KİK Kararı: 2013/UM.I-4348

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/074
Gündem No : 55
Karar Tarihi : 20.11.2013
Karar No : 2013/UM.I-4348
BAŞVURU SAHİBİ:
Katmerciler Araç Üstü Ekipman San. Ve Tic. A.Ş., 10032 SOK. NO:10 A.O.S.B. / İZMİR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Ankara Su Kanal İdaresi Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, Fuat Börekçi Caddesi 70 06030 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/118907 İhale Kayıt Numaralı "İş Makinesi Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından 03.10.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “İş Makinesi Alımı” ihalesine ilişkin olarak Katmerciler Araç Üstü Ekipman San. ve Tic. A.Ş.nin 12.09.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 23.09.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 27.09.2013tarih ve 30428sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 25.09.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/3471sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idarenin ihtiyacı olan kombine kanal açma aracı (10 adet), ağaç sökme aracı (1 adet), çekilebilir tip kanal açma makinası (5 adet), lastik tekerlekli ekskavatör (5 adet), mini ekskavatör (5 adet), yükleyici (lastik tekerlekli) (3 adet), mini yükleyici (2 adet), ekskavatör (lastik tekerlekli) (2 adet) ve teleskopik arazi forklifti (2 adet) alımı ihalesine çıktığı, İdari Şartname’nin 7.5.2’nci maddesindeki düzenleme ile isteklinin imalatçı, yetkili satıcı veya yetkili temsilci olma şartı konulduğu, aynı Şartname’nin 19’uncu maddesindeki düzenleme ile ihalenin kısmi teklife kapatıldığı ve söz konusu araçların tamamı için teklif verme zorunluluğu olduğu, ihalenin kısmi teklife açılmamasının rekabeti daralttığı ve sınırlı sayıda isteklinin ihaleye girmesine imkan tanıdığı, kamyon ve ekipman üreticilerinin, iş makinesi, ekskavatör veya forklift üretmediği gibi ekskavatör üreticilerinin de kamyon veya forklift üretmediği, birbirinden farklı üreticiler ve meslek gurupları tarafından imal edilen ürünlerin tamamının tek istekliden karşılanmasının mümkün olmadığı, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 36’ncı maddesinin beşinci fıkrasındaki “ Birden çok mal kaleminin birlikte alındığı bir ihalede; bir veya birden çok mal kaleminin satış faaliyetinin yerine getirilebilmesi için ilgili mevzuat gereğince özel bir izin, ruhsat veya faaliyet belgesi alınması zorunlu, diğer mal kalemleri için ise bu belgelerin alınması zorunlu değil ise alımların birlikte yapılabilmesi için alımlar arasında bağlantı olması ve ihalenin kısmi teklife açılması zorunludur. İdare alımın niteliğini esas alarak iş ortaklığı ve/veya konsorsiyumların bu belge veya belgeleri sunmasına yönelik olarak ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede gerekli düzenlemeyi yapar.” hükmü uyarınca ihalenin kısmi teklife açılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdari Şartname’nin 2’mci maddesinde “ İhale konusu malın, a) Adı: iş makinesi alımı ” düzenlemesine,

Anılan Şartname’nin 7.5.2’nci maddesinde “ İsteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisinin bulunup bulunmadığını belgelendirmesi gerekir. Bu çerçevede istekli aşağıdaki bentlerde yer alan belgelerden kendi durumuna uygun olan belge veya belgeleri sunabilir:

a) İstekli imalatçı ise imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler,

b) İstekli yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belge veya belgeler,

c) İstekli Türkiye'de serbest bölgelerde faaliyet gösteriyor ise yukarıdaki belgelerden biriyle birlikte sunduğu serbest bölge faaliyet belgesi.

İş ortaklığında ortaklardan birinin, teklif edilen mala veya mallara ilişkin imalatçı veya yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belgelerden birini sunması yeterlidir.

İsteklinin imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler ise şunlardır:

Aday veya isteklinin üyesi olduğu meslek odası tarafından aday veya istekli adına düzenlenen Kapasite Raporu, Aday veya isteklinin kayıtlı olduğu meslek odası tarafından aday veya istekli adına düzenlenen İmalat Yeterlik Belgesi, ” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 18’inci maddesinde “ 18.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır. ” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “Kısmi teklif verilmesi” başlıklı19’uncu maddesinde “ 19.1. Bu ihalede işin tamamı için teklif verilecektir. ” düzenlemesine yer verildiği, birim fiyat teklif cetvelinin aşağıdaki gibi düzenlendiği anlaşılmıştır.

Birim Fiyat Teklif Cetveli

İhale kayıt numarası : 2013/118907

A1

B2

Sıra No

Mal Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat (Para birimi belirtilerek)

Tutarı (Para birimi belirtilerek)

1

Kombine Kanal Açma Aracı

Adet

10

2

Ağaç Sökme Aracı

Adet

1

3

Çekilebilir Tip Kanal Açma Makinası

Adet

5

4

Lastik Tekerlekli Ekskavatör

Adet

5

5

Mini Ekskavatör

Adet

5

6

Yükleyici (Lastik Tekerlekli)

Adet

3

7

Mini Yükleyici

Adet

2

8

Ekskavatör (Lastik Tekerlekli)

Adet

2

9

Teleskopik Arazi Forklifti

Adet

2

Toplam Tutar (K.D.V Hariç)

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde “f) Kısmi teklif: Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde; alımın birden fazla kalemden oluşması halinde, alımın niteliğine uygun olarak belirlenen bir veya birden fazla kısmına; ihale konusu alımın tek bir mala ilişkin olması durumunda ise aynı malın miktarlar itibarıyla belirlenen bir veya birden fazla kısmına verilen teklifi, ” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler” başlıklı 36’ncı maddesinin beşinci fıkrasında “ Birden çok mal kaleminin birlikte alındığı bir ihalede; bir veya birden çok mal kaleminin satış faaliyetinin yerine getirilebilmesi için ilgili mevzuat gereğince özel bir izin, ruhsat veya faaliyet belgesi alınması zorunlu, diğer mal kalemleri için ise bu belgelerin alınması zorunlu değil ise alımların birlikte yapılabilmesi için alımlar arasında bağlantı olması ve ihalenin kısmi teklife açılması zorunludur. İdare alımın niteliğini esas alarak iş ortaklığı ve/veya konsorsiyumların bu belge veya belgeleri sunmasına yönelik olarak ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede gerekli düzenlemeyi yapar... ” hükmü yer almaktadır.

İhalenin konusunu dokuz kalem iş makinesi alımının oluşturduğu, alımı yapılacak iş makineleri değerlendirildiğinde kanal açma aracı/makinesi, ağaç sökme aracı, ekskavatör/yükleyici ve teleskopik arazi forklifti şeklinde dört ayrı gruptan oluştuğu,

Yaklaşık maliyetin piyasadan fiyat araştırması yoluyla tespit edildiği, yaklaşık maliyet için üç firmadan fiyat teklifi geldiği, üç firmanın fiyat tekliflerinin ortalaması alınmak suretiyle yaklaşık maliyet tespit edildiği görülmüştür.

İdari Şartname’nin 7.5.2’nci maddesindeki düzenleme ile isteklinin imalatçı, yetkili satıcı veya yetkili temsilci olma şartlarından birini taşıması zorunluluğu getirilmiştir.

İdarece Kuruma yazılan 10.10.2013 tarihli yazıda ihalenin kısmi teklife açılmama gerekçesi olarak “… Şikâyet konusu ihalede, katılım ve rekabetin artırılması amacıyla iş deneyim belgesi ve diğer mali yeterlik belgeleri __istenilmemiş,__sadece banka referans mektubu ile iş makinelerini teklif etmeye yetkisini gösteren imalatçılık veya yetkili satıcılık belgesinin sunulması istenilmiştir. Şikayetçi firmanın da ihaleye katılan diğer firmalar gibi Her Bir Üretici Firmadan Alacağı Yetkili Satıcılık Belgesi ile ihaleye katılması mümkün olup, rekabetin engellendiği iddiası gerçeği yansıtmamaktadır.

İhale mevzuatının İdaremize vermiş olduğu takdir yetkisi çerçevesinde ihale;

_
1 ) İhalede, kombine kanal açma makinesi dışındaki makinelerin adedinin çok olması,_

_
2 ) Sözleşmenin ifası sırasında tek yüklenici ile muhatap olunması,_

_
3 ) Sözleşme bedeli ve bu bedel üzerinde alınacak olan teminat miktarının yükleniciyi sözleşmeyi ifaya zorlayıcı olması,_

_
4 ) Sözleşme sonrası, garanti, bakım-onarım ve yedek parça temini gibi yükümlülüklerin tek elden yürütülmesi ve İdaremizce tek bir firma ile işlerin yürütülmesi;_

_
5 ) Sözleşmenin 16.7.4. maddesinin uygulanması bakımından 10 yıllık süre boyunca tek firma ile işlerin yürütülmesi;_

Gerekçeleriyle kısmi teklif verilmesi öngörülmemiştir.

Öte yandan, Yönetmeliğin 36/5. maddesindeki; satış faaliyetinin verine getirilebilmesi için ilgili mevzuat gereğince özel bir izin, ruhsat veya faaliyet belgesi alınması zorunlu luğu, isteklinin malı piyasaya arzı için zorunlu olarak sahip olması gereken belgeler (akaryakıt, elektrik satış lisansı, yanıcı ve patlayıcı madde satışı vb.), olarak değerlendirilmiş, ihale konusu makinaların teklif edilebilmesi için özel bir izin, sicil veya ruhsata sahip olunması gerekmediğinden ihale kısmi teklife açılmamıştır.” belirtilmiştir.

Sözleşme Tasarısı’nın 16.7.4’üncü maddesinde “ Garanti süresi bitiminden itibaren; Yüklenici firma ücreti mukabilinde 10 (On) yıl süreyle söz konusu iş makinalarına ait her türlü yedek parçalarını temin edeceğini ve Ankara’da bulunan yetkili servis ve adreslerini teklif mektubu ekinde yazılı olarak beyan edecektir. ” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.

Başvuru sahibi birden fazla kalemden oluşan mal alımının, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 36’ncı maddesinin beşinci fıkrası uyarınca kısmi teklife açılmaksızın ihale edilmesi işleminin mevzuata aykırı olduğunu iddia etmektedir. İdarece Kuruma yazılan 10.10.2013 tarihli yazıda; kombine kanal açma makinesi dışındaki makinelerin sayısının çok olması, sözleşmenin ifası sırasında tek yüklenici ile muhatap olunması, sözleşme bedeli ve bu bedel üzerinden alınacak kesin teminatın yükleniciyi ifaya zorlayıcı olması, sözleşme sonrası garanti, bakım, onarım, yedek parça temini gibi yükümlülüklerin tek elden yürütülmesi ve idarece tek bir firma ile muhatap olunması gerekçeleriyle ihalenin kısmi teklife açılmasının uygun görülmediği belirtilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasına dayanak olarak gösterdiği hususlar arasında yer alan Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 36’ncı maddesinin beşinci fıkrasında ,” Birden çok mal kaleminin birlikte alındığı bir ihalede; bir veya birden çok mal kaleminin satış faaliyetinin yerine getirilebilmesi için ilgili mevzuat gereğince özel bir izin, ruhsat veya faaliyet belgesi alınması zorunlu, diğer mal kalemleri için ise bu belgelerin alınması zorunlu değil ise alımların birlikte yapılabilmesi için alımlar arasında bağlantı olması ve ihalenin kısmi teklife açılması zorunludur. İdare alımın niteliğini esas alarak iş ortaklığı ve/veya konsorsiyumların bu belge veya belgeleri sunmasına yönelik olarak ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede gerekli düzenlemeyi yapar.” hükmüne yer verilmiş olduğu, ihale konusu işe ait İdari Şartname’nin bu konuda düzenleme yapılması gereken 7.1’inci maddesinin (ı) bendinin ise boş bırakıldığı, bu nedenle ihale kapsamındaki mal kalemlerinin hiçbirisi için ilgili mevzuatı gereğince alınması zorunlu özel bir izin, ruhsat veya faaliyet belgesinin sunulmasının istenmediği anlaşıldığından başvuru sahibinin söz konusu gerekçesinin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir. Diğer taraftan idarelerin 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesi uyarınca ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ile kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları, ayrıca söz konusu ihalenin, mal alımı ihalelerinin hangi hallerde kısmi teklife açılmasının zorunlu olduğunu düzenleyen yukarıdaki yönetmelik hükmünün kapsamı dışında kaldığı ve nihayet daha rekabetçi bir ortamın ihalenin sadece kısmi teklife açılmasıyla sağlanabileceğinin ileri sürülemeyeceği anlaşıldığından, idarenin Kuruma yazdığı anılan yazıda belirttiği hususlar arasında yer alan sözleşmenin ifası sırasında tek yüklenici ile muhatap olunması, sözleşme bedeli ve bu bedel üzerinden alınacak kesin teminatın yükleniciyi ifaya zorlayıcı olması, sözleşme sonrası garanti, bakım, onarım, yedek parça temini gibi yükümlülüklerin sözleşmenin konuyla ilgili maddesi uyarınca tek elden yürütülmesinin idarenin yararına olacağı gerekçeleri çerçevesinde söz konusu ihalenin kısmi teklife açılmamasının mevzuata aykırılık teşkil etmediği sonucuna varıldığından, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

Başvuru sahibinin ihale dokümanına ilişkin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle “ idarenin ihtiyacı olan kombine kanal açma aracı (10 adet), ağaç sökme aracı (1 adet), çekilebilir tip kanal açma makinası (5 adet), lastik tekerlekli ekskavatör (5 adet), mini ekskavatör (5 adet), yükleyici (lastik tekerlekli) (3 adet), mini yükleyici (2 adet), ekskavatör (lastik tekerlekli) (2 adet) ve teleskopik arazi forklifti (2 adet) alımı ihalesine çıktığı, İdari Şartname’nin 7.5.2’nci maddesindeki düzenleme ile isteklinin imalatçı, yetkili satıcı veya yetkili temsilci olma şartı konulduğu, aynı Şartname’nin 19’uncu maddesindeki düzenleme ile ihalenin kısmi teklife kapatıldığı ve söz konusu araçların tamamı için teklif verme zorunluluğu olduğu, ihalenin kısmi teklife açılmamasının rekabeti daralttığı ve sınırlı sayıda isteklinin ihaleye girmesine imkan tanıdığı, kamyon ve ekipman üreticilerinin, iş makinesi, ekskavatör veya forklift üretmediği gibi ekskavatör üreticilerinin de kamyon veya forklift üretmediği, birbirinden farklı üreticiler ve meslek gurupları tarafından imal edilen ürünlerin tamamının tek istekliden karşılanmasının mümkün olmadığı, Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 36’ncı maddesinin beşinci fıkrasındaki “Birden çok mal kaleminin birlikte alındığı bir ihalede; bir veya birden çok mal kaleminin satış faaliyetinin yerine getirilebilmesi için ilgili mevzuat gereğince özel bir izin, ruhsat veya faaliyet belgesi alınması zorunlu, diğer mal kalemleri için ise bu belgelerin alınması zorunlu değil ise alımların birlikte yapılabilmesi için alımlar arasında bağlantı olması ve ihalenin kısmi teklife açılması zorunludur. İdare alımın niteliğini esas alarak iş ortaklığı ve/veya konsorsiyumların bu belge veya belgeleri sunmasına yönelik olarak ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede gerekli düzenlemeyi yapar.” hükmü uyarınca ihalenin kısmi teklife açılması gerektiği ” şeklinde belirtilen iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, “** İtirazen şikayet başvurusunun reddine”** karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin ihale dokümanına ilişkin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde,

“ İhale konusu malın, a) Adı: iş makinesi alımı ” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin 7.5.2’nci maddesinde,

“ İsteklinin alım konusu malı teklif etmeye yetkisinin bulunup bulunmadığını belgelendirmesi gerekir. Bu çerçevede istekli aşağıdaki bentlerde yer alan belgelerden kendi durumuna uygun olan belge veya belgeleri sunabilir:

a) İstekli imalatçı ise imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler,

b) İstekli yetkili satıcı veya yetkili temsilci ise yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belge veya belgeler,

c) İstekli Türkiye'de serbest bölgelerde faaliyet gösteriyor ise yukarıdaki belgelerden biriyle birlikte sunduğu serbest bölge faaliyet belgesi.

İş ortaklığında ortaklardan birinin, teklif edilen mala veya mallara ilişkin imalatçı veya yetkili satıcı ya da yetkili temsilci olduğunu gösteren belgelerden birini sunması yeterlidir.

İsteklinin imalatçı olduğunu gösteren belge veya belgeler ise şunlardır:

Aday veya isteklinin üyesi olduğu meslek odası tarafından aday veya istekli adına düzenlenen Kapasite Raporu, Aday veya isteklinin kayıtlı olduğu meslek odası tarafından aday veya istekli adına düzenlenen İmalat Yeterlik Belgesi, ” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “ Teklif ve sözleşme türü ” başlıklı 18’inci maddesinde,

“ 18.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden vereceklerdir. İhale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme imzalanacaktır. ” düzenlemesine,

Aynı Şartname’nin “ Kısmi teklif verilmesi ” başlıklı19’uncu maddesinde,

“ 19.1. Bu ihalede işin tamamı için teklif verilecektir. ” Düzenlemesine,

Yer verildiği, birim fiyat teklif cetvelinin aşağıdaki gibi düzenlendiği görülmüştür.

BİRİM FİYAT TEKLİF CETVELİ

İhale kayıt numarası : 2013/118907

A1

B2

Sıra No

Mal Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat (Para birimi belirtilerek)

Tutarı (Para birimi belirtilerek)

1

Kombine Kanal Açma Aracı

Adet

10

2

Ağaç Sökme Aracı

Adet

1

3

Çekilebilir Tip Kanal Açma Makinası

Adet

5

4

Lastik Tekerlekli Ekskavatör

Adet

5

5

Mini Ekskavatör

Adet

5

6

Yükleyici (Lastik Tekerlekli)

Adet

3

7

Mini Yükleyici

Adet

2

8

Ekskavatör (Lastik Tekerlekli)

Adet

2

9

Teleskopik Arazi Forklifti

Adet

2

Toplam Tutar (K.D.V Hariç)

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “ Temel ilkeler ” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.” hükmü,

Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “ Tanımlar ” başlıklı 3’üncü maddesinde, “f) Kısmi teklif: Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde; alımın birden fazla kalemden oluşması halinde, alımın niteliğine uygun olarak belirlenen bir veya birden fazla kısmına; ihale konusu alımın tek bir mala ilişkin olması durumunda ise aynı malın miktarlar itibarıyla belirlenen bir veya birden fazla kısmına verilen teklifi, ” hükmü,

Aynı Yönetmeliğin “ Aday veya isteklinin mesleki faaliyetini sürdürdüğünü ve teklif vermeye yetkili olduğunu gösteren belgeler ” başlıklı 36’ncı maddesinin beşinci fıkrasında “ Birden çok mal kaleminin birlikte alındığı bir ihalede; bir veya birden çok mal kaleminin satış faaliyetinin yerine getirilebilmesi için ilgili mevzuat gereğince özel bir izin, ruhsat veya faaliyet belgesi alınması zorunlu, diğer mal kalemleri için ise bu belgelerin alınması zorunlu değil ise alımların birlikte yapılabilmesi için alımlar arasında bağlantı olması ve ihalenin kısmi teklife açılması zorunludur. İdare alımın niteliğini esas alarak iş ortaklığı ve/veya konsorsiyumların bu belge veya belgeleri sunmasına yönelik olarak ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede gerekli düzenlemeyi yapar... ” hükmü yer almaktadır.

İhalenin konusunu dokuz kalem iş makinesi alımı oluşturduğu, alımı yapılacak iş makineleri değerlendirildiğinde kanal açma aracı/makinesi, ağaç sökme aracı, ekskavatör/yükleyici ve teleskopik arazi forklifti şeklinde dört ayrı gruptan oluştuğu,

Yaklaşık maliyetin piyasadan fiyat araştırması yoluyla tespit edildiği, yaklaşık maliyet için üç firmadan fiyat teklifi geldiği, üç firmanın fiyat tekliflerinin ortalaması alınmak suretiyle yaklaşık maliyet tespit edildiği görülmüştür.

İdari Şartname’nin 7.5.2’nci maddesindeki düzenleme ile isteklinin imalatçı, yetkili satıcı veya yetkili temsilci olma şartlarından birini taşıması zorunluluğu getirilmiştir.

Alım konusu mallar göz önünde bulundurularak, yaklaşık maliyet tespiti için fiyat talep edilen firmaların imalatçı, yetkili satıcı veya yetkili temsilci olup olmadığı idareye yazı ile sorulmuş, idarenin 04.11.2013 tarihli ve 3506 sayılı cevabi yazısında “… ihale için yaklaşık maliyet araştırmasında yaklaşık fiyat veren firmalardan yeterlik kriteri için belgeler dosyamız ekinde bulunmamaktadır …” cevabı verilmiştir. Söz konusu cevabi yazıdan, yaklaşık maliyet araştırması için fiyat teklifi istenilen firmaların imalatçı, yetkili satıcı veya yetkili temsilci olup olmadığı hususu göz önünde bulundurulmadan fiyat talep edildiği kanaatine varılmıştır.

İhalede altı isteklinin doküman satın aldığı, üç isteklinin ihaleye katıldığı, üç istekliden ikisinin teklifinin geçerli kabul edildiği, bir isteklinin yetkili satıcı belgesi vermediği gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı görülmüştür.

İdarece Kuruma yazılan 10.10.2013 tarihli yazıda ihalenin kısmi teklife açılmama gerekçesi olarak “… Şikâyet konusu ihalede, katılım ve rekabetin artırılması amacıyla iş deneyim belgesi ve diğer mali yeterlik belgeleri __istenilmemiş,__sadece banka referans mektubu ile iş makinelerini teklif etmeye yetkisini gösteren imalatçılık veya yetkili satıcılık belgesinin sunulması istenilmiştir. Şikayetçi firmanın da ihaleye katılan diğer firmalar gibi Her Bir Üretici Firmadan Alacağı Yetkili Satıcılık Belgesi ile ihaleye katılması mümkün olup, rekabetin engellendiği iddiası gerçeği yansıtmamaktadır.

İhale mevzuatının İdaremize vermiş olduğu takdir yetkisi çerçevesinde ihale;

1) İhalede, kombine kanal açma makinesi dışındaki makinelerin adedinin çok olması,

2) Sözleşmenin ifası sırasında tek yüklenici ile muhatap olunması,

3) Sözleşme bedeli ve bu bedel üzerinde alınacak olan teminat miktarının yükleniciyi sözleşmeyi ifaya zorlayıcı olması,

4) Sözleşme sonrası, garanti, bakım-onarım ve yedek parça temini gibi yükümlülüklerin tek elden yürütülmesi ve İdaremizce tek bir firma ile işlerin yürütülmesi;

5) Sözleşmenin 16.7.4. maddesinin uygulanması bakımından 10 yıllık süre boyunca tek firma ile işlerin yürütülmesi;

Gerekçeleriyle kısmi teklif verilmesi öngörülmemiştir.

Öte yandan, Yönetmeliğin 36/5. maddesindeki; satış faaliyetinin verine getirilebilmesi için ilgili mevzuat gereğince özel bir izin, ruhsat veya faaliyet belgesi alınması zorunlu luğu, isteklinin malı piyasaya arzı için zorunlu olarak sahip olması gereken belgeler (akaryakıt, elektrik satış lisansı, yanıcı ve patlayıcı madde satışı vb.), olarak değerlendirilmiş, ihale konusu makinaların teklif edilebilmesi için özel bir izin, sicil veya ruhsata sahip olunması gerekmediğinden ihale kısmi teklife açılmamıştır.” belirtilmiştir.

Sözleşme Tasarısı’nın 16.7.4’üncü maddesinde “ Garanti süresi bitiminden itibaren; Yüklenici firma ücreti mukabilinde 10 (On) yıl süreyle söz konusu iş makinalarına ait her türlü yedek parçalarını temin edeceğini ve Ankara’da bulunan yetkili servis ve adreslerini teklif mektubu ekinde yazılı olarak beyan edecektir. ” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.

İdare gerekçeleri tek tek değerlendirildiğinde, alım konusu makine adedinin fazla olmasının, aslında kısmi teklife açmamak için değil, kısmi teklife açmak için bir neden olabileceği,

1, 4 ve 5 no’lu gerekçelerin aynı kapsamda olduğu, iş makinesinin çokluğu nedeniyle birden fazla istekliyle muhatap olunmak istenmemesinin idare adına bir avantaj olarak görülmesi mümkün olmakla birlikte, sırf daha az istekli/firma ile muhatap olma gerekçesiyle kamu kaynaklarının verimli kullanılması ve rekabet ilkesinin göz ardı edilemeyeceği,

İhale sürecinde esas olanın yüklenicinin sözleşme şartlarını yerine getireceği varsayımına göre kaynakları verimli kullanacak şekilde ihale düzenlemesinin yapılması olduğu, istisna durumları esas konuma getirerek yüksek teminat veren yükleniciyi sözleşmeyi ifaya zorlama düşüncesiyle kamu kaynaklarının verimli kullanılması ve rekabet ilkesine aykırı hareket edilemeyeceği düşünülmektedir.

Birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal alımı ihalelerinde, ihalenin bir kısmı için ilgili mevzuat gereğince özel bir izin, ruhsat veya faaliyet belgesi alınması zorunluluğu bulunmayan alımlarda,kısmi teklife açılması ile ilgili mevzuatın emredici bir hükmü bulunmayıp bu husus idarelerin takdirine bırakılmışsa da, söz konusu takdir yetkisinin idarelerce 4734 sayılı Kanunun 5’nci maddesinde yer alan ihaleye katılım, rekabet, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında temini ve kaynakların verimli kullanılması temel ilkeleri çerçevesinde kullanılması gerekmektedir. İnceleme konusu ihalede dokuz kalem iş makinesi alımı yapılmaktadır. Alımı yapılacak iş makineleri göz önünde bulundurulduğunda tamamının birbiri ile bağlantılı/ilişkili olduğunun söylenilemeyeceği, kullanım alanları ve nitelikleri itibariyle genel olarak farklı iş alanlarında kullanılan iş makineleri olduğu, özellikle İdari Şartname’nin 7.5.2’nci maddesinde yer verilen imalatçı, yetkili satıcı veya yetkili temsilci olma şartının ihale konusu dokuz kalem iş makinesinin tek istekli tarafından teminini güçleştirdiği, bu nedenle kamu kaynaklarının verimli kullanılması ve rekabet ilkesine aykırı hareket edildiği, kaldı ki ihaleye üç isteklinin katıldığı, sadece iki geçerli teklifin olduğu ve bir isteklinin de İdari Şartname’nin 7.5.2’nci maddesi şartını taşımadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı hususları göz önünde bulundurulduğunda ihalenin kısmi teklife açılmamasının 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde yer alan rekabet ve kamu kaynaklarının verimli kullanılması ilkesine aykırılık oluşturduğu değerlendirildiğinden, ihalenin iptalinin gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin ihale dokümanına ilişkin iddiası kapsamında “ İhale iptaline” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncemizle, bu iddiaya ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ İtirazen şikayet başvurusunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi