KİK Kararı: 2013/UH.II-4657

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/078
Gündem No : 36
Karar Tarihi : 11.12.2013
Karar No : 2013/UH.II-4657
BAŞVURU SAHİBİ:
Bengi Grup Özel Güvenlik Hizmetleri A.Ş., SEYİTNİZAM MAH. DEMİRCİLER SİTESİ 6.YOL GALAXY-1 İŞ MERKEZİ KAT:8/122-132 İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
İstanbul Su Ve Kanalizasyon İdaresi İski Genel Müdürlüğü, Güzeltepe Mahallesi Alibey Caddesi No:7 34060 İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/110290 İhale Kayıt Numaralı "Özel Güvenlik Hizmet Alımı İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğütarafından 01.10.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Özel Güvenlik Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Bengi Grup Özel Güvenlik Hizmetleri A.Ş.nin 11.11.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 14.11.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 22.11.2013tarih ve 36086sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 22.11.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/4175sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale konusu işte çalıştırılacak olan 1.150 personele ilişkin asgari işçilik maliyetinin 35.304.179,00 TL, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bedelinin ise 35.517.513,00 TL olduğu ve iki tutar arasındaki 213.334,00 TL fark ile mevcut piyasa şartlarında 14.950 adet kıyafet, 15 devriye aracı ve 100 cep telefonuna ilişkin giderlerin karşılanmasının mümkün olmadığı,

Anılan istekli tarafından 14.950 parça kıyafet için 200 TL öngörülmesinin gerçeği yansıtmadığı ve bahsi geçen istekli tarafından söz konusu gideri tevsik etmek üzere sunulan proforma faturanın muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı bir belge olduğu, ayrıca anılan istekli tarafından tedavülde olmayan para biriminin teklif edilmiş olmasının idarece dikkate alınmayarak sadece belge eksikliği olmadığı gerekçesiyle giyim giderine ilişkin açıklamanın kabul edilmesinin 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde belirtilen eşit muamele ve güvenilirlik ilkesine aykırı olduğu, ayrıca idarece söz konusu proforma faturaya ilişkin olarak alışlar ve satışlara ilişkin faturaların istenilmeyip sadece ilgili meslek mensubunun onayının yeterli görüldüğü, ancak bahsi geçen faturaların da incelenmesi gerektiği, diğer yandan bahsi geçen proforma faturalara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanağının ihale tarihinden önceki son geçici vergi beyanname dönemine ait tutarlara dayalı olması gerektiği, bununla birlikte kıyafetlerin nakliyesine ilişkin olarak da belgelere dayalı açıklama yapılması gerektiği, ayrıca birim fiyat teklif cetvelinin işçilik giderlerine ilişkin bölümünde artık gün için teklif edilen tutara giyim giderinin dâhil edilmediğinin anlaşıldığı, bu durumun Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine aykırı olduğu,

Bahsi geçen istekli tarafından mali mesuliyet sigortası gideri için fiyat teklifi alınan sigorta şirketinin kesmiş olduğu poliçe istenilerek gerçeğe aykırı teklif veren sigorta şirketi hakkında gerekli işlemlerin yapılması gerektiği,

İhale konusu iş kapsamında bulundurulması istenilen “camlı van” ve “4x4 pick-up” cinsindeki araçlar için ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından öngörülen tutarların gerçeği yansıtmadığı ve bahsi geçen tutarlar ile araçlara ilişkin trafik sigortası, kasko sigortası, araçlar kiralık ise kira bedeli veya araçlar söz konusu isteklinin kendi malı ise amortisman gideri, en az iki kez bakım gideri ile kış lastiği giderinin karşılanmasının mümkün olmadığı, diğer yandan araçlar için teklif edilen fiyatların aylık ve günlük tutarları arasında uyumsuzluk bulunduğu, söz konusu araçlar için birim fiyat teklif cetvelinde aylık olarak teklif edilen tutarlar incelendiğinde, bahsi geçen araçlar için günlük olarak teklif edilen tutarlara sadece söz konusu araçların kira veya amortisman bedellerinin eklendiği ancak HGS geçiş ücreti ile diğer maliyetlerin eklenmediğinin anlaşıldığı,

Birim fiyat teklif cetvelinin 5 ve 6’ncı kalemlerinde yer alan hatlı cep telefonu gideri hesaplanırken 6’ncı kalemde yer alan tutara cihaz bedelinin eklenmediği, bu nedenle söz konusu gider için teklif edilen fiyatların aylık ve günlük tutarları arasında uyumsuzluk bulunduğu, ayrıca söz konusu cep telefonu gideri içerisinde yer alan cihaz bedelinin proforma fatura ile belgelendirilmesi gerektiği iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuruya konu ihaleye ilişkin İdari Şartname’nin 2.1 (a) maddesinde ihale konusu işin adının “Özel Güvenlik Hizmet Alımı İşi” olarak belirlendiği,

Anılan Şartname’nin 18.09.2013 tarihli zeyilname ile değiştirilen “Teklif fiyata dahil giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Ödenecek vergi (KDV Hariç); resim, harç, KİK payı, damga vergisi ve karar pulu, sözleşme giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

- İşin süresi 9 ay 23 gün olup ve bu süre içerisinde 1150 özel güvenlik görevlisi çalıştırılacak olup, her bir güvenlik görevlisine brüt asgari ücretin % 100 fazlası üzerinden ödeme yapılarak teklif fiyata dahil edilecektir.

- Sözleşme süresince, ulusal bayram, resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı ve 1 Mayıs Emek ve Dayanışma günü için 8 gün İdaremize bağlı birimler ile havza alanlarında çalıştırılacak olan 750 özel güvenlik görevlisinin toplam 6.000 (Altıbin) gün çalışma yapması öngörülmektedir.

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

- Bu ihale kapsamında istihdam edilecek tüm personele nakdi olarak yemek ve yol bedeli ödenecek ve ücret bordrolarında gösterilecektir. Yemek ve yol bedellerinin ödenmesinde tam aylar için 22 gün üzerinden, artık günler toplamı (23 gün) için 17 gün üzerinden hesaplama yapılacaktır.

- Yol bedeli günlük brüt : 10 (On Türk Lirası) TL,

- Yemek bedeli günlük brüt : 10 (On Türk Lirası) TL .

-İhale konusu iş kapsamında çalıştırılacak personele verilecek giyim eşyası ayni olarak yüklenici tarafından karşılanacaktır.

25.3.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.3.4. Diğer giderler:

Teknik Şartnamenin 14.7. maddesinde tanımlanan araçlara ait masraflar.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

Kısa vadeli sigorta prim oranı % 1 (yüzde bir) olarak SGK tarafından belirtilmiştir.” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.

Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinde işe başlama tarihi 09.12.2013, işi bitirme tarihi ise 30.09.2014 olarak düzenlenmiştir.

Başvuruya konu ihaleye ilişkin Teknik Şartname’nin “Kıyafet” başlıklı 13’üncü maddesinde güvenlik personeline verilecek kıyafetlerin cinsi ve adetlerinin belirtildiği, buna göre yazlık kıyafet olarak 2 adet gömlek, 1 adet pantolon, 1 çift kösele ayakkabı ve 1 çift çorap, kışlık kıyafet olarak ise 2 adet gömlek, 1 takım mont-pantolon (üniforma), 1 adet kazak, 1 adet yağmurluk, 1 çift bot ve 1 çift çorap verileceğinin düzenlendiği,

Anılan Şartname’nin “Araç-Gereç ve Donanım” başlıklı 14’üncü maddesinde her bir güvenlik görevlisi için 1 adet düdük, birer adet jop, kılıfı ve kemeri, 1 adet kelepçe ve kılıfı, ihale konusu işin yürütülmesinde kullanılmak üzere ilgili personele her biri her yöne yurtiçi aylık 3000 dakika görüşme özelliğine sahip 100 adet hatlı cep telefonu, doksan (90) adet el dedektörü verileceğinin belirtildiği, diğer yandan yakıt ihtiyaçları idarece karşılanmak üzere havza alanlarının kontrolü ve tesislerin devriye görevinde kullanılmak maksadıyla teknik özellikleri Teknik Şartname’nin söz konusu maddesinde ve adedi ihale dokümanında belirlenen sayıda araç bulundurulacağı, araçların günlük 100 km yol kat edeceği, bununla birlikte araçların üzerinde HGS cihazı takılı olarak idareye teslim edileceği ve araçların her biri için hizmet süresi boyunca aylık 10 kez İstanbul Boğazı köprü geçiş ücretinin yüklenici tarafından karşılanacağı, sayılan bu araç-gereç ve donanımlar dışında ihale konusu işin yerine getirilmesinde kullanılacak olan diğer araç, gereç, cihaz, ekipmanın idare tarafından karşılanacağına yönelik düzenleme yapıldığı,

Bahsi geçen Şartname’nin “Genel Hususlar” başlıklı 16’cı maddesinde ise yüklenicinin çalıştırdığı personele yapacakları görevle ilgili olarak yılda 1 kez düzenli olarak atış eğitimi vereceği ve bu eğitimde kullanılacak olan mühimmatın yüklenici tarafından karşılanacağına yönelik düzenlemeye yer verildiği görülmüştür.

Öte yandan 18.09.2013 tarihli zeyilname ile değiştirilen birim fiyat teklif cetveli standart formu aşağıda yer aldığı gibidir.

A 1

B 2

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

Tutarı

Birimi

İşçi sayısı

Ay/gün/saat

1

ÖZEL GÜVENLİK GÖREVLİSİ(1150 KİŞİ x 9 AY)

KİŞİ x AY

1.150

9

2

ÖZEL GÜVENLİK GÖREVLİSİ (1150 KİŞİ x 23 GÜN)

KİŞİ x GÜN

1.150

23

3

RESMİ DİNİ BAYRAM VE GENEL TATİL GÜNLERİ (750 KİŞİ x 8 GÜN)

KİŞİ x GÜN

750

8

4

MALİ MESULİYET SİGORTA BEDELİ (1150 KİŞİ x 9 AY)

ADET x AY

1.150

9

5

MALİ MESULİYET SİGORTA BEDELİ (1150 KİŞİ x 23 GÜN)

ADET x GÜN

1.150

23

I. ARA TOPLAM (K.D.V Hariç)

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

Tutarı

1

DEVRİYE ARACI CAMLI VAN (5 ADET x 9 AY)

ADET x AY

45

2

DEVRİYE ARACI CAMLI VAN (5 ADET x 23 GÜN)

ADET x GÜN

115

3

DEVRİYE ARACI 4x4 ÇİFT KABİN PİCK-UP (10 ADET x 9 AY)

ADET x AY

90

4

DEVRİYE ARACI 4x4 ÇİFT KABİN PİCK-UP (10 ADET x 23 GÜN)

ADET x GÜN

230

5

HATLI CEP TELEFONU (Herbiri her yöne yurtiçi aylık en az 3000 dakika görüşme yapma paketine sahip)- (100 ADET x 9 AY)

ADET x AY

900

6

HATLI CEP TELEFONU (Herbiri her yöne yurtiçi aylık en az 3000 dakika görüşme yapma paketine sahip)- (100 ADET x 23 GÜN)

ADET x GÜN

2.300

7

Atış Eğitimi (1150 Kişi* 1 Kez)

ADET

1.150

II. ARA TOPLAM (K.D.V. Hariç)

TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)

İdari Şartname’nin yukarıda yer verilen 25’inci maddesinde yer alan teklif fiyata dahil giderler dikkate alınarak Kamu İhale Kurumu işçilik hesaplama modülü üzerinden yapılan hesaplama sonucunda, giyim hariç, yol, yemek ve % 3 oranındaki sözleşme ve genel giderler dâhil olmak üzere başvuru konusu ihalede teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyeti 35.304.179,00 TLolmaktadır.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde başvuruya konu ihaleye 4 teklif verildiği, Pusula Özel Güv. Hizm. Ltd. Şti.ne gönderilen 03.10.2013 tarihli yazı ile anılan istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, söz konusu yazıda asgari işçilik maliyeti, giyim bedeli, mali mesuliyet sigortası gideri, atış eğitimi gideri ve işçi sayısı üzerinden teklif alınması uygun görülmeyen diğer bütün iş kalemlerinin (devriye araçları, hatlı cep telefonları) önemli teklif bileşeni olarak belirlendiği, bahsi geçen istekli tarafından sunulan açıklamanın uygun görülerek ihalenin anılan istekli üzerinde bırakıldığı ve başvuru sahibi Bengi Grup Özel Güv. Hiz. A.Ş.nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Konuyla ilgili olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.

79.2. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde; amortisman, kıdem tazminatı, iş yeri hekimliği ücreti, oryantasyon eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki giderlerin genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarda bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir. Sözleşme giderleri ve genel giderler içinde değerlendirilmesi öngörülen giderler idari şartnamelerde “teklif fiyata dahil olan diğer giderler” kısmında belirtilmeyecektir.

79.3. Asgari işçilik maliyeti;

i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.

79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

…79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygunolanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…79.4.2.14. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (79.4.2.5.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.

…79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.

79.4.2.20. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde; malzeme ve diğer maliyet kalemlerine ilişkin sözleşme giderinin de % 3 oranındaki sözleşme giderleri ve genel giderler içinde yer aldığı kabul edildiğinden, malzeme ve diğer maliyet kalemleri için ayrıca sözleşme gideri hesaplanmayacaktır.

79.4.2.21. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, % 3 oranındaki sözleşme giderleri ve genel giderler, sadece aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin olduğundan, bu sözleşme giderleri ve genel giderler idarece hazırlanan teklif mektubu eki cetvelde ayrı bir birim fiyat kalemi olarak öngörülmeyecektir. İhale sonuçlandırıldıktan sonra ihale üzerinde kalan isteklinin ödeyeceği ihale kararı damga vergisi, sözleşme damga vergisi ile diğer sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanacaktır.

…79.4.2.23. Özel güvenlik hizmet alımlarında ihale konusu işe ilişkin her türlü güvenlik sistem ve cihazları ile ekipman, alet, edevat, kelepçe, cop, dedektör, telsiz, el feneri, düdük gibi makine ve ekipman maliyetlerinin tamamı, sözleşme ve genel giderler içerisinde yer alan amortisman olarak kabul edilecek ve aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak değerlendirilmeyecektir.

Özel güvenlik hizmet alım ihalelerinde aşırı düşük teklif sorgulamasında giyim bedeli ise önemli bir bileşen olarak görülecek ve isteklilerce giyim bedelini tevsik eden belgeler sunulacaktır. Giyeceklerin daha önce alındığı ve bunun için bir gider öngörülmediği gibi açıklamalar kabul edilmeyecektir.

Özel güvenlik hizmet alım ihalelerinde mali sorumluluk sigortası gideri aşırı düşük teklif sorgulamasında önemli bir bileşen olarak kabul edilecek ve isteklilerce aşırı düşük teklif sorgulaması çerçevesinde sigorta acentelerinden alınarak sunulan poliçe, proforma fatura veya sözleşmelerin ekine sigorta acentelerince Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Sigortası Tarife ve Talimatında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla özel güvenlik mali sorumluluk sigortası hizmetini geçekleştirebileceklerine ilişkin ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu teyitlerin yetkili kişilerin imzasını taşıması gerekecektir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlüklerinden alınmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınmasına gerek bulunmamaktadır.

Özel güvenlik hizmetinin kampüs gibi belirli bir alan içerisinde yerine getirilmesi ve güvenlik için bir araca gerek duyulması halinde, bu aracın akaryakıt ve diğer maliyetleri önemli teklif bileşeni olarak kabul edilmeyecektir.

…79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

79.6. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilere, açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin kesinleşen ihale kararı ile birlikte bildirilmesi zorunludur.” açıklaması bulunmaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, teklif bileşenlerine ilişkin olarak sunulan açıklama tablosunun şu şekilde olduğu görülmüştür:

1. Özel güvenlik görevlisi (1.150 kişi, 9 ay, yol, yemek ve %3 sözleşme gideri dahil)

32.058.193,50 TL

2. Özel güvenlik görevlisi (1150 kişi, 23 gün, yol, yemek ve %3 sözleşme gideri dahil, günlük 103,39 TL)

2.734.665,50 TL

3. Resmi ve dini bayram ve genel tatil günleri (750 kişi, 8 gün, % 3 sözleşme gideri dahil, günlük 85,22 TL)

511.320,00 TL

4. Mali mesuliyet sigorta gideri (1.150 kişi)

5.750,00 TL

5. Devriye aracı camlı van gideri (5 adet, 9 ay, aylık 225.00 TL)

10.125,00 TL

6. Devriye aracı camlı van gideri (5 adet, 23 gün, günlük 7,50 TL)

862,50 TL

7. Devriye aracı 4x4 çift kabin pick-up gideri (10 adet, 9 ay, aylık 315,00 TL)

28.350,00 TL

8. Devriye aracı 4x4 çift kabin pick-up gideri (10 adet, 23 gün, günlük 10,50 TL)

2.145,00 TL

9. Devriye aracı camlı van köprü geçiş gideri (5 adet, 10 ay, ayda 1 araç 10 geçiş yapacak, 1 araç için 1 defa geçiş ücreti 4,25 TL)

2.125,00 TL

10. Devriye aracı 4x4 çift kabin pick-up köprü geçiş gideri (10 adet, 10 ay, ayda 1 araç 10 geçiş yapacak, 1 araç için 1 defa geçiş ücreti 5,50 TL)

5.500,00 TL

11. Devriye araçları OGS cihaz gideri (15 adet araç,1 OGS cihazı bedeli 75,00 TL)

1.250,00 TL

12. Hatlı cep telefonu (Her biri her yöne yurtiçi aylık en az 3000 dakika görüşme yapma paketine sahip) (100 adet, 9 ay, 1 adedinin 1 aylığı 51,27 TL) (12 aylık taahhüt karşılığında % 15 indirim hesaplamasına tabi tutulmuştur.)

46.143,00 TL

13. Hatlı cep telefonu (Her biri her yöne yurtiçi aylık en az 3000 dakika görüşme yapma paketine sahip) (100 adet, 23 gün, 1 adedinin 1 günlüğü 1,71 TL)

3.933,00 TL

14. Cep telefonu (100 adet)

16.000,00 TL

15. Atış eğitimi (1150 kişi, yılda 1 kez)

75.900,00 TL

16. Kıyafet gideri (1150 kişi, % 3 sözleşme gideri dâhil)

154,00 TL

Brüt firma kârı

15.096,50 TL

Genel toplam

35.517.513,00 TL

Teklif bedeli

35.517.513,00 TL

-Anılan istekli tarafından yol, yemek ve % 3 sözleşme gideri ve genel giderler dâhil öngörülen toplam 35.304.179,00 TLtutarındaki işçilik maliyetinin başvuruya konu ihaleye ilişkin asgari işçilik maliyetini karşıladığı ve söz konusu gideri tevsik etmek üzere KİK işçilik hesaplama modülü çıktısının sunulduğu görülmüştür.

Bahsi geçen istekli tarafından ihale dokümanında yüklenici tarafından karşılanacağı belirtilen toplam 14.950 parça kıyafet gideri için öngörülen 149,50 TL’yi tevsik etmek üzere Ce&Ka Konfeksiyon’dan alınan proforma faturanın sunulduğu, söz konusu proforma faturada her bir parça kıyafet için “0,01” TL birim fiyat öngörüldüğü, bahsi geçen proforma faturanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 79.4.2.4’üncü maddesinde yer alan, satışlar üzerinden açıklama yapılmasına ilişkin ibareyi içerdiği ve SMMM tarafından onaylanarak kaşelendiği görülmüştür.

Başvuru sahibinin “anılan istekli tarafından 14.950 parça kıyafet için 200 TL öngörülmesinin gerçeği yansıtmadığı ve bahsi geçen istekli tarafından söz konusu gideri tevsik etmek üzere sunulan proforma faturanın muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı bir belge olduğu, ayrıca anılan istekli tarafından tedavülde olmayan para biriminin teklif edilmiş olmasının idarece dikkate alınmayarak sadece belge eksikliği olmadığı gerekçesiyle giyim giderine ilişkin açıklamanın kabul edilmesinin 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde belirtilen eşit muamele ve güvenilirlik ilkesine aykırı olduğu, ayrıca idarece söz konusu proforma faturaya ilişkin olarak alışlar ve satışlara ilişkin faturaların istenilmeyip sadece ilgili meslek mensubunun onayının yeterli görüldüğü, ancak bahsi geçen faturaların da incelenmesi gerektiği” iddiasına ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer verilen 79.4.2.15’inci maddesinde yer alan açıklamalardan, gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare tarafından, proforma fatura veya fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının incelenmek üzere muhafaza eden meslek mensubundan istenebileceği, bu çerçevede isteklilerce aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında söz konusu tutanakların ve bunlara ilişkin faturaların sunulmasına ilişkin olarak bir zorunluluk bulunmadığı, ihale komisyonu tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan proforma faturaya ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları üzerinde yapılan inceleme sonucunda sunulan proforma fatura ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları arasında uyumsuzluk tespit edilmesi halinde teklifin reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgelerin mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderileceği ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılacağı ancak, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifinin reddedilmeyeceği, proforma fatura ile maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderileceği anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede söz konusu maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının ve bunlara ilişkin faturaların istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulma zorunluluğu bulunmadığı gibi, ihaleyi yapan idare tarafından bahsi geçen tutanakların istenilip istenilmemesi konusunda takdir yetkisi bulunmakta olup, idarece anılan istekliye gösterilen 09.10.2013 tarihli yazı ile giyim giderinin tevsikine ilişkin olarak Ce&Ka Konfeksiyon’dan alınan proformaya ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanağının istenildiği, söz konusu tutanağın anılan istekli tarafından idareye sunulduğu görülmüştür.

Bahsi geçen maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ile proforma faturaya ilişkin olarak ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda, söz konusu proforma fatura ile tutanak arasında uyumsuzluk olmadığı anlaşılmakla birlikte Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer verilen 79.4.2.15’inci maddesi gereğince anılan proforma fatura ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağının gerekli inceleme yapılmak üzere mükellefin bağlı olduğu Şişli Vergi Dairesi’ne gönderildiği anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde görülmemiştir.

Diğer yandan giyim giderini tevsik etmek üzere sunulan söz konusu proforma faturaya ilişkin olarak sunulan maliyet/satış tutarı tespit tutanağı incelendiğinde, söz konusu tutanağın hangi geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlendiğini gösteren bölümünde “2013/1” ibaresinin yazılı olduğu görülmüş olup, başvuruya konu ihalenin tarihinin 01.10.2013 olduğu göz önüne alındığında, bahsi geçen tutanağın son geçici vergi beyanname dönemine veya bu dönemden bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ait olmadığı ve bu durumun Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer verilen 79.4.2.16’ncı maddesine aykırı olduğu anlaşıldığından, anılan isteklinin açıklamasının bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bununla birlikte başvuru sahibinin “kıyafetlerin nakliyesine ilişkin olarak da belgelere dayalı açıklama yapılması gerektiği” iddiasına yönelik olarak yapılan incelemede, kamu ihale mevzuatında kıyafetlerin nakliye giderine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında açıklama sunulacağı ve buna ilişkin giderin tevsik edileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin söz konusu iddiası yerinde görülmemiştir.

Öte yandan başvuru sahibinin “ birim fiyat teklif cetvelinin işçilik giderlerine ilişkin bölümünde artık gün için teklif edilen tutara giyim giderinin dahil edilmediğinin anlaşıldığı, bu durumun Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine aykırı olduğu” na yönelik iddiasının da, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde giyim giderine ilişkin olarak öngörülen tutarların birim fiyat teklif cetvelinde her bir işçilik kalemine ilişkin tutara ayrı ayrı ilave edileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı gerekçesiyle yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

-Özel güvenlik mali sorumluluk sigortası giderini tevsik etmek üzere, acente sıfatıyla Genç Sigorta ve Reasürans Brokerliği A.Ş. tarafından düzenlenmiş olan sigorta teklifi ile bu teklife ilişkin bir üst yazının sunulduğu, söz konusu teklifte sigorta başlangıç tarihinin 01.10.2013, bitiş tarihinin 01.10.2014, brüt prim tutarının 5.750,00 TL olarak belirtildiği görülmüştür.

Konuyla ilgili olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer verilen 79.4.2.23’üncü maddesinde yer alan açıklamalar dikkate alındığında, isteklilerce aşırı düşük teklif sorgulaması çerçevesinde sigorta acentelerinden alınarak sunulan poliçe, proforma fatura veya sözleşmelerin ekine sigorta acentelerince Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Sigortası Tarife ve Talimatında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla özel güvenlik mali sorumluluk sigortası hizmetini geçekleştirebileceklerine ilişkin ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu teyitlerin yetkili kişilerin imzasını taşıması gerekeceği, ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlüklerinden alınmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınmasına gerek bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu çerçevede aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında anılan istekli tarafından sunulan söz konusu sigorta teklifine ilişkin olarak ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden ya da bölge müdürlüğünden alınan bir teyit yazısının bulunmadığı, söz konusu sigorta teklifi ile birlikte sunulan üst yazının ise bahsi geçen sigorta teklifinin ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden ya da bölge müdürlüğünden teyidi niteliğinde olduğuna ilişkin bir ibare veya kaşe vb. bilgiyi içermediği anlaşıldığından, bahsi geçen isteklinin açıklamasının bu yönüyle de mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

-Aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında önemli maliyet bileşeni olarak belirlenen devriye araçlarının giderlerini tevsik etmek üzere anılan istekli tarafından;

a) Söz konusu araçların kira bedeline ilişkin olarak Prorent Kurumsal Hizmetler Ltd. Şti.nden alınan proforma faturanın sunulduğu, söz konusu proforma faturada camlı panelvan tipi araç için aylık 225,00 TL, 4x4 çift kabin pick-up için aylık 315,00 TL birim fiyat öngörüldüğü, bahsi geçen proforma faturanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 79.4.2.4’üncü maddesinde yer alan, satışlar üzerinden açıklama yapılmasına ilişkin ibareyi içerdiği ve SMMM tarafından onaylanarak kaşelendiği görülmüştür.

Bununla birlikte sunulan söz konusu proforma faturanın içeriğinde her bir araca ilişkin olarak tüm giderlerin kira bedeline dahil olduğunun belirtildiği ancak kiralama yoluyla temin edilecek araçlar için alınan fiyat teklifi/proforma faturalarda araca ilişkin giderlerin hepsinin bir arada proforma fatura/fiyat teklifine konu edilemeyeceği, söz konusu gider kalemi için öngörülen bedeli oluşturan bileşenlerin ayrı ayrı gösterilerek tevsik edilmesi gerektiği, dolayısıyla anılan istekli tarafından söz konusu araçlara ilişkin kira giderinin mevzuata uygun şekilde tevsik edilmediği sonucuna varılmıştır.

b) İhale konusu işe ilişkin Teknik Şartname’nin yukarıda yer verilen “Araç-Gereç ve Donanım” başlıklı 14’üncü maddesinde yer alan düzenleme gereğince yüklenici tarafından karşılanacak olan ve araçların her biri için hizmet süresi boyunca aylık 10 kez ödeneceği belirtilen İstanbul Boğazı köprü geçiş ücretini tevsik etmek üzere www.kgm.gov.tradresinden alınan ve 01.01.2012 tarihinden itibaren geçerli olan “İstanbul Boğazı ve Fatih Sultan Mehmet Köprüleri Geçiş Ücret Tarifesi”nin sunulduğu görülmüştür.

c) Teknik Şartname’nin yukarıda aktarılan “Araç-Gereç ve Donanım” başlıklı 14’üncü maddesinde yer alan ve araçların üzerinde HGS cihazı takılı olarak idareye teslim edileceğine ilişkin düzenleme gereğince, anılan istekli tarafından ihale konusu iş kapsamında kullanılacak olan toplam 15 adet aracın her biri için 75,00 TL olmak üzere toplamda 1.250,00 TL “OGS cihazı bedeli” öngörüldüğü ve söz konusu gideri tevsik etmek üzere www.kgm.gov.tradresinden alınan ve OGS (Otomatik Geçiş Sistemi) ile ilgili bilgilerin yer aldığı dokümanın sunulduğu anlaşılmış olup, söz konusu dokümanda OGS cihazlarının bankalar tarafından belirlenen 40,00 TL-60,00 TL arasındaki bir bedel karşılığında satıldığının belirtildiği görülmüştür.

Öte yandan ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan birim fiyat teklif cetveli şu şekildedir.

A 1

B 2

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

Tutarı

Birimi

İşçi sayısı

Ay/gün/saat

1

ÖZEL GÜVENLİK GÖREVLİSİ(1150 KİŞİ x 9 AY)

KİŞİ x AY

1.150

9

3.097,43

32.058.400,50

2

ÖZEL GÜVENLİK GÖREVLİSİ (1150 KİŞİ x 23 GÜN)

KİŞİ x GÜN

1.150

23

103,39

2.734.665,50

3

RESMİ DİNİ BAYRAM VE GENEL TATİL GÜNLERİ (750 KİŞİ x 8 GÜN)

KİŞİ x GÜN

750

8

85,22

511.320,00

4

MALİ MESULİYET SİGORTA BEDELİ (1150 KİŞİ x 9 AY)

ADET x AY

1.150

9

0,60

6.210,00

5

MALİ MESULİYET SİGORTA BEDELİ (1150 KİŞİ x 23 GÜN)

ADET x GÜN

1.150

23

0,04

1.058,00

I. ARA TOPLAM (K.D.V Hariç)

35.311.654,00

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen Birim Fiyat

Tutarı

1

DEVRİYE ARACI CAMLI VAN (5 ADET x 9 AY)

ADET x AY

45

278,00

12.510,00

2

DEVRİYE ARACI CAMLI VAN (5 ADET x 23 GÜN)

ADET x GÜN

115

8,00

920,00

3

DEVRİYE ARACI 4x4 ÇİFT KABİN PİCK-UP (10 ADET x 9 AY)

ADET x AY

90

383,00

34.470,00

4

DEVRİYE ARACI 4x4 ÇİFT KABİN PİCK-UP (10 ADET x 23 GÜN)

ADET x GÜN

230

11,00

2.530,00

5

HATLI CEP TELEFONU (Herbiri her yöne yurtiçi aylık en az 3000 dakika görüşme yapma paketine sahip)- (100 ADET x 9 AY)

ADET x AY

900

69,25

62.325,00

6

HATLI CEP TELEFONU (Herbiri her yöne yurtiçi aylık en az 3000 dakika görüşme yapma paketine sahip)- (100 ADET x 23 GÜN)

ADET x GÜN

2.300

2,23

5.129,00

7

Atış Eğitimi (1150 Kişi* 1 Kez)

ADET

1.150

76,50

87.975,00

II. ARA TOPLAM (K.D.V. Hariç)

205.859,00

TOPLAM TUTAR (K.D.V Hariç)

35.517.513,00

Anılan isteklinin yukarıda yer verilen birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde, camlı van tipi devriye araçları için aylık 278,00 TL, günlük 8,00 TL, 4x4 çift kabin pick-up tipi devriye araçları için aylık 383,00 TL, günlük 11,00 TL fiyat teklif edildiği ancak camlı van tipi devriye araçları için yapılan açıklamalara ilişkin tevsik edici belgeler incelendiğinde söz konusu araçlar için aylık kira bedelinin 225,00 TL ve buna göre günlük kira bedelinin (225,00 TL/30 gün=) 7,50 TL olarak, aylık köprü geçiş ücretinin 42,50 TL ve buna göre günlük köprü geçiş ücretinin (42,50 TL/30gün=) 1,42 TL olarak tevsik edildiği, bu çerçevede camlı van tipi devriye araçları için günlük olarak birim fiyat teklif cetvelinde 8,00 TL fiyat verildiği ancak aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında söz konusu tutardan daha fazla bir tutara (7,50 TL +1,42 TL= 8,92 TL) ilişkin tevsik edici belge sunulduğu, benzer şekilde 4x4 çift kabin pick-up tipi devriye araçları için aylık 315,00 TL ve buna göre günlük kira bedelinin (315,00 TL/30 gün=) 10,50 TL olarak, aylık köprü geçiş ücretinin 55,00 TL ve buna göre günlük köprü geçiş ücretinin (55,00 TL/30gün=) 1,83 TL olarak tevsik edildiği, bu çerçevede camlı van tipi devriye araçları için günlük olarak birim fiyat teklif cetvelinde 11,00 TL fiyat verildiği ancak aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında söz konusu tutardan daha fazla bir tutara (10,50 TL +1,83 TL= 12,33 TL) ilişkin tevsik edici belge sunulduğu, diğer yandan her bir araca ilişkin olarak 75,00 TL OGS cihaz bedelinin öngörüldüğü, bu itibarla söz konusu araçlara ilişkin olarak birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen tutarların açıklanamadığı tespit edilmiş olup, anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının bu yönüyle de mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

-Aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında önemli maliyet bileşeni olarak belirlenen hatlı cep telefonlarının giderlerini tevsik etmek üzere anılan istekli tarafından;

a)100 adet cep telefonu giderini tevsik etmek üzere Fatma Kazak-Spot GSM’den alınan proforma faturanın sunulduğu, söz konusu proforma faturada 1 adet cep telefonu için 160,00 TL birim fiyat öngörüldüğü, bahsi geçen proforma faturanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 79.4.2.4’üncü maddesinde yer alan, satışlar üzerinden açıklama yapılmasına ilişkin ibareyi içerdiği ve SMMM tarafından onaylanarak kaşelendiği görülmüştür.

b) Bahsi geçen 100 adet cep telefonu için öngörülen görüşme ücretini tevsik etmek üzere ise Stratech Stratejik Teçhizatlar Teknoloji Danışmanlık Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.nden alınan proforma faturanın sunulduğu, söz konusu proforma faturada “Avea kurumsal Hatları Sınırsız 3600 Dk. Her Yöne” için 48,25 TL birim fiyat öngörüldüğü, diğer yandan söz konusu proforma üzerine “birim tutarının üzerinden tercihiniz doğrultusunda şu anki kampanya şartları dahilinde sabit ücret üzerinden 12 aylık taahhüt karşılığında % 15 indirim uygulanarak KDV+ÖTV dahil olarak uygulanacaktır.” notunun düşüldüğü, bahsi geçen proforma faturanın Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 79.4.2.4’üncü maddesinde yer alan, satışlar üzerinden açıklama yapılmasına ilişkin ibareyi içerdiği ve SMMM tarafından onaylanarak kaşelendiği görülmüştür.

Bu itibarla hatlı cep telefonlarına ilişkin açıklamanın mevzuata uygun olduğu anlaşılmıştır.

Sonuç itibarıyla aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin olarak yukarıda yer verilen tespitler neticesinde ihale üzerinde bırakılan istekli olan Pusula Özel Güv. Hizm. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Pusula Özel Güv. Hizm. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başka****n

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

EK GEREKÇE

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca, ihale üzerinde bırakılan Pusula Özel Güv. Hizm. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının “….söz konusu araçlara ilişkin kira giderinin mevzuata uygun şekilde tevsik edilmediği,….. Teknik Şartname’nin yukarıda aktarılan “Araç-Gereç ve Donanım” başlıklı 14’üncü maddesinde araçlar üzerinde takılı olacağı belirtilen cihazın HGS cihazı olacağı ancak söz konusu istekli tarafından yapılan açıklamanın OGS cihazına ilişkin olduğu görülmüş olup, söz konusu açıklamanın bu yönüyle Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer verilen 79.5’inci maddesine uygun olmadığı,….her bir araca ilişkin olarak 75,00 TL OGS cihaz bedelinin öngörüldüğü, bu itibarla söz konusu araçlara ilişkin olarak birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen tutarların açıklanamadığı ” gerekçelerine dayanılarak anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının bu yönüyle mevzuata uygun olmadığı ve bu nedenle anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin “** Düzeltici işlem belirlenmesine** ” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası kapsamında “ Düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki Kurulca verilen karara katılmakla beraber, başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan incelemeye göre;

Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18. maddesinde;“ İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır. “ açıklaması yer almaktadır.

Kurumca bu açıklama uyarınca yapılan incelemelere göre, hizmet alımlarında aşırı düşük teklif açıklamasında giyim bedeline ilişkin yapılan açıklamalarda, istekli tarafından giyim bedeline ilişkin sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarıile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alanbilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda, belirtilen proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilmesi, ayrıca konunun önemine göre de Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılması hususlarının anlaşılması gerektiğinin aşikar olması nedeni ve bu yönde verilen Kurul Kararları ile konu içtihat niteliğini kazanmış olmasının yanında Tebliğin yukarıda sözü edilen düzenlemesi birbirine bağlı/bağımlı iki temel açıklamadır.

Şöyle ki; cari piyasa koşullarına, temel ekonomik verilere ve hayatın olağan durumuna uygun olmadığı anlaşılan fiyat teklifinin bir şekilde şekle uygun olarak müşavir tarafından tevsik edilmesi halinde, bu durumun ilgili vergi dairesine bildirilerek “ bu tevsikin ” doğruluğunun testi istenilmekte ve sistemin sigortası genel kabulüyle yapılmış bir mevzuat düzenlemesi şeklinde tezahür etmiştir. Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18. maddesinin birbirine bağımlı son açıklama cümlesinin uygulanmaması halinde başlangıç cümlesine göre tekliflerin değerlendirilmesinin sağlıklı ve hukuken uygun bir yanı olmayacaktır.

İstekliler tarafından asgari işçilik bedelinin çok az üstünde verilen teklif bedelinin en düşük teklife yakın olmasının sağlanması için teklif bileşenlerinden olan giyim bedeli açıklamasına yönelik olarak verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşük bedelli olarak oluşturulduğunun konu ile ilgili içtihat niteliğinde verilmiş Kurul kararlarından anlaşıldığı, verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılmasına rağmen, düşük bedelli de olsa, istekli tarafından verilen proforma fatura ve fiyat tekliflerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili hükümlerine göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespiti halinde anılan açıklamanın mevzuat uyarınca uygun görüldüğünün içtihat niteliğinde verilmiş olan Kurul kararlarından anlaşıldığı, ancak sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılması durumunda da, teklif açıklaması bu yönden mevzuata uygun görülmekle birlikte proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşüklüğünün düzenlenen ve idareye sunulan belgenin usulüne uygun olmadığına ilişkin eylemi ortadan kaldırmayacağı düşüncesi ile, Kanunun temel ilkelerinden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda çalıştırılmasının temini yönünden incelenmesi için bağlı bulunan vergi dairesine gönderilmiştir.

Yukarıda yapılan iki değerlendirmenin belge üzerinde aynı anda var olduğu durumda, bildirim yapılmasının anlamlı olduğu yönünde bütünlük sağladığı şeklinde yapılan değerlendirmelerin birbirinden bağımsız işletilmesi durumunda, yani aşırı düşük açıklamada, isteklinin giyime ilişkin sunduğu proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının açıkça bilinmesine rağmen, sırf, anılan belgelerin Tebliğinin sözü edilen açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartlara uygun olarak taşıdığı tespitine dayanılarak isteklinin açıklamasının mevzuata uygun olduğunu kabul etmenin mevzuat ile çelişki yarattığı, bu nedenle, anılan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı durumunun incelenmesi için Tebliğin ilgili açıklaması uyarınca ilgili vergi dairesine bile bile gönderilmemesi durumunda, Kanunda belirtilen temel ilkelerden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda zedelendiği işlemlerin gerçekleştirilmiş olacağı düşüncesiyle, Tebliğin ilgili açıklamalarına göre, belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, vergi dairesine bildirim yapılmasına gerek görülmeyen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının , ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşıldığı durumda, anılan isteklinin aşırı düşük açıklamalarının “ mevzuata uygun olmadığı ” şeklinde gerekçe ile kabul edilmemesi gerekmektedir.

İncelemeye konu ihalede;

Aşırı düşük teklif açıklamaları idarece uygun bulunarak ihalenin üzerinde bırakılması işlemleri Kurulca “ “….söz konusu araçlara ilişkin kira giderinin mevzuata uygun şekilde tevsik edilmediği,….. Teknik Şartname’nin yukarıda aktarılan “Araç-Gereç ve Donanım” başlıklı 14’üncü maddesinde araçlar üzerinde takılı olacağı belirtilen cihazın HGS cihazı olacağı ancak söz konusu istekli tarafından yapılan açıklamanın OGS cihazına ilişkin olduğu görülmüş olup, söz konusu açıklamanın bu yönüyle Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer verilen 79.5’inci maddesine uygun olmadığı,….her bir araca ilişkin olarak 75,00 TL OGS cihaz bedelinin öngörüldüğü, bu itibarla söz konusu araçlara ilişkin olarak birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen tutarların açıklanamadığı ” gerekçelerine dayanılarak uygun bulunmayan Pusula Özel Güv. Hizm. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu bilgi ve belgeler yukarıda aktarılan değerlendirmeler ışığı altında değerlendirildiğinde;

Anılan isteklitarafındanaşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ihale konusu işte çalışacak personelin giyim giderinin maliyetine dayalı açıklamasının tevsiki için; 8 kalemden oluşan giyim malzemelerinin her birine ayrı ayrı olmak üzere 0,01 TL olarak önerilen birim fiyatlar üzerinden toplamda 149,50 TL fiyat öngören Ce-Ka Konfeksiyon-Cemal KARATAŞ tarafından istekli adına tanzim edilen 01.10.2013 tarihli proforma fatura ile ekinde maliyet/satış tespit tutanağının (Ek-O.5) sunulduğu anlaşılmış olduğundan, anılan isteklininaşırı düşük açıklaması kapsamında sunduğu; proforma fatura ile maliyet/satış tespit tutanağında, ön görülen giyim maliyet bedellerinin maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı, bu nedenle adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığından teklifinin bu gerekçe ile de değerlendirme dışı bırakılması gerektiği değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiası kapsamında “ Düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki Kurulca verilen karara katılmakla beraber, başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiasına yönelik İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan incelemeye göre, ticari şirketlerin iktisadi amacının kâr elde etmek olduğu, kâr elde etmese dahi en azından zarar etmemek üzere ticari faaliyetlerine devam etmelerinin bir zorunluluk olduğu aksi takdirde söz konusu şirketlerin zarar etmemek ve kâr elde etmek için kayıt dışı ticari yollara başvurmalarının kuvvetle muhtemel olduğu düşüncesi ile, inceleme konusu ihalede giyimine ilişkin açıklamaları kapsamında verdikleri proforma faturada önerilen teklif fiyatların maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı belirlenen; aşırı düşük teklif açıklamaları idarece uygun bulunarak ihalenin üzerinde bırakılması işlemleri Kurulca “ “….söz konusu araçlara ilişkin kira giderinin mevzuata uygun şekilde tevsik edilmediği,….. Teknik Şartname’nin yukarıda aktarılan “Araç-Gereç ve Donanım” başlıklı 14’üncü maddesinde araçlar üzerinde takılı olacağı belirtilen cihazın HGS cihazı olacağı ancak söz konusu istekli tarafından yapılan açıklamanın OGS cihazına ilişkin olduğu görülmüş olup, söz konusu açıklamanın bu yönüyle Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda yer verilen 79.5’inci maddesine uygun olmadığı,….her bir araca ilişkin olarak 75,00 TL OGS cihaz bedelinin öngörüldüğü, bu itibarla söz konusu araçlara ilişkin olarak birim fiyat teklif cetvelinde teklif edilen tutarların açıklanamadığı ” gerekçelerine dayanılarak uygun bulunmayan Pusula Özel Güv. Hizm. Ltd. Şti.’nin teklifininbu gerekçeler üzerinden de değerlendirme dışı bırakılması gerektiği ve bu gerekçenin de Kurul karar gerekçeleri içinde yer alması gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususlara ilişkin Kurul çoğunluğunca alınan “ Düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karar gerekçesine katılıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi