KİK Kararı: 2013/UH.III-4153

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/071
Gündem No : 28
Karar Tarihi : 06.11.2013
Karar No : 2013/UH.III-4153
BAŞVURU SAHİBİ:
Varan Kardeşler Gıda Mad. Nak. Hayv. Top. Tem. Turizm İnş. Akary. Kuy. Ve Tük. Mal. Paz. San. Ve Tic. Ltd. Şti. (Pilot Ortak)Fatsalı Hünkar Restoran Doğruca Kardeşler Gıda Ve Turizm Tekstil Pazarlama Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı, KURTULUŞ MAH. REŞADİYE CAD. NO : 385 ORDU

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Fatsa İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, M.Kemal Paşa Mah. Hükümet Binası C Blok, Kat: 3 52400 ORDU

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/87208 İhale Kayıt Numaralı "2013-2014 Eğitim-Öğretim Yılında Fatsa İlçesinde Taşımalı İlkokul-Ortaokul Kapsamında Bulunan 2465 Öğrenciye 171 İş Günü 421.515 Öğün Öğle Yemeği Hazırlanması, Dağıtılması Ve Sonrası Hizmetleri İşi." İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Fatsa İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 06.08.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2013-2014 Eğitim-Öğretim Yılında Fatsa İlçesinde Taşımalı İlkokul-Ortaokul Kapsamında Bulunan 2465 Öğrenciye 171 İş Günü 421.515 Öğün Öğle Yemeği Hazırlanması, Dağıtılması ve Sonrası Hizmetleri İşi” ihalesine ilişkin olarak Varan Kardeşler Gıda Mad. Nak. Hayv. Top. Tem. Tur. İnş. Akary. Kuy. ve Tük. Mal. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Fatsalı Hünkar Restoran Doğruca Kardeşler Gıd. ve Tur. Teks. Paz. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın 12.09.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 23.09.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 02.10.2013 tarih ve 30838 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 02.10.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/3513 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırılmasının 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesine aykırı olduğu iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

İhale konusu işe ait yaklaşık maliyet hesap cetvelinde, yüklenici için öngörülen kâr oranı ya da tutarı belirtilmemiştir. Bu durumda, anılan Yönetmelik hükmü uyarınca, yaklaşık maliyet hesabında idarenin belirleyebileceği en yüksek kâr oranı (%20) dikkate alınarak hesaplanan kârsız yaklaşık maliyet tutarının 894.419,70TL olduğu, ihale üzerinde bırakılan Çuhadaroğlu Top. Tem. Yem. Gıd. Öz. Taş. Ltd. Şti.nin ve başvuru sahibi Varan Kardeşler Gıda Mad. Nak. Hayv. Top. Tem. Tur. İnş. Akary. Kuy. ve Tük. Mal. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Fatsalı Hünkar Restoran Doğruca Kardeşler Gıd. ve Tur. Teks. Paz. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın bu tutarın altında teklif verdiği, Kurulun istikrar kazanmış kararları çerçevesinde kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren anılan isteklilerden idarece aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırılık teşkil ettiği anlaşılmıştır.

Ayrıca, hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde uyulacak esaslar, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde açıklanmıştır. Anılan Tebliğ’in 79.4’üncü maddesinde “ İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.” açıklamaları yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4’üncü maddesinde; teklifinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden, teklifin tamamı üzerinden değil sadece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili açıklama istenilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır. Bu itibarla idarece aşırı düşük teklif sorgulamasının, haftalık örnek yemek menülerinin oluşturularak tekliflerde önemli olduğu tespit edilen diğer bileşenlerin de belirtilmesi suretiyle yapılması gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan Çuhadaroğlu Top. Tem. Yem. Gıd. Öz. Taş. Ltd. Şti.nin ve başvuru sahibi Varan Kardeşler Gıda Mad. Nak. Hayv. Top. Tem. Tur. İnş. Akary. Kuy. ve Tük. Mal. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Fatsalı Hünkar Restoran Doğruca Kardeşler Gıd. ve Tur. Teks. Paz. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın aşırı düşük teklif sorgulamasına tâbi tutulması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle “ ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırılmasının 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesine aykırı olduğu, ” şeklinde belirtilen iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, , ihale üzerinde bırakılan Çuhadaroğlu Top. Tem. Yem. Gıd. Öz. Taş. Ltd. Şti.’nin ve başvuru sahibi Varan Kardeşler Gıda Mad. Nak. Hayv. Top. Tem. Tur. İnş. Akary. Kuy. ve Tük. Mal. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Fatsalı Hünkar Restoran Doğruca Kardeşler Gıd. ve Tur. Teks. Paz. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususlarında “** Düzeltici işlem belirlenmesine”** karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Fatsa İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ 2013-2014 Eğitim-Öğretim Yılında Fatsa İlçesinde Taşımalı İlkokul-Ortaokul Kapsamında Bulunan 2465 Öğrenciye 171 İş Günü 421.515 Öğün Öğle Yemeği Hazırlanması, Dağıtılması ve Sonrası Hizmetleri Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen fiyatlar esas alınarak 2465 öğrenci için 171 gün süre ile 2,5463 TL birim fiyat üzerinden toplam 1.073.303,64 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede (10) adet ihale dokümanı satın alındığı, 06.08.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 3 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, bir isteklinin teklifinin “ teklif cetvelinin hatalı olduğu ” gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılması sonrasında kalan iki teklifinde geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu tekliflere ilişkin teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Çuhadaroğlu Top. Tem. Yem. Gıd. Öz. Taş. Ltd. Şti.

888.427,17

Varan Kardeşler Gıda Mad. Nak. Hayv. Top. Tem. Tur. İnş. Akary. Kuy. ve Tük. Mal. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Fatsalı Hünkar Restoran Doğruca Kardeşler Gıd. ve Tur. Teks. Paz. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı

894.412,68

Şeklinde verildiği,

İdarece, “ i haleye verilen tekliflere göre kıyaslama yapıldığında ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin makul olduğu ” gerekçesine dayanılarak geçerli teklifler nezdinde 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi hükmü uyarınca aşırı düşük teklif sorgulaması istenilmeden en düşük fiyat esasına göre ihalenin sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalenin her iki kısmında da verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, ihalede aşırı düşük teklif açıklaması istemeden ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, başvuru sahibinin iddiası kapsamında yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olduğuna ilişkin “ İtirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu iddiaya ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ Düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi