KİK Kararı: 2013/UH.III-2944 (17 Temmuz 2013)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/048
Gündem No : 41
Karar Tarihi : 17.07.2013
Karar No : 2013/UH.III-2944
BAŞVURU SAHİBİ:
Evrensel Hazır Gıda Özel Sağlık Spor İşletmeciliği Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi, ALİ NİHAT TARLAN CAD. ERTAŞ SOK. ERTAŞ İŞHANI NO:6/B İÇERENKÖY İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Maltepe Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Müdürlüğü, Feyzullah Mah. Bağdat Cad. No: 292 34843 İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/58711 İhale Kayıt Numaralı "Ramazan Ayı İçin Yemek Hazırlanması, Servisi, Sunumu Ve Sonrası Hizmet Alım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Maltepe Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından 05.06.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Ramazan Ayı İçin Yemek Hazırlanması, Servisi, Sunumu ve Sonrası Hizmet Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Evrensel Hazır Gıda Özel Sağ. Spor İşl. San. ve Tic. AŞ’nin 18.06.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 18.06.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 26.06.2013 tarih ve 21467 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.06.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/2364 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idarece, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamındaki Acerler End. Tem. Gıda Ürün ve Hiz. Dağ. San. Dış Tic. Ltd. Şti.nin düzenlediği proforma faturanın fotokopi olduğu kanısının oluştuğundan bahisle, belge üzerinde onayı bulunan meslek mensubundan maliyet/satış tutarı tespit tutanağının bir iş günü içinde sunulmasının istenildiği ve belirlenen süre içerisinde bu belgenin sunulmadığı gerekçe gösterilerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak söz konusu belgenin fotokopi olmasının ve böyle bir kanı oluşturmasının mümkün olmadığı, sonuç olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerinden kaynakların verimli kullanılmasının sağlanması ilkesi ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının kamu zararına yol açacağı hususu birlikte göz önünde bulundurulduğunda, idarenin belgeleri incelemede ve belge talep etmekte özenli davranması gerektiği, kaldı ki istenilen tutanağı sunmak istedikleri ancak idarece sürenin sona erdiğinin belirtildiği, hâlbuki Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddesinde belgelerin istenilmesine ilişkin olarak açıkça bir süre de belirtilmediği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İncelenen ihalede, kâr hariç yaklaşık maliyetin altında teklif vermiş olan dört istekliden 07.06.2013 tarihli yazılarla aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, söz konusu isteklilerden süresi içerisinde açıklama sunmayan Doğuşzade Gıda Pazarlama ve Tic. San. Ltd. Şti. ile sunmuş olduğu açıklamalar uygun görülmeyen Turkaş Gıda Hizmet ve İşletmecilik AŞ ve Evrensel Hazır Gıda Özel Sağ. Spor İşl. San. ve Tic. AŞ’nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Temaş Gıda San. ve Tic. AŞ’nin ise aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli bulunduğu ve bu doğrultuda ihalenin sonuçlandırıldığı tespit edilmiştir.

İhale komisyonu kararı ile başvuru sahibine gönderilen kesinleşen ihale kararı incelendiğinde, başvuru sahibi Evrensel Hazır Gıda Özel Sağ. Spor İşl. San. ve Tic. AŞ’nin aşırı düşük teklifinin uygun görülmeme gerekçelerine yer verilmediği, yalnızca ilgilinin açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun olmadığının belirtildiği görülmektedir.

Bunun üzerine başvuru sahibince 18.06.2013 tarihinde idareye başvuruda bulunularak, aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmeme gerekçelerinin bildirilmesi talep edilmiştir. İdarece, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında yer alan bir proforma faturanın fotokopi olduğu kanısının oluştuğu, bu nedenle 13.06.2013 tarihinde proforma fatura üzerinde imza ve kaşesi bulunan meslek mensubuyla telefonda görüşülerek proforma fatura eki maliyet/satış tutarı tespit tutanağının istenildiği ve yazı ile de bildirim yapılarak bir iş günü süre verildiği, ancak verilen sürenin sonunda idarelerine hiçbir belgenin ulaşmadığı, bu gerekçeyle açıklamalarının uygun bulunmadığı belirtilmiştir.

Başvuru sahibinin açıklamaları incelendiğinde, bahse konu proforma faturanın Acerler End. Tem. Gıda Ürün ve Hiz. Dağ. San. Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından 11.06.2013 tarihinde düzenlendiği ve ilgili SMMM tarafından imzalanarak kaşelendiği görülmektedir.

İdarece, 14.06.2013 tarihinde saat 12:22’de faks çekilen aynı tarihli yazıyla söz konusu proforma faturaya ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanağının ilgili meslek mensubundan istenildiği ve bahse konu tutanağın sunulması için 14.06.2013 tarihi mesai bitimine kadar süre verildiği tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (79.4.2.5.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir…” açıklamaları bulunmaktadır.

Yukarıda yer verilen Tebliğ açıklamaları çerçevesinde, idareler gerekli görmesi durumunda proforma faturalara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını ilgili meslek mensubundan isteyebilmektedirler. Ancak, mevzuat çerçevesinde meslek mensubuna ilgili belgeleri sunması için ne kadar süre verileceği konusunda bir belirleme yapılmamıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı beşinci maddesinde “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü bulunmaktadır.

Netice itibarıyla, idarelerce gerekli görülmesi durumunda proforma fatura/fiyat teklifi ekleri tutanaklarının istenilebilmesi mümkün olmakla birlikte, bu hususa ilişkin işlemlerin yukarıda sayılan temel ilkelere uygun gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu bakımdan değerlendirildiğinde, 14.06.2013 tarihinde yazılan bir yazıyla aynı gün içinde söz konusu belgelerin sunulmasının istenilmesinin ve sonrasında belgeler süresi içinde sunulmadığından isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasının idarelerce uyulması gereken temel ilkelerle bağdaşmadığı, bu itibarla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olduğu anlaşılmıştır. Bununla birlikte aşağıda yer verildiği üzere idarece başvuru sahibi hakkında tesis edilen işlemin nihai olarak yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister…” hükmü yer almaktadır.

İsteklilerden aşırı düşük teklif istenilmesine ilişkin yazılar incelendiğinde, söz konusu yazılarda isteklilerden açıklanması istenilen maliyet bileşenlerinin belirtildiği ve yemek maliyetlerinin açıklanması amacıyla da örnek menüye yer verildiği görülmüştür.

Ayrıca, İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “ _25.1._İstekliler tekliflerine ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderlerini dahil edeceklerdir.

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

_25.3._Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

1. Yemek pişirmede ve dağıtım için kullanılacak köpük plastik tabak, plastik çatal, plastik kaşık, kazan, karavana, kepçe, kevgir, bıçak, sürahi, bardak vb. mutfak araç-gereçleri,

2. Yemek verilecek salonlarla ilgili her türlü bakım ve onarım giderleri ile elektrik, yakıt, su giderleri,

3. Bir dolu bir boş olmak üzere 500 adet 3 çeşit sıcak yemeği alabilecek en az 4 kişilik yemek kapasiteli sefer tasları,

4. 13 noktada dağıtımı yapılacak olan yemeklerin sunumunda kullanılmak üzere; en az 80x140cm ebadında, 800 (Sekizyüz) adet plastik masa ve 3.200 (Üçbinikiyüz) adet plastik sandalye, 6.000 kişilik Sokak İftarı için 6.000 (Altıbin) sandalye ve 1.500 (Binbeşyüz) masa, 2.500 kişilik Sokak İftarları için 2.500 (İkibinbeşyüz) sandalye ve 625 (Altıyüzyirmibeş) masa.

5. Yemek yenilen yerlerin günlük temizliği için gerekli tüm malzemeler,

6. Masa üstlerine sermek için en az 100x160 cm ebatlarında, tek kullanımlık masa örtüleri,

7. Teknik şartnamenin 5.3.2 maddesinde öngörülen nitelik ve sayıdaki personelin ücretleri, her türlü hak ve yükümlülükleri,

8. Çalışacak tüm personelin kıyafet giderleri (beyaz önlük, ceket, aşçı şapkası, eldiven ile maske vb. gibi),

9. Yemeğin üretiminde kullanılacak tüm gıda maddeleri giderleri,

10. Yemeğin üretiminde dağıtımında ve sunumunda kullanılacak malzeme, ekipman giderleri ve bakım onarım bedeli giderleri,

11. Ekmek, hurma, tuzluk, biberlik, ambalajlı kürdan, yemeğin çeşidine göre limon/sirke, peçete vb. giderleri,

12. Laboratuar tahlil giderleri,

13. Teknik şartnamenin 5.2.4 maddesinde belirtilen bez afiş giderleri ve teknik şartnamenin 4.2 maddesindeki Belediye logolu karton kutu giderleri,

14. Hazır Yemek/Yemek Pişirilmesi, servis edilmesi ve servis sonrası hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik her türlü giderler, isteklilerce teklif edilecek fiyata dahildir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemeleri bulunmaktadır.

Dolayısıyla, İdari Şartname’de teklif fiyata dâhil olacak giderler 14 başlık altında sayılmış, idarece yukarıda yer verilen Kanun hükmü çerçevesinde bunlardan birinci, üçüncü, dördüncü ve dokuzuncu sırada sayılanlar teklifte önemli olan bileşenler olarak tespit edilmiş ve bu bileşenlerin açıklanması istenilmiştir.

Bu kapsamda, başvuru sahibi Evrensel Hazır Gıda Özel Sağ. Spor İşl. San. ve Tic. AŞ’nin açıklamaları incelendiğinde,

- Teklifini oluşturan ve İdari Şartname’de sayılan bileşenlere ait ve alt alta toplandığında teklif fiyatını oluşturacak tutarların bulunduğu bir tabloya yer verilmediği, yalnızca açıklanması istenilen maliyet bileşenlerine ait tutarların hesaplandığı, bu itibarla açıklanması istenmemekle birlikte teklif fiyata dâhil olduğu belirtilen bileşenlerin tutarlarının gösterilmemiş olduğu,

- Teknik Şartname’de yemeklerin yanında belirli miktarlarda ekmek verileceği ve yüklenici tarafından 500 ml’lik pet şişelerde su temin edileceği belirtildiği halde isteklinin açıklamalarında bu giderlerin menü maliyetlerine dâhil edilmediği,

- Yemek girdi maliyetleri gösterilirken dana kuşbaşı fiyatının 15,498 TL/kg olarak dikkate alındığı ve bir kg “dana karkas”tan % 23 kemik ve kan firesi olduğunun belirtildiği, bu gidere ilişkin olarak sunulan proforma faturada “dana but karkas” için fiyatın 12,60 TL/kg olarak gösterildiği, bu itibarla, isteklinin beyanına göre 1 kg dana karkastan 0,77 kg dana kuşbaşı çıkacağından, dana kuşbaşı fiyatının 16,364 TL/kg [(12,60 / 0,77) x 1] olarak hesaba katılması gerektiği halde daha düşük bir tutarın dikkate alındığı görülmüş ve bu nedenlerle anılan isteklinin açıklamalarının uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle, “ idarece, aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamındaki Acerler End. Tem. Gıda Ürün ve Hiz. Dağ. San. Dış Tic. Ltd. Şti.’nin düzenlediği proforma faturanın fotokopi olduğu kanısının oluştuğundan bahisle, belge üzerinde onayı bulunan meslek mensubundan maliyet/satış tutarı tespit tutanağının bir iş günü içinde sunulmasının istenildiği ve belirlenen süre içerisinde bu belgenin sunulmadığı gerekçe gösterilerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak söz konusu belgenin fotokopi olmasının ve böyle bir kanı oluşturmasının mümkün olmadığı, sonuç olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkelerinden kaynakların verimli kullanılmasının sağlanması ilkesi ve tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasının kamu zararına yol açacağı hususu birlikte göz önünde bulundurulduğunda, idarenin belgeleri incelemede ve belge talep etmekte özenli davranmasının gerektiği, kaldı ki istenilen tutanağı sunmak istedikleri ancak idarece sürenin sona erdiğinin belirtildiği, hâlbuki Kamu İhale Genel Tebliği’nin ilgili maddesinde belgelerin istenilmesine ilişkin olarak açıkça bir süre de belirtilmediği ” şeklinde belirtilen iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca, “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” kararverilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Maltepe Belediye Başkanlığı Destek Hizmetleri Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ Ramazan Ayı İçin Yemek Hazırlanması, Servisi, Sunumu ve Sonrası Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin piyasa fiyat araştırması ile bir önceki yılda yapılan aynı nitelikteki ihalenin sözleşme fiyatlarının güncel tutarları esas alınarak toplam 1.107.032,40 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede (10) adet ihale dokümanı satın alındığı, 05.06.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 5 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, bir isteklinin teklifinin “ geçici teminat mektubunun geçerlilik tarihinin yeterli olmadığı” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, geriye kalan 4 teklifin geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Turkaş Gıda Hizmet ve İşletmecilik A. Ş.

650.250,00

Evrensel Hazır Gıda Özel Sağ. Spor İşl. San. ve Tic. A. Ş.

695.045,00

Doğuşzade Gıda Pazarlama ve Tic. San. Ltd. Şti.

1.011.500,00

Temaş Gıda San. ve Tic. A. Ş.

1.026.800,00

Şeklinde verildiği, kâr hariç yaklaşık maliyetin altında teklif vermiş olan dört istekliden 07.06.2013 tarihli yazılarla aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, söz konusu isteklilerden süresi içerisinde açıklama sunmayan Doğuşzade Gıda Pazarlama ve Tic. San. Ltd. Şti. ile sunmuş olduğu açıklamalar uygun görülmeyen Turkaş Gıda Hizmet ve İşletmecilik AŞ ve Evrensel Hazır Gıda Özel Sağ. Spor İşl. San. ve Tic. A. Ş.’nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, Temaş Gıda San. ve Tic. A. Ş.’nin ise aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli bulunduğu ve bu doğrultuda ihalenin sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen tüm teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “ düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi