KİK Kararı: 2013/UH.II-4570

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/077
Gündem No : 52
Karar Tarihi : 04.12.2013
Karar No : 2013/UH.II-4570
BAŞVURU SAHİBİ:
Üstün Yemek Gıda Tem. Tic. Ve San. Ltd. Şti., Ş.AKİFAĞA CAD. ENSARİ SİTESİ C BLOK NO:1 MUŞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Haymana İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Yeni Mahalle Ankara Caddesi No: 7 06860 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/87601 İhale Kayıt Numaralı "Hizmet Alımı (Taşımalı Öğrencilere Yemek Yapımı Ve Dağıtımı)" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Haymana İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 13.08.2013tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Hizmet Alımı (Taşımalı Öğrencilere Yemek Yapımı ve Dağıtımı)” ihalesine ilişkin olarak Üstün Yemek Gıda Tem. Tic. Ve San. Ltd. Şti.nin 30.09.2013tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 07.10.2013tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 21.10.2013tarih ve 32252sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.10.2013tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/3726sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İhale konusu işin süresinin 179 iş günü olduğu buna karşın yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasında sadece bir günlük yemeğe ilişkin açıklama istenildiği, bir çeşit yemeğe ilişkin açıklamanın sağlıklı olmayacağı,

2. İhale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının ihale dokümanı düzenlemelerine ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar…” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür…” hükmü,

Yine aynı Yönetmelik’in “Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde “(1) Süreler;

…

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,

…

izleyen günden itibaren başlar.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibinin 1’inci iddiasının aşırı düşük teklif sorgulamasında sadece bir günlük yemeğe ilişkin açıklama istenilmesinin sağlıklı olmayacağına yönelik olduğu, ihale işlem dosyası incelendiğinde, başvuru sahibi isteklinin 15.08.2013 tarihli ve 3023 sayılı yazı ile aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, söz konusu yazının 16.08.2013 tarihinde iadeli taahhütlü olarak kendisine posta yoluyla ve RR03725035296 barkod numarası ile gönderildiği, aşırı düşük teklif sorgulama yazısının 23.08.2013 tarihinde tebliğ edildiği, bu durumda başvuru sahibinin 23.08.2013 tarihi itibariyle aşırı düşük teklif sorgulama yazısının içeriğinden haberdar olduğu, bir başka deyişle şikayete konu hususun farkına varıldığı veya farkına varılması gerektiği tarihin 23.08.2013 olduğu, bu durumda başvuru sahibi tarafından iddiaya konu hususa ilişkin olarak anılan tarihi izleyen 10 gün içerisinde idareye şikayet başvurusunda bulunulması gerekmesine rağmen, istekli tarafından idareye şikayet başvurusunun 30.09.2013 tarihinde yapıldığı tespit edilmiştir.

Yapılan inceleme sonucunda, şikâyetçinin 4734 sayılı Kanun ve İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin yukarda belirtilen hükümleri gereği şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı 23.08.2013 tarihini izleyen on gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 30.09.2013 tarihinde şikâyet başvurusunda bulunduğu, bu başvuruya idarece verilen cevap üzerine Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle de, başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak idareye süresinde yapılmış bir şikayet başvurusunun olmadığı görüldüğünden, başvuru sahibinin 1’inci iddiasının 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince süre yönünden reddedilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun“Yaklaşık maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde “ Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü,

Aynı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde “(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

…

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır…” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Yapım İşi İhalelerine İlişkin Özel Hususlar” başlıklı birinci bölümünün “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesinde “45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

…

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

_b)_Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

_c)_Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.” açıklaması,

Aynı Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “ 79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.

…

79.3. Asgari işçilik maliyeti;

i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.

79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

79.4.2.1. İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak;

a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,

_b)_Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,

_c)_Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır.

…

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

…

79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

79.6. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilere, açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin kesinleşen ihale kararı ile birlikte bildirilmesi zorunludur…” açıklaması,

İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde _“2.1._İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Hizmet alımı (Taşımalı öğrencilere yemek yapımı ve dağıtımı)

b) Miktarı ve türü: Hizmetin miktarı ve türü ekte yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: Haymana İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü

ç) Bu bent boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Aynı Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde _“25.1._Ulaşım, Sigorta, Vergi, Resim ve Harç giderleri

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

_25.3._Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Bu işte yüklenici tarafından çalıştırılacak personele ait bütün giderler.

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Yine aynı Şartname’nin “Ek” bölümünde “…

Sıra No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

Yemek yapımı ve dağıtımı hizmetleri

179 gün

1.059

…” düzenlemesi yer almaktadır.

İlgili mevzuat hükümleri incelendiğinde; ihalelerde diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların tespit edileceği, bu tekliflerin sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak açıklanmasının isteneceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde yapılan açıklamalar doğrultusunda, yapım işleri ihalelerinde ise aynı Tebliğ’in 45’inci maddesinde yapılan açıklamalar doğrultusunda aşırı düşük teklif açıklamaların değerlendirileceği öte yandan anılan Tebliğ’in 45’inci maddesinde yer alan sınır değer hesaplamasının yapım işleri ihalelerinde kullanılacağı anlaşılmıştır.

Başvuruya konu ihalede, ihaleye 12 isteklinin katıldığı, 8 isteklinin teklifinin geçerli teklif olarak belirlendiği, başvuru sahibi de dahil olmak üzere 5 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, yalnızca 2 isteklinin açıklama sunduğu, başvuru sahibinin ise teklif açıklamasını sunmamış olduğu öte yandan idarece ihale konusu işin hizmet alımı olmasına rağmen sehven yapım işleri ihalelerinde kullanılması öngörülen sınır değer hesaplaması yapılarak, bu hesaplama neticesinde aşırı düşük teklif açıklamaları dikkate alınmadan ihalenin neticelendirildiği görülmüştür.

İdarece hesaplanan yaklaşık maliyet tutarı ve teklif bedelleri dikkate alındığında, yaklaşık maliyet tutarının 482.622,30 TL olduğu, yaklaşık maliyetin hesaplanması esnasında belirli bir kar oranının dikkate alınmadığı, bu durumda ilgili düzenlemede yer verilen azami kar oranı olan % 20 kar oranının varlığının kabulü halinde karsız yaklaşık maliyet tutarının 402.185,25 TL olacağı, ihalenin ilk aşamasında aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan 5 isteklinin teklifinin de, aşağıda yer alan tabloda da görüleceği üzere, bu tutarın altında olduğu ve aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği anlaşılmıştır.

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Değerlendirmeye İlişkin Açıklama

Büyükpınar Bilgi İl. Otom. Gıda Tem. Taş. İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti.

316.566,87

İhale üzerinde kalan istekli

Özdoyum Yemek Gıda San. Nak. Mad. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.

327.940,53

Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi

Eris Gıda Güv. Tem. Eğt. Nak. İnş. Otom. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.

396.182,49

Geçerli Teklif

Testem Temsilcilik Tur. İnş. İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti.

399.973,71

Geçerli Teklif

Üstün Yemek Gıda Tem. Tic. ve San. Ltd. Şti. (Başvuru sahibi)

399.973,71

Geçerli Teklif

%20 kar oranı esas alındığında

karsız yaklaşık maliyet tutarı

402.185,25

Karanfil Yemek Eml. Tem. İnş. Otom. San. Tic. Ltd. Şti.

402.233,28

Geçerli Teklif

Mercanoğlu Medikal İnş. Tic. San. Ltd. Şti.

402.817,13

Geçerli Teklif

Rüzgar End. Yem. Hizm. Araç Kiralama Tur. İşl. Tekn. San. Tic. Ltd. Şti.

403.764,93

Geçerli Teklif

Yaklaşık maliyet tutarı

482.622,30

İhalede, hali hazırda söz konusu 5 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu ve 2 isteklinin açıklamasını sunduğu görülmekle birlikte, idarece, ilgili mevzuat hükümlerinde yapılan düzenlemelerin aksine yapılan teklif açıklamalarının dikkate alınmadan ihalenin neticelendirildiği, idarece yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idarece kendisine sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının incelenerek tekliflerin değerlendirilmesi aşaması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle “ İhale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının ihale dokümanı düzenlemelerine ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığı ” şeklinde belirtilen ikinci iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, karsız yaklaşık maliyet tutarı olarak belirlenen 402.185,25 TL tutarının altında bir teklif sunan 5 istekli tekliflerinin yeniden aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutularak tekliflerin değerlendirilmesi aşaması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususlarında “** Düzeltici işlem belirlenmesine”** karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin ikinci iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Haymana İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ Hizmet Alımı Taşımalı Öğrencilere Yemek Yapımı ve Dağıtımı Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin Milli Eğitim Bakanlığı’nın ilgili yazısı esas alınarak toplam 482.622,30 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede 23 adet ihale dokümanı satın alındığı, 13.08.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 12 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece şikayete konu ihaleye verilen tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, iki istekli olabilecek tarafından “ teşekkür mektubu ” sunulduğu, bir isteklinin teklifinin “ geçici teminat olmadığı ” gerekçesi ile ve bir isteklinin teklifinin de “ Geçici teminat, kapasite raporu ve gıda üretim izin belgesi sunulmadığı ” gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılması sonrasında kalan sekiz teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu tekliflere ilişkin teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Büyükpınar Bilgi İl. Otom. Gıda Tem. Taş. İnş. Taah. ve Tic. Ltd. Şti.

316.566,87

Özdoyum Yemek Gıda San. Nak. Mad. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.

327.940,53

Eris Gıda Güv. Tem. Eğt. Nak. İnş. Otom. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.

396.182,49

Testem Temsilcilik Tur. İnş. İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti.

399.973,71

Üstün Yemek Gıda Tem. Tic. ve San. Ltd. Şti.

399.973,71

Karanfil Yemek Eml. Tem. İnş. Otom. San. Tic. Ltd. Şti.

402.233,28

Mercanoğlu Medikal İnş. Tic. San. Ltd. Şti.

402.817,13

Rüzgar End. Yem. Hizm. Araç Kir. Tur. İşl. Tekn. San. Tic. Ltd. Şti.

403.764,93

Şeklinde verildiği,

İdarece, başvuru sahibi de dahil olmak üzere 5 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, yalnızca 2 isteklinin açıklama sunduğu, başvuru sahibinin ise teklif açıklamasını sunmamış olduğu öte yandan idarece ihale konusu işin hizmet alımı olmasına rağmen sehven yapım işleri ihalelerinde kullanılması öngörülen sınır değer hesaplaması yapılarak, bu hesaplama neticesinde aşırı düşük teklif açıklamaları dikkate alınmadan ihalenin en düşük geçerli teklif üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen tüm teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, ikinci iddia kapsamında yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “ Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ Düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

KISMEN FARKLI GEREKÇE

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde “ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının ihale dokümanı düzenlemelerine ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığı,” şeklinde belirttiği ikinci iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, ihalede 5 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu ve 2 isteklinin açıklama sunduğu, ihalenin ilgili mevzuat hükümlerinde yapılan düzenlemelerin aksine yapılan teklif açıklamalarının dikkate alınmadan neticelendirildiğinden idareye sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının yeniden değerlendirilmesi yönünde** “düzeltici işlem belirlenmesine”** karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiaları kapsamında yapılan incelemeye göre;

Kararda yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde; ihalelerde diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edileceği, bu tekliflerin sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak açıklanmasının isteneceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde yapılan açıklamalar doğrultusunda, yapım işleri ihalelerinde ise aynı Tebliğ’in 45’inci maddesinde yapılan açıklamalar doğrultusunda değerlendirileceği, anılan Tebliğ’in 45’inci maddesinde yer alan sınır değer hesaplamasının ise yapım işleri ihalelerinde kullanılacağı anlaşılmıştır.

Başvuruya konu ihalede, ihaleye 12 isteklinin katıldığı, 8 isteklinin teklifinin geçerli teklif olarak belirlendiği, başvuru sahibi de dahil olmak üzere 5 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, yalnızca 2 isteklinin açıklama sunduğu, başvuru sahibinin ise açıklama sunmadığı, öte yandan idarece ihale konusu iş hizmet alımı olmasına rağmen sınır değerin sehven yapım işleri ihalelerinde için öngörülen sınır değer hesaplamasına göre belirlendiği ve bu hesaplama neticesinde aşırı düşük teklif açıklamaları dikkate alınmadan ihalenin neticelendirildiği görülmüştür.

İdarece hesaplanan yaklaşık maliyet tutarı ve teklif bedelleri dikkate alındığında, yaklaşık maliyet tutarının 482.622,30 TL olduğu, yaklaşık maliyetin hesaplanması esnasında belirli bir kâr oranının dikkate alınmadığı, bu durumda ilgili düzenlemede yer verilen azami kar oranı olan % 20 kâr oranının varlığının kabulü halinde kârsız yaklaşık maliyet tutarının 402.185,25 TL olacağı, ihalenin ilk aşamasında aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan 5 isteklinin teklifinin de bu tutarın altında olduğu görülmüştür.

Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde, ihalede idarece yaklaşık maliyetin hazırlanması esnasında herhangi bir kâr oranına yer verilmediği, bu durumda ilgili düzenlemede yer verilen azami kâr oranı olan % 20 kâr oranının varlığının kabulü halinde, 5 isteklinin teklifinin hesaplanan kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında olduğu ve aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği, ihale konusu işin hizmet alımı olduğu, idarenin aşırı düşük tekliflerin değerlendirmesinde dikkate alınan sınır değer hesaplamasının ise yapım işleri ihalelerine yönelik olduğu, özetle idarece aşırı düşük tekliflerin hatalı bir şekilde belirlendiği öte yandan idarece ilk aşamada, azami kâr oranı dikkate alınarak belirlenen kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif sunan 5 istekliyi aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tuttuğu, ancak sunulan teklif açıklamaları dikkate alınmadan ihalenin neticelendirildiği, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gereken tüm isteklilerin idarece hali hazırda sorgulanmış olduğu ve 2 isteklinin açıklama yaptığı görülmekle birlikte, idarece sorgulama işlemi sehven hatalı yapıldığı ve açıklamaların dikkate alınmayacağı iradesinin ne zaman ortaya çıktığı ve bu iradenin isteklilerin teklif açıklamalarını hazırlama süreci üzerindeki etkisi kesin olarak anlaşılamaması nedeniyle, teklifi kârsız yaklaşık maliyet tutarı olan 402.185,25 TL’nin altında olan 5 isteklinin teklifi ile ilgili olarak mevzuata uygun şekilde yeniden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının daha sağlıklı olacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, yukarıda belirtilen gerekçeler doğrultusunda, sunulan 2 aşırı düşük teklif açıklamasının incelenerek tekliflerin değerlendirilmesi yerine, teklifi kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında olan 5 isteklinin teklifi ile ilgili olarak yeniden aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği yönündeki düşüncemizle Kurulca verilen “düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılıyoruz.

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi