KİK Kararı: 2013/UH.III-3983

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/066
Gündem No : 30
Karar Tarihi : 11.10.2013
Karar No : 2013/UH.III-3983
BAŞVURU SAHİBİ:
Mis Gıda Yemek Temizlik Taahhüt Tekstil Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti., TOPTANCILAR SİTESİ 8.SOK. NO:36/B KAYSERİ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Bor İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü- Milli Eğitim Bakanlığı Müsteşarlık, Karakaya Mahallesi Adana Caddesi 7 51700 NİĞDE

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/100562 İhale Kayıt Numaralı "484 İlk Ve Ortaokul Öğrencisine Öğle Yemeği Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Bor İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 19.08.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “484 İlk ve Ortaokul Öğrencisine Öğle Yemeği Alımı” ihalesine ilişkin olarak Mis Gıda Yemek Temizlik Taahhüt Tekstil Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 11.09.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 19.09.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 24.09.2013 tarih ve 30175 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.09.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/3440 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,Bor İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından “484 İlk ve Ortaokul Öğrencisine Öğle Yemeği Alımı” ihalesinin 19.08.2013 tarihinde yapıldığı, söz konusu ihaleye ilişkin kesinleşen ihale kararı bildirim yazısında Karaaslan Yemekçilik firmasının ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiğinin bildirildiği, anılan isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olduğu ve piyasa koşullarını yansıtmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79'uncu maddesinde aşırı düşük teklif açıklamalarının ne şekilde yapılması gerektiğinin ayrıntısı ile açıklandığı, Karaaslan Yemekçilik firmasının aşırı düşük teklif açıklamalarında yemek bileşenleri açıklanırken alış faturaları ile açıklama yapıldığı, ancak Tebliğ'in 79.4.2.16’ncı maddesinde mallara ilişkin alış faturası ile açıklama yapılmasının geçerli olmayacağının belirtildiği, ayrıca yemek bileşenlerinde yer alan bazı girdiler için hiç açıklama sunulmadığı, İdari Şartname’nin “Teklif Fiyata Dâhil Giderler” başlığı altında yemeğin taşınmasında, yemek servisinin yapılmasında, yemek sonrası temizlik hizmetlerinin yapılmasında görevlendirilecek personelin yüklenici tarafından temin edileceğinin ifade edildiği, ayrıca taşıma maliyetlerinin de yükleniciye ait olduğu, bu gidere ilişkin söz konusu isteklinin herhangi bir bedel öngörmediği, araçlar için bir amortisman bedeli ya da kiralama bedelini dâhil etmediği, bakım onarım giderlerini hiç düşünmediği, işçilik maliyetlerinin tekliflerine yansıtılmadığı, yemek dağıtımı ve sunumu için gerekli olan malzemelere (bone, maske, eldiven ve temizlik malzemeleri vs.) ve demirbaşlar için, sözleşme giderleri için herhangi bir maliyet eklenmediği, İdari Şartname’nin 47’nci maddesinde belirtilen besin zehirlenmelerine karşı yapılacak olan Mali Mesuliyet Sorumluluk Sigortası için bir bedel öngörülmediği ve belgelendirme yapılmadığı, dolayısıyla anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğiiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İhale dokümanında yer alan düzenlemelerden şikâyete konu ihalenin Bor ilçesinde taşımalı eğitim kapsamındaki sekiz adet okula toplam 484 öğrenciye 180 gün öğle yemeğinin malzeme dâhil yüklenici firmanın kendi mutfağında pişirilerek taşıma merkezi okullara taşıması, taşımalı okullarda dağıtımı ve dağıtım sonrası hizmetlerin yerine getirilmesi hizmeti işine ilişkin olduğu belirlenmiştir.

İdareye yapılan şikâyet başvurusu üzerine idarenin cevap yazısında ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının ihale komisyonunca incelendiği ve uygun bulunduğu ifade edilerek başvuru reddedilmiştir.

İhale komisyonunca tekliflerin değerlendirmesinden sonra Sini Yemekçilik’in geçici teminat mektubunun bulunmaması nedeniyle, Kasapoğulları Yemekçilik’in oda kayıt belgesinin uygun olmaması nedeniyle, Kızılelma Yemekçilik’in TSE belgesinin süresinin geçmiş olması nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı, daha sonra kâr hariç yaklaşık maliyetin altında teklif vermiş olan Karaaslan Market- Lokanta Gülçin Karaaslan ve Çağrı Tem. Med. Güv Hiz. Gıda İnş. San.ve Tic. A.Ş. nin teklifinin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği ve idarenin 22.08.2013 tarihli yazısı ile aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının istenildiği, Çağrı Tem. Med. Güv Hiz. Gıda İnş. San.ve Tic. A.Ş. nin aşırı düşük teklif açıklamalarını sunmadığı ve teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Karaaslan Market- Lokanta Gülçin Karaaslan’ın açıklamalarının ihale komisyonunca değerlendirildiği ve 02.09.2013 tarihli kesinleşen ihale kararı ile anılan isteklinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif, başvuru sahibinin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir...” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde ise “79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

…

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu’nun 51’inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.4.2.5. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

….

79.4.2.9. İstekli tarafından perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarının kullanılması halinde, ilgili mala ait sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir fiyatı gösteren mağaza veya market yönetimince onaylanmış kataloğu sunması yeterlidir.

79.4.2.10**.** İstekli tarafından ticaret borsalarında oluşan fiyatların kullanılması halinde, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son işlem tarihinde gerçekleşen asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterlidir.

79.4.2.11. İstekli tarafından yaş sebze ve meyve için, toptancı halinde oluşan fiyatların kullanılmasıhalinde, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın, ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterlidir.

…

79.4.2.14**.** Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

…

79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.

….

79.4.2.24. Yemek hizmet alımı ihalelerinde, çalıştırılacak personelin giyim gideri ile su, tuz, baharat, peçete ve masa örtüsü giderleri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmaları istenmeyecektir. İhale komisyonu ayrıca, bu girdiler dışındaki girdilerden de belgelendirilmesine gerek bulunmayanları tespit edebilecektir.” açıklamaları yapılmıştır.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde _“25.1._Ulaşım, sigorta vergisi, resim ve benzeri personel giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dâhil edilecektir.

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

_25.3._Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

_25.3.1.
Ulaşım, sigorta, resim ve personel _

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Anılan Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 47’nci maddesinde “ 47.1. 1-Yemeğin taşınmasında, yemek Servisini yapılmasında, yemek sonrası temizlik hizmetlerinin yapılmasında görevlendirilecek personel yüklenici firma tarafından temin edilecek, bu hususta yapılacak tüm giderler (maaş, SSK pirimi vergi vb) giderler yüklenici firma tarafından karşılanacaktır. Bu personellerin Sabıka kaydı, sağlık raporları kimlik bilgileri yüklenici firma tarafından kuruma ibraz edilecektir. Personellerin sağlık raporları 3 ayda bir yenilenecek ve ilgili kuruma verilecektir.

…

14-Yüklenici tarafından, öğrencilere verilmek üzere yapılan yemeklerde meydana gelebilecek besin zehirlenmelerine karşı, yemek verilecek öğrenci sayısını kapsayacak şekilde Mesul Mali Sorumluluk Sigortası yaptırılacaktır. Öğrencilerin yedikleri yemekten zehirlenmeleri halinde tüm sorumluluk ve tedavi masrafları yükleniciye aittir.

…

32. Muhtelif kırtasiye ihtiyaçları ayrıca yüklenici tarafından alınacaktır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Teknik Şartname’nin ilgili maddelerinde on günlük örnek bir menü ve yemeklere ilişkin gramaj listelerinin verildiği görülmüştür.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, idarelerce teklifteki önemli bileşenlerin tespit edilmesi suretiyle aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerekmektedir.

İncelemeye konu ihalede, idarenin aşırı düşük teklif olarak belirlediği isteklilere gönderdiği 22.08.2013 tarihli yazıda teklif maliyetini oluşturan önemli bileşenlere ilişkin herhangi bir belirleme yapılmaksızın teklifle ilgili tüm bileşenlerin açıklanmasının istenildiği, ayrıca söz konusu yazının ekinde örnek bir menü gönderilmediği görülmüştür.

Bu itibarla idarece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler belirtilmeden açıklama talep edilmesi ve örnek bir menüye göre bir öğün yemek maliyetinin hesabının nasıl hesaplandığının istenilmemesi nedeniyle aşırı düşük teklif açıklaması sunan Karaaslan Market- Lokanta Gülçin Karaaslan’ın farklı teklif bileşenleri üzerinden bir açıklama sunduğu belirlenmiştir.

Yukarıda yer verilen tespitler ve mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, idarece aşırı düşük teklif olarak belirlenen isteklilere gönderilen açıklama talep yazısında teklifteki önemli bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama yapılması istenen örnek bir menü belirlenmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece aşırı düşük teklif olarak belirlenen Karaaslan Market- Lokanta Gülçin Karaaslan ve Çağrı Tem. Med. Güv Hiz. Gıda İnş. San.ve Tic. A.Ş.den teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler belirtilerek ve örnek menü gönderilerek yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle “ Bor İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından “484 İlk ve Ortaokul Öğrencisine Öğle Yemeği Alımı” ihalesinin 19.08.2013 tarihinde yapıldığı, söz konusu ihaleye ilişkin kesinleşen ihale kararı bildirim yazısında Karaaslan Yemekçilik firmasının ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiğinin bildirildiği, anılan isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olduğu ve piyasa koşullarını yansıtmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79'uncu maddesinde aşırı düşük teklif açıklamalarının ne şekilde yapılması gerektiğinin ayrıntısı ile açıklandığı, Karaaslan Yemekçilik firmasının aşırı düşük teklif açıklamalarında yemek bileşenleri açıklanırken alış faturaları ile açıklama yapıldığı, ancak Tebliğ'in 79.4.2.16’ncı maddesinde mallara ilişkin alış faturası ile açıklama yapılmasının geçerli olmayacağının belirtildiği, ayrıca yemek bileşenlerinde yer alan bazı girdiler için hiç açıklama sunulmadığı, İdari Şartname’nin “Teklif Fiyata Dâhil Giderler” başlığı altında yemeğin taşınmasında, yemek servisinin yapılmasında, yemek sonrası temizlik hizmetlerinin yapılmasında görevlendirilecek personelin yüklenici tarafından temin edileceğinin ifade edildiği, ayrıca taşıma maliyetlerinin de yükleniciye ait olduğu, bu gidere ilişkin söz konusu isteklinin herhangi bir bedel öngörmediği, araçlar için bir amortisman bedeli ya da kiralama bedelini dâhil etmediği, bakım onarım giderlerini hiç düşünmediği, işçilik maliyetlerinin tekliflerine yansıtılmadığı, yemek dağıtımı ve sunumu için gerekli olan malzemelere (bone, maske, eldiven ve temizlik malzemeleri vs.) ve demirbaşlar için, sözleşme giderleri için herhangi bir maliyet eklenmediği, İdari Şartname’nin 47’nci maddesinde belirtilen besin zehirlenmelerine karşı yapılacak olan Mali Mesuliyet Sorumluluk Sigortası için bir bedel öngörülmediği ve belgelendirme yapılmadığı, dolayısıyla anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği ” şeklinde belirtilen iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, idarece aşırı düşük teklif olarak belirlenen Karaaslan Market- Lokanta Gülçin Karaaslan ve Çağrı Tem. Med. Güv Hiz. Gıda İnş. San.ve Tic. A.Ş.’den teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler belirtilerek ve örnek menü gönderilerek yeniden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususunda “** Düzeltici işlem belirlenmesine”** karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Bor İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ 484 İlk ve Ortaokul Öğrencisine Öğle Yemeği Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin Milli Eğitim Bakanlığınca 2013-2014 yılı öğretim yılı için belirlenmiş birim fiyatların esas alınarak 484 ilk ve ortaokul öğrencisine 180 gün öğle yemeği hizmeti verilmesi işi için kâr dahil olmak üzere 222.156,00 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede (6) adet ihale dokümanı satın alındığı, 19.08.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 6 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, bir isteklinin teklifinin “ geçici teminatın olmadığı ” gerekçesiyle, bir isteklinin teklifinin “ Oda kayıt belgesinin uygun olmadığı ” gerekçesiyle ve bir isteklinin teklifinin de “ TSE belgesinin süresinin geçmiş olmadığı ” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması sonrasında kalan üç teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu tekliflere ilişkin teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Karaaslan Market- Lokanta Gülçin Karaaslan

156.816,00

Çağrı Tem. Med. Güv Hiz. Gıda İnş. San.ve Tic. A.Ş.

182.080,80

Mis Gıda Yemek Temizlik Taahhüt Tekstil Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.-Çelikkan Yem. San. Tic. A.Ş. Ortak Girişimi

200.376,00

Şeklinde verildiği, idarece,kâr hariç yaklaşık maliyetin altında teklif veren Karaaslan Market- Lokanta Gülçin Karaaslan ve Çağrı Tem. Med. Güv Hiz. Gıda İnş. San.ve Tic. A.Ş.’den aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, Çağrı Tem. Med. Güv Hiz. Gıda İnş. San.ve Tic. A.Ş. nin aşırı düşük teklif açıklamalarını sunmadığı ve teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Karaaslan Market- Lokanta Gülçin Karaaslan’ın açıklamalarının ihale komisyonunca değerlendirildiği ve 02.09.2013 tarihli kesinleşen ihale kararı ile anılan isteklinin teklifinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif, başvuru sahibinin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “ Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ Düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi