KİK Kararı: 2013/UH.III-3020 (24 Temmuz 2013)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/049
Gündem No : 30
Karar Tarihi : 24.07.2013
Karar No : 2013/UH.III-3020 Mahkeme Kararını Göster
BAŞVURU SAHİBİ:
Polimatik Tem. San. Tic. Ltd. Şti., ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ 12. CAD. NO:4 ERZİNCAN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
İstaç İstanbul Çevre Yönetimi San. Ve Tic. A.Ş., Pasa Mahallesı Pıyalepasa Bulvarı 74 34379 İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/24698 İhale Kayıt Numaralı "Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtma, Servis Etme Ve Servis Sonrası Hizmet Alım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İSTAÇ İstanbul Çevre Yönetimi San. ve Tic. AŞ tarafından 03.04.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtma, Servis Etme ve Servis Sonrası Hizmet Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Polimatik Tem. San. Tic. Ltd. Şti.nin 29.05.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 18.06.2013 tarih ve 20530 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.06.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/2239 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeme gerekçelerinin yerinde olmadığı, şöyle ki;

Bir porsiyon için malzeme maliyetlerinin virgülden sonra dört ondalık basamak olarak dikkate alınması ve sadece hesaplanan kişi başı mönü bedeli tutarının virgülden sonra iki ondalık basamağa yuvarlanması gerektiği halde, malzeme maliyetlerinin hesaplanması aşamasında virgülden sonra iki ondalık basamağa yuvarlama yapılması neticesinde kişi başı mönü bedellerinin doğru hesaplanmadığının belirtildiği, hâlbuki mönü bedelleri hesaplanırken dikkate alınan malzeme maliyetlerinin virgülden sonra iki veya dört ondalık basamak olmasının aritmetik hataya yol açmadığı ve toplamda herhangi bir farklılık oluşturmadığı,

Sunulan gıda kontrol laboratuvarının analiz ücretlerini gösterir fiyat teklifi ile Erzincan Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Baştabipliğinin sağlık tetkik ücretlerini gösterir fiyat teklifinin ilan ve ihale tarihi arasındaki fiyatları belgelendirmediğinin ifade edildiği, oysaki laboratuvar analizi ve sağlık tetkik ücretlerinin ilgili Bakanlıklar tarafından genelgeler aracılığıyla yıllık olarak belirlendiği, bu itibarla 2013 yılı içindeki her tarihte söz konusu fiyatların aynı olduğu,

Teknik Şartname’de yer alan diğer giderlere ilişkin olarak bedel öngörülmediğinin belirtildiği, ancak aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine ilişkin yazılarda teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler idarece belirtilmediğinden, ihale dokümanını dikkate alarak kendi belirledikleri maliyet kalemlerini açıkladıkları, mevzuata aykırı bu durumun tereddütlere sebebiyet verdiği, bu itibarla isteklilerin farklı maliyet bileşenlerini dikkate alarak açıklama yapması ihtimali de bulunduğundan, açıklamaların objektif olarak değerlendirilmesi ve karşılaştırılmasının mümkün olmayacağı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İncelenen ihalede, 15.04.2013 tarihinde, kâr hariç yaklaşık maliyetin altında teklif veren Limon End. Yem. ve Hiz. San. Tic. AŞ ile Polimatik Tem. San. Tic. Ltd. Şti.den aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği ve sunulan açıklamalar yeterli görülmeyerek iki isteklinin de teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

İdarenin açıklamayı uygun görmeme gerekçeleri çerçevesinde başvuru sahibi Polimatik Tem. San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde,

Yemek maliyetleri hesaplanırken, her bir yemeğin (köfte, etli nohut, çorba vs.) bir porsiyonu içerisinde bulunması gereken malzeme girdilerine ilişkin tutarların (malzemenin yemek içerisindeki miktarı x malzemenin birim fiyatı) virgülden sonra üç ondalık basamak olarak dikkate alındığı, virgülden sonra üç ondalık basamaklı bu tutarların toplanması suretiyle elde edilen her bir yemeğin bir porsiyonuna ait maliyetlerin ise virgülden sonra iki ondalık basamak olacak şekilde yuvarlandığı ve bu şekilde bulunan ilgili yemeklere ait porsiyon maliyetlerinin toplanması yoluyla günlük menü maliyetlerinin oluşturulduğu,

Yemeklerin analiz edilmesine ilişkin olarak T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Erzincan Gıda Kontrol Laboratuvar Müdürlüğü tarafından 25.04.2013 tarihinde düzenlenmiş “2013 yılı analiz ücretleri” listesini içeren belgenin ve çalıştırılacak personelin portör muayenelerine ilişkin olarak T.C. Sağlık Bakanlığı Erzincan Üniversitesi Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından 24.04.2013 tarihinde düzenlenmiş fiyat listesini içeren belgenin sunulduğu,

Teklif fiyatı oluşturulurken, servis edilecek yemeklere ilişkin maliyetlerin, işçilik giderinin (yol bedeli, giyim bedeli dâhil), yemek tahliline ilişkin maliyetlerin, üçüncü şahıs mali mesuliyet sigortası giderinin, çalıştırılacak personelin portör muayenelerine ilişkin maliyetlerin, iş kapsamında kullanılacak araçlara ait kiralama giderlerinin, sözleşme giderleri ve “sair” giderlerin göz önünde bulundurulduğu ve “sair” giderler hariç açıklama (hesaplama - belgelendirme) yapıldığı anlaşılmıştır.

İşe ilişkin Teknik Şartname’de,

- malzeme dâhil yemek giderlerinin,

- iş kapsamında çalıştırılacak 24 adet personele ilişkin yol ve giyim bedelleri dâhil işçilik giderlerinin (md. 5.1, md. 11.1),

- iş kapsamında yemek servisi yapılacak yerlerden “yerinde üretim” gerçekleştirilecek olanlardaki elektrik, su, doğalgaz/LPG giderlerinin (md. 4.8),

- yemeklerin ilgili yerlere temiz araçlarla, sızdırmaz çelik kaplar ve termal kaplar içinde ulaştırılmasına ait giderlerin (md. 4.9),

- personele verilecek yıllık izin veya rapor hallerinde hizmetin aksamaması amacıyla çalıştırılacak olan personele ilişkin işçilik giderlerinin (md. 5.1),

- çalıştırılacak personelin altı ayda bir yapılacak sağlık/portör kontrolü giderlerinin (md. 5.3),

- yemekhanelerde çıkan menülerden alınacak şahit numunelerin uygun koşullarda ve steril kaplarda muhafaza ve talep halinde tahlil edilmesine ilişkin giderlerin (md. 6.2),

- masalarda bulundurulacak peçete, kürdan, tuz, baharat, limon, sirke vs. giderlerinin (md. 9.3),

- yemeklerin tartılmasında kullanılacak tartı aletleri ile bunların kalibrasyonuna ilişkin giderlerin (md. 9.6) yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “…78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.

…

78.21. Yukarıda sayılan hususlardan teklif fiyatına dahil olacaklar idari şartnamede düzenlenecek, teknik şartnamede ise bunların uygulanması ilgili hükümlere yer verilecektir. Teknik şartnamede, teklife dahil olacak masraflara yer verilmeyecek, idari şartnamede yer alan hükümlerle çelişecek bir düzenleme yapılmayacaktır.

…

78.25. İhale dokümanında günlük olarak belli sayıda personelin idarenin iş yerinde bulunması gerektiğine ilişkin düzenleme yapılan ihalelerde, 4857 sayılı Kanunun 55 inci maddesi uyarınca izne hak kazanan işçilerin izin hakları idarenin belirleyeceği takvim çerçevesinde kullandırılacak ve izin kullanan işçiler fiilen çalışan işçi sayısına dahil kabul edileceğinden, izin kullanan işçilerin yerine başka işçilerin getirilerek sayının tamamlanması talep edilmeyecektir. İdarelerin, ihale konusu işte çalıştırılması istenen personel sayısını bu hususu dikkate alarak belirlemeleri gerekmektedir. İdareler, yıllık ücretli izin haklarının kullanılmasına ilişkin olarak sözleşmenin uygulanması aşamasında 4857 sayılı Kanunun 53, 54 ve 55 inci maddelerinde belirtilen hükümlere uyulup uyulmadığını kontrol edeceklerdir…” açıklamaları,

Aynı Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.

79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

…

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

...

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

…

79.4.2.6. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tekliflerini kullanması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) düzenlenmiş fiyat teklifini sunması yeterlidir.

79.4.2.7. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

79.4.2.8. İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatının, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.(Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük olarak yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

…

79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.

…

79.4.2.24. Yemek hizmet alımı ihalelerinde, çalıştırılacak personelin giyim gideri ile su, tuz, baharat, peçete ve masa örtüsü giderleri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmaları istenmeyecektir. İhale komisyonu ayrıca, bu girdiler dışındaki girdilerden de belgelendirilmesine gerek bulunmayanları tespit edebilecektir.

…

79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklamaları bulunmaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat çerçevesinde idarece başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının yerinde görülmemesine ilişkin gerekçeler ele alındığında,

Yemek maliyetlerine ilişkin olarak, her bir yemeğin bir porsiyonuna ait maliyetlerin virgülden sonra iki ondalık basamak olacak şekilde hesaplanması ve bu şekilde bulunan ilgili yemeklere ait porsiyon maliyetlerinin toplanması yoluyla günlük menü maliyetlerinin oluşturulmasında mevzuata aykırı bir durumun söz konusu olmadığı, kamu ihale mevzuatında buna ilişkin bir kısıtlama bulunmadığı,

Yemeklerin analiz edilmesine ilişkin olarak bir kamu kurum/kuruluşu tarafından düzenlenmiş 25.04.2013 tarihli belge, ilan (06.03.2013) ile ihale tarihi (03.04.2013) arasında düzenlenmiş olmamakla birlikte, ücretlerin 2013 yılı için geçerli olduğu belirtildiğinden bu belgenin söz konusu tarihler arasında geçerli olan tarifeyi gösterdiği, çalıştırılacak personelin portör muayenelerine ilişkin olarak bir kamu kurum/kuruluşu tarafından düzenlenmiş 24.04.2013 tarihli belge, ilan ile ihale tarihi arasında düzenlenmiş olmamakla birlikte, Tedavi Yardımına İlişkin Uygulama Tebliği (Sıra No: 8) sekiz numaralı eki “Sağlık Kurumları Fiyat Listesi”nde belirlenmiş ücretleri içerdiğinden bahse konu belgenin de söz konusu tarihler arasında geçerli olan tarifeyi gösterdiği, bu itibarla anılan belgelerin ilgili fiyatları mevzuata uygun şekilde açıkladığı anlaşılmış ve bu gerekçelerle başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olmadığı tespit edilmiştir.

İdarece, başvuru sahibinin açıklamalarının uygun görülmemesine gerekçe gösterilen, iş kapsamında yemek servisi yapılacak yerlerden “yerinde üretim” gerçekleştirilecek olanlardaki elektrik, su, doğalgaz/LPG giderleri, yemekhanelerde çıkan menülerden alınacak şahit numunelerin uygun koşullarda ve steril kaplarda muhafaza edilmesine ilişkin giderler, yemeklerin tartılmasında kullanılacak tartı aletleri ile bunların kalibrasyonuna ilişkin giderler için açıklama yapılmadığı, personele verilecek yıllık izin veya rapor hallerinde hizmetin aksamaması amacıyla çalıştırılacak olan personele ilişkin işçilik giderlerinin hesaba katılmadığı hususları açısından yapılan incelemede ise, başvuru sahibi tarafından, aşırı düşük teklif açıklamalarında bu giderler için öngörülen tutarın belirtilmediği ve bu itibarla söz konusu giderler açısından açıklamada (hesaplama - belgelendirme) da bulunulmadığı anlaşılmıştır.

Şikâyetçi Polimatik Tem. San. Tic. Ltd. Şti.den aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine ilişkin yazıda “…sunmuş olduğunuz teklifin aşırı düşük olduğu kararına varılmıştır. Bu düşüklüğe neden olan maliyet bileşenleri ile ilgili açıklamalarınızı Teknik Şartname ve Menü doğrultusunda hazırlanarak belgeleriyle birlikte 29.04.2013 tarihine kadar idaremize ulaştırmanız gerekmektedir…” ifadelerine yer verildiği, bahse konu yazının 15.04.2013 tarihinde iadeli taahhütlü posta yoluyla gönderildiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “...İhale komisyonu verilen teklifleri 37 inci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister...” hükmü bulunmaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, idarelerce teklifte önemli görülen bileşenler tespit edilerek, teklifi aşırı düşük olan isteklilerden bu bileşenlere ilişkin olarak açıklama istenilmesi gerekmekle birlikte, idarece aşırı düşük teklif açıklaması istenilirken teklifte önemli görülen bileşenlerin belirtilmediği ve ilgili istekliler tarafından bu duruma ilişkin olarak gerekli süreler içerisinde şikâyet/itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmayarak açıklamaların sunulduğu, bu itibarla sunulan açıklamaların mevcut duruma göre değerlendirilmesi gerekliliğinin ortaya çıktığı hususları göz önüne alındığında, idarece, bahse konu gerekçeyle başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli görülmemesinin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde, idarece başvuru sahibi hakkında tesis edilen işlemin nihai olarak yerinde olduğu tespit edilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle, “ aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeme gerekçelerinin yerinde olmadığı ” şeklinde belirtilen iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca, “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” kararverilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

İSTAÇ İstanbul Çevre Yönetimi San. ve Tic. A. Ş. tarafından gerçekleştirilen “ Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtma, Servis Etme ve Servis Sonrası Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin piyasa fiyat araştırması esas alınarak % 10 kâr dahil olmak üzere toplam 5.876.762,76 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede (7) adet ihale dokümanı satın alındığı, 03.04.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 3 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, üç teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Limon End. Yem. ve Hiz. San. Tic. A. Ş.

4.990.422,48

Polimatik Tem. San. Tic. Ltd. Şti.

5.329.435,68

Coşkunerler Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.

5.830.914,00

Şeklinde verildiği, başvuruya konu ihalede, 15.04.2013 tarihinde, kâr hariç yaklaşık maliyetin altında teklif veren Limon End. Yem. ve Hiz. San. Tic. A. Ş. ile Polimatik Tem. San. Tic. Ltd. Şti.’den aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği ve sunulan açıklamaların yeterli görülmeyerek iki isteklinin de teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak ihalenin sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen tüm teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “ düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde; “ aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeme gerekçelerinin yerinde olmadığı, şöyle ki;

Bir porsiyon için malzeme maliyetlerinin virgülden sonra dört ondalık basamak olarak dikkate alınması ve sadece hesaplanan kişi başı mönü bedeli tutarının virgülden sonra iki ondalık basamağa yuvarlanması gerektiği halde, malzeme maliyetlerinin hesaplanması aşamasında virgülden sonra iki ondalık basamağa yuvarlama yapılması neticesinde kişi başı mönü bedellerinin doğru hesaplanmadığının belirtildiği, hâlbuki mönü bedelleri hesaplanırken dikkate alınan malzeme maliyetlerinin virgülden sonra iki veya dört ondalık basamak olmasının aritmetik hataya yol açmadığı ve toplamda herhangi bir farklılık oluşturmadığı,

Sunulan gıda kontrol laboratuvarının analiz ücretlerini gösterir fiyat teklifi ile Erzincan Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Baştabipliğinin sağlık tetkik ücretlerini gösterir fiyat teklifinin ilan ve ihale tarihi arasındaki fiyatları belgelendirmediğinin ifade edildiği, oysaki laboratuvar analizi ve sağlık tetkik ücretlerinin ilgili Bakanlıklar tarafından genelgeler aracılığıyla yıllık olarak belirlendiği, bu itibarla 2013 yılı içindeki her tarihte söz konusu fiyatların aynı olduğu,

Teknik Şartname’de yer alan diğer giderlere ilişkin olarak bedel öngörülmediğinin belirtildiği, ancak aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine ilişkin yazılarda teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler idarece belirtilmediğinden, ihale dokümanını dikkate alarak kendi belirledikleri maliyet kalemlerini açıkladıkları, mevzuata aykırı bu durumun tereddütlere sebebiyet verdiği, bu itibarla isteklilerin farklı maliyet bileşenlerini dikkate alarak açıklama yapması ihtimali de bulunduğundan, açıklamaların objektif olarak değerlendirilmesi ve karşılaştırılmasının mümkün olmayacağı” şeklinde belirtilen iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “...İhale komisyonu verilen teklifleri 37 inci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister...” hükmünün bulunduğu, buna göre, idarelerce teklifte önemli görülen bileşenler tespit edilerek, teklifi aşırı düşük olan isteklilerden bu bileşenlere ilişkin olarak açıklama istenilmesi gerekmekle birlikte, idarece aşırı düşük teklif açıklaması istenilirken teklifte önemli görülen bileşenlerin belirtilmediği ve ilgili istekliler tarafından bu duruma ilişkin olarak gerekli süreler içerisinde şikâyet/itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmayarak açıklamaların sunulduğu, bu itibarla sunulan açıklamaların mevcut duruma göre değerlendirilmesi gerekliliğinin ortaya çıktığı hususları göz önüne alındığında, idarece, bahse konu gerekçeyle başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli görülmemesinin yerinde olduğu gerekçesiyle “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçelerinde belirttiği iddialarına yönelik yapılan incelemeye göre;

İncelenen ihalede, Limon End. Yem. ve Hiz. San. Tic. AŞ ile Polimatik Tem. San. Tic. Ltd. Şti.nin teklifi kâr hariç yaklaşık maliyetin altında olduğundan aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiş ve bu isteklilerin sundukları açıklama idarece yeterli görülmeyerek teklifleri değerlendirme dışı bırakılmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklaması istem yazısında “…sunmuş olduğunuz teklifin aşırı düşük olduğu kararına varılmıştır. Bu düşüklüğe neden olan maliyet bileşenleri ile ilgili açıklamalarınızı Teknik Şartname ve Menü doğrultusunda hazırlanarak belgeleriyle birlikte 29.04.2013 tarihine kadar idaremize ulaştırmanız gerekmektedir…” ifadelerine yer verilmiştir.

İşe ilişkin Teknik Şartname’de malzeme dahil yemek giderlerinin nelerden oluştuğu, detaylı bir şekilde açıklanmış ve bu giderlerin yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde hangi işlerin personel çalıştırmasına dayalı hizmetler olarak değerlendirilmeyeceği, bununla birlikte ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlendiği hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerektiği, buna ilişkin düzenlemelerin nasıl yapılacağı, “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde ise aşırı düşük teklif açıklamasının nasıl isteneceği ve yapılan açıklamanın nasıl değerlendirileceği ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır.

Anılan mevzuat çerçevesinde idarece başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının yerinde görülmemesine ilişkin gerekçeler ele alındığında,

- yemek maliyetlerine ilişkin olarak, her bir yemeğin bir porsiyonuna ait maliyetlerin virgülden sonra iki ondalık basamak olacak şekilde hesaplanması ve bu şekilde bulunan ilgili yemeklere ait porsiyon maliyetlerinin toplanması yoluyla günlük menü maliyetlerinin oluşturulmasında mevzuata aykırı bir durumun söz konusu olmadığı, kamu ihale mevzuatında buna ilişkin bir kısıtlama bulunmadığı,

- yemeklerin analiz edilmesine ilişkin olarak bir kamu kurum/kuruluşu tarafından düzenlenmiş 25.04.2013 tarihli belge, ilan (06.03.2013) ile ihale tarihi (03.04.2013) arasında düzenlenmiş olmamakla birlikte, ücretlerin 2013 yılı için geçerli olduğu belirtildiğinden bu belgenin söz konusu tarihler arasında geçerli olan tarifeyi gösterdiği, çalıştırılacak personelin portör muayenelerine ilişkin olarak bir kamu kurum/kuruluşu tarafından düzenlenmiş 24.04.2013 tarihli belge, ilan ile ihale tarihi arasında düzenlenmiş olmamakla birlikte, Tedavi Yardımına İlişkin Uygulama Tebliği (Sıra No: 8) sekiz numaralı eki “Sağlık Kurumları Fiyat Listesi”nde belirlenmiş ücretleri içerdiğinden bahse konu belgenin de söz konusu tarihler arasında geçerli olan tarifeyi gösterdiği, bu itibarla anılan belgelerin ilgili fiyatları mevzuata uygun şekilde açıkladığı,

- idarece belirtildiği şekilde Teknik Şartname’de yer verilen bazı maliyet bileşenleri açısından öngörülen giderler aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında ayrıca belirtilmemekle birlikte, “sair giderler” başlığı altında “kırtasiye, iletişim, büro giderleri, teminat mektupları ile ilgili her türlü masraflar, banka komisyon ve masrafları ile benzeri giderleri, teknik şartnamede belirtilen giderler” için tutar öngörüldüğü, bu kapsamda aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısında idarece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlere de yer verilmediğinden, istekli tarafından önemli maliyet bileşenleri belirlenerek, bunlar için tutar öngörüldüğü ve açıklama yapıldığı, istekli tarafından önemli bulunmayan maliyet bileşenlerine ilişkin olarak öngörülen tutarın topluca gösterildiği, bu itibarla, Teknik Şartname’de belirtilen hangi giderin istekli tarafından öngörülmediğinin tespit edilemeyeceği kanaatine varılmış ve bu gerekçelerle başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olmadığı değerlendirilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “...İhale komisyonu verilen teklifleri 37 inci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister...” hükmü bulunmaktadır.

Dolayısıyla, aktarılan Kanun hükmüne göre, idarelerce teklifte önemli görülen bileşenler tespit edilerek, teklifi aşırı düşük olan isteklilerden bu bileşenlere ilişkin olarak açıklama istenilmesi gerekmektedir. Ancak idarenin aşırı düşük teklif sahibi isteklilere gönderdiği yazılarda, teklifte önemli bileşenler idare tarafından belirlenmemiş, bu bileşenlerin tespiti isteklilerin takdirine bırakılmıştır. Bunun sonucu olarak da, yukarıda belirtildiği üzere başvuru sahibinin Teknik Şartname’de belirtilen hangi gideri öngörmediğinin tespiti yapılamamıştır.

Netice itibarıyla, Teknik Şartname çerçevesinde birçok gider kalemine yer verildiği de dikkate alındığında, isteklilerce açıklamaların yapılması ve bu açıklamaların değerlendirilmesi işlemlerinin daha sağlıklı şekilde gerçekleştirilebilmesi amacıyla, idarenin idari ve teknik şartname düzenlemeleri uyarınca tüm maliyet bileşenlerini belirlemesi, bu maliyet bileşenleri içerisinden teklifte önemli olanları tespit etmesi ve teklifi aşırı düşük olan isteklilerden bu bileşenlerle ilgili açıklama istemesi gerekmektedir. Öte yandan, aşırı düşük teklif açıklaması istenen isteklilerin idarece belirlenen tüm maliyet bileşenleri için gider öngörmeleri, ancak sadece idarece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle ilgili olarak açıklama yapmaları gerektiği de belirtilmelidir.

Açıklanan nedenlerle; idarenin, idari ve teknik şartnamede yer alan düzenlemeler uyarınca tüm maliyet bileşenlerini belirlemesi, bu maliyet bileşenleri içerisinden teklifte önemli bulduğu maliyet bileşenlerini tespit ederek teklifi aşırı düşük olan isteklilerden bu bileşenlerle ilgili olarak yeniden açıklama istemesi gerektiği hususunda “ düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncemizle, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “itirazen şikâyet başvurusunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyoruz.

Kazım ÖZKAN

II. BAŞKAN

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi