KİK Kararı: 2013/UH.III-4150

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/071
Gündem No : 25
Karar Tarihi : 06.11.2013
Karar No : 2013/UH.III-4150
BAŞVURU SAHİBİ:
Bayram Turgut, KARABEYLER KÖYÜ TELLİ MAH. MANİSA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sındırgı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü- Milli Eğitim Bakanlığı Müsteşarlık, Camikebir Mahallesi Akhısar Caddesi No:25 Hükümet Konagı/Kat:2 10330 BALIKESİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/128048 İhale Kayıt Numaralı "2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı Taşımalı Eğitim Uygulaması Kapsamındaki Ortaöğretim Öğrencilerine Günlük Sıcak Öğle Yemeği Verilmesi Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Sındırgı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 13.09.2013 tarihinde pazarlık usulü ile yapılan “2013-2014 Eğitim Öğretim Yılı Taşımalı Eğitim Uygulaması Kapsamındaki Ortaöğretim Öğrencilerine Günlük Sıcak Öğle Yemeği Verilmesi Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Bayram Turgut’un 27.09.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 08.10.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 14.10.2013 tarih ve 32066 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.10.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/3687 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü,

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “ _25.1._Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereği yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim, harç vb. giderlerin tümü isteklilerce teklif edilecek fiyata dahildir.

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

_25.3._Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.
Tüm giderler teklif fiyata dahildir.

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. kısa vadeli risk oranı %2” düzenlemesi,

“Aşırı düşük teklifler” başlıklı 34’üncü maddesinde;“ 34.1. İhale komisyonu, verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden, teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

_34.2._İhale komisyonu tarafından;

a) İmalat sürecinin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temininde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak, aşırı düşük teklifler değerlendirilir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

_34.3._İhale komisyonu tarafından, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesinde, sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalara ilişkin olarak Kamu İhale Kurumu tarafından düzenleme yapılmış ise bu düzenlemelerde yer alan kriterler esas alınacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale konusu işe ait Teknik Şartname’de ise uygulanacak aylık yemek listesine, her bir menüde yer alacak yemeklerin gramaj listelerine, yemek yapımında kullanılacak malzemelerin sahip olması gereken özelliklere yer verildiği görülmektedir.

Yapılan incelemede, pazarlık usulü ile gerçekleştirilen ihaleye konu işin 2013-2014 eğitim-öğretim döneminde taşımalı eğitim uygulaması kapsamındaki ortaöğretim öğrencilerine 100.320 öğün sıcak öğle yemeği verilmesi işi olduğu ve personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmadığı, idarece hazırlanan yaklaşık maliyetin, Millî Eğitim Bakanlığınca belirlenen fiyat esas alınarak kâr dâhil toplam 255.414,72 TL olarak belirlendiği, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kâr oranı konusunda herhangi bir bilginin bulunmadığı, toplam yaklaşık maliyetin 1,20 oranına bölünmesi sonucu, %20 kâr hariç tutarın 212.845,60 TL olarak tespit edildiği, 4 isteklinin teklif verdiği ihalede sadece bir geçerli teklifin kârsız yaklaşık maliyetin altında olduğu ve 13.09.2013 tarih ve 1013 sayılı yazı ile söz konusu istekliden İdari Şartname’nin 34’üncü maddesine göre yapılacak ayrıntılı açıklama ve belgelerin 3 iş günü içerisinde sunulmasının istenildiği, ancak açıklama talep edilen yazıdateklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntılı belirlemenin yapılmadığı ve yazı ekinde açıklamayı kolaylaştıracak ve açıklama istenen istekli tarafından esas alınacak bir örnek menüye yer verilmediği, ihale üzerinde bırakılan Ömer Çapraz’ın da aşırı düşük teklif açıklamalarını 17.09.2013 tarihli yazısı ekinde idareye sunduğu görülmektedir.

İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, açıklanacak örnek yemek menüsünün ve teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesinin,çok fazla teklif bileşeni bulunan yemek hizmeti alımı ihalelerinde isteklilere sağlıklı bir aşırı düşük teklif açıklaması sunma imkanı sağlaması ve sunulan açıklamaların objektif kriterlere göre değerlendirilebilmesi açısından elzemdir. Nitekim yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve İdari Şartname düzenlemelerinde de aşırı düşük teklif açıklamasının yalnızca teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler için istenilmesi gerektiği amir hüküm olarak yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, idare tarafından açıklama istenilecek haftalık örnek yemek menüsünün ve önemli maliyet bileşenlerinin açıkça belirlenerek ve aşırı düşük teklif açıklama istenilmesine ilişkin yazı ekinde gönderilmek suretiyle Ömer Çapraz’ın yeniden aşırı düşük teklif sorgulamasına tâbi tutulması gerektiği anlaşılmaktadır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler belirtilmek ve haftalık örnek yemek menüsüne yer verilmek suretiyle Ömer Çapraz’dan yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle “ ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı ” şeklinde belirtilen iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler belirtilmek ve haftalık örnek yemek menüsüne yer verilmek suretiyle Ömer Çapraz’dan yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususlarında“** Düzeltici işlem belirlenmesine”** karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Sındırgı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ 2013-2014 Eğitim öğretim Yılı Taşımalı Eğitim Uygulaması Kapsamındaki Ortaöğretim Öğrencilerine Günlük Sıcak Öğle Yemeği Verilmesi Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenen birim fiyat esas esas alınarak 100.320 öğün için 2,546 TL birim fiyat üzerinden toplam 255.414,72 TL olarak hesaplandığı,

Pazarlık usulü ile gerçekleştirilen ihalede (4) adet ihale dokümanı satın alındığı, 13.09.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 4 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, bir isteklinin teklifinin “ teklif mektubu uygun olmadığı ” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması sonrasında kalan üç teklifinde geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu tekliflere ilişkin teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Ömer çapraz

194.620,80

Bayram Turgut

212.845,60

İdil Grup Yem. imal Dağ. Tem. Oto. Hasta Ziy. Yön. Hiz. Tıbbi Sek. İnş. Kır. Tur.San. ve Tic. Ltd. Şti.

239.764,80

Şeklinde verildiği,

İdarece, toplam yaklaşık maliyetin 1,20 oranına bölünmesi sonucu, % 20 kâr hariç tutarın 212.845,60 TL olarak tespit edildiği, 4 isteklinin teklif verdiği ihalede sadece bir geçerli teklifin kârsız yaklaşık maliyetin altında olduğu ve söz konusu istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, sunulan açıklamanın kabul edilerek ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalenin her iki kısmında da verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, ihalede aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, başvuru sahibinin iddiası kapsamında yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “ Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu iddiaya ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ Düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi