’nde söz konusu isteklinin merkez adresinin “Hasanpaşa Uzunçayır Cad. Konak İş Merkezi A Blok No: 30 D.54 Kadıköy/İstanbul” olduğu, bahse konu adreslerin istekli tarafından sunulan sigortalı hizmet listelerinde ihalenin ilan tarihi olan 17.08.2012’den geriye doğru bir yıllık dönem içerisinde çalışıldığı belirtilen adresler ile aynı olduğu görülmüştür.
Bu itibarla, ihale üzerinde bırakılan Gürtaş Yapı Endüstri ve Tic. A.Ş. tarafından anahtar teknik personel olarak gösterilen Kürşat Korkmaz’ın ihale ilan tarihinden geriye doğru bir yıllık dönem içerisinde tüzel kişiliğin ticari faaliyette bulunduğu yerde çalıştığı anlaşılmıştır.
Bununla birlikte, idarece şikâyet üzerine alınan kararda;
“İhale üzerinde bırakılan Gürtaş Yapı Endüstri ve Tic. A.Ş. tarafından teklif zarfı içinde sunulan belgeler incelendiğinde;
Anahtar teknik personel olarak gösterilen İnşaat Yük. Mühendisine ait diploma ve o da kayıt belgesinin sunulduğu, 5 yıldan daha fazla süreli iş deneyimi olduğu, ihale ilan tarihinden geriye doğru bir yıldır şirket merkezinde çalıştığı, bu hususun Sigortalı Hizmet Listesi ile tevsik edildiği, bu süre içinde SGK’dan yapılan araştırmada başka hiçbir yerde sigortalı olarak çalışmadığı tespit edilmiştir.” ifadesine yer verildiği görülmesi üzerine, 26.02.2013 tarih ve 530 sayılı yazımız ile idareden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin anahtar teknik personel olarak gösterdiği Kürşat Korkmaz’ın ihale ilan tarihinden geriye doğru bir yıllık dönem içerisinde başka bir gerçek veya tüzel kişi bünyesinde çalışmasının bulunup bulunmadığı hususunda Sosyal Güvenlik Kurumu’na herhangi bir yazının yazılıp yazılmadığı, yazılmış ise bu yazı ile Sosyal Güvenlik Kurumunun cevabi yazısı örneğinin tarafımıza gönderilmesi istenilmiş, gelen cevabi yazıda ihale üzerinde bırakılan isteklinin anahtar teknik personel olarak gösterdiği Kürşat Korkmaz’ın ihale ilan tarihinden geriye doğru bir yıllık dönem içerisinde başka bir gerçek veya tüzel kişi bünyesinde çalışmasının bulunup bulunmadığı hususunda Sosyal Güvenlik Kurumu ile herhangi bir yazışma yapmadıklarını, İdari Şartname’nin 32.1’inci maddesinde yer alan “İhale komisyonunun talebi üzerine İdare, tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden açıklama isteyebilir.” düzenlemesi uyarınca Gürtaş Yapı Endüstri ve Tic. A.Ş.denKürşat Korkmaz’ın ihale ilan tarihinden geriye doğru bir yıllık dönem içerisinde başka bir gerçek veya tüzel kişi bünyesinde çalışmasının bulunup bulunmadığı hususunda Sosyal Güvenlik Kurumundan alınmış hizmet dökümünün istenildiği ve sunulan hizmet dökümünün ihale işlem dosyası içinde gönderildiği belirtilmiştir.
Konuya ilişkin değerlendirme yapılabilmesi için, 26.02.2013 tarih ve 3758 sayılı yazımız ile Kürşat Korkmaz’ın 17.08.2011-17.08.2012 tarihleri arasında herhangi bir gerçek veya tüzel kişi bünyesinde çalışıp çalışmadığı, adına prim ödenip ödenmediği, şayet ödenmiş ise belirtilen tarihler arasında kaç gün prim ödendiği, bu dönem içerisinde iptal edilen çalışmasının bulunup bulunmadığı ve varsa sosyal güvenlik destek primi kesintilerine dair bilgi sorulmuş, gelen 14.03.2013 tarih ve 4-562.265 sayılı yazı ve ekinde gönderilen belgelerin incelenmesi neticesinde, anılan kişinin 17.08.2012’den geriye doğru bir yıllık dönem içerisinde başka bir gerçek veya tüzel kişi bünyesinde çalışmadığı anlaşılmış olup, bu itibarla başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.
Öte yandan, başvuru sahibinin ek dilekçesinde Kürşat Korkmaz’ın İstanbul Modern Sanatlar Galerisi A.Ş.de 25.04.2006 tarihinden günümüze kadar kesintisiz olarak yönetim kurulu üyesi görevini sürdürdüğü, dolayısıyla söz konusu kişinin ihale ilan tarihinden geriye doğru bir yıl boyunca kesintisiz biçimde sadece Gürtaş Yapı Endüstri ve Tic. A.Ş.nin merkez adresinde çalışmadığı, başka şirkette de görev aldığı, bu durumun anahtar teknik personel tanımına aykırı olduğu ve Kürşat Korkmaz’ın başvuruya konu ihalede anahtar teknik personel olarak gösterilemeyeceği,
Dilekçe ekinde sunulan SGK döküm bildirgesinde Kürşat Korkmaz’ın ihale ilan tarihinden bir yıl öncesinde merkez haricinde başka bir yerde (şantiye vb. gibi) çalışmakta iken çıkışının verildiği, bu işlemim geriye dönük ve ihale tarihinden sonra kayıt sildirme biçiminde yapılmış olabileceğinin kuvvetle muhtemel olduğu iddia edilmektedir.
Yukarıda aktarılan Yönetmelik hükümleri uyarınca anahtar teknik personel olarak bildirilen şahsın/şahısların ilan tarihinden geriye doğru bir yıl boyunca sadece istekli bünyesinde çalışması, başka bir gerçek veya tüzel kişi bünyesinde çalışmaması gerekmektedir. Yönetmelikte aranılan başka bir gerçek veya tüzel kişi bünyesinde çalışmama şartından ise anahtar teknik personelin hizmet akdi ile bir işverene bağlı olarak çalışması durumunun anlaşılması gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Konuyla ilgili olarak “www.ticaretsicil.gov.tr” adresi üzerinde yapılan incelemede, 16.07.2012 tarih ve 8112 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi kayıtlarına göre Kürşat Korkmaz’ın İstanbul Modern Sanatlar Galerisi A.Ş. yönetim kurulu üyesi olarak seçildiği tespit edilmiştir.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortaklarının bu Kanun’un kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından sigortalı sayılacağı hükme bağlanmıştır.
Yönetim kurulu üyelerinin hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi nam ve hesabına çalıştığı göz önünde bulundurulduğunda, yönetim kurulu üyeliğinde bulunmanın Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 40’ıncı maddesinin altıncı fıkrasında belirtilen başka bir gerçek veya tüzel kişi bünyesinde çalışma anlamına gelmeyeceği anlaşıldığından, anahtar teknik personel olarak gösterilen kişinin başka bir şirkette yönetim kurulu üyesi olması sebebiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddiası yerinde görülmemiştir.
- Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:
İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan iş deneyim belgesinin 502.381 m2 inşaat alanı olan ticaret ve iş yeri merkezi inşaatına ilişkin ilgili Belediye tarafından düzenlendiği ve B II Grup işler kapsamında olduğu belirtilmiştir.
Yapılan inceleme ve hukuki değerlendirme:
11.06.2011 tarihli ve 27961 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nin “(B) Üst Yapı (Bina) İşleri” başlığı altında B.II Grup İşler,
“1. Askeri tesis ve binalar (20.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)
2. Hastaneler (20.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)
3. Havaalanı terminal binaları (25.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)
4. İbadethaneler (5.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)
5. İdari binalar (25.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)
6. Kapalı spor salonları (5.000 ve üstü seyirci kapasiteli)
7. Kültür ve kongre merkezleri (20.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)
8. Müze ve konser salonları (20.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)
9. Stadyum, hipodrom ve veledromlar (en az 20.000’i kapalı olmak üzere toplam 25.000 ve üstü seyirci kapasiteli)
10. Ticaret ve alışveriş merkez ve kompleksleri (25.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)
11. Toplu konut işleri (sosyal donatısı ile birlikte 50.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)
12. Tren gar ve istasyonları ile liman binaları (20.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)
13. Uluslararası fuar merkez ve kompleksleri (en az 20.000 m 2 si kapalı sergileme alanı olmak üzere toplam yapı inşaat alanı 25.000 m2 ve üstü)
14. Üniversite ve eğitim binaları (25.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)
15. Yüksek yapılar (30 kat üzeri ve 25.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)
_16. (5) ve üzeri yıldızlı oteller ve 1. sınıf tatil köyleri (25.000 m 2 ve üstü yapı inşaat alanı)”_olarak sayılmıştır.
Anılan Tebliğ’in 3’üncü maddesinde “ 29/12/2005 tarihli ve 26038 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Dair Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır.” açıklaması,
5’inci maddesinde “Bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilanı veya duyurusu yapılan yapım işi ihaleleri, 29/12/2005 tarihli ve 26038 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yapım İşlerinde İş Deneyiminde Değerlendirilecek Benzer İşlere Dair Tebliğ hükümlerine göre sonuçlandırılır.” açıklaması,
6 ncı maddesinde “Bu Tebliğ 15/7/2011 tarihinde yürürlüğe girer.” açıklamasına yer verilmiştir.
Anılan Tebliğ’in 2.11’inci maddesinde ise “ BII grubu işlerin benzer iş olarak belirlendiği ihalelerde, sunulacak iş deneyim belgesinden yapım işinin BII grubunda belirtilen fiziki kriterleri sağlayıp sağlamadığının anlaşılamaması durumunda, bu hususa ilişkin tevsik edici belgenin teklif kapsamında sunulması zorunludur. Bu kapsamda yapı inşaat alanını tevsik etmek üzere, yapı kullanma izin belgesi veya yapı ruhsatının başvuru veya teklif kapsamında sunulması gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır.
İhale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyimini tevsik etmek üzere şirketin %77 hissesine sahip ortağı Tayfun Dolağan adına Esenler Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenmiş 23.02.2011 tarih ve 414 sayılı iş denetleme belgesini ve Tayfur Dolağan’ın Gürtaş Yapı Endüstri ve Tic. A.Ş.nin % 77 hissesine sahip ortağı olduğuna dair 02.10.2012 tarihli ve serbest muhasebeci mali müşavir tarafından onaylı ortaklık durum belgesini sunduğu, söz konusu iş denetleme belgesinde işverenin Giyimkent Site İşletme Kooperatifi, işin adının “Ticaret ve İşyeri Yapım İşi” olarak belirtildiği, uygulanan yapı tekniğinin “Çelik Malzemeden Masa Kalıp Sistemi ile Bina Yapımı (İnş.Alanı: 502.381.91.m2)” , sözleşme tarihinin 29.08.2000, geçici kabul veya iskan tarihinin 29.08.2005, Tayfun Dolağan’ın 29.08.2000-31.12.2005 tarihleri arası görev yaptığı, ilk sözleşme bedelinin ve toplam sözleşme bedelinin 34.781.055,11 TL (1999 B.F.), ilgilinin görevi sırasında gerçekleşen iş tutarının %100 olduğu, belge tutarının ise 34.781.055,11 TL (1999 B.F.) olduğu görülmüş olup söz konusu belgenin İdari Şartname’de istenilen asgari yeterlik kriterlerini sağladığı anlaşılmıştır.
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri gereğince, Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği’nde yer alan B.II grubu işlerin benzer iş olarak belirlendiği ihalelere teklif verilmesi durumunda ve sunulan iş deneyim belgesinde yapı inşaat alanı bilgisine yer verilmemesi halinde, bu hususa ilişkin tevsik edici belgelerin teklif kapsamında sunulması zorunludur.
İhale üzerinde bırakılan isteklinin sunmuş olduğu iş bitirme belgesinde yapı inşaat alanı bilgisi yer almaktadır. Dolayısıyla, söz konusu isteklinin başvuru sahibinin iddia ettiği gibi iş deneyim belgesi ile birlikte yapı kullanma izin belgesi ya da yapı ruhsatını sunmasına gerek bulunmamaktadır.
Bu çerçevede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin iş deneyimini mevzuata uygun tevsik ettiği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.
- Başvuru sahibinin 3’üncü iddiasına ilişkin olarak:
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Bankalardan temin edilecek belgeler” başlıklı 34’üncü maddesinde “Mali durumu göstermek üzere bankalardan temin edilecek yeterlik belgesi, banka referans mektubudur. Banka referans mektubu, Türkiye’de veya yurt dışında faaliyet gösteren bankalardan temin edilebilir. Banka referans mektubunun ilk ilan veya davet tarihinden sonra düzenlenmiş olması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.
İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif kapsamında 02.10.2012 tarihli ve 00023729 sayılı Kuveyt Türk Katılım Bankası A.Ş. tarafından düzenlenmiş, kullanılmamış nakdi ve gayri nakdi kredisini gösterir banka referans mektubunu sunduğu ve banka referans mektubunun ihale ilan tarihi olan 17.08.2012 tarihinden sonra düzenlendiği tespit edildiğinden başvuru sahibinin bu yöndeki iddiası yerinde görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,
Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,
Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.
Mahmut GÜRSES
Başkan
Kazım ÖZKAN
II. Başkan
Ali Kemal AKKOÇ
Kurul Üyesi
Erkan DEMİRTAŞ
Kurul Üyesi
Ahmet ÖZBAKIR
Kurul Üyesi
Mehmet Zeki ADLI
Kurul Üyesi
Hasan KOCAGÖZ
Kurul Üyesi
Hamdi GÜLEÇ
Kurul Üyesi
Mehmet AKSOY
Kurul Üyesi
KISMEN FARKLI GEREKÇE
Başvuru sahibinin “İhale üzerinde bırakılan istekli olan Gürtaş Yapı Endüstri ve Tic. A.Ş.nin anahtar teknik personel olarak gösterdiği kişiye ilişkin SGK Hizmet Dökümü incelendiğinde, anılan kişinin şirketin merkezinde çalışmadığı, şantiyelerinde çalıştığı ve 2012 yılının belli dönemlerinde ise başka firmalarda çalışmasının bulunduğu, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 40’ıncı maddesi uyarınca anahtar teknik personel olarak gösterilen kişinin Gürtaş Yapı Endüstri ve Tic. A.Ş.nin ticari faaliyette bulunduğu yerde çalışması ve anılan firmada çalıştığı süre boyunca başka bir gerçek veya tüzel kişilikte çalışmaması gerektiği, konuya ilişkin benzer 2011/UY-I-1883, 2012/UY.III-780, 2012/UY.III-121 sayılı benzer Kurul kararlarının bulunduğu,” na yönelik birinci iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, yönetim kurulu üyelerinin hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi nam ve hesabına çalıştığı göz önünde bulundurulduğunda, yönetim kurulu üyeliğinde bulunmanın Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 40’ıncı maddesinin altıncı fıkrasında belirtilen başka bir gerçek veya tüzel kişi bünyesinde çalışma anlamına gelmeyeceği, anahtar teknik personel olarak gösterilen kişinin başka bir şirkette yönetim kurulu üyesi olması sebebiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının yerinde görülmediği gerekçesiyle “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.
Şikâyete konu ihaleye ilişkin yapılan incelemede;
Kararda da açıklandığı üzere ihale üzerinde bırakılan istekli Gürtaş Yapı Endüstri ve Tic. A.Ş. tarafından ihale dokümanı gereği İnşaat Mühendisi Kürşat Korkmaz anahtar teknik personel olarak gösterilmiştir.
İhale ilan tarihinde yürürlükte bulunan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 40. maddesi hükmü uyarınca, anahtar teknik personele ilişkin belgelerin istenildiği hallerde, ilan tarihinden geriye doğru en az bir yıl boyunca gerçek veya tüzel kişiliğin ticari faaliyette bulunduğu yerde kesintisiz şekilde ve işin niteliğine uygun olarak idarece öngörülen sayıda mühendis veya mimar çalıştırmasının ve bu durumun belgelendirilmesinin zorunlu olduğu, isteklinin bünyesinde çalıştığı hususunun Sosyal Güvenlik Kurumu onaylı “Hizmet Bildirimi” ile tevsik edileceği, anonim şirketlerin yönetim kurulu başkanı, yönetim kurulu üyelerinin anahtar teknik personel olarak bildirilmesi durumunda, isteklinin bünyesinde çalıştığına dair belge aranmayacağı, ayrıca anahtar teknik personel olarak bildirilenlerden, ihale tarihi itibarıyla aday veya istekli bünyesinde çalışmakta olanların, isteklinin bünyesinde görev yaptıkları süre boyunca, başka bir gerçek veya tüzel kişide çalışamayacağı anlaşılmaktadır.
Bu düzenlemelere göre, anahtar teknik personel olarak bildirilen şahsın/şahısların ilan tarihinden geriye doğru bir yıl boyunca, sadece istekli bünyesinde çalışması, başka firma/firmalar bünyesinde çalışmaması gerekmektedir.
Gürtaş Yapı Endüstri ve Tic. A.Ş.nin anahtar teknik personel olarak gösterdiği Kürşat Korkmaz’ın 17.08.2011-17.08.2012 tarihleri arasında herhangi bir gerçek veya tüzel kişi bünyesinde çalışıp çalışmadığı hususunda yapılan incelemede anılan kişinin 17.08.2012’den geriye doğru bir yıllık dönem içerisinde başka bir gerçek veya tüzel kişi bünyesinde çalışmadığı anlaşılmakla birlikte, 16.07.2012 tarih ve 8112 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi kayıtlarından İstanbul Modern Sanatlar Galerisi A.Ş.nin 29.06.2012 tarihinde yapılan olağan genel kurul toplantısında Kürşat Korkmaz’ın bir yıllığına yönetim kurulu üyesi olarak seçildiği tespit edilmiştir.
24.11.2004 tarih ve 6185 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi kayıtlarından ise, İstanbul Modern Sanatlar Galerisi A.Ş.nin amacı ve faaliyet konusunun; sanat galerisi işletmeciliği, halkla ilişkiler, konusu ile ilgili lisans, ruhsat, imtiyaz, marka, patent, telif hakları gibi alanlarda temsil işlemlerinin takibi, yurt içi ve dışı fuar ve sergilere katılmak ve düzenlemek, amaç ve konusu ile ilgili ithalat ve ihracat, gayrimenkul alım satımı yapmak, çeşitli sanat eseri branşlarıyla ilgili yarışmalar düzenlemek vb. alanlarda faaliyetlerde bulunmak olduğu, bu haliyle İstanbul Modern Sanatlar Galerisi A.Ş.nin faaliyet amacı ve konusunun yapım işleri anlamında ihale konusu iş ile herhangi bir benzerlik göstermediği anlaşılmıştır.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi gereğince, köy ve mahalle muhtarları ile hizmet akdine bağlı olmaksızın kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan anonim şirketlerin yönetim kurulu üyesi olan ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, diğer şirket ve donatma iştiraklerinin ise tüm ortaklarının bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kolları uygulaması bakımından sigortalı sayılacağı hükme bağlanmış olmakla birlikte, ihale ilan tarihinde yürürlükte bulunan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 40. maddesinde “Anahtar teknik personel olarak bildirilenlerden, başvuru veya ihale tarihi itibarıyla aday veya istekli bünyesinde çalışmakta olanlar, aday veya isteklinin bünyesinde görev yaptıkları süre boyunca, başka bir gerçek veya tüzel kişide çalışamazlar.” şeklinde ifade edilen hükmün amacının, isteklilerin tekliflerinin hazırlanmasında görev yapacak anahtar teknik personelin diğer isteklinin teklifi hakkında bilgi sahibi olmaması gözetildiğinde, Yönetim Kurulu Üyeliğinin de başka bir tüzel kişide çalışma olarak değerlendirilmesi gerektiği, ancak anahtar teknik personel olarak bildirilen ve İstanbul Modern Sanatlar Galerisi A.Ş.nde 29.06.2012 tarihinden itibaren bir yıllığına yönetim kurulu üyesi seçilen Kürşat Korkmaz’ın durumunun anılan firmanın faaliyet amacı ve konuları arasında ihale konusu olan yapım işlerinin bulunmaması dikkate alındığında, ilan tarihinden geriye doğru bir yıl boyunca başka istekli bünyesinde çalıştığı şeklinde değerlendirilemeyeceği, başvuru sahibinin iddiasının bu gerekçeyle uygun bulunmaması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin birinci iddiasının yukarıda aktarılan gerekçeler doğrultusunda uygun bulunmaması gerektiği yönündeki düşüncemle, bu iddiaya ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ itirazen şikayet başvurusunun reddine ” niteliğindeki karara katılıyorum.
Erkan DEMİRTAŞ
Kurul Üyesi
10 Milyon+ Karar Arasında Arayın
Mahkeme, tarih, anahtar kelime ile filtreleyin. AI ile benzer kararları otomatik bulun.