KİK Kararı: 2013/UH.III-241

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/005
Gündem No : 37
Karar Tarihi : 14.01.2013
Karar No : 2013/UH.III-241
BAŞVURU SAHİBİ:
Azık Yemek Sanayi Ve Ticaret A.Ş., MOLLA GÜRANİ MAH. KAPTAN SİNAN SOK. NO:1/2 İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Çekirge Devlet Hastanesi Baştabipliği, Mutluevler Nazlı 16090 BURSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/129026 İhale Kayıt Numaralı "2013 Yılı Malzeme Dahil Hastane Dışında Yemek Pişirme, Hastaneye Taşıma, Dağıtım Ve Sonrası Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Çekirge Devlet Hastanesi Baştabipliğitarafından 05.11.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2013 Yılı Malzeme Dâhil Hastane Dışında Yemek Pişirme, Hastaneye Taşıma, Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Azık Yemek Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin 26.11.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.11.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 14.12.2012 tarih ve 41511 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 14.12.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/4788 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, söz konusu ihalede yalnızca Beyaz Saray İnş. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.ne aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, yaklaşık maliyetin altındaki bütün tekliflere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler”başlıklı 60’ıncı maddesinde de “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır. ” hükmüne yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde hizmet alımı ihalelerine mahsus olmak üzere, anılan Kanun ve Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasında idarelerce uyulması gerekli kurallar tayin edilmiş ve istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklamasında bulunulmasında kullanılabilecek yöntemler belirlenmiştir. Söz konusu maddenin aşağıda yer alan alt maddelerinde şu açıklamalara yer verilmiştir:

“79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.

79.2. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde; amortisman, kıdem tazminatı, iş yeri hekimliği ücreti, oryantasyon eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki giderlerin genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarda bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir. Sözleşme giderleri ve genel giderler içinde değerlendirilmesi öngörülen giderler idari şartnamelerde “teklif fiyata dahil olan diğer giderler” kısmında belirtilmeyecektir.

79.3. Asgari işçilik maliyeti;

i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.

… ”

Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan söz konusu ihalede yaklaşık maliyetin piyasadan alınan tekliflerin ortalaması esas alınarak toplam 3.459.998,80 TL olarak belirlendiği, yaklaşık maliyet hesap cetvelinin altında yer alan açıklamaya göre yukarıdaki gibi hesaplanan yaklaşık maliyetin %20 kâr içerdiğinin kabul edildiği, dolayısıyla kâr hariç yaklaşık maliyetin 2.883.332,33 TL olarak elde edildiği tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.3’üncü maddesi uyarınca ihale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet işi olarak kabul edilemeyeceği, anılan Tebliğ’de ise personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet işlerin ihalelerinde sunulan tekliflerin hangilerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacağına dair bir açıklama bulunmadığı, bu haliyle personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde bu husus ile ilgili olarak idarelere takdir yetkisi tanındığı,

Buna rağmen söz konusu takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığı ve bu doğrultuda istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu Kararları’na göre personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde de idarece belirlenen kârsız yaklaşık maliyetin altında kalan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği,

07.11.2012 tarihinde onaylanan ihale komisyonu kararı ile aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin Beyaz Saray İnşaat Gıda San Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, bunun üzerine Sun Yemek Otomasyon Temizlik Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ve Ar Yemek San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu ve idare tarafından düzeltici işlem tesis edilerek Beyaz Saray İnşaat Gıda San Tic. Ltd. Şti.ne aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, 07.12.2012 tarihli düzeltici işlem kararına göre söz konusu açıklamaların uygun bulunmadığı ve ihalenin bu defa Sun Yemek Otomasyon Temizlik Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak başvuru sahibinin teklifinin belirlendiği,

Yapılan inceleme neticesinde idare tarafından hesaplanan yaklaşık maliyet ve öngörülen kâr oranına dayanılarak elde edilen kâr hariç yaklaşık maliyetin altında kalan tek isteklinin Beyaz Saray İnşaat Gıda San Tic. Ltd. Şti. olduğu dikkate alındığında ihale komisyonu tarafından yalnızca bu istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, başvuru sahibinin iddiasının yerinde bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle “ söz konusu ihalede yalnızca Beyaz Saray inş Gıda San. Tic. Ltd. Şti.ye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının mevzuata aykırı olduğu, yaklaşık maliyetin altındaki bütün tekliflere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği ” şeklinde dile getirdiği iddiası kapsamında Kurulca, “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Çekirge Devlet Hastanesi Baştabipliği tarafından gerçekleştirilen “ 2013 Yılı Malzeme Dahil Hastane Dışında Yemek Pişirme, Hastaneye Taşıma, Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin piyasadan toplanan teklifler esas alınarak % 20 kâr dahil olmak üzere toplam 3.459.998,80 TLolarak hesaplandığı;

Bahse konu ihalede 16 adet ihale dokümanı satın alındığı, 05.11.2012 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 8 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarenin teklif değerlendirmesine göre, tekliflerin hepsinin geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu teklif bedellerinin;

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Beyaz Saray İnş. Gıda San. Tic. Ltd. Şti.

2 875.100,00

Sun Yemek Oto. Temz. Gıda San. ve Tic. A. Ş.

2,992.340,00

Azık Yemek San. ve Tic. A. Ş.

3.026.590.00

Asya Gıda Hazır Yemek Ür. Hizm. Turz. İnş. Temz. San. ve Tic. Ltd. Şti.

3.107.500,00

Ar Yemek İşgü. Te. Gı. Te. İl. Te. Ot. Ta. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.

3.203.340,00

Gusto Toplu Yem. Ür. Hizm. ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti.

3-227.440,00

Avşaroğulları Yemek Hizmetleri San Tic. Ltd. Şti.

3 342.800,00

Özata Gıda Soğuk Hava Tes. Sosyal Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.

3.399.810,00

Şeklinde verildiği, idarece, 07.11.2012 tarihinde onaylanan ihale komisyonu kararı ile aşın düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin Beyaz Saray İnşaat Gıda San Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, bunun üzerine Sun Yemek Otomasyon Temizlik Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ve Ar Yemek İşgü. Te. Gı. Te. İl. Te. Ot. Ta. İnş. Ta. Ha. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu ve idare tarafından düzeltici işlem tesis edilerek Beyaz Saray inşaat Gıda San Tic. Ltd. Şti.ye aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı,07.12.2012 tarihli düzeltici işlem kararına göre söz konusu açıklamaların uygun bulunmadığı ve ihalenin bu defa Sun Yemek Otomasyon Temizlik Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak başvuru sahibinin teklifinin belirlenereksonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, başvuru sahibinin iddiası kapsamında, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “ düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi