KİK Kararı: 2013/UH.II-4324

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2013/074
Gündem No : 19
Karar Tarihi : 20.11.2013
Karar No : 2013/UH.II-4324
BAŞVURU SAHİBİ:
İrfan Kırlı, A.MENDERES MAH. H. BÜKE CD. PAZARYERİ NO : 19 MANİSA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Biga İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü- Milli Eğitim Bakanlığı Müsteşarlık, Turan Mahallesi Hükümet Caddesi 01 17200 ÇANAKKALE

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2013/119291 İhale Kayıt Numaralı "2013-2014 Öğretim Yılı Taşımalı İlkokul Ve Ortaokullara Hazır Öğle Yemeği Alımı Ve Servis İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Biga İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 23.09.2013 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2013-2014 Öğretim Yılı Taşımalı İlkokul ve Ortaokullara Hazır Öğle Yemeği Alımı ve Servis İşi” ihalesine ilişkin olarak İrfan Kırlı’nın 04.10.2013 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 10.10.2013 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 11.10.2013 tarih ve 31839 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.10.2013 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2013/3654 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlanmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari Şartname’nin 2.a maddesinde ihale konusu işin adının “2013-2014 Öğretim Yılı Taşımalı İlkokul ve Ortaokullara Hazır Öğle Yemeği Alımı ve Servis İşi”olarak ifade edildiği, zeyilname ile değişik birim fiyat teklif cetvelinde toplam yemek adedi sayısının 207680 olarak belirlendiği görülmüştür.

Yine İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Her türlü harç, damga, vergi, pul, nakliye tasdik vb giderler (kdv hariç)

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Her türlü harç, damga, vergi, pul, nakliye tasdik vb giderler (kdv hariç)

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.__” düzenlemesine yer verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 59’uncu maddesinde de bu hükme paralel düzenleme yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır.

Şikâyete konu ihalenin konusu, taşımalı ilkokul ve ortaokullara hazır öğle yemeği alımı ve servisi işidir. İdari Şartname’nin teklif fiyata dahil masrafları düzenleyen 25’inci maddesinde ve Teknik Şartname’de çalıştırılacak personelin sayısına ve niteliklerine ilişkin olarak herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Söz konusu düzenlemelerden ve anılan Tebliğ’de yer alan açıklamadan ihale konusu işin personel çalıştırmaya dayalı bir hizmet alımı işi olmadığı anlaşılmaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde “…(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

…

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. (Ek: 16/7/2011-27996 R.G./1 md.) Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur...” hükmü yer almaktadır.

İdarece yaklaşık maliyet hesap cetvelinde sadece, 2,54 TL olarak belirlenen yemek birim fiyatına yer verildiği, ayrıca firma kârı öngörülmediği görülmüştür.

Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükmü uyarınca, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenen tutara en fazla % 20 oranında kâr eklenebileceğinden, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kâr oranına ilişkin olarak da ayrıca bir belirleme yapılmadığından başvuruya konu ihaleye ilişkin olarak yapılan değerlendirmelerde, yaklaşık maliyetin % 20 oranında kâr içerdiğinin kabul edilmesi gerekmektedir.

Başvuruya konu ihalenin yaklaşık maliyetinin 527.507,20 TL olduğu dikkate alındığında kârsız yaklaşık maliyet tutarı 439.589,33 TL olarak hesaplanmıştır. Buna göre, teklifi bu tutarın altında olan isteklilerin teklifleri kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında kalmaktadır. Kamu İhale Kurulunun istikrar kazanmış kararları doğrultusunda, teklifi kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olan ve 392.515,20 TL teklif veren Egemen Sancar, 394.592,00 TL teklif veren Doğan Haberveren, 400.822,40 TL teklif veren Soylukan Grup Tem. Ltd. Şti., 436.128,00 TL teklif veren Doğan SRT Sos. Hiz. Ltd. Şti., 439.243,20 TL teklif veren Eşsiz Tem. Ltd. Şti. ile 439.450,88 TL teklif veren Öz-Kandemir Tem. Ltd. Şti.nden, Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun şekilde aşırı düşük teklif açıklaması talep edilmesi gerekmektedir.

Bununla birlikte, ihale dokümanı kapsamında, haftalık menülere yer verilmekle birlikte, menülerde yer alan yemeklerin gramaj listesinin bulunmadığı, yemeklerin yapımında kullanılacak malzemelere ve bu malzemelerin miktarlarına yer verilmediği görülmüştür. Bu bağlamda, söz konusu eksikliğin, idarece aşırı düşük teklif açıklamalarının objektif ve eşit muamele ilkesine uygun bir şekilde değerlendirilmesini olanaksız hale getireceği anlaşıldığından ihalenin iptalinin gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun'un 65'inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun'un 54'üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle “ aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlanmasının mevzuata aykırı olduğu ” şeklinde belirtilen iddiası hakkında Kurul çoğunluğunca, teklifleri kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususlarında “** Düzeltici işlem belirlenmesine”** karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden Kurul kararına dayanak teşkil eden esas inceleme raporu ve eki belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda;

Biga İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ 2013-2014 Öğretim Yılı Taşımalı İlkokul ve Ortaokullara Hazır Öğle Yemeği Alımı ve Servis Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin, ihale dokümanından nasıl belirlendiği tespit edilemeyen 2,54 TL birim fiyat esas alınarak 1.298 öğrenci için 160 gün süre ile 207.680 adet öğle yemeği verilmesi için toplam 527.507,20 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede 10 adet ihale dokümanı satın alındığı, 23.09.2013 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 7 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarece şikayete konu ihaleye verilen tekliflerin denetimine ilişkin yapılan inceleme uyarınca, 7 teklifin de geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu tekliflere ilişkin teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Egemen Sancar

392.515,20

Doğan Haber veren

394.592,00

Soylukan Grup Tem. Ltd. Şti.

400.822,40

Doğan SRT Sos. Hiz. Ltd. Şti.

436.128,00

Eşsiz Tem. Ltd. Şti.

439.243,20

Öz-Kandemir Tem. Ltd. Şti.

439.450,88

İrfan Kırlı

439.590,03

Şeklinde verildiği,

İdarece, “ İhaleye verilen tekliflerin birbirine yakın olduğu, ihale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı bir iş olmadığı, maliyetin çoğunun yemek gideri olduğu, işin teklif edilen fiyatlarla yapılabileceği kanaatine varıldığı ” gerekçesine dayanılarak geçerli teklifler nezdinde 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca aşırı düşük sorgulaması yapılmadan en düşük fiyat esasına göre ihalenin sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalenin her kısmında da verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, ihalede aşırı düşük teklif açıklaması istemeden ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuru sahibinin iddiası kapsamında yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olduğuna ilişkin “ İtirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile Kurul çoğunluğunca verilen “ Düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi